SlideShare a Scribd company logo
1 of 14
Download to read offline
Э.Цэрэнбаатар
Ардчиллын үүсэл , хэлбэрүүд
 “Ардчилал” гэдэг нь эртний Грек хэлний “ Ард
түмэн” / демос / , “Засаглал” / кратос / гэсэн үгнээс
гаралтай
 МЭӨ V зуун Афин / анхны ардчилал үүссэн хот /
Иргэн баян бол
Улс баян
Солийн Данзан
Ардчиллын үндсэн шалгуур
 Улс төрийн эрх
 Иргэний эрх , эрх чөлөө
 “Фридом хауз” судалгааны байгууллагын дүнгээр
дэлхийн нийт хүн амын 40 хувь нь бүрэн эрх
чөлөөтэй байна гэж тооцоолжээ.
Ардчиллын хэлбэр
Ардчилал
Шууд
ардчилал
Төлөөллийн
ардчилал
Шууд ардчилал
 Иргэд нь сонгогдсон буюу томилогдсон албан
тушаалтнаар дамжуужлалгүй нийгмийн аливаа
асуудлыг шийдвэрлэхэд өөрсдөө биеэр оролцдог
 Ийм хэлбэр нь харьцангуй цөөн хүнийг хамарсан
нөхцөлд хэрэгжүүлэхэд тохиромжтой
 Тухайлбал :Аймаг , сум , орон нутгийн
байгууллагын гишүүд цуглаад асуудлаа хэлэлцэж
зөвшлөөр буюу олонхийн саналаар шийдвэр гаргаж
болно.
Төлөөллийн ардчилал
 Хамгийн түгээмэл хэлбэр юм. Улс төрийн шийдвэр
гаргах, хууль боловсруулах , ард түмний төлөө
зохих хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх үүрэг бүхий албан
тушаалтныг иргэд нь сонгодог.
 Нийгмийн амьдралд ард иргэд нь идэвхитэй
оролцож улс нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэхэд
зөвшилцөн тохиролцох, хүлцэнгүй тэвчээртэй
байж чадах тусам ардчилал төдий чинээ цэцэглэн
хөгждөг .
Ардчиллын хөгжлийн үе шат
• Энэ үед 30 орчим улс бий болсон
Парламент ёс , олон намын систем ,
сонгох эрх төлөвшжээ.
1. Анхдугаар
өсөлтийн үе :
1829-1942
• 36 улс ардчиллын замаар хөгжжээ.
• 1962-1970-д онд ардчиллын ухралт
болсон./ Грек, Чили улсын хямрал /
2. Өрнөлтийн
үе: 1943-1962
• Еврод , Ази ,Америкийн 40 гаруй улсад
арчдилал өрнөсөн
3. Шинэ үе: 1975
оноос хойш
Ардчиллын тухай онол
Ардчиллын
мөн чанар , үнэ
цэнийн тухай 3
онол байдаг.
Сонгодог
ардчиллын
онол
Элит
ардчиллын
онол
Олон ургалч
онол
Ардчиллын үнэт зүйлс
1. Улс төрийн шийдвэр гаргах үйл явц дахь иргэдийн оролцоо
2. Иргэдийн хоорондох тэгш байдлын тодорхой түвшин
3. Иргэдэд олгогдсон эрх чөлөө , чөлөөт байдлын түвшин
4. Төлөөллийн систем
5. Хуулийн засаглал
6. Сонгуулийн систем, олонхийн засаглал
7. Боловсрол
Ардчилал нь дараах шинжээр тодорхой илэрдэг
.
Хүн бүр саналаа
өгөхдөө ижил
боломжоор
хангагдана
Эдийн засгийн
тэгш байдал
Хүн бүрийн
санал ижил
жинтэй байна.
Тэгш боломжтой
байх
Хуулийн өмнө
тэгш байх
Хүн бүр өөрийн
хүсэл зоригийн
үүднээс саналаа
өгөх эрх чөлөөтэй
Ардчиллын зарчмууд
Ардчиллын үеийн эрхүүд
 Эрх бол тодорхой утгаараа хуульчлагдан
баталгаажсан эрх чөлөө юм.
 Эрх чөлөө/ freedom/ , чөлөөт байдал/ liberty/ , эрх /
right/ зэрэг үг нь хоорондоо ижил утгаар
хэрэглэгдэнэ.
Чөлөөт байдлын эрх
1. Сонгож саналаа өгөх
2. Үг хэлэх эрх чөлөө
3. Хэвлэн нийтлэх эрх чөлөө
4. Эвсэн нэгдэх эрх чөлөө
5. Шашин шүтэх эрх чөлөө
6. Нүүж суух эрх чөлөө
7. Улс төр ба хуулийн шахалтанд орохгүй байх эрх
чөлөө
Ардчиллын тулгуур баганууд
 Аль ч үндэстэнд ардчилсан нийгмийн байгуулахад түүнийг
тулгуур багануудыг зайлшгүй мэдэх хэрэгтэй
1. Ард түмний бүрэн эрх
2. Итгэл , найдвар хүлээсэн засгийн газар
3. Олонхийн засаглал
4. Хүний үндсэн эрхийг баталгаатай болгох
5. Чөлөөт бөгөөд шударга сонгууль
6. Хуулийн өмнө адил тэгш байх
7. Шүүхийн засаглал тунгалаг байх
8. Засгийн эрх мэдлийг үндсэн хуулиар хязаарлах
9. Нийгэм , эдийн засаг , улс төрийн олон ургалч үзэлтэй
байх
10. Хүлээцтэй хандах , хамтран ажиллах , харилцан буулт хийх

