การบริหารจัดการงบประมาณ




       รวบรวมและจัดทําโดย
                            กองโครงการและวางแผน
                             แผนกบัญชีงบประมาณ
              ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย
สารบัญ

                                                           หนา
บทนําและความหมาย                                             1

พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําป                       2-4

วิวัฒนาการดานงบประมาณ                                     5-15

ประเภทบัญชีและรหัสงบประมาณ                                16-28

ตัวอยางคําขอตั้งงบประมาณทําการประจําป                  29-46

ตัวอยางการเจียดจายงบประมาณ                             47-54

ระเบียบฉบับที่ 2.4 วาดวยการยืมเงินทดรองจาย            55-56

ตัวอยางการจัดซื้อดวยเงินสด                             57-64

ตัวอยางการขอยืมเงินทดรองจายแบบฉุกเฉิน                  65-102
การบริหารจัดการงบประมาณ

บทนํา
              ทุกหนวยงานทั้งของภาครัฐและเอกชน จะตองมีการบริหารจัดการในการจัดทํางบประมาณ
เพื่อที่จะไดมีการบริหาร จัดสรรงบประมาณที่ไดรับมาอยางคุมที่สุด ดังนั้นเห็นวาระดับหัวหนางานตั้งแตระดับ
ผูบริหารเบื้องตน (สารวัตร),ผูบริหารระดับกลาง(หัวหนากอง) จะตองใหความสําคัญที่จะเรียนรู ศึกษา ใหเกิด
ความเขาใจ แลวนําไปบริหารจัดการใหเกิดประสิทธิภาพสูงสุด ซึ่งถือวาเปนเครื่องมือที่ความสําคัญที่ใชในการ
บริหารงาน
ความหมาย
               ความหมายของงบประมาณ จะแตกตางกันออกไปตามกาลเวลาและลักษณะการใหความหมาย
ของนักวิชาการแตละดาน ซึ่งมองงบประมาณแตละดานไมเหมือนกัน เชนนักเศรษฐศาสตร มอง
งบประมาณในลักษณะของการใชทรัพยากรที่มีอยูจํากัดใหเกิดประโยชนสูงสุด นักบริหารจะมอง
งบประมาณในลักษณะของกระบวนการหรือการบริหารงบประมาณใหเกิดประสิทธิภาพสูงสุด โดยบรรลุ
เปาหมายของแผนงานที่วางไว นักการเมืองจะมองงบประมาณในลักษณะของการมุงใหรัฐสภาใชอํานาจ
ควบคุมการปฏิบัติงานของรัฐบาล
สรุปความหมายของงบประมาณ หมายถึง แผนเบ็ดเสร็จ ซึ่งแสดงออกในรูปตัวเงินแสดง
โครงการดําเนินงานทั้งหมดในระยะหนึ่ง รวมถึงการกะประเมินการบริหารกิจกรรม โครงการและ
คาใชจาย ตลอดจนทรัพยากรที่จําเปนสนับสนุน
การดําเนินงานใหบรรลุตามแผนนี้ยอมประกอบดวยการทํางาน 3 ขั้น ตอน คือ
        1.การจัดเตรียม
        2. การอนุมัติ
        3. การบริหาร
                งบประมาณมีความสําคัญและเปนประโยชนตอการบริหาร หนวยงานสามารถนําเอางบประมาณ
มาใชเปนเครื่องมือในการบริหารหนวยงานใหเจริญกาวหนา ความสําคัญและประโยชนของงบประมาณมี
ดังนี้
         1) เปนเครื่องมือในการบริหารหนวยงาน ตามแผนงานและกําลังเงินที่มีอยูโดยใหมีการปฏิบัติงานให
สอดคลองกับแผนงานที่วางไว เพื่อปองกันการรั่วไหลและลดการปฏิบัติงานที่ไมจําเปนของ
หนวยงานลง
        2) เปนเครื่องมือในการพัฒนาหนวยงาน ถาหนวยงานจัดงบประมาณใชจายอยางถูกตองและมี
ประสิทธิภาพ จะสามารถพัฒนาใหเกิดความเจริญกาวหนาแกหนวยงานและสังคม โดยหนวยงาน
ตองพยายามใชจายและจัดสรรงบประมาณใหเกิดประสิทธิผลไปสูโครงการที่จําเปน เปนโครงการ
ลงทุนเพื่อกอใหเกิดความกาวหนาของหนวยงาน
        3) เปนเครื่องมือในการจัดสรรทรัพยากรที่มีอยูจํากัดใหมีประสิทธิภาพ เนื่องจากทรัพยากรหรือ
การรบริหารงบประมาณ                                                                                   หนา 1
งบประมาณของหนวยงานมีจํากัด ดังนั้น จึงจําเปนที่จะตองใชงบประมาณเปนเครื่องมือ ในการ
จัดสรรทรัพยากรหรือใชจายเงินใหมีประสิทธิภาพ โดยมีการวางแผนในการใชและจัดสรรเงิน
งบประมาณไปในแตละดาน และมีการวางแผนปฏิบัติงานในการใชจายทรัพยากรนั้นๆ ดวย
เพื่อที่จะกอใหเกิดประโยชนสูงสุด
          4) เปนเครื่องมือกระจายทรัพยากร และเงินงบประมาณที่เปนธรรม งบประมาณสามารถใชเปน
เครื่องมือในการจัดสรรงบประมาณที่เปนธรรมไปสูจุดที่มีความจําเปนทั่วถึงที่จะทําใหหนวยงาน
นั้น สามารถดําเนินไปไดอยางมีประสิทธิภาพ
          5) เปนเครื่องมือประชาสัมพันธ งานและผลงานของหนวยงาน เนื่องจากงบประมาณเปนที่รวม
ทั้ง หมดของแผนงานและงานที่จะดําเนินการในแตละป พรอมทง ผลที่จะเกิดขึ้น ดังนั้น หนวยงาน
                                                           ั้
สามารถใชงบประมาณหรือเอกสารงบประมาณที่แสดงถึงงานตางๆ ที่ทําเพื่อเผยแพรและ
ประชาสัมพันธใหประชาชนทราบ
สรุปวา
              งบประมาณ มีความสําคัญตอการดําเนินงานขององคกร และตอการพัฒนาประเทศ และถาขาด
ซึ่งงบประมาณ ในการบริหารจัดการ ก็ไมสามารถนําพาประเทศไปสูความสําเร็จ ดังนั้น ในการบริหาร
งบประมาณ ตองยึดหลักของความโปรงใส เปนธรรม ประหยัดและมีประสิทธิภาพ




               อางอิง : ดร.ณรงค สัจพันโรจน. 2538 การจัดทําอนุมัติและบริหารงบประมาณแผนดิน

สิ่งที่ควรศึกษาเรียนรู

         1.ความหมายของงบประมาณ
        2.พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําป
        3.การวิวัฒนาการงบประมาณ
        4.ประเภทของงบประมาณ
        5.ประเภทบัญชีงบประมาณ/รหัสควบคุม
        6.ระเบียบ คําสั่ง ที่เกี่ยวของ
การรบริหารงบประมาณ                                                                             หนา 2
0   รางพระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณ

หมวด ๘ การเงิน การคลัง และงบประมาณ


                                       หมวด ๘
                            การเงิน การคลัง และงบประมาณ
                                      -------------------------




      มาตรา ๑๖๖ งบประมาณรายจายของแผนดินใหทําเปนพระราชบัญญัติ ถา
พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณออกไมทันปงบประมาณ
ใหม ใหใชกฎหมายวาดวยงบประมาณรายจายในปงบประมาณปกอนนั้นไปพลาง
กอน
       มาตรา ๑๖๗ ในการนําเสนอรางพระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณตองมี
เอกสารประกอบซึ่งรวมถึงประมาณการรายรับ และวัตถุประสงค กิจกรรม แผนงาน โครงการในแตละรายการ
ของการใชจายงบประมาณใหชัดเจน รวมทั้งตองแสดงฐานะการเงินการคลังของประเทศเกี่ยวกับภาพรวม
ของภาวะเศรษฐกิจที่เกิดจากการใชจายและการจัดหารายได ประโยชนและการขาดรายไดจากการยกเวน
ภาษีเฉพาะรายในรูปแบบตาง ๆ ความจําเปนในการตั้งงบประมาณผูกพันขามป ภาระหนี้และการกอหนี้ของ
รัฐและฐานะการเงินของรัฐวิสาหกิจ ในปที่ขออนุมัติงบประมาณนั้นและปงบประมาณที่ผานมาเพื่อใช
ประกอบการพิจารณาดวย

        หากรายจายใดไมสามารถจัดสรรงบประมาณใหแกหนวยราชการ รัฐวิสาหกิจหรือหนวยงานอื่นใด
ของรัฐไดโดยตรง ใหจัดไวในรายการรายจายงบกลาง โดยตองแสดงเหตุผลและความจําเปนในการกําหนด
งบประมาณรายจายงบกลางนั้นดวย
ใหมีกฎหมายการเงินการคลังของรัฐเพื่อกําหนดกรอบวินัยการเงินการคลัง ซึ่งรวมถึงหลักเกณฑเกี่ยวกับการ
วางแผนการเงินระยะปานกลาง การจัดหารายได การกําหนดแนวทางในการจัดทํางบประมาณรายจายของ
แผนดิน การบริหารการเงินและทรัพยสิน การบัญชี กองทุนสาธารณะ การกอหนี้หรือการดําเนินการที่ผูกพัน
ทรัพยสินหรือภาระทางการเงินของรัฐ หลักเกณฑการกําหนด

       วงเงินสํารองจายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจําเปน และการอื่นที่เกี่ยวของ ซึ่งจะตองใชเปนกรอบในการ
จัดหารายได กํากับการใชจายเงินตามหลักการรักษาเสถียรภาพ พัฒนาทางเศรษฐกิจอยางยั่งยืน และความ
เปนธรรมในสังคม

       มาตรา ๑๖๘ รางพระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณ รางพระราชบัญญัติ
งบประมาณรายจายเพิ่มเติม และรางพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจาย สภาผูแทนราษฎรจะตอง
วิเคราะหและพิจารณาใหแลวเสร็จภายในหนึ่งรอยหาวันนับแตวันที่รางพระราชบัญญัติดังกลาวมาถึงสภา
ผูแทนราษฎร

        ถาสภาผูแทนราษฎรพิจารณารางพระราชบัญญัตินั้นไมแลวเสร็จภายในกําหนดเวลาที่กลาวในวรรค
หนึ่ง ใหถือวาสภาผูแทนราษฎรไดใหความเห็นชอบในรางพระราชบัญญัตินั้นและใหเสนอรางพระราชบัญญัติ
ดังกลาวตอวุฒิสภา

        ในการพิจารณาของวุฒิสภา วุฒิสภาจะตองใหความเห็นชอบหรือไมใหความเห็นชอบภายในยี่สิบวัน
นับแตวันที่รางพระราชบัญญัตินั้นมาถึงวุฒิสภา โดยจะแกไขเพิ่มเติมใด ๆ มิได

         ถาพนกําหนดเวลาดังกลาวใหถือวาวุฒิสภาไดใหความเห็นชอบในรางพระราชบัญญัตินั้น ในกรณี
เชนนี้และในกรณีที่วุฒิสภาใหความเห็นชอบ ใหดําเนินการตอไปตามมาตรา ๑๕๐

การรบริหารงบประมาณ                                                                              หนา 3
ถารางพระราชบัญญัติดังกลาววุฒิสภาไมเห็นชอบดวย ใหนําบทบัญญัติมาตรา ๑๔๘ วรรคสองมาใช
บังคับโดยอนุโลม
ในการพิจารณารางพระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณ รางพระราชบัญญัติงบประมาณ
รายจายเพิ่มเติม และรางพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจาย สมาชิกสภาผูแทนราษฎรจะแปรญัตติ
เพิ่มเติมรายการหรือจํานวนในรายการมิได แตอาจแปรญัตติในทางลดหรือตัดทอนรายจายซึ่งมิใชรายจาย
ตามขอผูกพันอยางใดอยางหนึ่ง ดังตอไปนี้
         (๑) เงินสงใชตนเงินกู
         (๒) ดอกเบี้ยเงินกู
         (๓) เงินที่กําหนดใหจายตามกฎหมาย

        ในการพิจารณาของสภาผูแทนราษฎร วุฒิสภา หรือของคณะกรรมาธิการ การเสนอ การแปรญัตติ
หรือการกระทําดวยประการใด ๆ ที่มีผลใหสมาชิกสภาผูแทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา หรือกรรมาธิการมีสวน
ไมวาโดยทางตรงหรือทางออมในการใชงบประมาณรายจาย จะกระทํามิได

      ในกรณีที่สมาชิกสภาผูแทนราษฎรหรือสมาชิกวุฒิสภา มีจํานวนไมนอยกวาหนึ่งในสิบของจํานวน
สมาชิกทั้งหมดเทาที่มีอยูของแตละสภา เห็นวามีการกระทําฝาฝนบทบัญญัติตามวรรคหกใหเสนอความเห็น
ตอศาลรัฐธรรมนูญเพื่อพิจารณา และศาลรัฐธรรมนูญตองพิจารณาวินิจฉัยภายในเจ็ดวันนับแตวันที่ไดรับ
ความเห็นดังกลาว ในกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยวามีการกระทําฝาฝนบทบัญญัติตามวรรคหก ใหการ
เสนอ การแปรญัตติหรือการกระทําดังกลาวสิ้นผลไป

        รัฐตองจัดสรรงบประมาณใหเพียงพอกับการบริหารงานโดยอิสระของรัฐสภา ศาลรัฐธรรมนูญศาล
ยุติธรรม ศาลปกครองและองคกรตามรัฐธรรมนูญ

       ในการพิจารณางบประมาณรายจายของรัฐสภา ศาล และองคกรตามวรรคแปด หากหนวยงานนั้นเห็น
วางบประมาณรายจายที่ไดรับการจัดสรรใหนั้นไมเพียงพอ ใหสามารถเสนอคําขอแปรญัตติตอ
คณะกรรมาธิการไดโดยตรง

       มาตรา ๑๖๙ การจายเงินแผนดินจะกระทํา ไดก็เฉพาะที่ไดอนุญาตไวในกฎหมายวาดวยงบประมาณ
รายจาย กฎหมายวาดวยวิธีการงบประมาณ กฎหมายเกี่ยวดวยการโอนงบประมาณหรือกฎหมายวาดวยเงิน
คงคลัง เวนแตในกรณีจําเปนเรงดวนรัฐบาลจะจายไปกอนก็ได แตตองเปนไปตามหลักเกณฑและวิธีการที่
กฎหมายบัญญัติ ในกรณีเชนวานี้ตองตั้งงบประมาณรายจายเพื่อชดใชเงินคงคลังในพระราชบัญญัติโอนเงิน
งบประมาณรายจาย พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายเพิ่มเติม หรือพระราชบัญญัติงบประมาณรายจาย
ประจําปงบประมาณถัดไป ทั้งนี้ ใหกําหนดแหลงที่มาของรายไดเพื่อชดใชรายจายที่ไดใชเงินคงคลังจายไป
กอนแลวดวย

      ในระหวางเวลาที่ประเทศอยูในภาวะสงครามหรือการรบ คณะรัฐมนตรีมีอํานาจโอนหรือนํารายจายที่
กําหนดไวสําหรับหนวยราชการหรือรัฐวิสาหกิจใดไปใชในรายการที่แตกตางจากที่กําหนดไวใน
พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปไดทันที และใหรายงานรัฐสภาทราบโดยไมชักชา

       ในกรณีที่มีการโอนหรือนํารายจายตามงบประมาณที่กําหนดไวในรายการใดไปใชในรายการอื่นของ
หนวยราชการหรือรัฐวิสาหกิจ ใหรัฐบาลรายงานรัฐสภาเพื่อทราบทุกหกเดือน

         มาตรา ๑๗๐ เงินรายไดของหนวยงานของรัฐใดที่ไมตองนําสงเปนรายไดแผนดินใหหนวยงานของ
รัฐนั้นทํารายงานการรับและการใชจายเงินดังกลาว เสนอตอคณะรัฐมนตรีเมื่อสิ้นปงบประมาณทุกป และให
คณะรัฐมนตรีทํารายงานเสนอตอสภาผูแทนราษฎรและวุฒิสภาตอไป




การรบริหารงบประมาณ                                                                             หนา 4
การรบริหารงบประมาณ   หนา 5
บทความ เรื่อง...
                        ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุ่งเน้นผลงาน
                                                            ่

                                                                            เรียบเรียงโดย : นางสาวอาภรณ์ แก้วสลับศรี
                                                                   เจ้าหน้าที่บริหารงาน กองแผนงาน มหาวิทยาลัยทักษิณ



         บทความเรื่องนี้ ผูเ้ ขียนอยากให้ผูอ่านได้ทราบถึง
                                           ้                        สอดคลองกับนโยบายและแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
                                                                            ้
ความเป็ นมาของระบบงบประมาณในประเทศไทย เพื่อจะได้                    แห่งชาติในระยะยาว
ทราบถึงพัฒนาการร่วมกันว่าระบบงบประมาณของเรามีความ                           ระบบงบประมาณที่นามาใช้ในประเทศไทยตังแต่
                                                                                            ํ                  ้
เป็ นมาอย่างไร จึงได้มการรวบรวม เรียบเรียงมาให้ทราบกัน
                       ี                                            เริ่มมีการจัดทํางบประมาณจนถึงปัจจุบนจําแนกได้เป็ น 4
                                                                                                       ั
แต่ ก่ อ นอื่น เรามาทราบกัน ก่ อ นดีก ว่า ว่า ระบบงบประมาณ          ประเภทใหญ่ ๆ คือ
หมายถึงอะไร
                                                                                     งบประมาณแบบแสดงรายการ (Line -
         ระบบงบประมาณ (Budget)                 หมายถึง
                                                                    Item Budgeting)
กระบวนการวางแผนเกี่ ยวกับ ตัว เลขทางการเงิน อย่ า งมี
                                                                                    งบประมาณแบบแสดงผลงาน
ระเบียบ ในระยะเวลาหนึ่ง โดยจะต้องคํานึงถึงทรัพยากรที่มี             ( Performance Budgeting )
อยู่ อย่ างจํากัด เพื่อให้องค์กรได้รบผลตอบแทนกลับคืนมา
                                    ั                                               งบประมาณแบบการวางแผน
ตามเป้ าหมายที่กาหนดไว้
                   ํ                                                การวางโครงการ และการทํางบประมาณ ( Planning -
            การจัดทํางบประมาณของประเทศไทยสําหรับส่วน                Programming - Budgeting System : PPBS )
ราชการ มีแนวคิดในการจัด ทํามาแลวหลายรู ปแบบ มีก าร
                                    ้                                               งบประมาณแบบมุงเน้นผลงาน
                                                                                                 ่
ปรับ ปรุ ง เปลี่ย นแปลงระบบการจัด ทํา งบประมาณมาอย่ า ง             ( Performance Based Budgerting : PBB )
ต่อเนื่อง ในอดีตมีการใช้ระบบงบประมาณที่มลกษณะการรวม
                                         ี ั                                 เรามาทราบถึงลักษณะของระบบงบประมาณแต่ละ
                                                                    แบบ เริ่มตังแต่แบบแรกกันเลย
                                                                               ้
อํานาจ ไม่สามารถสนองตอบการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วของ
สภาพแวดลอม จึงเป็ นแรงผลักดันให้มีการปรับปรุ งระบบ
              ้
งบประมาณ เพื่อให้งบประมาณเป็ นเครื่องมือในการพัฒนา
เศรษฐกิ จ และเอื้ อ ต่ อ การแก้ป ัญ หาเศรษฐกิ จ ได้อ ย่ า งมี
ประสิทธิภาพ รวมทังเพื่อเสริมสร้างให้มกลยุทธ์ในการจัดสรร
                    ้                  ี
ทรัพยากรที่เหมาะสม รวมทังมีการจัดลําดับความสําคัญที่
                             ้



       ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                           ่    ่                                                                หน้า 1
งบประมาณแบบแสดงรายการ                                      จากข อ จํา กัด ดัง กล่ า ว ทํา ให้มีก ารปรับ ปรุ ง ระบบ
                                                                         ้
         (Line – Item Budgeting)                             งบประมาณแบบใหม่ โดยนําหลักการและแนวทางการจัดทํา
           งบประมาณแบบแสดงรายการ มีวตถุประสงค์ท่ จะ
                                          ั           ี      งบประมาณแบบแสดงผลงาน มาใช้ผ สมผสานกับ ระบบ
                                                             งบประมาณแบบแสดงรายการ
ใช้เป็ นเครื่องมือในการควบคุมการใช้จ่ายเงิน ไม่ให้มการใช้
                                                   ี
จ่ายเงินเกินไปจากที่กาหนดหรือแตกต่างไปจากที่กาหนดไว้
                      ํ                          ํ
                                                                       งบประมาณแบบแสดงผลงาน
ให้ความสําคัญกับการควบคุ มปัจจัยนําเข้า (Input) แต่ ละ
                                                                       (Performance Budgeting)
รายการ ลักษณะของระบบงบประมาณแบบนี้ คือ
                                                                     งบประมาณแบบแสดงผลงาน ( Performance
               มุ่ง เน้น ในเรื่ องการควบคุ ม และตรวจสอบ      Budgeting )เป็ นระบบงบประมาณที่ม่งเน้นด้านประสิทธิภาพ
                                                                                              ุ
Input ให้เป็ นไปตามที่กาหนด (Control Orientation)
                         ํ                                   ในการบริหารงาน โดยได้รบอิทธิพลแนวความคิดมาจากการ
                                                                                    ั
              จําแนกค่าใช้จ่ายตามหมวดค่าใช้จ่าย และ          จัดการแบบวิทยาศาสตร์ (Scientific Management) ซึ่งมี
รายการใช้จ่ายในการของบประมาณ จะต้องกําหนดรายการ              แนวคิดว่า "การบริหารงานต้องทําโดยมีหลักเกณฑ์ ซึ่งกําหนด
ตามหมวดค่าใช้จ่ายให้ชดเจนและใช้งบประมาณตามรายการที่
                      ั
                                                             ขึ้นจากการศึกษาวิเคราะห์โดยรอบคอบเพื่อให้มีวธีท่ ีดีท่ ีสุด
                                                                                                             ิ
กําหนดไว้ จะใช้งบประมาณผิดหมวดหรือต่างไปจากรายการที่
กําหนดไม่ได้                                                 (The one best way) ในอันที่จะก่อให้เกิดประสิทธิภาพใน
              ประเมินความสําเร็จหรือความลมเหลวของ
                                          ้                  การผลิตมากขึ้น" เป็ นระบบที่ม่งให้มการเชื่อมโยงการจัดสรร
                                                                                           ุ ี
งบประมาณจากความสามารถที่จะใช้งบประมาณที่ได้รบให้ ั           งบประมาณเข้า กับ การวางแผน อัน จะทํา ให้ก ารจัด สรร
หมดไป ไม่ได้ให้ความสําคัญกับประสิทธิภาพการบริหารและ          งบประมาณเป็ นไปอย่างสมเหตุสมผล ระบบงบประมาณแบบ
ผลงานที่เกิดจากการใช้งบประมาณ                                นี้ ริ เ ริ่ มขึ้น ครัง แรกในประเทศสหรัฐ อเมริ ก า ลัก ษณะของ
                                                                                   ้
              ขาดการยืดหยุ่นและความคล่องตัวในการ             งบประมาณแบบนี้ คือ
ปฏิบตงาน
    ัิ                                                                               จําแนกงบประมาณตามลักษณะงาน
           ข้อดี                                             ( Functional Classification ) หรือวัตถุประสงค์ของงาน
           ระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ ช่ วยในการ              ( Objective Classification ) เช่น จําแนกงบประมาณเป็ น
ควบคุ ม การใช้จ่ า ยของหน่ ว ยงานได้ดี เพราะมีก ารแสดง       ด้านเศรษฐกิจ ด้านการศึกษา ด้านสาธารณสุข ฯลฯ
ค่าใช้จ่ายไวอย่างชัดเจน จึงง่ายต่อการปฏิบตในการปรับ เพิ่ม/
             ้                           ัิ                                          มีการวัดประสิทธิภาพของการดําเนินงาน
ลดรายการ                                                     ( เปรียบเทียบ Output กับ Input ) เพื่อหาวิถทางที่ดท่ สุดใน
                                                                                                                 ี     ีี
           ข้อเสีย                                           การปฏิบติงาน Output จะเป็ นตัวชี้ประสิทธิภาพในการ
                                                                              ั
           ระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ จะไม่สามารถ             ปฏิบตงาน  ัิ
วัดผลสําเร็จของงานได้ เพราะการอนุ มติเงินประจํางวดจะ
                                      ั                                              กําหนดมาตรการในการวัดงาน ( Work
อนุ มติตามหมวดรายจ่าย ไม่ได้อนุ มติตามแผนงาน/โครงการ
     ั                           ั                           Measurement ) และระบบบัญชีแสดงราคาต่อหน่วย ( Cost
ทําให้ไม่สามารถมองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างทรัพยากรที่        Accounting System ) สําหรับคํานวณค่าใช้จ่ายของงาน
จัดสรรให้แก่งาน/โครงการหนึ่ง ๆ กับผลที่ตองการให้เกิดขึ้น
                                         ้                   ต่าง ๆ
อันเป็ นอุปสรรคต่อการประเมินผลสําเร็จของการดําเนินงาน


       ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                           ่    ่                                                                  หน้า 2
ข้อดี                                              รอง โครงการหลัก โครงการรอง และกิจกรรม และจําแนก
         - ช่วยให้เกิดการใช้จ่ายเงินอย่างมีประสิทธิภาพ      งบประมาณตามแผนงาน / โครงการ
และคุมค่า
      ้                                                               ต้องกําหนดและวิเคราะห์วตถุประสงค์ของ
                                                                                             ั
         - ช่วยให้ฝ่ายบริการเกิดความคล่องตัวในการ           โครงการ ผลลัพธ์ และผลกระทบที่เกิดขึ้นของโครงการ
บริหารงานและการจัดซื้อวัสดุอปกรณ์ท่ มงต่อการผลิตผลงาน
                            ุ       ี ุ่                                      วิเคราะห์ทางเลือกต่าง ๆ เพื่อเลือกวิถทางที่มี
                                                                                                                         ี
                                                            ป ร ะ สิ ท ธิ ภ า พ แ ล ะ ป ร ะ สิ ท ธิ ผ ล สู ง สุ ด ใ น ก า ร บ ร ร ลุ
         ข้อจํากัด
                                                            วัตถุประสงค์ของโครงการ
         - ต้องใช้ขอมูลที่แสดงถึงผลการดําเนินงานใน
                     ้
                                                                             พิจารณาค่าใช้จ่ายทังหมดของโครงการ
                                                                                                ้
อดีต ซึ่งอาจจะหาข้อมูลค่อนขา้ งยาก
                                                                          เน้นการวิเคราะห์ ซึ่งมีเทคนิคการวิเคราะห์
          - การพิจารณา “ความคุมค่า” อาจกระทําได้
                                   ้
                                                            ต่าง ๆ ที่นามาใช้ ได้แก่ System analysis, Zero base
                                                                       ํ
ลําบาก                                                      budget analysis, Quantitative analysis, Qualitative
          จากขอจํากัดดังกล่าว ทําให้ได้มีการพยายามที่จะ
               ้                                            analysis, Marginal analysis และ Cost effectiveness
พัฒนาระบบงบประมาณให้มประสิทธิภาพยิ่งขึ้น จึงได้มการ
                           ี                      ี         หรือ Cost - benefit analysis
นําเอาระบบงบประมาณแบบแสดงแผนงานมาใช้ร่วมกับระบบ                              การเสนอของบประมาณต้องจัดทําเอกสาร 3
งบประมาณแบบแสดงรายการ                                       ชุด คือ
                                                                               1) Program Memorandum ( PM )
                                                            เป็ นเอกสารที่ แสดงให้เ ห็ น โครงสร้า งของสายงาน
         งบประมาณแบบการวางแผน การวางโครงการ                 ความสัมพันธ์ของแผนงาน โครงการ วัตถุประสงค์ ผลงาน
         และการทํางบประมาณ                                  และผลที่คาดว่าจะได้รบจากโครงการ
                                                                                  ั
         (Planning – Programming – Budgeting                                   2) Program Financial Plan ( PFP )
         System : PPBS )                                    เป็ นแผนการใช้จ่ายของโครงการที่ตองการเงิน-งบประมาณใน
                                                                                              ้
                                                            ระยะยาว เพื่อเป็ นหลักประกันว่าโครงการจะดําเนินต่อไปได้
          ระบบงบประมาณแบบนี้ หรือบางครังเรียกว่า
                                        ้                   ในปี ต่อ ๆ ไป
งบประมาณแบบแสดงแผนงาน (Program Budgeting ) เริ่ม                               3) Special Study ( SS ) เป็ นเอกสาร
                                                            ที่แสดงให้เห็นถึงการวิเคราะห์โครงการและทางเลือกโครงการ
ใช้ครังแรกในประเทศสหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ.1964 PPB หรือ
      ้
                                                            ต่าง ๆ
PPBS มีลกษณะสําคัญ คือ
          ั
                                                                      ข้อดี
              นําเอาการวางแผนระยะยาว ( 3 - 5 ปี ) มาใช้               - สามารถวิเคราะห์ความเป็ นไปได้ของแผนงาน
ในการกําหนดวงเงินงบประมาณ การวางแผนจะเชื่อมโยงกับ
                                                            ในระยะยาว
นโยบาย เป้ าหมายของรัฐบาล และเห็นภาพการดําเนินงานที่
                                                                      - ส่งเสริมการพัฒนาประเทศโดยมีแผนรองรับ
ต่อเนื่องไปในอนาคต
                                                                      - สามารถวิเคราะห์การใช้ทรัพยากรที่มอยู่อย่าง
                                                                                                           ี
              จัดทําแผนงานแยกตามนโยบายของรัฐบาลใน
แต่ละด้าน เช่น นโยบายด้านเศรษฐกิจ การศึกษา ฯลฯ              จํากัดให้เป็ นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
                 จําแนกแผนงานเป็ นแผนงานหลัก แผนงาน

      ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                          ่    ่                                                                           หน้า 3
ข้อจํากัด                                                 ตัดสินใจให้กบผูบริหารของหน่วยงาน
                                                                                  ั ้
        - มุงแต่ตนทุนทางด้านบัญชีและประโยชน์ทาง
                ่ ้                                                                  จัดสรรงบประมาณเป็ นวงเงินรวม ( Block
เศรษฐกิจ ไม่ใช้ดุลพินิจหรือเหตุผลทางสังคมและการเมืองมา                Grant ) ทําให้เกิดความยืดหยุ่นในการใช้งบประมาณ
พิจารณา                                                                              คํานวณค่าใช้จ่ายหรืองบประมาณจากผลผลิต
                                                                      หรือกิจกรรม
        - ต้องใช้เวลามากในการดําเนินการ ต้องให้การ
                                                                                 กําหนดวงเงินงบประมาณล่วงหน้า (Medium
อบรม และมีเ ครื่องมือ พร้อ มสํา หรับ การวิเ คราะห์ ทํา ให้มี
                                                                      term Expenditure Framework : ( MTEF )
ปัญหาในขันการนําไปใช้
         ้
                                                                                    ใช้ระบบบัญชีพงรับพึงจ่าย ( Accrual Basis )
                                                                                                 ึ
            - มีระเบียบขันตอนซับซ้อนยุ่งยากเกินกว่าที่จะ
                         ้
                                                                                    เน้นการควบคุมภายใน
เขา้ ใจ
                                                                                    การรายงานผลจะเชื่อมโยงระหว่างการ
           - มาตรฐานการวัดผลงานไม่ชดเจน
                                      ั
                                                                      ดําเนินงานกับนโยบายของหน่วยงานและรัฐบาล
           ด้วยข้อจํากัดดังกล่าว จึงได้มการพัฒนาระบบ
                                        ี
                                                                               ระบบงบประมาณแบบมุงเน้นผลงานทําให้มนใจ
                                                                                               ่                 ่ั
งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานมาใช้ในการจัดสรรงบประมาณ
                                                                      ได้วา
                                                                          ่
เพื่อให้การจัดสรรงบประมาณมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
                                                                               1) ผลผลิตที่เกิดขึ้นมีความเชื่อมโยงกับผลลัพธ์
                                                                      และผลลัพธ์สอดคลองกับเป้ าหมายและนโยบาย
                                                                                             ้
                                                                               2) ผลผลิตที่ตองการมีปริมาณ ราคาและคุณภาพ
                                                                                                   ้
            งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน                                  เหมาะสมสอดคลองกัน้
            (Performance Based Budgeting : PBB)                                3) กลุมเป้ าหมายที่เหมาะสม
                                                                                         ่                        เป็ นผูไ้ ด้รบ
                                                                                                                               ั
                                                                      ประโยชน์จากผลผลิตนัน ภายในเวลาที่ตองการ
                                                                                                 ้          ้
         เป็ นระบบงบประมาณที่มงเน้นผลสําเร็จของผลผลิต
                                       ุ่                                      ประโยชน์ท่ หน่วยงานจะได้รบจากระบบงบประมาณ
                                                                                               ี          ั
และผลลัพธ์ มีการกํา หนดเป้ าหมายที่เ ป็ นรู ปธรรม มีแผน               แบบมุงเน้นผลงาน คือ
                                                                            ่
ยุ ท ธศาสตร์ท่ ี ชัด เจน มีต ว ชี้ ว ด ผลสัม ฤทธิ์ ข องงาน และ
                             ั ั                                               - ทราบผลลัพธ์ท่ รฐบาลต้องการ
                                                                                                     ีั
สามารถวัดและประเมินผลการทํางานได้ โดยมีความยืดหยุ่น                            - ระบุเป้ าประสงค์ และวัดผลผลิตได้
ในกระบวนการทํา งานเพื่อ ให้ส อดคล อ งกับ สถานการณ์ ท่ ี
                                  ้                                            - จัดลําดับความสําคัญของรายจ่ายและเชื่อมโยง
เปลี่ยนแปลงไป เน้นความรับผิดชอบของผูบริหารแทนการ
                                       ้                              ผลผลิตกับผลลัพธ์ได้
ควบคุมรายละเอียดในการเบิกจ่าย ลักษณะสําคัญของ PBB                              - แสดงให้เห็นว่าผลผลิตที่เกิดขึ้นส่งผลให้
                                                                      เกิดผลลัพธ์อย่างไร
คือ
                                                                               - สามารถตรวจวัดผลผลิตที่เกิดขึ้นอย่างถูกต้อง
            ให้ความสําคัญกับ Output และ Outcome
                                                                      ในเชิง ปริมาณ ต้นทุน เวลา คุณภาพ
ซึ่งสอดคลองกับนโยบายและเป้ าหมายของรัฐบาล
         ้                                                            จากประโยชน์ขา้ งต้นทําให้หน่วยงานสามารถดําเนินกิจกรรม/
             ใช้การวางแผนกลยุทธ์ (Strategic Planning)                 โครงการให้สอดคลองกับผลลัพธ์ดงกล่าวได้
                                                                                           ้            ั
เป็ นเครื่องมือในการกําหนด Output             Outcome           และ
งบประมาณ
                 กระจายอํานาจ ( Devolution )ในการ

          ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                              ่    ่                                                                     หน้า 4
ในเวลาต่ อมา ประเทศไทยก็ได้มการพัฒนาระบบ
                                            ี                   หัว หน้า หน่ ว ยงานรับ ผิด ชอบต่ อ ความสํา เร็ จ ของผลผลิต
งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์มาใช้ในการ                 (Outputs) ที่หน่ วยงานนันรับผิดชอบในการดําเนินงาน ซึ่ง
                                                                                             ้
จัด สรรงบประมาณ เพื่ อให้ก ารจัด สรรงบประมาณมี                  ผลผลิต ดัง กล่ า ว เป็ น องค์ป ระกอบสํา คัญ ในข้อ ตกลงการ
ประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เริ่มดําเนินการมาตังแต่ปี 2545 จนถึง
                                          ้                     จัดทําผลผลิต (Service Delivery Agreement – SDA) ที่
ปัจจุบน ดังนัน เราจึงควรมาทําความรูจกกับระบบงบประมาณ
      ั      ้                        ้ั                        จัดทําขึ้นระหว่างรัฐมนตรีท่ กากับดูแลกับหัวหน้าหน่วยปฏิบติ
                                                                                             ีํ                          ั
แบบมุงเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์กนให้มากกว่านี้กนดีกว่า
        ่                           ั              ั                         หลักการ
                                                                             (1) ให้รฐบาลสามารถใช้วธีการ และกระบวนการ
                                                                                      ั                ิ
                                                                งบประมาณ เป็ นเครื่องมือในการจัดสรรทรัพยากร ให้เกิดผล
         งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์                  สําเร็จตามนโยบาย และให้เห็นผลลัพธ์ท่ ประชาชนได้รบจาก
                                                                                                            ี         ั
         (Strategic Performance Based Budgeting :               นโยบายนัน    ้
         SPBB )                                                              (2) การมุ่งเน้นให้เกิดการใช้จ่ายงบประมาณ โดย
                                                                คํานึงถึงความโปร่งใส มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
          งบประมาณแบบมุ่ง เน้น ผลงานตามยุ ท ธศาสตร์                          (3) ให้หน่ วยปฏิบติมความคล่องตัวในการจัดทํา
                                                                                                  ั ี
(Strategic Performance based budgeting)                         และบริหารงบประมาณ ขณะเดียวกันหน่ วยปฏิบติก็ตองมี    ั ้
หมายถึง ระบบงบประมาณที่ให้ความสําคัญกับการกําหนด                ความรับผิดชอบ (Accountability) ในการนํางบประมาณไป
พันธกิจ (Mission) ขององค์กร จุดมุ่งหมาย วัตถุประสงค์            ใช้ใ ห้เ กิด ผลงานตามยุ ท ธศาสตร์ และสอดคลอ งกับ ความ
                                                                                                                  ้
กลยุทธ์ แผนงาน งาน/โครงการ อย่างเป็ นระบบมีการติดตาม            ต้อ งการของประชาชน โดยผ่ า นระบบตรวจสอบผลการ
และประเมิน ผลสมํ่า เสมอ เพื่อ วัด ผลสํา เร็ จ ของงานตาม         ปฏิบตงาน และผลทางการเงินที่รวดเร็ว ทันสมัย
                                                                      ัิ
เป้ าหมายเชิงยุ ทธศาสตร์ระดับชาติ มีการกระจายอํานาจ                          (4) มีการคาดการณ์การใช้จ่ายงบประมาณล่วงหน้า
และความรับผิดชอบในการวางแผนจัดการ และบริหารงาน                               (5) ใช้นโยบาย/ยุทธศาสตร์เป็ นตัวนําและจัดลําดับ
แก่ ก ระทรวง ทบวง กรมต่ า ง ๆ โดยสามารถแสดงความ                 ความสําคัญของเป้ าหมายเชิงยุทธศาสตร์
รับผิดชอบของฝ่ ายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องออกเป็ น 3 ระดับ                    ขอบเขตในการจัด การงบประมาณแบบมุ่ง เน้น
ได้แก่ ระดับชาติ ระดับกระทรวง ระดับกรม ดังนี้                   ผลงานตามยุทธศาสตร์
               ระดับชาติ หรือระดับรัฐบาล โดยมีความ                       1) การจัดการงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานตาม
รับ ผิด ชอบต่ อ ความสํา เร็ จ ของเป้ าหมายเชิ ง ยุ ท ธศาสตร์    ยุทธศาสตร์ จะกําหนดยุทธศาสตร์บูรณาการที่ครอบคลุมทัง     ้
ระดับชาติ ( Strategic Delivery Target ) ซึ่งใช้กาหนด    ํ       3 มิติ ได้แก่
ยุทธศาสตร์ในการจัดสรรงบประมาณประจําปี ของประเทศ                                 มิตงานตามยุทธศาสตร์กระทรวงและ
                                                                                   ิ
               ระดับกระทรวง หรือระดับความสําเร็จตาม             หน่ ว ยงาน (Function) เป็ น ภารกิ จ หลัก ที่มีเ ป้ าหมายที่
ยุทธศาสตร์ของกระทรวง โดยมีรฐมนตรีเป็ นผูรบผิดชอบต่อ
                                    ั          ้ั               ชัดเจน ภายใต้ขอบเขต อํานาจหน้าที่และความรับผิดชอบ
เป้ าหมายสําเร็จที่ เรียกว่า เป้ าหมายการให้บริการสาธารณะ       ของกระทรวง / กรม โดยต้องสอดคลองกับเป้ าหมายและ
                                                                                                     ้
(Service Delivery Target ) ซึ่งเป็ นองค์ประกอบสําคัญใน          ยุ ท ธศาสตร์ ร ะดับ ชาติ และยุ ท ธศาสตร์ ก ารจัด สรร
ข้อ ตกลงการให้บ ริ ก ารสาธารณะ (Public                Service   งบประมาณรายจ่ายประจําปี
Agreement : PSA) ที่จดระหว่างคณะกรรมการนโยบาย
                              ั
งบประมาณกับรัฐมนตรีท่ เี กี่ยวข ้อง
               ระดับกรมหรือระดับหน่ วยปฏิบติ ั         โดยมี

       ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                           ่    ่                                                                   หน้า 5
มิติงานตามตามยุทธศาสตร์เฉพาะของ           ผลิตและผลลัพธ์จากการดําเนินงาน จะใช้ส่ งใดเป็ นตัวชี้วดผล
                                                                                                              ิ           ั
รัฐบาล (Agenda) เป็ นภารกิจหรือนโยบายเฉพาะเรื่องที่                การดําเนินงาน
รัฐบาลมอบหมาย ไม่ได้เป็ นภารกิจของกระทรวงใดกระทรวง                                   กลยุทธ์ท่ ได้จากการดําเนินการจัดทําแผน
                                                                                               ี
หนึ่ งโดยเฉพาะ เป็ น การมุ่ง เน้น การมีเ ป้ าหมายและการ            กลยุทธ์ดงกล่าว จะต้องนํามาแปลงสู่แผนการดําเนินงานหรือ
                                                                              ั
ดําเนินงานร่ วมกัน มีเจ้าภาพ/ผูรบผิดชอบ และผู สนับสนุ น
                                     ้ั              ้             กลยุทธ์ในการปฏิบตงาน พร้อมจัดทํานโยบายใช้จ่ายในแต่ละ
                                                                                       ัิ
อย่างชัดเจน หรือที่เรียกว่า การบริหารเชิงบูรณาการ เช่น             แผนงาน งาน/โครงการ ตามประเภทค่าใช้จ่ายที่กาหนด และ
                                                                                                                   ํ
นโยบายการปราบปรามยาเสพติด นโยบายการแก้ไขความ                       ครอบคลุมแหล่งเงินงบประมาณ รวมถึงการประมาณการ
ยากจน เป็ นต้น                                                     ค่าใช้จ่ายล่วงหน้าสําหรับการดําเนินงานอีก 3 ปี งบประมาณ
                      มิตงานตามยุทธศาสตร์พ้ นที่ (area) เช่น
                         ิ                      ื                  เพื่อเป็ นการประกันได้วาหากสถานการณ์ไม่มการเปลี่ยนแปลง
                                                                                          ่                     ี
จังหวัด/กลุ่มจังหวัด ภารกิจต่างประเทศ ซึ่งเป็ นเป้ าหมายและ        หน่ วยงานจะสามารถดําเนินกิจกรรมได้อย่างต่อเนื่องและทํา
ยุทธศาสตร์ท่ ีเน้นเฉพาะในพื้นที่ หรืออาจสรุปได้ว่าเป็ นการ         ให้บรรลุเป้ าหมายตามที่กาหนดไว้
                                                                                            ํ
บริหารแบบ CEO เช่น ผูวาราชการจังหวัด CEO
                              ้่
          2) เน้นการบริหารจัดการแบบปรับตัวได้                                        การคํานวนต้นทุนผลผลิด (Output
                                                                   Costing)
( Adaptive Management ) มีความยืดหยุ่น คล่องตัว
                                                                                     ต้นทุนการผลิต เป็ นสิ่งที่จาเป็ นอย่างหนึ่ง
                                                                                                                ํ
กระจายอํานาจ และทันเหตุการณ์
                                                                   สําหรับการจัดทํา และบริหารงบประมาณเพราะต้นทุนผลผลิต
          3) ยึดหลักการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี (Good
                                                                   เป็ นตัวที่แสดงถึงราคาของผลผลิตที่รฐบาลจะต้องจัดซื้อจาก
                                                                                                        ั
Governance) เป็ นการบริหารงานที่มประสิทธิภาพ ทันสมัย
                                          ี
                                                                   หน่ วยงานเป็ นตัวชี้วดอย่างหนึ่งในการวัดประสิทธิภาพในการ
                                                                                        ั
โปร่งใส และตรวจสอบได้
                                                                   ดําเนินงาน รวมถึงประโยชน์ในการพิจารณาทบทวนการ
          กรอบแนวคิดในการจัดทํา
                                                                   ดําเนินงานของหน่ วยงานว่า          งาน/โครงการดังกล่าวจะ
          เพื่อให้การจัดการงบประมาณเป็ นเครื่องมือในการ
                                                                   ดําเนินการต่อไปหรือหยุดการดําเนินการหากดําเนินงานไม่มี
ขับเคลื่อนนโยบายของรัฐบาล และเพื่อให้การดําเนินงานของ
                                                                   ประสิทธิผลและประสิทธิภาพ
หน่ ว ยปฏิบ ติ เ ป็ น ไปอย่ า งมีป ระสิท ธิ ภ าพและประสิท ธิ ผ ล
             ั
                                                                                     ดังนัน หน่วยงานจําเป็ นต้องจัดวางระบบใน
                                                                                          ้
ภายใต้ง บประมาณที่จ า กัด จึง กํา หนดกรอบในการจัด การ
                            ํ
                                                                   การคิดต้นทุน ผลผลิต ที่เ หมาะสมและสามารถแสดงผลได้
งบประมาณ โดยต้องดําเนินการภายใต้เงื่อนไขการจัดการทาง
                                                                   รวดเร็ว เพื่อประโยชน์ในการควบคุมการดําเนินงานและการ
การเงิน ที่เรียกว่า “มาตรฐานการจัดการทางการเงิน 7 ด้าน
                                                                   ติด ตามตรวจสอบ นอกจากนัน จะต้อ งมีร ะบบการบริ ห าร
                                                                                                   ้
(Hurdles) ดังนี้
                                                                   ต้นทุนที่จะแสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการดําเนินงาน
                   ก า ร ว า ง แ ผ น ง บ ป ร ะ ม า ณ ( Budget
Planing)
                   การจัดงบประมาณของประเทศที่มอยู่อย่าง
                                                   ี
จํากัดให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ ประชาชน ส่วนราชการ
จําเป็ นต้องดําเนินการในสิ่งที่เป็ นพันธกิจหลักของหน่ วยงาน
เพื่อสนองตอบต่ อเป้ าหมายขององค์กรและเป้ าหมายในการ
พัฒนาประเทศ ดังนันสิ่งที่จาเป็ นต้องดําเนินการเป็ นสิ่งแรกก็
                       ้     ํ
คือ การจัดแผนกลยุทธ์ เพื่อนํากลยุทธ์ท่ ีได้ไปใช้ในการ
ปฏิบติงานให้บรรลุวตถุประสงค์ท่ วางไว้ และจะต้องได้ผล
       ั             ั              ี

       ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                           ่    ่                                                                       หน้า 6
ประสิทธิภาพในการปฏิบติ เป็ นเครื่องมือที่ใช้กากับการ
                                                                                            ั                         ํ
                    การจัดระบบการจัดซื้อจัดจ้าง                    ดําเนินงานขององค์กรต่าง ๆ เพื่อจะบ่งชี้ถงผลการดําเนินงาน
                                                                                                            ึ
(Procurement Management)                                           และการใช้จ่ายในแต่ละช่วงแวลา รวมถึงเป็ นขอมูลเพื่อการ
                                                                                                                    ้
            กระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง เป็ นสิ่งสําคัญอย่างหนึ่งที่   วิเ คราะห์ใ นการตัด สิน ใจของฝ่ ายบริ ห ารว่ า ควรจะดํา เนิ น
ก่อให้เกิดการประหยัดในการใช้จ่ายงบประมาณ และจะมี                   กิจกรรมหรือมีหน่วยงานนันต่อไปหรือไม่อย่างไร
                                                                                              ้
ผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนของการผลิต กระบวนการจัดซื้อ
จัดจ้างที่ดี โปร่งใส ยุตธรรม และตรวจสอบได้ จะช่วยลดการ
                        ิ                                                             ก า ร บ ริ ห า ร สิ น ท รั พ ย์ ( Asset
สู ญเสียงบประมาณ ดังนัน หน่ วยงานจะต้องจัดระบบการ
                             ้                                     Management)
จัดซื้อจัดจ้างที่ดี มีแผนในการจัดซื้อจัดจ้างที่จะบ่งบอกว่าจะ                        สินทรัพย์ นับเป็ นปัจจัยสําคัญยิ่งในการ
จัดซื้อจัดจ้างพัสดุชนิดไหน จํานวนเท่าไร ในเวลาใด และจะ             ดําเนินงานของทุกองค์กร หากองค์กรมีการใช้สนทรัพย์ท่ ไม่
                                                                                                                    ิ       ี
จัดอย่างไร เพื่อให้ได้มาซึ่งทรัพยากรที่ใช้ในการดําเนินงานได้       คุมค่าหรือไม่มประสิทธิภาพ ก็จะเป็ นผลให้มตนทุนในการ
                                                                     ้            ี                               ี ้
ทันเวลา มีปริมาณ คุณภาพ ราคาที่เหมาะสมและสมประโยชน์                ดําเนินการสูงกว่าที่ควรจะเป็ น สาเหตุทวไปของการสิ้นเปลือง
                                                                                                           ่ั
ในการใช้                                                           งบประมาณอันเนื่องมาจากการใช้สนทรัพย์ ได้แก่ ไม่มการ
                                                                                                       ิ                  ี
                                                                   บํารุงรักษาสินทรัพย์ ความสูญหาย การจัดซื้อสินทรัพย์ใหม่
                  การบริหารทางการเงินและควบคุม                     ในขณะที่สนทรัพย์เดิมยังสามารถใช้งานได้ การขาดความ
                                                                              ิ
งบประมาณ (Financial Mangement and Budget                           ชัดเจนของกฏระเบียบในการขายสินทรัพย์เดิมไม่ก่อให้เกิด
Control)                                                           ผลผลิต รวมถึงการขาดการบริหารสินทรัพย์ท่ มอยู่ให้บงเกิด
                                                                                                                ี ี     ั
                 การควบคุมงบประมาณ เป็ นกลไกที่จะ                  ผลประโยชน์สูงสุด ดังนัน องค์กรภาครัฐจึงจําเป็ นต้องมีการ
                                                                                              ้
ประกันว่า ความคล่องตัวทางการงบประมาณที่หน่ วยงาน                   บริหารสินทรัพย์ท่ ีมีอยู่ ให้สมฤทธิผล
                                                                                                 ั            และมีการจัดซื้อ
ได้รบ (จากการกระจายอํานาจและผ่อนคลายการควบคุม)
     ั                                                             สินทรัพย์ใหม่เท่าที่จาเป็ นอย่างแท้จริง
                                                                                        ํ
จากหน่วยงานกลางนัน จะไม่นาไปสู่การกระจายงบประมาณที่
                    ้        ํ
ไม่เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล ดังนัน ภายในหน่วยงาน
                                       ้                                             การตรวจสอบภายใน (Internal Audit)
แต่ ล ะระดับ จะต้อ งมีม าตรฐานในการควบคุ ม งบประมาณ                                  การปรับเปลี่ยนระบบงบประมาณ จาก
รวมถึง การกํา หนดความรับ ผิด ชอบในเรื่ องการบัญ ชี แ ละ            งบประมาณแบบแผนงานไปสู่ระบบงบประมาณแบบมุ่งเน้น
การเงิน                                                            ผลงาน จะมีการลดบทบาทของหน่วยงานกลางที่เคยทําหน้าที่
                 รายการทางบัญชี       (Chat of account)            ในการควบคุมการดําเนินงาน และให้หน่ วยงานมีความ
จะต้องแสดงถึงรายการที่จาเป็ นเหมาะสมเพื่อประโยชน์ในการ
                          ํ                                        คล่องตัวในการบริหารงบประมาณมากขึ้นในขณะเดียวกัน
ควบคุมงบประมาณ และคํานวณต้นทุนต่ อหน่ วย (Unit                     อาจจะส่งผลให้มการใช้งบประมาณอย่างไม่มประสิทธิภาพได้
                                                                                   ี                        ี
Cost) สําหรับการรายงานผลการดําเนินงาน รวมถึงมีระบบ                 ดังนัน การตรวจสอบภายใน จึงถือเป็ นกลไกที่สาคัญในการ
                                                                        ้                                      ํ
การอนุ มติ ตรวจสอบ เช็คกระทบยอด และการบันทึกเพื่อ
         ั                                                         ควบคุ ม การใช้ง บประมาณให้เ ป็ น ไปในทางที่ถู ก ต้อ งและ
ควบคุมการใช้จ่ายเงินงบประมาณ                                       สัมฤทธิ์ผล