More Related Content

What's hot

ялгаруулах эрхтэн тогтолцоо
ялгаруулах эрхтэн тогтолцооялгаруулах эрхтэн тогтолцоо
ялгаруулах эрхтэн тогтолцооOidov Tungaa
 
1992 оны үндсэн хууль
1992 оны үндсэн хууль1992 оны үндсэн хууль
1992 оны үндсэн хуульDashdorj Jambal
 
Улс төрийн тухай ойлголт
Улс төрийн тухай ойлголт Улс төрийн тухай ойлголт
Улс төрийн тухай ойлголт Shine Naran school
 
улс төрийн нам
улс төрийн нам улс төрийн нам
улс төрийн нам MoAltantuya
 
Хуулийн этгээдийн төрөл, эрх зүйн зохицуулалт
Хуулийн этгээдийн төрөл, эрх зүйн зохицуулалт Хуулийн этгээдийн төрөл, эрх зүйн зохицуулалт
Хуулийн этгээдийн төрөл, эрх зүйн зохицуулалт Manibazar Amarnasaa
 
социологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргуудсоциологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргуудNandia Nandia Ganbold
 
соёлын хэлбэрүүд
соёлын хэлбэрүүдсоёлын хэлбэрүүд
соёлын хэлбэрүүдGahain Tuulai
 
төрийн алба, түүний ангилал.pptx
төрийн алба, түүний ангилал.pptxтөрийн алба, түүний ангилал.pptx
төрийн алба, түүний ангилал.pptxEnkh Tseba
 
эрх мэдэл гэж юуг хэлэх вэ
эрх мэдэл гэж юуг хэлэх вээрх мэдэл гэж юуг хэлэх вэ
эрх мэдэл гэж юуг хэлэх вэShine Naran school
 
эрх зүйн хэм хэмжээ ба эрх зүйн харилцаа
эрх зүйн хэм хэмжээ ба эрх зүйн харилцааэрх зүйн хэм хэмжээ ба эрх зүйн харилцаа
эрх зүйн хэм хэмжээ ба эрх зүйн харилцааAnaro Nyamdorj
 
Mongol ulsiin undsen huuliin erh zui.lekts
Mongol ulsiin undsen huuliin erh zui.lektsMongol ulsiin undsen huuliin erh zui.lekts
Mongol ulsiin undsen huuliin erh zui.lektsAltangerel Bilguun
 
Хадгаламж зээлийн хоршоо /дампуурал/
Хадгаламж зээлийн хоршоо /дампуурал/Хадгаламж зээлийн хоршоо /дампуурал/
Хадгаламж зээлийн хоршоо /дампуурал/Adilbishiin Gelegjamts
 

What's hot (20)

төрийн үүсэл
төрийн үүсэлтөрийн үүсэл
төрийн үүсэл
 
ялгаруулах эрхтэн тогтолцоо
ялгаруулах эрхтэн тогтолцооялгаруулах эрхтэн тогтолцоо
ялгаруулах эрхтэн тогтолцоо
 
монгол улсын үндсэн хууль
монгол улсын үндсэн хууль монгол улсын үндсэн хууль
монгол улсын үндсэн хууль
 
1992 оны үндсэн хууль
1992 оны үндсэн хууль1992 оны үндсэн хууль
1992 оны үндсэн хууль
 
мөнгө гэж юу вэ?
мөнгө гэж юу вэ?мөнгө гэж юу вэ?
мөнгө гэж юу вэ?
 
Улс төрийн тухай ойлголт
Улс төрийн тухай ойлголт Улс төрийн тухай ойлголт
Улс төрийн тухай ойлголт
 
төрийн онол
төрийн онолтөрийн онол
төрийн онол
 
төр гэж юу вэ
төр гэж юу вэтөр гэж юу вэ
төр гэж юу вэ
 
улс төрийн нам
улс төрийн нам улс төрийн нам
улс төрийн нам
 
Хуулийн этгээдийн төрөл, эрх зүйн зохицуулалт
Хуулийн этгээдийн төрөл, эрх зүйн зохицуулалт Хуулийн этгээдийн төрөл, эрх зүйн зохицуулалт
Хуулийн этгээдийн төрөл, эрх зүйн зохицуулалт
 
социологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргуудсоциологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргууд
 
соёлын хэлбэрүүд
соёлын хэлбэрүүдсоёлын хэлбэрүүд
соёлын хэлбэрүүд
 
Ardchilaliin tuhai uhagdahuun
Ardchilaliin tuhai uhagdahuunArdchilaliin tuhai uhagdahuun
Ardchilaliin tuhai uhagdahuun
 
төрийн алба, түүний ангилал.pptx
төрийн алба, түүний ангилал.pptxтөрийн алба, түүний ангилал.pptx
төрийн алба, түүний ангилал.pptx
 
Lects16
Lects16Lects16
Lects16
 
эрх мэдэл гэж юуг хэлэх вэ
эрх мэдэл гэж юуг хэлэх вээрх мэдэл гэж юуг хэлэх вэ
эрх мэдэл гэж юуг хэлэх вэ
 
Umchiin erh zui ppt
Umchiin erh zui pptUmchiin erh zui ppt
Umchiin erh zui ppt
 
эрх зүйн хэм хэмжээ ба эрх зүйн харилцаа
эрх зүйн хэм хэмжээ ба эрх зүйн харилцааэрх зүйн хэм хэмжээ ба эрх зүйн харилцаа
эрх зүйн хэм хэмжээ ба эрх зүйн харилцаа
 
Mongol ulsiin undsen huuliin erh zui.lekts
Mongol ulsiin undsen huuliin erh zui.lektsMongol ulsiin undsen huuliin erh zui.lekts
Mongol ulsiin undsen huuliin erh zui.lekts
 
Хадгаламж зээлийн хоршоо /дампуурал/
Хадгаламж зээлийн хоршоо /дампуурал/Хадгаламж зээлийн хоршоо /дампуурал/
Хадгаламж зээлийн хоршоо /дампуурал/
 

Similar to Ardchilal

Lecture 1 what is democracy
Lecture 1 what is democracyLecture 1 what is democracy
Lecture 1 what is democracyJargal Jambal
 
нийгмийн хичээл
нийгмийн хичээлнийгмийн хичээл
нийгмийн хичээлOyunungrakh Oyuka
 
ардчилал1
ардчилал1ардчилал1
ардчилал1tsetsii
 
ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилалschool14
 
ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилалschool14
 
ардчиллын үнэт зүйлүүд
ардчиллын үнэт зүйлүүдардчиллын үнэт зүйлүүд
ардчиллын үнэт зүйлүүдNergui Oyunchinmeg
 