                 การรายงานทางการเงิ น และผลการ
ดําเนินงาน (Financial and Performance Reporting)
          การรายงานทางการเงินและผลการดําเนินงาน และ
ส่วนหนึ่งของกระบวนการติดตามและประเมินผล เป็ นการ
แสดงความโปร่ ง ใสของการใช้จ่ า ยเงิน ประสิ ท ธิ ผ ลและ
       ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                           ่    ่                                                                       หน้า 7
ในทางปฏิบติ แต่ถงแมจะมีขอจํากัดแต่ระบบดังกล่าวก็มการ
                                                                                   ั     ึ ้ ้                                       ี
สรุปพัฒนาการระบบงบประมาณในประเทศไทย                                 ใช้มาจนเกือบ 20 ปี
                                                                                ต่ อมาในปี 2540 ประเทศไทยประสบภาวะวิกฤติ
             ในอดีต เมื่อประมาณ 50 ปี ท่ ีแลว ประเทศไทยได้
                                               ้                    เศรษฐกิจอย่างรุนแรง ส่งผลกระทบต่อการบริหารหน่ วยงาน
ประกาศใช้พระราชบัญญัตวธการงบประมาณ พ.ศ. 2502 เป็ น
                                ิิี                                 ภาครัฐ และองค์ก รภาคเอกชน รวมถึง การดํา รงชี วิต ของ
ช่วงแรกที่มการจัดการงบประมาณอย่างมีระบบระเบียบ ซึ่งมี
                ี                                                   ประชาชนอย่ า งไม่ เ คยเป็ นมาก่ อ น หน่ ว ยงานทุ ก แห่ ง
สาระสําคัญคือ การกําหนดหน้าที่การจัดทํางบประมาณให้อยู่              จํ า เป็ นต้อ งปรั บ ตั ว ให้ส นองตอบต่ อ ปั ญ หา และการ
ในความรับ ผิ ด ชอบของสํา นัก งบประมาณ โดยใช้ร ะบบ                   เปลี่ยนแปลงเพื่อแก้ไขปัญหาของชาติอย่างจริงจัง เนื่องจาก
งบประมาณแบบแสดงรายการ (Line Item Budgeting)                         ทรัพ ยากรและงบประมาณของประเทศมี จ ํา นวนจํา กัด
แต่เนื่องจากมีขอจํากัดที่ระบบงบประมาณแบบนี้ไม่สามารถ
                    ้                                               หน่ วยงานต่าง ๆ ต้องปรับเปลี่ยนแนวคิดการบริหารและการ
วัดผลสําเร็จของงานได้ จึงได้แสวงหาวิธีการงบประมาณแบบ                ปฏิบ ติ ก น ใหม่ เพื่อ พลิก ฟื้ นปัญ หาให้เ ป็ น โอกาสที่จ ะเพิ่ม
                                                                           ั ั
ใหม่ เพื่อแก้ไขข้อจํากัดดังกล่าว แต่อย่างไรก็ตามวิธีการ             ประสิทธิภาพและคุณค่ างานให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อสังคม
งบประมาณแบบนี้ก็ได้มการใช้กนมาถึง 20 ปี กว่า
                            ี       ั                               ด้วยเหตุน้ ีรฐบาลจึงต้องมีการปฏิรูประบบบริหารภาครัฐให้เป็ น
                                                                                 ั
             จนกระทัง ปี ง บประมาณ พ.ศ.2525
                        ่                                 สํา นัก   “รูปแบบการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่” (New Public
งบประมาณจึงได้ปรับปรุงระบบงบประมาณใหม่ โดยนําระบบ                   Management) ที่เ น้น การทํา งานโดยยึด ผลลัพ ธ์เ ป็ น หลัก
งบประมาณแบบแสดงผลงาน (Programme Budgeting)                          มีก ารวัด ผลลัพ ธ์แ ละค่ า ใช้จ่ า ยอย่ า งเป็ น รู ป ธรรม มีค วาม
มาใช้ผสมผสานกับระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ ซึ่ง                       โปร่งใสและมอบความรับผิดชอบต่อผูปฏิบตโดยยึดประชาชน
                                                                                                               ้ ัิ
ระบบงบประมาณแบบแสดงผลงานมีการนํามาใช้ครังแรกใน         ้            เป็ นศู นย์กลาง โดยให้มการปรับเปลี่ยนการบริหารภาครัฐ 5
                                                                                               ี
ประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อ ค.ศ.1949 แต่ระบบงบประมาณ                   ด้าน คือ
ดังกล่าวก็ยงมีขอจํากัดเกี่ยวกับการนําไปปฏิบติจริง เพราะมี
                  ั ้                              ั                            - ปรับเปลี่ยนบทบาท                   ภารกิจและวิธการ
                                                                                                                                   ี
ความจําเป็ น จะต้องใช้ขอ มูล ประกอบเป็ น จํา นวนมาก เพื่อ
                              ้                                     บริหารงานภาครัฐ
พิจารณาถึงความคุมค่ าในการจัดสรรงบประมาณ แต่ ระบบ
                          ้                                                     - ปรับเปลี่ยนระบบงบประมาณ การเงิน และ
การจัดเก็บข้อมูลของประเทศไทยในขณะนันไม่เอื้อต่ อการ
                                                 ้                  การพัสดุ
ดํา เนิ น การ จึ ง ได้มี ค วามพยายามในการพัฒ นาระบบ                             - ปรับเปลี่ยนระบบบริหารบุคคล
งบประมาณต่อไป                                                                   - ปรับเปลี่ยนกฎหมาย
             ปี งบประมาณ พ.ศ. 2527 ได้นาระบบงบประมาณ
                                           ํ                                    - ปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมและค่านิยม
แบบแสดงแผนงาน (Program Budgeting) มาใช้
ผสมผสานกับ ระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ ซึ่ ง
สหรัฐอเมริกาก็เป็ นประเทศแรกที่นามาใช้อกเช่นกัน แต่เมื่อใช้
                                      ํ      ี
เรื่อยมาก็เริ่มเห็นขอจํากัดของระบบงบประมาณแบบนี้ คือมุ่ง
                      ้
แต่ประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจเป็ นหลัก โดยไม่ใช้ดุลยพินิจ
หรือเหตุผลทางด้า นสัง คมและการเมืองมาพิจารณา การมี
ระเบียบขันตอนซับซ้อนยุ่งยาก เขา้ ใจยาก รวมทังเป็ นระบบที่
           ้                                         ้
ต้องใช้เวลาในการดําเนินการมาก ต้องมีการฝึ กอบรมผูปฏิบติ  ้ ั
และต้องมีเครื่องมือพร้อมสําหรับการวิเคราะห์ ซึ่งมีปญหา     ั


       ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                           ่    ่                                                                             หน้า 8
ซึ่งการปรับเปลี่ยนระบบงบประมาณ เป็ นนโยบาย             ปี งบประมาณแรก ต่อมาในปี งบประมาณ พ.ศ. 2548 ได้มการี
หนึ่ งในห้าข้อของรัฐบาล อัน เนื่ องมาจากระบบงบประมาณ              ปรับ ระบบงบประมาณแบบมุ่งเน้น ผลงานตามยุ ท ธศาสตร์
แบบเดิมมีขอจํากัด คือ (1) กระบวนการงบประมาณที่ใช้อยู่
               ้                                                  เพื่อให้ครอบคลุมการบูรณาการ ทัง 3 มิติ คือ Function ,
                                                                                                ้
มุ่งเน้นการควบคุม Input มากกว่า Output (2) การวางแผน              Agenda และ Area
งบประมาณไม่สมบูรณ์ เนื่องจากการขาดความเชื่อมโยงในการ
                                                                  แผนภาพสรุป
วางแผน ขาดกรอบวงเงินที่แสดงถึงค่าใช้จ่ายในอนาคต ขาด
ความครบถ้ว นและครอบคลุ ม ของงบประมาณที่แ สดงถึง                              ปี 2502
ค่ าใช้จ่ายในการดําเนินงานทังสิ้นของรัฐบาล (3)การรายงาน
                                ้                                            ระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ
ทางการเงินและผลการดําเนินงานไม่เอื้อต่อการตรวจสอบและ
การประเมินประสิทธิภาพการปฏิบติงาน เนื่องจาก ขาดความ
                                     ั                                       ปี 2525
เป็ น มาตรฐานสากล ขาดการแสดงข้อ มูล เพื่อ การจัด สรร                         ระบบงบประมาณแบบแสดงผลงาน

ภายในเวลาอัน ควร (4) การจํา แนกรายละเอี ย ดรายการ
                                                                             ปี 2527
งบประมาณทําให้หน่ วยงานขาดความคล่องตัว (5) เป็ นระบบ
                                                                             ระบบงบประมาณแบบแสดงแผนงาน
ที่มการรวมอํานาจไวค่อนขา้ งมาก จึงไม่สามารถตอบสนองต่อ
     ี                 ้
สถานการณ์ท่ เี ปลี่ยนแปลงไปได้อย่างมีประสิทธิภาพเท่าที่ควร                     ปี 2540
                                                                               วิกฤตเศรษฐกิจครังใหญ่
                                                                                               ้
จากข อ จํ า กัด ดัง กล่ า วเป็ นข อ มู ล ให้ส ํ า นั ก งบประมาณ
         ้                        ้
ทําการศึกษาระบบการจัดการงบประมาณ และได้เสนอแนะให้
                                                                            ปี 2542
มีการปรับระบบการจัดทํางบประมาณเป็ น ระบบงบประมาณ                            ครม.เห็นชอบให้ใช้ระบบ
                                                                            งบประมาณแบบมุงเน้น
                                                                                            ่
แบบมุ่งเน้นผลงาน (Performance Based Budgeting)                              ผลงาน
โดยคณะรัฐ มนตรี มี ม ติ เ มื่ อวัน ที่ 11 พฤษภาคม 2542
                                                                             ปี 2545
เห็นชอบการปรับระบบงบประมาณดังกล่าว ตังแต่นนมาก็ได้มี
                                                   ้ ั้                      รัฐบาล ฯพณฯ ทักษิณ
การพัฒ นาเพื่ อปรับ เปลี่ ยนระบบ และได้เ ริ่ มใช้ร ะบบ                       ชินวัตร มีนโยบายให้
                                                                             ปรับปรุงระบบงบประมาณ
งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานอย่ างจริงจังในปี งบประมาณ                           อีกครัง
                                                                                   ้
พ.ศ. 2546 เป็ นต้นมา
           ในปี งบประมาณ พ.ศ. 2545 รัฐบาลภายใต้การนํา
                                                                             ปี 2546
ของ ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร มีนโยบาย                          ระบบงบประมาณแบบมุงเน้นผลงาน
                                                                                              ่
ให้ป รับ ปรุ ง ระบบงบประมาณอี ก ครั้ง เพื่อ ให้ส อดรับ กับ
นโยบายและเป้ าหมายเชิงยุทธศาสตร์ของรัฐบาลมากขึ้น การ
ปฏิรูปดังกล่าว ได้มการถ่ายโอนอํานาจการตัดสินใจและความ
                     ี
คล่องตัวให้แก่ หน่ วยปฏิบติควบคู่ ไปกับการเสริมสร้างภาระ
                            ั                                                                ปี 2547
ความรับผิดชอบในการใช้จ่ายงบประมาณ รวมถึงการสร้าง                                     ระบบงบประมาณแบบมุ่งเน้ น
แรงจูงใจเพื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาการปฏิบติงาน         ั                           ผลงานตามยุทธศาสตร์

ของผูปฏิบติให้ดข้น ปี งบประมาณ พ.ศ. 2547 รัฐบาลจึงได้มี
        ้ ั ีึ
นโยบายให้นํา ระบบงบประมาณแบบมุ่ ง เน้น ผลงานตาม
ยุทธศาสตร์ (Strategic Performance Based Budgeting
System) หรือที่นิยมเรียกกันย่อ ๆ ว่า SPBBS มาใช้เป็ น
       ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                           ่    ่                                                               หน้า 9
จากการนําระบบงบประมาณแบบใหม่มาใช้ในการ                             - กฎหมายและระเบีย บที่เ กี่ ยวข้อ งยัง ไม่ มี
ดํา เนิ น งาน พบว่ า หน่ ว ยงานบางแห่ ง มีป ัญ หา เนื่ องจาก    ความพร้อม
แนวคิ ด ในการจัด ทํา งบประมาณเปลี่ย นแปลงไปจากเดิม                                - ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT) ที่เกี่ยวข้อง
ค่อนขา้ งมาก เรียกได้วาแบบหน้ามือเป็ นหลังมือกันเลยทีเดียว
                         ่                                      ยังไม่สามารถรองรับระบบงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานตาม
ซึ่งสามารถสรุปปัญหาได้ ดังนี้                                   ยุ ท ธ ศ า ส ต ร์ ไ ด้ ท ั้ ง ใ น ด้ า น ก า ร จั ด เ ก็ บ ข้ อ มู ล
                  ปัญหาในภาพรวม                                 เพื่อคํานวณต้นทุนผลผลิต การจัดทําประมาณการรายรับ -
                 - การกําหนดเป้ าหมายและยุทธศาสตร์              ร า ย จ่ า ย ป ร ะ จํ า ปี แ ล ะ ล่ ว ง ห น้ า ร ะ ย ะ ป า น ก ล า ง
กระทรวงที่ไม่สอดรับกับยุทธศาสตร์ชาติ                            รวมถึงการตรวจสอบและประเมินผล
                 - ในขันตอนการวางแผนงบประมาณ
                           ้                                                 เพื่อให้การจัดการงบประมาณตามระบบนี้ เป็ นไป
หน่ วยงานไม่ได้ลาดับความสําคัญของยุ ทธศาสตร์ ทําให้ไม่
                     ํ                                          อย่ า งมีป ระสิท ธิภ าพ จํา เป็ น จะต้อ งเร่ ง แก้ไ ขปัญ หาต่ า ง ๆ
อาจจัดสรรวงเงินให้เหมาะสมและสอดคลองกับเป้ าหมายเชิง
                                          ้                     เหล่านี้เป็ นการด่วน ซึ่งทุกหน่วยงานจะต้องช่วยกัน เพื่อให้การ
ยุทธศาสตร์ได้                                                   ใช้จ่ า ยงบประมาณของประเทศเป็ นไปอย่ า งคุ ม ค่ า มี         ้
                 - หน่วยงานไม่ได้แยกแยะภารกิจที่เป็ น           ประสิทธิภาพ ลดการทุจริตคอรัปชัน และจะเป็ นการช่วยให้
                                                                                                        ่
ยุ ทธศาสตร์ออกจากภารกิจประจํา ทําให้เกิดการนําเอาทุก            ประเทศสามารถพัฒนาไปได้อย่างรวดเร็ว
ภารกิจมาพิจารณารวมกัน โดยไม่คานึงถึงความคิดริเริ่ม การ
                                   ํ                                         จะเห็นได้ว่า ตังแต่ อดีตเป็ นต้นมา รัฐบาลมีความ
                                                                                             ้
ปรับลดงบประมาณที่ขาดประสิทธิภาพ และความคุมค่า ทําให้้           พยายามที่จะปรับปรุงระบบงบประมาณให้มประสิทธิภาพมากี
คําของบประมาณสูงกว่าความเป็ นจริงมากเกินไป                      ที่สุ ด โดยคํา นึ ง ถึง ประโยชน์ท่ ีป ระชาชนจะได้ร บ เป็ น หลัก
                                                                                                                         ั
                  ปัญหาภายในหน่วยงาน                            มุงเน้นให้การใช้งบประมาณเป็ นไปอย่างคุมค่า มีประสิทธิภาพ
                                                                   ่                                           ้
                 - ผูบริหารในหน่ วยงานไม่ให้ความสนใจอย่าง
                       ้                                        และประสิท ธิ ผ ล เนื่ องจากงบประมาณได้ม าจากภาษีข อง
จริง จัง โดยไม่เ ขา้ ใจว่า ระบบงบประมาณแบบใหม่จ ะเป็ น          ประชาชน
เครื่องมือที่ช่วยในการตัดสินใจได้อย่างไร                                     มหาวิท ยาลัย ทัก ษิณ ถึง แม ใ้ นปัจ จุ บ น ได้เ ปลี่ยน
                                                                                                                       ั
                 - บุ ค ลากรในหน่ ว ยงานยัง ไม่ เ ข า้ ใจระบบ   สถานภาพเป็ นมหาวิทยาลัยในกํากับของรัฐแลว มีความเป็ น้
งบประมาณแบบใหม่ ทําให้ไม่ให้ความร่ วมมือในการจัดเก็บ            อิสระในการบริหารทุกด้าน แต่ก็ยงเป็ นหน่วยงานหนึ่งของรัฐที่
                                                                                                      ั
ข้อมูลพื้นฐานสําคัญที่ตองใช้ในการจัดทํางบประมาณ และ
                             ้                                  ขอรับการจัดสรรงบประมาณจากรัฐบาล เพราะฉะนัน จะต้อง          ้
กลัว ว่า ระบบงบประมาณแบบใหม่จ ะเป็ น เครื่ องมือ ในการ          ตระหนักให้มาก รวมทังระมัดระวัง ในการใช้จ่ายงบประมาณ
                                                                                           ้
ตรวจสอบและประเมินผลการทํางานของหน่วยงานที่ตนสังกัด              ให้เป็ นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล มีความคุมค่า          ้
อยู่                                                            คํานึงถึงประโยชน์ต่อสังคมเป็ นสําคัญ
                 - หน่วยงานที่รบผิดชอบการจัดทํางบประมาณ
                               ั
ไม่ได้เขา้ ใจระบบงบประมาณแบบใหม่อย่างถ่องแท้ ทําให้ไม่
สามารถให้คาแนะนําแก่หน่วยงานย่อยได้
               ํ




       ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                           ่    ่                                                                        หน้า 10
เอกสารอ้างอิง

1. ประยุทธ์ สวัสดิ์เรียวกุล “การจัดการงบประมาณแบบมุงเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์” สํานักงบประมาณ สํานัก
                                                  ่
   นายกรัฐมนตรี, 25 มกราคม 2547.
2. สกุลรัตน์ ตาละโสภณ “Change Management in Government : การจัดการการเปลี่ยนแปลงในภาครัฐ” วารสาร
   การงบประมาณ ปี ท่ ี 3 ฉบับที่ 9 เดือนกรกฎาคม-กันยายน 2549 หน้า 87-92.
3. อัจฉรา ชีวะตระกูลกิจ “ทําไมงบประมาณมุงเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์ไม่ประสบความสําเร็จเท่าที่ควร” มติชนรายวัน
                                           ่
   ฉบับที่ 9979 วันที่ 19 มิถนายน 2552.
                             ุ
4. http://one-stophr.com/articlesHR/show_new_detail.php?id=59 (บริษท วันสต๊อปเอ็ชอาร์ จํากัด) 19 มิถนายน
                                                                         ั                           ุ
   2552.
5. http://www.skn.ac.th/pbb/ (โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย) 19 มิถนายน 2552.
                                                               ุ
6. http://comptro.rtaf.mi.th/NEWS/S-NEWS-1.htm (สํานักงานปลัดบัญชีทหารอากาศ) 14 มิถนายน 2552.
                                                                                   ุ
7. http://kwankung.multiply.com/journal/item/12 14 มิถนายน 2552.
                                                       ุ
8. http://www.mbs.mut.ac.th/paper/pdf/70.pdf (มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร) 20 มิถนายน 2552.
                                                                                 ุ
9. http://www.polsci.chula.ac.th/weerasak/data/.../SCCU_April2548.ppt (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) 20
   มิถนายน 2552.
      ุ




  ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน
                                      ่    ่                                                        หน้า 11
งบประมาณและประเภทบัญชีงบประมาณ
          งบประมาณตามความหมายของพจนานุกรมราชบัณฑิตสถาน หมายถึง บัญชีหรือจํานวนเงินที่รวม
กําหนดรายรับรายจายเงิน
          ตาม พ.ร.บ. การรถไฟแหงประเทศไทย พ.ศ.2494 มาตรา 42 กําหนดไววาใหการรถไฟแหงประเทศ
ไทยจัดทํางบประมาณประจําป แยกเปนงบลงทุนและงบทําการ สําหรับงบลงทุนใหนําเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อ
พิจารณาและใหความเห็นชอบ สวนงบทําการใหนําเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อทราบ
          ตาม พ.ร.บ. ดังกลาวจะเห็นไดวางบประมาณของการรถไฟ ฯ แบงได 2 ประเภท คือ.-
          1. งบประมาณลงทุน หรือ ที่เรียกวา งทป.
          2. งบประมาณทําการ
                   - งบประมาณลงทุนหรือที่มักเรียกกันวา งทป. มีชื่อเต็มวา งบลงทุนทางเปด หมายความถึง
จํานวนเงินที่ไดใชจายไปเพื่อใหไดทรัพยสินใหมขึ้นมา โดยทรัพยสินนั้น ๆ จะตองมีมูลคาตั้งแต 30,000.- บาท
ขึ้นไป ยกเวนพวกเครื่องใชสํานักงานและสิ่งของที่จัดหามาเพื่อใชบํารุงรักษาทรัพยสินนั้น ๆ
                   - งบทําการหมายถึง จํานวนเงินที่ไดใชจายไปเพื่อบํารุงรักษาทรัพยสินที่ใชในการดําเนินงาน
กิจการรถไฟ ฯ
          ประเภทบัญชีที่ใชอยูในดานลากเลื่อน
                   ระบบบัญชีที่การรถไฟ ฯ ใชอยูในปจจุบันนี้ ใชโดยอนุโลมตามระบบบัญชีซึ่งไดวางขึ้นโดย
คณะกรรมการควบคุมการพาณิชยระหวางมลรัฐ ซึ่งเปนมาตรฐานเดียวกันกับบริษัทรถไฟในประเทศ
สหรัฐอเมริกา สําหรับประเภทบัญชีที่มีใชอยูในดานลากเลื่อน สามารถแบงไดเปน 3 หมวดใหญ ๆ คือ.-
                   1. หมวดบํารุงทางและสิ่งปลูกสราง
                   2. หมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ
                   3. หมวดการหาประโยชนและการขนสง
                   1. หมวดบํารุงทางและสิ่งปลูกสราง ประเภทบัญชีในหมวดนี้มีไวเพื่อแสดงคาใชจายในการ
บํารุงรักษาทรัพยสินเกี่ยวกับทางที่ใชดําเนินงานรถไฟ ประเภทบัญชีในหมวดนี้เฉพาะที่เปนสวนของดานลาก
เลื่อน ไดแก.-
                   1.1 ประเภทบัญชี 227 การบํารุงรักษาสถานีที่ทําการ คาใชจายในบัญชีนี้ ไดแก คาซอม
อาคารและที่ทําการ สิ่งติดตั้งและสิ่งอื่น ๆ คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอมที่ทําการ พตร.,บานพัก
รันนิ่งรูมพนักงานรถจักร,ที่ทําการยาน ตลอดจนสิ่งติดตั้งในที่ทําการและอาคารดังกลาวดวย
                   1.2 ประเภทบัญชี 229 การบํารุงรักษาอาคารรายทาง คาใชจายในบัญชีนี้ สําหรับ ดานลาก
เลื่อนจะเนนที่บานพักพนักงาน, คนงานที่เปนบานวางไมมีคนอยู รวมทั้งคารักษามาตรไฟฟาและมาตรประปา
บานวางดวย แตถาเปนคาไฟฟาหรือคาน้ําประปาบานพักรันนิ่งรูม ใหใช ประเภทบัญชี 392 สวนที่ทําการ
พตร. ใหใชประเภทบัญชี 301



การบริหารงบประมาณ
1.3 ประเภทบัญชี 233 การบํารุงรักษาสถานีจายเชื้อเพลิง คาใชจายในบัญชีนี้ไดแก คาซอม
สถานีจายเชื้อเพลิง สิ่งติดตั้งและอุปกรณตลอดจนคาไฟฟาที่ใชกับสถานีจายเชื้อเพลิงดวย คาใชจายที่เขา
ประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอมปมน้ํามัน ,เครื่องชั่งตวงวัดน้ํามัน,โรงหรือสถานีจายเชื้อเพลิง,ถังน้ํามัน,ทอน้ํามัน
ตาง ๆ เปนตน
                    1.4 ประเภทบัญชี 235 การบํารุงรักษาโรงงานและโรงรถจักร คาใชจายในบัญชีนี้ ไดแก คา
ซอมอาคารโรงงานและโรงรถจักร สิ่งติดตั้งและอุปกรณซึ่งการรถไฟ ฯ ใชในการซอมและจัดเตรียมเครื่อง
บริภัณฑ คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอมระบบการจําหนายกําลังไฟฟาภายในอาคาร การซอม
สะพานเลื่อนรถ,วงเวียนกลับรถ,ที่ทําการโรงงาน,โรงซอมรถ,โรงรถจักร,โรงซอม,หลอดไฟฟาใหแสงสวางภายใน
โรงงาน,ทอน้ํา,สายไฟ เปนตน
                    2. หมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ ประเภทบัญชีในหมวดนี้มีไวเพื่อแสดงรายจายในการ
บํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑรถไฟ คาซอมแซมเครื่องมืออื่น ๆ ที่ใชในการดําเนินงานของการรถไฟ ฯ รวมทั้ง
คาใชจายในการบํารุงรักษาทรัพยสินเกี่ยวกับทางของการรถไฟ ฯ ประเภทที่เปนเครื่องจักรในโรงงานและ
เครื่องจักรในโรงกําเนิดกําลัง ประเภทบัญชีในหมวดนี้ ไดแก .-
                    2.1 ประเภทบัญชี 301 การควบคุม คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ใหรวมเงินเดือน คาจางของ
พนักงานผูทําหนาที่ควบคุม หรือทํางานเกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑรถไฟ รวมทั้งคาใชจายสํานักงาน
และคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานเจาหนาที่และลูกจางพวกซึ่งตองนําเงินเดือนเขาประเภทบัญชีนี้ ตัวอยาง
คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ เชน เงินเดือนสารวัตร,คาเลาเรียน,คาเบี้ยเลี้ยง,คาไปรษณีย,คาโทรศัพท,คา
พาหนะเดินทาง,คาหนังสือสําหรับใชในที่ทํางาน,เอกสารทางวิชาการตาง ๆ เปนตน
                    2.2 ประเภทบัญชี 302 การบํารุงรักษาเครื่องจักรในโรงงาน คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ให
รวมคาซอมแซมเครื่องจักรและเครื่องมืออื่น ๆ รวมทั้งพื้นฐานที่สรางขึ้นเปนพิเศษ ซึ่งอยูในโรงงานและโรงรถ
จักร คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอมเครื่องเปา ,เตาหลอม,เครื่องกวาน,แมแรงไฮดรอลิค,สะพาน
เลื่อนเหนือหัว,เครื่องเจียรนัยและขัดมัน,เครื่องกลึง,รถยกของ เปนตน
                    2.3 ประเภทบัญชี 304 การบํารุงรักษาเครื่องจักรในโรงกําเนิดกําลัง คาใชจายในประเภท
บัญชีนี้ใหรวมคาใชจายในการซอมแซมเครื่องจักรและเครื่องมืออื่น ๆ รวมทั้งพื้นฐานที่สรางขึ้นเปนพิเศษ ใน
โรงกําเนิดกําลังที่ผลิตกําลังเพื่อใชในโรงงานหรือโรงรถจักรที่แยกอยูเปนอีกอาคารหนึ่งตางหาก
                    2.4 ประเภทบัญชี 308 การบํารุงรักษารถจักรไอน้ํา คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ใหรวม
คาใชจายในการซอมแซมรถจักรไอน้ํารวมทั้งคาเครื่องมือเบ็ดเตล็ดซึ่งใชในงานซอม เงินเดือนหรือคาจาง
พนักงาน รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงาน หรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักรไอน้ําในโรงรถจักรใหคิดเขา
ประเภทบัญชีนี้
                    2.5 ประเภทบัญชี 311 การบํารุงรักษารถจักรดีเซล คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวม
คาใชจายในการซอมแซมรถจักรดีเซลรวมทั้งเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในงานซอม เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน



การบริหารงบประมาณ
รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักรดีเซลในโรงรถจักร ใหคิดเขาประเภท
บัญชีนี้
                    2.6 ประเภทบัญชี 312 การบํารุงรักษารถดีเซลราง คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวม
คาใชจายในการซอมแซมรถดีเซลราง รวมทั้งเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในงานซอม เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน
รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถดีเซลรางในโรงซอม ใหคิดเขาประเภทบัญชี
นี้
                    2.7 ประเภทบัญชี 314 การบํารุงรักษารถสินคา คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคาใชจาย
ในการซอมแซมรถบรรทุกสินคาและสวนประกอบตาง ๆ รวมทั้งคาเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในการซอม รวมทั้ง
เงินที่จายใหแกบุคคลภายนอกเปนคาซอมแซมรถสินคาเทาที่การรถไฟ ฯ จําตองรับภาระ ทั้งหมดนี้จะตองใช
กับรถสินคาที่ใชในบริการขนสงหารายไดเทานั้น และใหรวมคาเสียหายสุทธิที่รถสินคาของบริษัทอื่นไดรับความ
เสียหายในระยะลากจูงของการรถไฟ ฯ เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน ลูกจาง ตลอดจน คาใชจายอื่น ๆ ของ
พนักงาน หรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถสินคา ใหคิดเขาประเภทบัญชีนี้
                    2.8 ประเภทบัญชี 317 การบํารุงรักษารถโดยสาร คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ใหรวม
คาใชจายในการซอมแซมรถโดยสาร และสวนประกอบตาง ๆ ตลอดจนคาใชจายในการซอมเครื่องยนตซึ่งติด
อยูกับรถโดยสารที่ใชในบริการขนสง คาเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในการซอมแซม คาเสียหายสุทธิที่รถโดยสาร
ของบริษัทอื่นไดรับความเสียหายในระยะลากจูงโดยการรถไฟ ฯ รวมทั้งเงินที่จายใหแกบุคคลภายนอกเปนคา
ซอมแซมรถโดยสารเทาที่การรถไฟ ฯ ตองรับภาระ เงินเดือนหรือคาจาง พนักงาน,ลูกจางตลอดจน คาใชจาย
อื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถโดยสาร ใหคิดเขาประเภทบัญชีนี้
                    2.9 ประเภทบัญชี 326 การบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑประกอบ คาใชจายในประเภทบัญชีนี้
ใหรวมคาใชจายในการซอมแซมเครื่องบริภัณฑอุปกรณที่ใชกับการยกรถตกราง รวมทั้งสวนประกอบตาง ๆ
และคาเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในการซอม รวมทั้งคาซอมรถสินคาและรถโดยสารที่เกิดเสียหายในขณะที่
นํามาใชเปนรถงาน ไมไดใชในการดําเนินงานหารายได ใหคิดเขาประเภทบัญชีนี้
                    2.10 ประเภทบัญชี 328 การบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑเบ็ดเตล็ด คาใชจายในประเภทบัญชีนี้
ใหรวมคาใชจายในการซอมแซมเครื่องบริภัณฑเบ็ดเตล็ด ซึ่งที่มีใชในดานลากเลื่อนไดแก รถยนตประจํา
ตําแหนง,รถยนตบรรทุกที่ใชตามแขวงตาง ๆ ปจจุบันใหรวมถึงคาน้ํามันรถยนต ,คาน้ํามันหลอลื่น คาภาษี
ทะเบียนรถยนต และคาประกันภัยรถยนตดวย
                    2.11 ประเภทบัญชี 329 คารื้อถอนเครื่องบริภัณฑรถไฟเพื่อปลดระวาง คาใชจายในประเภท
บัญชีนี้ ใหรวมคาใชจายในการรื้อถอนเครื่องบริภัณฑที่ปลดระวางและคาเก็บทรัพยสินคืน
                    2.12 ประเภทบัญชี 332 จายเพื่อบาดเจ็บบุคคล คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวม
คาใชจายอันเนื่องจากบุคคลไดรับบาดเจ็บ ซึ่งเกิดขึ้นโดยตรงจากการทําการซอมแซมเครื่องบริภัณฑ ตัวอยาง
คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ เชน เงินชดเชยสําหรับผูบาดเจ็บหรือตาย เงินจายตามคําพิพากษาศาลรวมทั้งคา
ฤชาธรรมเนียมศาลของโจทย คาบริการของสัปเหรอ เครื่องใชตาง ๆ ของสัปเหรอ เปนตน แตคาใชจายที่

การบริหารงบประมาณ
เกี่ยวกับคดีความ เรื่องทําใหเกิดบาดเจ็บแกบุคคล ถามิไดกําหนดไวเปนอยางอื่น ใหนําเขาประเภทบัญชี 454
“สํานักงานอาณาบาล”
                   2.13 ประเภทบัญชี 334 คาเครื่องเขียนและแบบพิมพ คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคา
เครื่องเขียนและแบบพิมพ ซึ่งใชในกิจการเกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑ แตคาหนังสือทางวิชาการ,
หนังสือปทานุกรม ใหนําเขาในประเภทบัญชี 301 การควบคุม ตัวอยางรายการที่คิดเขาประเภทบัญชีนี้ เครื่อง
คิดเลข,เครื่องพิมพดีด,เครื่องอัดสําเนา,เครื่องถายเอกสาร,อุปกรณคอมพิวเตอร รวมทั้งคาซอมสมุดเปลาและ
สมุดแบบฟอรม, กระดาษบันทึก,แผนดิสก,ตรายาง,ตรายางวันที่,ดินสอ,ไมบรรทัด,เข็มหมุด,กาวน้ํา,ตะกราใส
กระดาษ,ซองจดหมาย
                   2.14 ประเภทบัญชี 335 รายจายอื่น ๆ คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคาใชจายอัน
เกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑ ซึ่งไมไดกําหนดไวโดยเฉพาะใหเขาบัญชีอื่น ๆ ในหมวดบํารุงเครื่อง
บริภัณฑรถไฟ ตัวอยางคาใชจายที่คิดเขาประเภทบัญชีนี้ เชน เงินที่จายใหแกพนักงานใหมไมมีผลงาน สําหรับ
เวลาที่ไมมาทํางานเนื่องจากการเจ็บปวย ในกรณีไมใชเปนการจายเพื่อบาดเจ็บตอบุคคล เงินชดเชยที่จายใหแก
พนักงานที่ออกจากงานฐานเกษียณอายุ คาอุปกรณปองกันอันตรายตาง ๆ เชนที่ครอบจมูกกันฝุน ,ถุงมือยาง
,หมวกนิรภัย เปนตน
                   3. หมวดการหาประโยชนและการขนสง ประเภทบัญชีในหมวดนี้มีไวเพื่อแสดงรายจายตาง
ๆ ที่เกี่ยวกับการขนสงผูโดยสารและสินคาของบุคคลภายนอก และคาใชจายในการขนสงวัสดุของการรถไฟ ฯ
ในขบวนรถ บริการขนสง รวมทั้งรายจายของสถานี ขบวนรถยานสินคา บริการสถานีปลายทาง ประเภทบัญชี
ในสวนที่เปนของ ดานลากเลื่อนมีดังนี้.-
                   3.1 ประเภทบัญชี 376 คาใชสอยและเครื่องใชประจําสถานี คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใน
สวนที่เปนของ ดานลากเลื่อนจะมีเฉพาะคาซอมบํารุงรักษาเครื่องชั่งประจําสถานี ปจจุบันฝายการเดินรถ จะ
เปนผูรับผิดชอบ
                   3.2 ประเภทบัญชี 380 คาใชจายพนักงานรถจักรสับเปลี่ยน คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม
คาจางของพนักงานรถจักรประจํายานขณะปฏิบัติงานในยานที่มีการสับเปลี่ยนปกติ การสับเปลี่ยนที่สถานี
ปลายทาง รวมทั้งคาจางของพนักงานเหลานั้น ขณะโดยสารไปปฏิบัติหนาที่อันเกี่ยวกับงานทําสับเปลี่ยน
                   3.3 ประเภทบัญชี 382 คาเชื้อเพลิงรถจักรสับเปลี่ยนในยาน คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ให
รวมคาน้ํามัน,และเชื้อเพลิงอื่น ๆ ที่ใชในการสับเปลี่ยนในยานที่มีการสับเปลี่ยนปกติ
                   3.4 ประเภทบัญชี 386 คาน้ํามันหลอลื่นรถจักรสับเปลี่ยน คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม
คาน้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตและน้ํามันหลอลื่นอื่น ๆ จาระบี สารประกอบและของสิ้นเปลืองอื่น ๆ ในการหลอ
ลื่นรถจักรสับเปลี่ยนในยานที่มีการสับเปลี่ยนปกติ
                   3.5 ประเภทบัญชี 392 คาใชจายพนักงานรถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม คาจาง
ของพนักงานรถจักรขณะปฏิบัติงานในขบวนรถที่หา รายได ตลอดจนคาไฟฟา และคาน้ําประปาบานพักรันนิ่ง
รูม

การบริหารงบประมาณ
3.6 ประเภทบัญชี 394 คาเชื้อเพลิงรถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคาน้ํามันและ
เชื้อเพลิงอื่น ๆ ที่ใชในรถจักรหรือรถดีเซลรางเพื่อลากจูงขบวนรถขนสง รวมทั้งสวนเฉลี่ยคาจางของพนักงาน
เชื้อเพลิง,พนักงานตรวจเชื้อเพลิง,พนักงานชั่งเชื้อเพลิง,เสมียน ซึ่งทําบัญชีเชื้อเพลิงที่สถานีเชื้อเพลิง ,คาจางของ
หัวหนาคนงานและคนงานอื่น ๆ ที่สถานีเชื้อเพลิง กับสวนเฉลี่ยของคาเครื่องมือ เชน รถเข็น พลั่ว ฯลฯ ซึ่งใช
ในการแจกจายเชื้อเพลิงที่สถานีเชื้อเพลิงและคาใชจายในการเดินเครื่องจักรที่สถานีเชื้อเพลิง
                     หมายเหตุ ก. คาซอมแซมสถานีเชื้อเพลิง ใหคิดเขาประเภทบัญชี 233 “การบํารุง
                                      รักษาสถานี จายเชื้อเพลิง”
                                 ข. คาเชื้อเพลิงทั้งสิ้นที่สิ้นเปลืองไปโดยรถจักรและรถดีเซลราง ในการ
                                       สับเปลี่ยนขบวนรถ จะตองคิดเขาบัญชีบริการขบวนรถนั้น ๆ คา
                                       เชื้อเพลิงสิ้นเปลืองไปโดย รถจักรและรถดีเซลรางในบริการรถงาน จะตอง
                                       รวมเขาเปนคาใชจายของงานนั้น ๆ ที่เกี่ยวของ
                     3.7 ประเภทบัญชี 398 คาน้ํามันหลอลื่นรถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคา
น้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตและน้ํามันหลอลื่นอื่น ๆ จาระบี ,สารประกอบและยุตที่ใชในการหลอลื่นรถจักรใน
บริการขบวนรถขนสง
                     หมายเหตุ คาน้ํามันหลอลื่นทั้งที่สิ้นเปลืองไปโดยรถจักรขบวนรถในการสับเปลี่ยน
                                  ขบวนรถจะตองคิดเขาในบัญชีบริการขบวนรถนั้น ๆ คาน้ํามันหลอลื่นที่
                     สิ้นเปลืองไปโดยรถจักร ในบริการรถงาน จะตองรวมเขาเปนคาใชจาย ของงานนั้น ๆ ที่
                     เกี่ยวของ
                     3.8 ประเภทบัญชี 399 คาเครื่องใชประจํารถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม เครื่องมือ
และของใชอื่น ๆ ที่จําเปนใชในรถจักรบริการเดินรถขนสง นอกจากเชื้อเพลิง ,น้ําและน้ํามันหลอลื่น รวมทั้งคา
ซอมรถจักร
                     คาทรายที่คิดเขาบัญชีนี้จะตองรวมคาวัสดุของใชอื่น ๆ ที่ใชในการเตรียมการและการตาก
ทรายใหแหงเพื่อใชการได เชน คาเชื้อเพลิง,รถเข็น,พลั่ว และตะแกรงรอนทราย ตัวอยางเครื่องมือและของใช
ในประเภทบัญชีนี้ เชน ทราย,หีบเครื่องมือ,แมแรง,ธง,ที่หยอดน้ํามัน,ประแจ,ชะแลง
                     3.9 ประเภทบัญชี 400 คาใชสอยประจําโรงรถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม
คาใชจายในการดูแลรักษาและเตรียมรถจักร คนงานในโรงรถจักร คาจางคนงานในโรงรถจักรซึ่งทําหนาที่ปด
กวาดทําความสะอาดอยูยามและสงมอบรถจักร ตรวจสอบเครื่องมือสําหรับรถจักร เดินเครื่องกลับรถ ตาก
ทราย คาใชจายเบ็ดเตล็ด คาเครื่องมือ,ของใชและรายจายเบ็ดเตล็ดในการดูแลรักษาและจัดเตรียมรถจักรที่
โรงรถจักร ตัวอยางคาใชจายเบ็ดเตล็ดในโรงรถจักร คาไฟฟาแสงสวางในโรงรถจักรและที่ทําการ,คาน้ํามันลาง
ของ,น้ํายาทําความสะอาดและขัดมัน,รถเข็น
                     หมายเหตุ คาจางของพนักงาน,ลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักรในโรงรถจักร จะ
                                ตองคิด เขากับบัญชีซอมรถจักรประเภทนั้น ๆ

การบริหารงบประมาณ
3.10 ประเภทบัญชี 402 คาเครื่องใชประจําขบวนรถ คาใชจายประเภทบัญชีนี้ในสวนของ
ดานลากเลื่อนใหคิดเฉพาะคาน้ํามันเชื้อเพลิงและคาน้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตกําเนิดไฟฟาเครื่องปรับอากาศ ที่
ใชกับรถดีเซลรางและรถโดยสารปรับอากาศเทานั้น สวนพวกหลอดไฟฟาและของใชตาง ๆ ซึ่งไมเกี่ยวกับรถ
จักรใหอนุโลมเขาประเภทบัญชีคาซอมรถชนิดนั้น ๆ
                  3.11 ประเภทบัญชี 415 จายเพื่องานยกรถตกราง คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม
คาใชจายตาง ๆ ที่ใชไปในการขนยายรถชํารุดเสียหายออกจากรถงาน

                               คําอธิบายรหัสงบประมาณ
                     1 กลุมเงินเดือนคาจาง
     รหัส
  งบประมาณ                            รายการ
     101         เงินเดือนคาจาง
     102         พสร. (พิเศษสูรบ)
     103         เงินตกเบิก
     104         เงินชดเชยใหออกจากงาน
     129         คาชดเชยลูกจางเฉพาะงาน
 2 กลุมคาทํางานลวงเวลาและวันหยุด
     รหัส
  งบประมาณ                            รายการ
     106         คาทํางานลวงเวลา
     107         คาทํางานในวันหยุด
     111         เงินเพิ่มการครองชีพ (พนง.)
     112         เงินเพิ่มการครองชีพลูกจางเฉพาะงาน
     122         คาทํางานลวงเวลาลูกจางเฉพาะงาน
     123         คาทํางานวันหยุดลูกจางเฉพาะงาน
 3 กลุมคาใชสอยสวนบุคคล
     รหัส
  งบประมาณ                            รายการ
     201         คาเบี้ยเลี้ยงเดินทาง/ทําการนอกเขต
     202         เบี้ยเลี้ยงทําการเดินรถ
     203         คารอทําขบวน
     204         คาเครื่องแบบ

การบริหารงบประมาณ
205         คาเชาที่พัก/เชาบาน
    206         คาเลาเรียนบุตร
    207         คารักษาพยาบาล
    210         คาตอบแทนพิเศษ
    211         คาใชสอยบุคคลอื่นๆ
    212         เงินยังชีพภาคใต (ยช.ใต)
    213         เงิน ทสค. 25%
    214         เงินสงเคราะหบุตร (สคบ.)
    222         คาเบี้ยเลี้ยงทําการนอกเขตลูกจางเฉพาะงาน
    223         เงินชวยเหลือการศึกษาบุตรลูกจางเฉพาะงาน
    224         คารักษาพยาบาลลูกจางเฉพาะงาน
    225         คาตอบแทนพิเศษลูกจางเฉพาะงาน
    226         เงินทดแทนลูกจางเฉพาะงาน
    227         คาเชาที่พักลูกจางเฉพาะงาน
    228         คาพาหนะลูกจางเฉพาะงาน
    229         คาทําศพลูกจางเฉพาะงาน
    230         คาทําศพ
    231         คาชวยเหลือบุตรลูกจางเฉพาะงาน
4 กลุมคาใชสอยที่ทําการ
    รหัส
 งบประมาณ                             รายการ
    301         คากระแสไฟฟา
    302         คาน้ําประปา
    303         คาโทรศัพท
    304         คาซอม,คาทะเบียน,คาประกันภัยรถยนต
    305         คาน้ํามันรถยนต
    306         คาซอมของใช
    310         คาใชจายในการศึกษาดูงานตางประเทศ
                คาใชจายเกี่ยวกับการเดินทางไปตรวจสิ่งของที่
    312
                ซื้อจากตางประเทศ
    313         คาใชสอยอื่น ๆ
    314         คารับรอง
การบริหารงบประมาณ
315        คาจางเหมา
     316        คาจางเหมาซอมเครื่องยนตรถจักรดีเซล
     317        คาจางเหมาซอมสวนบนรถจักรดีเซล
     318        คาจางเหมาซอมสวนลางรถจักรดีเซล
     319        คาจางเหมาซอมไฟฟารถจักรดีเซล
                คาจางเหมาซอม Transmission,Traction
     320        motor

5.กลุมคาคา
สิ่งของ
      รหัส
 งบประมาณ                            รายการ
      401       คาเครื่องเขียนแบบพิมพ
      402       คาเครื่องใชสํานักงาน
      405       คาของซอมเครื่องยนตรถจักรดีเซล
      406       คาของซอมสวนบนรถจักรดีเซล
      407       คาของซอมสวนลางรถจักรดีเซล
      408       คาของซอมเครื่องไฟฟารถจักรดีเซล
                คาของซอม Transmission & Traction
     409        motor
     410        คาของซอม Turbo charger
     412        คาสี
     414        คาของใชอื่น ๆ
     416        คาภาษีมูลคาเพิ่ม

                                          คําอธิบายประเภทบัญชี
                                     1. หมวดบํารุงทางและสิ่งปลูกสราง
 ประเภท
  บัญชี                ชื่อ                                            คําอธิบาย
                                      คาซอมอาคารและที่ทําการ สิ่งติดตั้งและสิ่งอื่น ๆ คาใชจายที่เขาประเภท
            การบํารุงรักษาสถานีที่ทํา
  227                                 บัญชีนี้ไดแก คาซอมที่ทําการ พตร.,บานพักรันนิ่งรูมพนักงานรถจักร,ที่ทํา
                       การ
                                            การยาน ตลอดจนสิ่งติดตั้งในที่ทําการและอาคารดังกลาวดวย

การบริหารงบประมาณ
ดานลากเลื่อนจะเนนที่บานพักพนักงาน, คนงานที่เปนบานวางไมมีคนอยู
              การบํารุงรักษาอาคาร      รวมทั้งคารักษามาตรไฟฟาและมาตรประปาบานวางดวย แตถาเปนคา
   229
                     รายทาง           ไฟฟาหรือคาน้ําประปาบานพักรันนิ่งรูม ใหใช ประเภทบัญชี 392 สวนที่
                                                          ทําการ พตร. ใหใชประเภทบัญชี 301
                                      คาซอมสถานีจายเชื้อเพลิง สิ่งติดตั้งและอุปกรณตลอดจนคาไฟฟาที่ใชกับ
             การบํารุงรักษาสถานีจาย     สถานีจายเชื้อเพลิงดวย คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอม
   233
                    เชื้อเพลิง        ปมน้ํามัน,เครื่องชั่งตวงวัดน้ํามัน,โรงหรือสถานีจายเชื้อเพลิง,ถังน้ํามัน,ทอ
                                                                   น้ํามันตาง ๆ เปนตน
                                      คาซอมอาคารโรงงานและโรงรถจักร สิ่งติดตั้งและอุปกรณซึ่งการรถไฟ ฯ
                                        ใชในการซอมและจัดเตรียมเครื่องบริภัณฑ คาซอมระบบการจําหนาย
              การบํารุงรักษาโรงงาน
   235                                 กําลังไฟฟาภายในอาคาร การซอมสะพานเลื่อนรถ,วงเวียนกลับรถ,ที่ทํา
                 และโรงรถจักร
                                     การโรงงาน,โรงซอมรถ,โรงรถจักร,โรงซอม,หลอดไฟฟาใหแสงสวางภายใน
                                                               โรงงาน,ทอน้ํา,สายไฟ เปนตน
            การบํารุงรักษาโรงกําเนิด     คาซอมอาคารโรงคลุมเครื่องกําเนิดกําลัง เชน เครื่องทําลมขนาดใหญ
   253
                      กําลัง         เครื่องกําเนิดไฟฟา ที่เปนอาคารแยกตางหากจากตัวโรงงานและโรงรถจักร
                                         คาซอมระบบการจายไฟฟาภายในโรงงานมักกะสัน ซึ่งไดแก เสาและ
   257      การบํารุงรักษา เสา - สาย สายไฟฟา ถานอกบริเวณโรงงานมักกะสันเปนความรับผิดชอบของฝาย
                                                                   การอาณัติสัญญาณฯ

 2. หมวด
   บํารุง
  เครื่อง
 บริภัณฑ
   รถไฟ
 ประเภท
                       ชื่อ                                              คําอธิบาย
   บัญชี
                                              ใหรวมเงินเดือน คาจางของพนักงานผูทําหนาที่ควบคุม หรือทํางาน
                                           เกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑรถไฟ รวมทั้งคาใชจายสํานักงาน
                                             และคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานเจาหนาที่และลูกจางพวกซึ่งตองนํา
   301             การควบคุม
                                           เงินเดือนเขาประเภทบัญชีนี้ เชน เงินเดือนสารวัตร,คาเลาเรียน,คาเบี้ย
                                         เลี้ยง,คาไปรษณีย,คาโทรศัพท,คาพาหนะเดินทาง,คาหนังสือสําหรับใชในที่
                                                          ทํางาน,เอกสารทางวิชาการตาง ๆ เปนตน

การบริหารงบประมาณ
ไดแกคาซอมแซมเครื่องจักรและเครื่องมืออื่น ๆ รวมทั้งพื้นฐานที่สรางขึ้น
                                         เปนพิเศษ ซึ่งอยูในโรงงานและโรงรถจักร เชน คาซอมเครื่องเปา,เตา
          การบํารุงรักษาเครื่องจักร
  302                                 หลอม,เครื่องกวาน,แมแรงไฮดรอลิค,สะพานเลื่อนเหนือหัว,เครื่องเจียรนัย
                 ในโรงงาน
                                      และขัดมัน,เครื่องกลึง,รถยกของ เปนตน และใหรวมถึงการจัดหาเครื่องมือ
                                               ปลีกยอยตาง ๆ ที่จัดหามาเพื่อใชซอมรถจักรและลอเลื่อน
                                         ไดแกคาใชจายในการซอมแซมเครื่องจักรและเครื่องมืออื่น ๆ รวมทั้ง
          การบํารุงรักษาเครื่องจักร       พื้นฐานที่สรางขึ้นเปนพิเศษ ในโรงกําเนิดกําลังที่ผลิตกําลังเพื่อใชใน
  304
             ในโรงกําเนิดกําลัง        โรงงานหรือโรงรถจักรที่แยกอยูเปนอีกอาคารหนึ่งตางหาก เชนเครื่องทํา
                                                                  ลมขนาดใหญ เปนตน
                                          คาใชจายในการซอมแซมรถจักรไอน้ํา เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน
          การบํารุงรักษารถจักรไอ
  308                                  รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงาน หรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักร
                      น้ํา
                                                                         ไอน้ํา
                                    2. หมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ
 ประเภท
                     ชื่อ                                             คําอธิบาย
  บัญชี
                                         คาใชจายในการซอมแซมรถจักรดีเซล เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน
           การบํารุงรักษารถจักร
  311                                  รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักร
                   ดีเซล
                                                                  ดีเซลในโรงรถจักร
                                         คาใชจายในการซอมแซมรถดีเซลราง เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน
           การบํารุงรักษารถดีเซล
  312                                 รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถดีเซล
                    ราง
                                                                     รางในโรงซอม
                                      คาใชจายในการซอมแซมรถบรรทุกสินคาและสวนประกอบตาง ๆ รวมทั้ง
                                      เงินที่จายใหแกบุคคลภายนอกเปนคาซอมแซมรถสินคาเทาที่การรถไฟ ฯ
                                        จําตองรับภาระ ทั้งหมดนี้จะตองใชกับรถสินคาที่ใชในบริการขนสงหา
  314     การบํารุงรักษารถสินคา       รายไดเทานั้น และใหรวมคาเสียหายสุทธิที่รถสินคาของบริษัทอื่นไดรับ
                                          ความเสียหายในระยะลากจูงของการรถไฟ ฯ เงินเดือนหรือคาจาง
                                        พนักงาน ลูกจาง ตลอดจน คาใชจายอื่น ๆ ของพนักงาน หรือลูกจางที่
                                                                ปฏิบัติงานซอมรถสินคา




การบริหารงบประมาณ
คาใชจายในการซอมแซมรถโดยสาร และสวนประกอบตาง ๆ ตลอดจน
                                   คาใชจายในการซอมเครื่องยนตซึ่งติดอยูกับรถโดยสารที่ใชในบริการขนสง
                                   คาเสียหายสุทธิที่รถโดยสารของบริษัทอื่นไดรับความเสียหายในระยะลาก
  317    การบํารุงรักษารถโดยสาร จูงโดยการรถไฟ ฯ รวมทั้งเงินที่จายใหแกบุคคลภายนอกเปนคาซอมแซม
                                   รถโดยสารเทาที่การรถไฟ ฯ ตองรับภาระ เงินเดือนหรือคาจาง พนักงาน,
                                   ลูกจางตลอดจน คาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอม
                                                                    รถโดยสาร
                                    คาใชจายในการซอมแซมเครื่องบริภัณฑอุปกรณที่ใชกับการยกรถตกราง
           การบํารุงรักษาเครื่อง      รวมทั้งสวนประกอบตาง ๆ และคาเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในการซอม
  326
             บริภัณฑประกอบ        รวมทั้งคาซอมรถสินคาและรถโดยสารที่เกิดเสียหายในขณะที่นํามาใชเปน
                                                    รถงาน ไมไดใชในการดําเนินงานหารายได
                                   ปจจุบันไดแกคาซอมรถยนตประจําตําแหนง ,รถยนตบรรทุกที่ใชตามแขวง
           การบํารุงรักษาเครื่อง
  328                                  ตาง ๆ ปจจุบันใหรวมถึงคาน้ํามันรถยนต,คาน้ํามันหลอลื่น คาภาษี
             บริภัณฑเบ็ดเตล็ด
                                                  ทะเบียนรถยนต และคาประกันภัยรถยนตดวย
         คารื้อถอนเครื่องบริภัณฑ ใหรวมคาใชจายในการรื้อถอนหรือเคลื่อนยายรถจักรและ/หรือลอเลื่อนที่
  329
            รถไฟเพื่อปลดระวาง                                      ตัดบัญชีแลว
                                   ไดแก เงินชดเชยสําหรับผูปฏิบัติงานที่ไดรับบาดเจ็บบาดเจ็บหรือตาย อัน
                                   เนื่องมาจากการปฏิบัติหนาที่ เงินจายตามคําพิพากษาศาลรวมทั้งคาฤชา
                                      ธรรมเนียมศาลของโจทย คาบริการของสัปเหรอ เครื่องใชตาง ๆ ของ
  332     จายเพื่อบาดเจ็บบุคคล
                                    สัปเหรอ เปนตน แตคาใชจายที่เกี่ยวกับคดีความ เรื่องทําใหเกิดบาดเจ็บ
                                      แกบุคคล ถามิไดกําหนดไวเปนอยางอื่น ใหนําเขาประเภทบัญชี 454
                                                             “สํานักงานอาณาบาล”
                                   คาเครื่องเขียนและแบบพิมพ ซึ่งใชในกิจการเกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่อง
                                        บริภัณฑ แตคาหนังสือทางวิชาการ,หนังสือปทานุกรม ใหนําเขาใน
                                    ประเภทบัญชี 301 การควบคุม ตัวอยางรายการที่คิดเขาประเภทบัญชีนี้
          คาเครื่องเขียนและแบบ
  334                               เครื่องคิดเลข,เครื่องพิมพดีด,เครื่องอัดสําเนา,เครื่องถายเอกสาร,อุปกรณ
                    พิมพ
                                       คอมพิวเตอร รวมทั้งคาซอมสมุดเปลาและสมุดแบบฟอรม , กระดาษ
                                   บันทึก,แผนดิสก,ตรายาง,ตรายางวันที่,ดินสอ,ไมบรรทัด,เข็มหมุด,กาวน้ํา,
                                                         ตะกราใสกระดาษ,ซองจดหมาย