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжилХүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжилAnkhbileg Luvsan
 
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцооМэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцооGlobe International
 
Lecture 2 democracy index
Lecture 2 democracy indexLecture 2 democracy index
Lecture 2 democracy indexJargal Jambal
 
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.92baaska96
 
МОНГОЛ УЛСЫН СОНГУУЛИЙН ТОГТОЛЦОО1, ЗАРЧМЫГ ҮНДСЭН ХУУЛИАР БАТАЛГААЖУУЛСАН НЬ...
МОНГОЛ УЛСЫН СОНГУУЛИЙН ТОГТОЛЦОО1, ЗАРЧМЫГ ҮНДСЭН ХУУЛИАР БАТАЛГААЖУУЛСАН НЬ...МОНГОЛ УЛСЫН СОНГУУЛИЙН ТОГТОЛЦОО1, ЗАРЧМЫГ ҮНДСЭН ХУУЛИАР БАТАЛГААЖУУЛСАН НЬ...
МОНГОЛ УЛСЫН СОНГУУЛИЙН ТОГТОЛЦОО1, ЗАРЧМЫГ ҮНДСЭН ХУУЛИАР БАТАЛГААЖУУЛСАН НЬ...GEC Mongolia
 
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэлхүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэлaltangerel altangerel
 

Similar to Ardchilal (20)

Lecture 1 what is democracy
Lecture 1 what is democracyLecture 1 what is democracy
Lecture 1 what is democracy
 
Ardchilal
ArdchilalArdchilal
Ardchilal
 
нийгмийн хичээл
нийгмийн хичээлнийгмийн хичээл
нийгмийн хичээл
 
ардчилал1
ардчилал1ардчилал1
ардчилал1
 
ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилал
 
ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилал
 
ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилал
 
ардчиллын үнэт зүйлүүд
ардчиллын үнэт зүйлүүдардчиллын үнэт зүйлүүд
ардчиллын үнэт зүйлүүд
 
Ardchilal
ArdchilalArdchilal
Ardchilal
 
Erh zui ba erh chuluu
Erh zui ba erh chuluuErh zui ba erh chuluu
Erh zui ba erh chuluu
 
Ardchilal
ArdchilalArdchilal
Ardchilal
 
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжилХүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
 
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцооМэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
 
Lecture 2 democracy index
Lecture 2 democracy indexLecture 2 democracy index
Lecture 2 democracy index
 
Annex
Annex Annex
Annex
 
хүний эрх гэж юу в1
хүний эрх гэж юу в1хүний эрх гэж юу в1
хүний эрх гэж юу в1
 
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
 
хүний эрх гэж юу
хүний эрх гэж юухүний эрх гэж юу
хүний эрх гэж юу
 
МОНГОЛ УЛСЫН СОНГУУЛИЙН ТОГТОЛЦОО1, ЗАРЧМЫГ ҮНДСЭН ХУУЛИАР БАТАЛГААЖУУЛСАН НЬ...
МОНГОЛ УЛСЫН СОНГУУЛИЙН ТОГТОЛЦОО1, ЗАРЧМЫГ ҮНДСЭН ХУУЛИАР БАТАЛГААЖУУЛСАН НЬ...МОНГОЛ УЛСЫН СОНГУУЛИЙН ТОГТОЛЦОО1, ЗАРЧМЫГ ҮНДСЭН ХУУЛИАР БАТАЛГААЖУУЛСАН НЬ...
МОНГОЛ УЛСЫН СОНГУУЛИЙН ТОГТОЛЦОО1, ЗАРЧМЫГ ҮНДСЭН ХУУЛИАР БАТАЛГААЖУУЛСАН НЬ...
 
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэлхүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
 

More from Enkh Tseba

Газарзүй 7 3-р бүлэг Эрдэс чулуулаг.pdf
Газарзүй 7 3-р бүлэг  Эрдэс чулуулаг.pdfГазарзүй 7 3-р бүлэг  Эрдэс чулуулаг.pdf
Газарзүй 7 3-р бүлэг Эрдэс чулуулаг.pdfEnkh Tseba
 
Газарзүй 7. 3.2 Дэлхийн гадаргын хэлбэр...pdf
Газарзүй 7. 3.2 Дэлхийн гадаргын хэлбэр...pdfГазарзүй 7. 3.2 Дэлхийн гадаргын хэлбэр...pdf
Газарзүй 7. 3.2 Дэлхийн гадаргын хэлбэр...pdfEnkh Tseba
 
Газарзүй 7. 3-р бүлэг Дэлхийн гадарга.pdf
Газарзүй 7. 3-р бүлэг  Дэлхийн гадарга.pdfГазарзүй 7. 3-р бүлэг  Дэлхийн гадарга.pdf
Газарзүй 7. 3-р бүлэг Дэлхийн гадарга.pdfEnkh Tseba
 
Газарзүй Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pdf
Газарзүй Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pdfГазарзүй Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pdf
Газарзүй Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pdfEnkh Tseba
 
Газарзүй 11-р анги Дэлхийн Хөдөө аж ахуй,,.pdf
Газарзүй 11-р анги  Дэлхийн Хөдөө аж ахуй,,.pdfГазарзүй 11-р анги  Дэлхийн Хөдөө аж ахуй,,.pdf
Газарзүй 11-р анги Дэлхийн Хөдөө аж ахуй,,.pdfEnkh Tseba
 
Газарзүй 7-р анги 3-р бүлэг "Дэлхийн гадарга"
Газарзүй 7-р анги 3-р бүлэг "Дэлхийн гадарга"Газарзүй 7-р анги 3-р бүлэг "Дэлхийн гадарга"
Газарзүй 7-р анги 3-р бүлэг "Дэлхийн гадарга"Enkh Tseba
 
Газарзүй 7-р анги 2-р бүлэг "Дэлхий гараг"
Газарзүй 7-р анги 2-р бүлэг "Дэлхий гараг"Газарзүй 7-р анги 2-р бүлэг "Дэлхий гараг"
Газарзүй 7-р анги 2-р бүлэг "Дэлхий гараг"Enkh Tseba
 
Газарзүй 7-р анги 1-р бүлэг "Газарзүйн зураг"
Газарзүй 7-р анги 1-р бүлэг "Газарзүйн зураг"Газарзүй 7-р анги 1-р бүлэг "Газарзүйн зураг"
Газарзүй 7-р анги 1-р бүлэг "Газарзүйн зураг"Enkh Tseba
 
Монгол улсын урт хугацааны хөгжлийн цогц бодлого
Монгол улсын урт хугацааны хөгжлийн цогц бодлогоМонгол улсын урт хугацааны хөгжлийн цогц бодлого
Монгол улсын урт хугацааны хөгжлийн цогц бодлогоEnkh Tseba
 
газарзүй сорил.docx
газарзүй сорил.docxгазарзүй сорил.docx
газарзүй сорил.docxEnkh Tseba
 
Газарзүй 9 Монгол орны аж үйлдвэрийн газарзүй.pptx
Газарзүй 9 Монгол орны аж үйлдвэрийн газарзүй.pptxГазарзүй 9 Монгол орны аж үйлдвэрийн газарзүй.pptx
Газарзүй 9 Монгол орны аж үйлдвэрийн газарзүй.pptxEnkh Tseba
 
Газарзүй 9 Статистик.pptx
Газарзүй 9 Статистик.pptxГазарзүй 9 Статистик.pptx
Газарзүй 9 Статистик.pptxEnkh Tseba
 
Газарзүй 9 Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pptx
Газарзүй 9 Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pptxГазарзүй 9 Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pptx
Газарзүй 9 Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pptxEnkh Tseba
 
Газарзүй 9 МУн НЭЗ-ийн бүтэц.ppt
Газарзүй 9 МУн НЭЗ-ийн бүтэц.pptГазарзүй 9 МУн НЭЗ-ийн бүтэц.ppt
Газарзүй 9 МУн НЭЗ-ийн бүтэц.pptEnkh Tseba
 
Газарзүй 11 Дэлхийн аж үйлдвэр.pptx
Газарзүй 11 Дэлхийн аж үйлдвэр.pptxГазарзүй 11 Дэлхийн аж үйлдвэр.pptx
Газарзүй 11 Дэлхийн аж үйлдвэр.pptxEnkh Tseba
 
Газарзүй 11 Дэлхийн хүн ам.pptx
Газарзүй 11 Дэлхийн хүн ам.pptxГазарзүй 11 Дэлхийн хүн ам.pptx
Газарзүй 11 Дэлхийн хүн ам.pptxEnkh Tseba
 
Монгол улсын төрийн тэргүүнүүд.pptx
Монгол улсын төрийн тэргүүнүүд.pptxМонгол улсын төрийн тэргүүнүүд.pptx
Монгол улсын төрийн тэргүүнүүд.pptxEnkh Tseba
 
Газарзүйн бодлого бодох аргачлал.pptx
Газарзүйн бодлого бодох аргачлал.pptxГазарзүйн бодлого бодох аргачлал.pptx
Газарзүйн бодлого бодох аргачлал.pptxEnkh Tseba
 
Газарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docxГазарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docxEnkh Tseba
 
Газарзүй 9 Монголын хүн ам.ppt
Газарзүй 9 Монголын хүн ам.pptГазарзүй 9 Монголын хүн ам.ppt
Газарзүй 9 Монголын хүн ам.pptEnkh Tseba
 

More from Enkh Tseba (20)

Газарзүй 7 3-р бүлэг Эрдэс чулуулаг.pdf
Газарзүй 7 3-р бүлэг  Эрдэс чулуулаг.pdfГазарзүй 7 3-р бүлэг  Эрдэс чулуулаг.pdf
Газарзүй 7 3-р бүлэг Эрдэс чулуулаг.pdf
 
Газарзүй 7. 3.2 Дэлхийн гадаргын хэлбэр...pdf
Газарзүй 7. 3.2 Дэлхийн гадаргын хэлбэр...pdfГазарзүй 7. 3.2 Дэлхийн гадаргын хэлбэр...pdf
Газарзүй 7. 3.2 Дэлхийн гадаргын хэлбэр...pdf
 
Газарзүй 7. 3-р бүлэг Дэлхийн гадарга.pdf
Газарзүй 7. 3-р бүлэг  Дэлхийн гадарга.pdfГазарзүй 7. 3-р бүлэг  Дэлхийн гадарга.pdf
Газарзүй 7. 3-р бүлэг Дэлхийн гадарга.pdf
 
Газарзүй Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pdf
Газарзүй Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pdfГазарзүй Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pdf
Газарзүй Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pdf
 
Газарзүй 11-р анги Дэлхийн Хөдөө аж ахуй,,.pdf
Газарзүй 11-р анги  Дэлхийн Хөдөө аж ахуй,,.pdfГазарзүй 11-р анги  Дэлхийн Хөдөө аж ахуй,,.pdf
Газарзүй 11-р анги Дэлхийн Хөдөө аж ахуй,,.pdf
 
Газарзүй 7-р анги 3-р бүлэг "Дэлхийн гадарга"
Газарзүй 7-р анги 3-р бүлэг "Дэлхийн гадарга"Газарзүй 7-р анги 3-р бүлэг "Дэлхийн гадарга"
Газарзүй 7-р анги 3-р бүлэг "Дэлхийн гадарга"
 
Газарзүй 7-р анги 2-р бүлэг "Дэлхий гараг"
Газарзүй 7-р анги 2-р бүлэг "Дэлхий гараг"Газарзүй 7-р анги 2-р бүлэг "Дэлхий гараг"
Газарзүй 7-р анги 2-р бүлэг "Дэлхий гараг"
 
Газарзүй 7-р анги 1-р бүлэг "Газарзүйн зураг"
Газарзүй 7-р анги 1-р бүлэг "Газарзүйн зураг"Газарзүй 7-р анги 1-р бүлэг "Газарзүйн зураг"
Газарзүй 7-р анги 1-р бүлэг "Газарзүйн зураг"
 
Монгол улсын урт хугацааны хөгжлийн цогц бодлого
Монгол улсын урт хугацааны хөгжлийн цогц бодлогоМонгол улсын урт хугацааны хөгжлийн цогц бодлого
Монгол улсын урт хугацааны хөгжлийн цогц бодлого
 
газарзүй сорил.docx
газарзүй сорил.docxгазарзүй сорил.docx
газарзүй сорил.docx
 
Газарзүй 9 Монгол орны аж үйлдвэрийн газарзүй.pptx
Газарзүй 9 Монгол орны аж үйлдвэрийн газарзүй.pptxГазарзүй 9 Монгол орны аж үйлдвэрийн газарзүй.pptx
Газарзүй 9 Монгол орны аж үйлдвэрийн газарзүй.pptx
 
Газарзүй 9 Статистик.pptx
Газарзүй 9 Статистик.pptxГазарзүй 9 Статистик.pptx
Газарзүй 9 Статистик.pptx
 
Газарзүй 9 Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pptx
Газарзүй 9 Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pptxГазарзүй 9 Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pptx
Газарзүй 9 Хүрээлэн буй орчны бохирдол.pptx
 
Газарзүй 9 МУн НЭЗ-ийн бүтэц.ppt
Газарзүй 9 МУн НЭЗ-ийн бүтэц.pptГазарзүй 9 МУн НЭЗ-ийн бүтэц.ppt
Газарзүй 9 МУн НЭЗ-ийн бүтэц.ppt
 
Газарзүй 11 Дэлхийн аж үйлдвэр.pptx
Газарзүй 11 Дэлхийн аж үйлдвэр.pptxГазарзүй 11 Дэлхийн аж үйлдвэр.pptx
Газарзүй 11 Дэлхийн аж үйлдвэр.pptx
 
Газарзүй 11 Дэлхийн хүн ам.pptx
Газарзүй 11 Дэлхийн хүн ам.pptxГазарзүй 11 Дэлхийн хүн ам.pptx
Газарзүй 11 Дэлхийн хүн ам.pptx
 
Монгол улсын төрийн тэргүүнүүд.pptx
Монгол улсын төрийн тэргүүнүүд.pptxМонгол улсын төрийн тэргүүнүүд.pptx
Монгол улсын төрийн тэргүүнүүд.pptx
 
Газарзүйн бодлого бодох аргачлал.pptx
Газарзүйн бодлого бодох аргачлал.pptxГазарзүйн бодлого бодох аргачлал.pptx
Газарзүйн бодлого бодох аргачлал.pptx
 
Газарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docxГазарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docx
 
Газарзүй 9 Монголын хүн ам.ppt
Газарзүй 9 Монголын хүн ам.pptГазарзүй 9 Монголын хүн ам.ppt
Газарзүй 9 Монголын хүн ам.ppt
 

Ardchilal

  • 2. Ардчиллын үүсэл , хэлбэрүүд  “Ардчилал” гэдэг нь эртний Грек хэлний “ Ард түмэн” / демос / , “Засаглал” / кратос / гэсэн үгнээс гаралтай  МЭӨ V зуун Афин / анхны ардчилал үүссэн хот /
  • 3. Иргэн баян бол Улс баян Солийн Данзан
  • 4. Ардчиллын үндсэн шалгуур  Улс төрийн эрх  Иргэний эрх , эрх чөлөө  “Фридом хауз” судалгааны байгууллагын дүнгээр дэлхийн нийт хүн амын 40 хувь нь бүрэн эрх чөлөөтэй байна гэж тооцоолжээ.
  • 6. Шууд ардчилал  Иргэд нь сонгогдсон буюу томилогдсон албан тушаалтнаар дамжуужлалгүй нийгмийн аливаа асуудлыг шийдвэрлэхэд өөрсдөө биеэр оролцдог  Ийм хэлбэр нь харьцангуй цөөн хүнийг хамарсан нөхцөлд хэрэгжүүлэхэд тохиромжтой  Тухайлбал :Аймаг , сум , орон нутгийн байгууллагын гишүүд цуглаад асуудлаа хэлэлцэж зөвшлөөр буюу олонхийн саналаар шийдвэр гаргаж болно.
  • 7. Төлөөллийн ардчилал  Хамгийн түгээмэл хэлбэр юм. Улс төрийн шийдвэр гаргах, хууль боловсруулах , ард түмний төлөө зохих хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх үүрэг бүхий албан тушаалтныг иргэд нь сонгодог.  Нийгмийн амьдралд ард иргэд нь идэвхитэй оролцож улс нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэхэд зөвшилцөн тохиролцох, хүлцэнгүй тэвчээртэй байж чадах тусам ардчилал төдий чинээ цэцэглэн хөгждөг .
  • 8. Ардчиллын хөгжлийн үе шат • Энэ үед 30 орчим улс бий болсон Парламент ёс , олон намын систем , сонгох эрх төлөвшжээ. 1. Анхдугаар өсөлтийн үе : 1829-1942 • 36 улс ардчиллын замаар хөгжжээ. • 1962-1970-д онд ардчиллын ухралт болсон./ Грек, Чили улсын хямрал / 2. Өрнөлтийн үе: 1943-1962 • Еврод , Ази ,Америкийн 40 гаруй улсад арчдилал өрнөсөн 3. Шинэ үе: 1975 оноос хойш
  • 9. Ардчиллын тухай онол Ардчиллын мөн чанар , үнэ цэнийн тухай 3 онол байдаг. Сонгодог ардчиллын онол Элит ардчиллын онол Олон ургалч онол
  • 10. Ардчиллын үнэт зүйлс 1. Улс төрийн шийдвэр гаргах үйл явц дахь иргэдийн оролцоо 2. Иргэдийн хоорондох тэгш байдлын тодорхой түвшин 3. Иргэдэд олгогдсон эрх чөлөө , чөлөөт байдлын түвшин 4. Төлөөллийн систем 5. Хуулийн засаглал 6. Сонгуулийн систем, олонхийн засаглал 7. Боловсрол Ардчилал нь дараах шинжээр тодорхой илэрдэг
  • 11. . Хүн бүр саналаа өгөхдөө ижил боломжоор хангагдана Эдийн засгийн тэгш байдал Хүн бүрийн санал ижил жинтэй байна. Тэгш боломжтой байх Хуулийн өмнө тэгш байх Хүн бүр өөрийн хүсэл зоригийн үүднээс саналаа өгөх эрх чөлөөтэй Ардчиллын зарчмууд
  • 12. Ардчиллын үеийн эрхүүд  Эрх бол тодорхой утгаараа хуульчлагдан баталгаажсан эрх чөлөө юм.  Эрх чөлөө/ freedom/ , чөлөөт байдал/ liberty/ , эрх / right/ зэрэг үг нь хоорондоо ижил утгаар хэрэглэгдэнэ.
  • 13. Чөлөөт байдлын эрх 1. Сонгож саналаа өгөх 2. Үг хэлэх эрх чөлөө 3. Хэвлэн нийтлэх эрх чөлөө 4. Эвсэн нэгдэх эрх чөлөө 5. Шашин шүтэх эрх чөлөө 6. Нүүж суух эрх чөлөө 7. Улс төр ба хуулийн шахалтанд орохгүй байх эрх чөлөө
  • 14. Ардчиллын тулгуур баганууд  Аль ч үндэстэнд ардчилсан нийгмийн байгуулахад түүнийг тулгуур багануудыг зайлшгүй мэдэх хэрэгтэй 1. Ард түмний бүрэн эрх 2. Итгэл , найдвар хүлээсэн засгийн газар 3. Олонхийн засаглал 4. Хүний үндсэн эрхийг баталгаатай болгох 5. Чөлөөт бөгөөд шударга сонгууль 6. Хуулийн өмнө адил тэгш байх 7. Шүүхийн засаглал тунгалаг байх 8. Засгийн эрх мэдлийг үндсэн хуулиар хязаарлах 9. Нийгэм , эдийн засаг , улс төрийн олон ургалч үзэлтэй байх 10. Хүлээцтэй хандах , хамтран ажиллах , харилцан буулт хийх