                                   2. หมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ


การบริหารงบประมาณ
ประเภท
                    ชื่อ                                             คําอธิบาย
  บัญชี
                                     ใหรวมคาใชจายอันเกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑ ซึ่งไมไดกําหนด
                                     ไวโดยเฉพาะใหเขาบัญชีอื่น ๆ ในหมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ ตัวอยาง
                                          คาใชจายที่คิดเขาประเภทบัญชีนี้ เชน เงินเดือนคาจางที่จายใหแก
                                         พนักงานชางฝมือที่ไมมีผลงาน จากการลากิจหรือลาปวยมมาทํางาน
  335          รายจายอื่น ๆ
                                     เนื่องจากการเจ็บปวย ในกรณีไมใชเปนการจายเพื่อบาดเจ็บตอบุคคล เงิน
                                        ชดเชยที่จายใหแกพนักงานที่ออกจากงานฐานเกษียณอายุ คาอุปกรณ
                                     ปองกันอันตรายตาง ๆ เชนที่ครอบจมูกกันฝุน ,ถุงมือยาง,หมวกนิรภัย เปน
                                                                         ตน
                                 3. หมวดการหาประโยชนและการขนสง
 ประเภท
                    ชื่อ                                             คําอธิบาย
  บัญชี
                                        คาจางของพนักงานรถจักรประจํายานขณะปฏิบัติงานในยานที่มีการ
          คาใชจายพนักงานรถจักร        สับเปลี่ยนปกติ การสับเปลี่ยนที่สถานีปลายทาง รวมทั้งคาจางของ
  380
                   สับเปลี่ยน             พนักงานเหลานั้น ขณะโดยสารไปปฏิบัติหนาที่อันเกี่ยวกับงานทํา
                                                                        สับเปลี่ยน
              คาเชื้อเพลิงรถจักร         คาน้ํามัน,และเชื้อเพลิงอื่น ๆ ที่ใชในการสับเปลี่ยนในยานที่มีการ
  382
              สับเปลี่ยนในยาน                                       สับเปลี่ยนปกติ
                                    คาน้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตและน้ํามันหลอลื่นอื่น ๆ จาระบี สารประกอบ
           คาน้ํามันหลอลื่นรถจักร
  386                                 และของสิ้นเปลืองอื่น ๆ ในการหลอลื่นรถจักรสับเปลี่ยนในยานที่มีการ
                   สับเปลี่ยน
                                                                     สับเปลี่ยนปกติ
                                     เงินเดือนคาจางและรายไดอื่นๆ ของพนักงานรถจักจากการปฏิบัติงานใน
  392     คาใชจายพนักงานรถจักร ขบวนรถที่หารายได ตลอดจนคาไฟฟา และคาน้ําประปาบานพักรันนิ่งรูม
                                               คาวิทยุสื่อสารและแบตเตอรี่ที่จายใหกับพนักงานรถจักร
                                       คาน้ํามันและเชื้อเพลิงอื่น ๆ ที่ใชในรถจักรหรือรถดีเซลรางเพื่อลากจูง
                                      ขบวนรถขนสง รวมทั้งสวนเฉลี่ยคาจางของพนักงานเชื้อเพลิง ,พนักงาน
                                     ตรวจเชื้อเพลิง,พนักงานชั่งเชื้อเพลิง,เสมียน ซึ่งทําบัญชีเชื้อเพลิงที่สถานี
  394         คาเชื้อเพลิงรถจักร   เชื้อเพลิง,คาจางของหัวหนาคนงานและคนงานอื่น ๆ ที่สถานีเชื้อเพลิง กับ
                                      สวนเฉลี่ยของคาเครื่องมือ เชน รถเข็น พลั่ว ฯลฯ ซึ่งใชในการแจกจาย
                                        เชื้อเพลิงที่สถานีเชื้อเพลิงและคาใชจายในการเดินเครื่องจักรที่สถานี
                                                                        เชื้อเพลิง

การบริหารงบประมาณ
คาน้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตและน้ํามันหลอลื่นอื่น ๆ จาระบี ,สารประกอบ
  398     คาน้ํามันหลอลื่นรถจักร
                                                และยุตที่ใชในการหลอลื่นรถจักรในบริการขบวนรถขนสง
                                        คาเครื่องมือและของใชอื่น ๆ ที่จําเปนใชในรถจักรและรถดีเซลราง เชน
  399     คาเครื่องใชประจํารถจักร
                                                     เครื่องดับเพลิง หีบเครื่องมือประจํารถ เปนตน
                                       คาใชจายในการดูแลรักษาและเตรียมรถจักร คนงานในโรงรถจักร คาจาง
                                        คนงานในโรงรถจักรซึ่งทําหนาที่ปดกวาดทําความสะอาดอยูยามและสง
                                        มอบรถจักร ตรวจสอบเครื่องมือสําหรับรถจักร เดินเครื่องกลับรถ ตาก
           คาใชสอยประจําโรงรถ
  400                                 ทราย คาใชจายเบ็ดเตล็ด คาเครื่องมือ,ของใชและรายจายเบ็ดเตล็ดในการ
                     จักร
                                         ดูแลรักษาและจัดเตรียมรถจักรที่โรงรถจักร เชน คาไฟฟาแสงสวางใน
                                      โรงรถจักรและที่ทําการ,คาน้ํามันลางของ,น้ํายาทําความสะอาดและขัดมัน
                                                                         ,รถเข็น
                                  3. หมวดการหาประโยชนและการขนสง
 ประเภท
                    ชื่อ                                            คําอธิบาย
  บัญชี
                                     เปนคาใชจายในสวนของดานลากเลื่อนคิดเฉพาะคาน้ํามันเชื้อเพลิงและคา
          คาเครื่องใชประจําขบวน
  402                                 น้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตกําเนิดไฟฟาเครื่องปรับอากาศ ที่ใชกับรถดีเซล
                      รถ
                                                        รางและรถโดยสารปรับอากาศเทานั้น
                                      คาใชจายตาง ๆ ที่ใชไปในการขนยายรถจักรและลอเลื่อนที่ชํารุดเสียหาย
  415     จายเพื่องานยกรถตกราง
                                                      ออกจากทาง เพื่อใหสามารถเปดใชทางได




การบริหารงบประมาณ
รหัสประเภทบัญชีตาง ๆ ของฝายการชางกล
อาคารและ         อาคาร        สถานีจาย      โรงงานและ        โรงกําเนิด       ซอมรถจักรดีเซล                    ซอมรถดีเซลราง             ซอมรถสินคา               ซอมรถโดยสาร                         ซอมเครื่องบริภัณฑอุปกรณ              ซอมเครื่องบริภัณฑ        รื้อถอนเครื่อง
สิ่งปลูกสราง   รายทาง        เชื้อเพลิง      โรงรถจักร          กําลัง    มส.       311        ลล.        มส.          312        ลล.           314            มส.          317          ลล.             มส.           326           ลล.                 เบ็ดเตล็ด            บริภัณฑรถไฟ
     227          229             233            235              253    3110206 ไมมีชนิดรถ 3E+06        3E+06 ไมมีชนิดรถ 3E+06 มส.3140202 3170209 รถธรรมดา 3170306 3260216 รถสินคา 3260313                                                               328                ที่ปลดระวาง
                                                                         3110214 GE.           3E+06      3E+06         RH.       3E+06 ลล. 3140300 3170217 รถปรับอากาศ 3170314 3260224 รถโดยสาร 3260321                                                ชก. 3280101                  329
ชก.2270099 ชก.2290103 ลล.2330148 ชก.2350122                  มส.2530112 3110222 HE.            3E+06      3E+06 RHN. 3E+06 ชั. 3148106                                                                 3260232 บปก.,บรช. 3260348                        มส. 3280209             ชก.3290107
มส.2270129 มส.2290146            มส.2350149                              3110231      HI.      3E+06      3E+06 THN. 3E+06 แอ. 3148203 3178102 ชั.                               แอ. 3178200                                                            ลล. 3280306             มส.3290204
ลล.2270137 ลล.2290154            ลล.2350157                              3110265 DA.500 3E+06             3E+06 NKF. 3E+06 จายเพื่อ คาเครื่องเขียน                                    พ.รถจักร 3268101 ชั.                 แอ. 3268209               ชั. 3288102              ลล.3290301
                                                                                                                                                                         รายจายอื่น ๆ
                                                                         3110290 DA.1,000 3E+06           3E+06 ATR. 3E+06 บาดเจ็บบุคคล และสิ่งพิมพ                                   ประจํายาน          เชื้อเพลิงรถจักร     น้ํามันหลอลื่น         แอ. 3288200
                                                                         3110273 HU.           3E+06      3E+06 ASR.              3E+06          332            334          335          380             สับเปลี่ยนในยาน รจ.สับเปลี่ยน พนักงาน                      เชื้อเพลิงรถจักร
                              เครื่องจักร เครื่องจักรใน       ซอมรถจักร 3110257 KM.           3E+06      3E+06 APD.20 3E+06 ชก.3320103 ชก.3340104 ชก.3350100 3800008                                             382                 386           รถจักร                   394
 เสา - สาย การควบคุม
                              ในโรงงาน โรงกําเนิดกําลัง          ไอน้ํา 3110249 KP.            3E+06      3E+06 APN.20 3E+06 มส.3320201 มส.3340201 มส.3350207                                        ฟน             3821005 3860001                 392       ฟน                 3941001
    257           301            302            304               308    3110281 ALS.          3E+06      3E+06 APD.60 3E+06 ลล.3320308 ลล.3340309 ลล.3350304                                        รถจักรดีเซล 3822001                        ลล. 3920003 รถจักรดีเซล            3942007
                                                                         3110419 AHK. 3E+06               3E+06 JRW. 3E+06 ชั. 3328104 ชั. 3348105 ชั. 3358101                                       รถดีเซลราง 3823008                         ชั. 3928101 รถดีเซลราง             3943003
มส.2570084 ชก.3010104 มส.3020207 มส.3040208                  มส.3080200 3110435 ALD. 3E+06                3E+06 ชั. แอ. 3E+06 แอ.3328201 แอ.3348202 แอ.3358208                                       น้ํามันเตา 3824004                         แอ. 3928209 น้ํามันเตา             3944000
           มส.3010201 ลล.3020304 ลล.3040305                  ลล.3080307 3110478 ADD. 3E+06                   น้ํามันหลอลื่น         เครื่องใชรถจักร      คาใชสอยประจําโรงรถจักร          เครื่องใชสอย                        ยกรถตกราง                    สาร TEJOHN 3945006
           ศล.3010309                                                    3110494 HAS. 3E+06                 รถจักรขบวนรถ                ขบวนรถ                         400                    บนขบวนรถ                                 415                     ชั.                 3948102
           ศบ.3010406                                                    3110451 HID.          3E+06               398                      399                ศล.         4000005                 402                โดยสาร 4150104                ตอน ชั. แอ.                    3948218
           ชั. 3018105                                                   3110516 GEA. 3E+06                ลล. 3980006 ลล.                     3990001          ศบ.        4000012      โดยสาร 4020120 สินคา                      4150201 4158105
           แอ.3018202                                                    3118100 ชั. แอ. 3E+06              ชั.      3988104        ชั.        3998100           ชั.       4008103       สินคา        4020227          รวม       4150309 ตอน แอ.
                                                                                                           แอ. 3988201 แอ.                     3998207          แอ.        4008103        รวม         4020324 อื่น ๆ              4150406 4158202
  อื่น ๆ :       คําสั่งงาน   7121105      อะไหลยูนิต มส.    7121202       สตอกน้ํามัน มส.    7E+06                       สตอกอะไหล                    หมายเหตุ ชก. = ศูนยวิศวกรรมเครื่องกล,กองบริหารงานทั่วไป ศล. = ศูนยลากเลื่อน                       ชั. = ฝงมหาชัย
                       งทป.   7312407      อะไหลยูนิต ลล.    7121229       สตอกน้ํามัน ลล.    7E+06           สายสมุทรสาคร 7E+06                                        มส. = ดานโรงงาน ลล. = ดานลากเลื่อน                  ศบ. = ศูนยซอมบํารุง          แอ. = ฝงแมกลอง
        หนวยขึ้นตรงฝายฯ     7125011      ศูนยวิศวกรรมฯ     7125020      หนวยขึ้นตรง ลล.     7E+06            ศูนยซอมบํารุง 7E+06                    ศูนยลากเลื่อน 7125054
         หนวยขึ้นตรง มส.     7125062      ศูนยซอมรถจักร    7125071 ศูนยซอมรถดีเซลรางฯ      7E+06      ศูนยซอมรถโดยสาร 7E+06 ศูนยแผนงานและการผลิต 7125101
                                                                                                          รหัสงบประมาณ แยกประเภทงบประมาณของบัญชีทําการ
                                      เงินเดือน                                                                                               คาใชสอยที่ทําการ                                                                                           คาสิ่งของ
101 เงินเดือน - คาจาง,คาจางชั่วคราว 105 คาจางทําการแทน,คาจางเฉพาะงาน       301 คาไฟฟา                                             311 คาภาษี (ไดแกอากรขาเขา ภาษีการคา และเทศบาล                                    401 คาเครื่องเขียนแบบพิมพ
102 พสร.                                    106 คาลวงเวลา                        302 คาน้ําประปา                                              ภาษีเงินไดที่จายแทนผูขาย ไมใชภาษี ภงด.)                                     402 คาเครื่องใชสํานักงาน
103 เงินตกเบิก                              107 คาทํางานวันหยุด                   303 คาโทรศัพท                                          312 คาใชจายเกี่ยวกับการเดินทางไปตรวจสิ่งของที่ซื้อจากตางประเทศ                    405 คาของซอมเครื่องยนตรถจักรดีเซล
104 เงินชดเชยใหออกจากงานตามกฎหมายแรงงาน                                           304 คาซอมรถยนต, คาทะเบียนรถยนต                      313 คาใชสอยอื่น ๆ (รวมคาเชาเครื่องถายเอกสาร และคาเชาผา)                       406 คาของซอมสวนบนรถจักรดีเซล
                                คาใชสอยสวนบุคคล                                      และคาประกันภัยรถยนต                               314 คารับรอง                                                                         407 คาของซอมสวนลางรถจักรดีเซล
201 คาเบี้ยเลี้ยงเดินทาง และ               208 คาอาหารทํางานลวงเวลา,            305 คาน้ํามัน (ทุกชนิด ยกเวนเชื้อเพลิงรถจักร)          315 คาจางเหมา                                                                       408 คาของซอมเครื่องไฟฟารถจักรดีเซล
     เบี้ยเลี้ยงทําการนอกเขต หรือสถานที          คาอาหารคนไข                     306 คาซอมของใช                                        316 คาจางเหมาซอมเครื่องยนตรถจักรดีเซล                                             409 คาของซอม Transmission & Traction motor
202 คาเบี้ยเลี้ยงทําการเดินรถ              210 คาตอบแทนพิเศษ                     307 คาธรรมเนียมศาล                                      317 คาจางเหมาซอมสวนบนรถจักรดีเซล                                                  410 คาของซอม Turbo charger
203 คารอทําขบวน                            211 คาใชสอยอื่น ๆ                    308 คาสืบสวนลับ                                         318 คาจางเหมาซอมสวนลางรถจักรดีเซล                                                412 คาสี
204 คาเครื่องแบบ                           212 ยช.ภาคใต                          309 คาเชาผา และคาซักผา                              319 คาจางเหมาซอมเครื่องไฟฟารถจักรดีเซล                                            414 คาของใชอื่น ๆ
205 คาเชาที่พัก คาเชาบาน               213 ทสค.                               310 คาใชจายในการศึกษา ดูงานตางประเทศ                 320 คาจางเหมาซอม Transmission, Traction motor                                      416 ภาษีมูลคาเพิ่ม
206 คาเลาเรียน                            214 สคบ.
207 คารักษาพยาบาล
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




แบบฟอรม/ตัวอยางคําขอตั้งงบประมาณทําการประจําป




                      ~1~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~2~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~3~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~4~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~5~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~6~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~7~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~8~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~9~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย

รายการของนอกคลัง




                   ~ 10 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 11 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 12 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 13 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 14 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 15 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 16 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 17 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 18 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย

ตัวอยางขอเจียดจายงบประมาณ




           ~ 19 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 20 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 21 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 22 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 23 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 24 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 25 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย

ระเบียบการรถไฟแหงประเทศไทย




                              ~ 26 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 27 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย

ตัวอยางเงินยืมทดรองจาย




         ~ 28 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 29 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 30 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 31 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 32 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 33 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 34 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 35 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 36 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 37 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 38 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 39 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 40 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 41 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 42 ~
คูมือจัดทํางบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย




~ 43 ~

การบริหารจัดการงบประมาณ

  • 1.
    การบริหารจัดการงบประมาณ รวบรวมและจัดทําโดย กองโครงการและวางแผน แผนกบัญชีงบประมาณ ฝายการชางกล การรถไฟแหงประเทศไทย
  • 3.
    สารบัญ หนา บทนําและความหมาย 1 พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําป 2-4 วิวัฒนาการดานงบประมาณ 5-15 ประเภทบัญชีและรหัสงบประมาณ 16-28 ตัวอยางคําขอตั้งงบประมาณทําการประจําป 29-46 ตัวอยางการเจียดจายงบประมาณ 47-54 ระเบียบฉบับที่ 2.4 วาดวยการยืมเงินทดรองจาย 55-56 ตัวอยางการจัดซื้อดวยเงินสด 57-64 ตัวอยางการขอยืมเงินทดรองจายแบบฉุกเฉิน 65-102
  • 4.
    การบริหารจัดการงบประมาณ บทนํา ทุกหนวยงานทั้งของภาครัฐและเอกชน จะตองมีการบริหารจัดการในการจัดทํางบประมาณ เพื่อที่จะไดมีการบริหาร จัดสรรงบประมาณที่ไดรับมาอยางคุมที่สุด ดังนั้นเห็นวาระดับหัวหนางานตั้งแตระดับ ผูบริหารเบื้องตน (สารวัตร),ผูบริหารระดับกลาง(หัวหนากอง) จะตองใหความสําคัญที่จะเรียนรู ศึกษา ใหเกิด ความเขาใจ แลวนําไปบริหารจัดการใหเกิดประสิทธิภาพสูงสุด ซึ่งถือวาเปนเครื่องมือที่ความสําคัญที่ใชในการ บริหารงาน ความหมาย ความหมายของงบประมาณ จะแตกตางกันออกไปตามกาลเวลาและลักษณะการใหความหมาย ของนักวิชาการแตละดาน ซึ่งมองงบประมาณแตละดานไมเหมือนกัน เชนนักเศรษฐศาสตร มอง งบประมาณในลักษณะของการใชทรัพยากรที่มีอยูจํากัดใหเกิดประโยชนสูงสุด นักบริหารจะมอง งบประมาณในลักษณะของกระบวนการหรือการบริหารงบประมาณใหเกิดประสิทธิภาพสูงสุด โดยบรรลุ เปาหมายของแผนงานที่วางไว นักการเมืองจะมองงบประมาณในลักษณะของการมุงใหรัฐสภาใชอํานาจ ควบคุมการปฏิบัติงานของรัฐบาล สรุปความหมายของงบประมาณ หมายถึง แผนเบ็ดเสร็จ ซึ่งแสดงออกในรูปตัวเงินแสดง โครงการดําเนินงานทั้งหมดในระยะหนึ่ง รวมถึงการกะประเมินการบริหารกิจกรรม โครงการและ คาใชจาย ตลอดจนทรัพยากรที่จําเปนสนับสนุน การดําเนินงานใหบรรลุตามแผนนี้ยอมประกอบดวยการทํางาน 3 ขั้น ตอน คือ 1.การจัดเตรียม 2. การอนุมัติ 3. การบริหาร งบประมาณมีความสําคัญและเปนประโยชนตอการบริหาร หนวยงานสามารถนําเอางบประมาณ มาใชเปนเครื่องมือในการบริหารหนวยงานใหเจริญกาวหนา ความสําคัญและประโยชนของงบประมาณมี ดังนี้ 1) เปนเครื่องมือในการบริหารหนวยงาน ตามแผนงานและกําลังเงินที่มีอยูโดยใหมีการปฏิบัติงานให สอดคลองกับแผนงานที่วางไว เพื่อปองกันการรั่วไหลและลดการปฏิบัติงานที่ไมจําเปนของ หนวยงานลง 2) เปนเครื่องมือในการพัฒนาหนวยงาน ถาหนวยงานจัดงบประมาณใชจายอยางถูกตองและมี ประสิทธิภาพ จะสามารถพัฒนาใหเกิดความเจริญกาวหนาแกหนวยงานและสังคม โดยหนวยงาน ตองพยายามใชจายและจัดสรรงบประมาณใหเกิดประสิทธิผลไปสูโครงการที่จําเปน เปนโครงการ ลงทุนเพื่อกอใหเกิดความกาวหนาของหนวยงาน 3) เปนเครื่องมือในการจัดสรรทรัพยากรที่มีอยูจํากัดใหมีประสิทธิภาพ เนื่องจากทรัพยากรหรือ การรบริหารงบประมาณ หนา 1
  • 5.
    งบประมาณของหนวยงานมีจํากัด ดังนั้น จึงจําเปนที่จะตองใชงบประมาณเปนเครื่องมือในการ จัดสรรทรัพยากรหรือใชจายเงินใหมีประสิทธิภาพ โดยมีการวางแผนในการใชและจัดสรรเงิน งบประมาณไปในแตละดาน และมีการวางแผนปฏิบัติงานในการใชจายทรัพยากรนั้นๆ ดวย เพื่อที่จะกอใหเกิดประโยชนสูงสุด 4) เปนเครื่องมือกระจายทรัพยากร และเงินงบประมาณที่เปนธรรม งบประมาณสามารถใชเปน เครื่องมือในการจัดสรรงบประมาณที่เปนธรรมไปสูจุดที่มีความจําเปนทั่วถึงที่จะทําใหหนวยงาน นั้น สามารถดําเนินไปไดอยางมีประสิทธิภาพ 5) เปนเครื่องมือประชาสัมพันธ งานและผลงานของหนวยงาน เนื่องจากงบประมาณเปนที่รวม ทั้ง หมดของแผนงานและงานที่จะดําเนินการในแตละป พรอมทง ผลที่จะเกิดขึ้น ดังนั้น หนวยงาน ั้ สามารถใชงบประมาณหรือเอกสารงบประมาณที่แสดงถึงงานตางๆ ที่ทําเพื่อเผยแพรและ ประชาสัมพันธใหประชาชนทราบ สรุปวา งบประมาณ มีความสําคัญตอการดําเนินงานขององคกร และตอการพัฒนาประเทศ และถาขาด ซึ่งงบประมาณ ในการบริหารจัดการ ก็ไมสามารถนําพาประเทศไปสูความสําเร็จ ดังนั้น ในการบริหาร งบประมาณ ตองยึดหลักของความโปรงใส เปนธรรม ประหยัดและมีประสิทธิภาพ อางอิง : ดร.ณรงค สัจพันโรจน. 2538 การจัดทําอนุมัติและบริหารงบประมาณแผนดิน สิ่งที่ควรศึกษาเรียนรู 1.ความหมายของงบประมาณ 2.พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําป 3.การวิวัฒนาการงบประมาณ 4.ประเภทของงบประมาณ 5.ประเภทบัญชีงบประมาณ/รหัสควบคุม 6.ระเบียบ คําสั่ง ที่เกี่ยวของ การรบริหารงบประมาณ หนา 2
  • 6.
    0 รางพระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณ หมวด ๘ การเงิน การคลัง และงบประมาณ หมวด ๘ การเงิน การคลัง และงบประมาณ ------------------------- มาตรา ๑๖๖ งบประมาณรายจายของแผนดินใหทําเปนพระราชบัญญัติ ถา พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณออกไมทันปงบประมาณ ใหม ใหใชกฎหมายวาดวยงบประมาณรายจายในปงบประมาณปกอนนั้นไปพลาง กอน มาตรา ๑๖๗ ในการนําเสนอรางพระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณตองมี เอกสารประกอบซึ่งรวมถึงประมาณการรายรับ และวัตถุประสงค กิจกรรม แผนงาน โครงการในแตละรายการ ของการใชจายงบประมาณใหชัดเจน รวมทั้งตองแสดงฐานะการเงินการคลังของประเทศเกี่ยวกับภาพรวม ของภาวะเศรษฐกิจที่เกิดจากการใชจายและการจัดหารายได ประโยชนและการขาดรายไดจากการยกเวน ภาษีเฉพาะรายในรูปแบบตาง ๆ ความจําเปนในการตั้งงบประมาณผูกพันขามป ภาระหนี้และการกอหนี้ของ รัฐและฐานะการเงินของรัฐวิสาหกิจ ในปที่ขออนุมัติงบประมาณนั้นและปงบประมาณที่ผานมาเพื่อใช ประกอบการพิจารณาดวย หากรายจายใดไมสามารถจัดสรรงบประมาณใหแกหนวยราชการ รัฐวิสาหกิจหรือหนวยงานอื่นใด ของรัฐไดโดยตรง ใหจัดไวในรายการรายจายงบกลาง โดยตองแสดงเหตุผลและความจําเปนในการกําหนด งบประมาณรายจายงบกลางนั้นดวย ใหมีกฎหมายการเงินการคลังของรัฐเพื่อกําหนดกรอบวินัยการเงินการคลัง ซึ่งรวมถึงหลักเกณฑเกี่ยวกับการ วางแผนการเงินระยะปานกลาง การจัดหารายได การกําหนดแนวทางในการจัดทํางบประมาณรายจายของ แผนดิน การบริหารการเงินและทรัพยสิน การบัญชี กองทุนสาธารณะ การกอหนี้หรือการดําเนินการที่ผูกพัน ทรัพยสินหรือภาระทางการเงินของรัฐ หลักเกณฑการกําหนด วงเงินสํารองจายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจําเปน และการอื่นที่เกี่ยวของ ซึ่งจะตองใชเปนกรอบในการ จัดหารายได กํากับการใชจายเงินตามหลักการรักษาเสถียรภาพ พัฒนาทางเศรษฐกิจอยางยั่งยืน และความ เปนธรรมในสังคม มาตรา ๑๖๘ รางพระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณ รางพระราชบัญญัติ งบประมาณรายจายเพิ่มเติม และรางพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจาย สภาผูแทนราษฎรจะตอง วิเคราะหและพิจารณาใหแลวเสร็จภายในหนึ่งรอยหาวันนับแตวันที่รางพระราชบัญญัติดังกลาวมาถึงสภา ผูแทนราษฎร ถาสภาผูแทนราษฎรพิจารณารางพระราชบัญญัตินั้นไมแลวเสร็จภายในกําหนดเวลาที่กลาวในวรรค หนึ่ง ใหถือวาสภาผูแทนราษฎรไดใหความเห็นชอบในรางพระราชบัญญัตินั้นและใหเสนอรางพระราชบัญญัติ ดังกลาวตอวุฒิสภา ในการพิจารณาของวุฒิสภา วุฒิสภาจะตองใหความเห็นชอบหรือไมใหความเห็นชอบภายในยี่สิบวัน นับแตวันที่รางพระราชบัญญัตินั้นมาถึงวุฒิสภา โดยจะแกไขเพิ่มเติมใด ๆ มิได ถาพนกําหนดเวลาดังกลาวใหถือวาวุฒิสภาไดใหความเห็นชอบในรางพระราชบัญญัตินั้น ในกรณี เชนนี้และในกรณีที่วุฒิสภาใหความเห็นชอบ ใหดําเนินการตอไปตามมาตรา ๑๕๐ การรบริหารงบประมาณ หนา 3
  • 7.
    ถารางพระราชบัญญัติดังกลาววุฒิสภาไมเห็นชอบดวย ใหนําบทบัญญัติมาตรา ๑๔๘วรรคสองมาใช บังคับโดยอนุโลม ในการพิจารณารางพระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปงบประมาณ รางพระราชบัญญัติงบประมาณ รายจายเพิ่มเติม และรางพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจาย สมาชิกสภาผูแทนราษฎรจะแปรญัตติ เพิ่มเติมรายการหรือจํานวนในรายการมิได แตอาจแปรญัตติในทางลดหรือตัดทอนรายจายซึ่งมิใชรายจาย ตามขอผูกพันอยางใดอยางหนึ่ง ดังตอไปนี้ (๑) เงินสงใชตนเงินกู (๒) ดอกเบี้ยเงินกู (๓) เงินที่กําหนดใหจายตามกฎหมาย ในการพิจารณาของสภาผูแทนราษฎร วุฒิสภา หรือของคณะกรรมาธิการ การเสนอ การแปรญัตติ หรือการกระทําดวยประการใด ๆ ที่มีผลใหสมาชิกสภาผูแทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา หรือกรรมาธิการมีสวน ไมวาโดยทางตรงหรือทางออมในการใชงบประมาณรายจาย จะกระทํามิได ในกรณีที่สมาชิกสภาผูแทนราษฎรหรือสมาชิกวุฒิสภา มีจํานวนไมนอยกวาหนึ่งในสิบของจํานวน สมาชิกทั้งหมดเทาที่มีอยูของแตละสภา เห็นวามีการกระทําฝาฝนบทบัญญัติตามวรรคหกใหเสนอความเห็น ตอศาลรัฐธรรมนูญเพื่อพิจารณา และศาลรัฐธรรมนูญตองพิจารณาวินิจฉัยภายในเจ็ดวันนับแตวันที่ไดรับ ความเห็นดังกลาว ในกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยวามีการกระทําฝาฝนบทบัญญัติตามวรรคหก ใหการ เสนอ การแปรญัตติหรือการกระทําดังกลาวสิ้นผลไป รัฐตองจัดสรรงบประมาณใหเพียงพอกับการบริหารงานโดยอิสระของรัฐสภา ศาลรัฐธรรมนูญศาล ยุติธรรม ศาลปกครองและองคกรตามรัฐธรรมนูญ ในการพิจารณางบประมาณรายจายของรัฐสภา ศาล และองคกรตามวรรคแปด หากหนวยงานนั้นเห็น วางบประมาณรายจายที่ไดรับการจัดสรรใหนั้นไมเพียงพอ ใหสามารถเสนอคําขอแปรญัตติตอ คณะกรรมาธิการไดโดยตรง มาตรา ๑๖๙ การจายเงินแผนดินจะกระทํา ไดก็เฉพาะที่ไดอนุญาตไวในกฎหมายวาดวยงบประมาณ รายจาย กฎหมายวาดวยวิธีการงบประมาณ กฎหมายเกี่ยวดวยการโอนงบประมาณหรือกฎหมายวาดวยเงิน คงคลัง เวนแตในกรณีจําเปนเรงดวนรัฐบาลจะจายไปกอนก็ได แตตองเปนไปตามหลักเกณฑและวิธีการที่ กฎหมายบัญญัติ ในกรณีเชนวานี้ตองตั้งงบประมาณรายจายเพื่อชดใชเงินคงคลังในพระราชบัญญัติโอนเงิน งบประมาณรายจาย พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายเพิ่มเติม หรือพระราชบัญญัติงบประมาณรายจาย ประจําปงบประมาณถัดไป ทั้งนี้ ใหกําหนดแหลงที่มาของรายไดเพื่อชดใชรายจายที่ไดใชเงินคงคลังจายไป กอนแลวดวย ในระหวางเวลาที่ประเทศอยูในภาวะสงครามหรือการรบ คณะรัฐมนตรีมีอํานาจโอนหรือนํารายจายที่ กําหนดไวสําหรับหนวยราชการหรือรัฐวิสาหกิจใดไปใชในรายการที่แตกตางจากที่กําหนดไวใน พระราชบัญญัติงบประมาณรายจายประจําปไดทันที และใหรายงานรัฐสภาทราบโดยไมชักชา ในกรณีที่มีการโอนหรือนํารายจายตามงบประมาณที่กําหนดไวในรายการใดไปใชในรายการอื่นของ หนวยราชการหรือรัฐวิสาหกิจ ใหรัฐบาลรายงานรัฐสภาเพื่อทราบทุกหกเดือน มาตรา ๑๗๐ เงินรายไดของหนวยงานของรัฐใดที่ไมตองนําสงเปนรายไดแผนดินใหหนวยงานของ รัฐนั้นทํารายงานการรับและการใชจายเงินดังกลาว เสนอตอคณะรัฐมนตรีเมื่อสิ้นปงบประมาณทุกป และให คณะรัฐมนตรีทํารายงานเสนอตอสภาผูแทนราษฎรและวุฒิสภาตอไป การรบริหารงบประมาณ หนา 4
  • 8.
  • 9.
    บทความ เรื่อง... ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุ่งเน้นผลงาน ่ เรียบเรียงโดย : นางสาวอาภรณ์ แก้วสลับศรี เจ้าหน้าที่บริหารงาน กองแผนงาน มหาวิทยาลัยทักษิณ บทความเรื่องนี้ ผูเ้ ขียนอยากให้ผูอ่านได้ทราบถึง ้ สอดคลองกับนโยบายและแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม ้ ความเป็ นมาของระบบงบประมาณในประเทศไทย เพื่อจะได้ แห่งชาติในระยะยาว ทราบถึงพัฒนาการร่วมกันว่าระบบงบประมาณของเรามีความ ระบบงบประมาณที่นามาใช้ในประเทศไทยตังแต่ ํ ้ เป็ นมาอย่างไร จึงได้มการรวบรวม เรียบเรียงมาให้ทราบกัน ี เริ่มมีการจัดทํางบประมาณจนถึงปัจจุบนจําแนกได้เป็ น 4 ั แต่ ก่ อ นอื่น เรามาทราบกัน ก่ อ นดีก ว่า ว่า ระบบงบประมาณ ประเภทใหญ่ ๆ คือ หมายถึงอะไร งบประมาณแบบแสดงรายการ (Line - ระบบงบประมาณ (Budget) หมายถึง Item Budgeting) กระบวนการวางแผนเกี่ ยวกับ ตัว เลขทางการเงิน อย่ า งมี งบประมาณแบบแสดงผลงาน ระเบียบ ในระยะเวลาหนึ่ง โดยจะต้องคํานึงถึงทรัพยากรที่มี ( Performance Budgeting ) อยู่ อย่ างจํากัด เพื่อให้องค์กรได้รบผลตอบแทนกลับคืนมา ั งบประมาณแบบการวางแผน ตามเป้ าหมายที่กาหนดไว้ ํ การวางโครงการ และการทํางบประมาณ ( Planning - การจัดทํางบประมาณของประเทศไทยสําหรับส่วน Programming - Budgeting System : PPBS ) ราชการ มีแนวคิดในการจัด ทํามาแลวหลายรู ปแบบ มีก าร ้ งบประมาณแบบมุงเน้นผลงาน ่ ปรับ ปรุ ง เปลี่ย นแปลงระบบการจัด ทํา งบประมาณมาอย่ า ง ( Performance Based Budgerting : PBB ) ต่อเนื่อง ในอดีตมีการใช้ระบบงบประมาณที่มลกษณะการรวม ี ั เรามาทราบถึงลักษณะของระบบงบประมาณแต่ละ แบบ เริ่มตังแต่แบบแรกกันเลย ้ อํานาจ ไม่สามารถสนองตอบการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วของ สภาพแวดลอม จึงเป็ นแรงผลักดันให้มีการปรับปรุ งระบบ ้ งบประมาณ เพื่อให้งบประมาณเป็ นเครื่องมือในการพัฒนา เศรษฐกิ จ และเอื้ อ ต่ อ การแก้ป ัญ หาเศรษฐกิ จ ได้อ ย่ า งมี ประสิทธิภาพ รวมทังเพื่อเสริมสร้างให้มกลยุทธ์ในการจัดสรร ้ ี ทรัพยากรที่เหมาะสม รวมทังมีการจัดลําดับความสําคัญที่ ้ ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 1
  • 10.
    งบประมาณแบบแสดงรายการ จากข อ จํา กัด ดัง กล่ า ว ทํา ให้มีก ารปรับ ปรุ ง ระบบ ้ (Line – Item Budgeting) งบประมาณแบบใหม่ โดยนําหลักการและแนวทางการจัดทํา งบประมาณแบบแสดงรายการ มีวตถุประสงค์ท่ จะ ั ี งบประมาณแบบแสดงผลงาน มาใช้ผ สมผสานกับ ระบบ งบประมาณแบบแสดงรายการ ใช้เป็ นเครื่องมือในการควบคุมการใช้จ่ายเงิน ไม่ให้มการใช้ ี จ่ายเงินเกินไปจากที่กาหนดหรือแตกต่างไปจากที่กาหนดไว้ ํ ํ งบประมาณแบบแสดงผลงาน ให้ความสําคัญกับการควบคุ มปัจจัยนําเข้า (Input) แต่ ละ (Performance Budgeting) รายการ ลักษณะของระบบงบประมาณแบบนี้ คือ งบประมาณแบบแสดงผลงาน ( Performance มุ่ง เน้น ในเรื่ องการควบคุ ม และตรวจสอบ Budgeting )เป็ นระบบงบประมาณที่ม่งเน้นด้านประสิทธิภาพ ุ Input ให้เป็ นไปตามที่กาหนด (Control Orientation) ํ ในการบริหารงาน โดยได้รบอิทธิพลแนวความคิดมาจากการ ั จําแนกค่าใช้จ่ายตามหมวดค่าใช้จ่าย และ จัดการแบบวิทยาศาสตร์ (Scientific Management) ซึ่งมี รายการใช้จ่ายในการของบประมาณ จะต้องกําหนดรายการ แนวคิดว่า "การบริหารงานต้องทําโดยมีหลักเกณฑ์ ซึ่งกําหนด ตามหมวดค่าใช้จ่ายให้ชดเจนและใช้งบประมาณตามรายการที่ ั ขึ้นจากการศึกษาวิเคราะห์โดยรอบคอบเพื่อให้มีวธีท่ ีดีท่ ีสุด ิ กําหนดไว้ จะใช้งบประมาณผิดหมวดหรือต่างไปจากรายการที่ กําหนดไม่ได้ (The one best way) ในอันที่จะก่อให้เกิดประสิทธิภาพใน ประเมินความสําเร็จหรือความลมเหลวของ ้ การผลิตมากขึ้น" เป็ นระบบที่ม่งให้มการเชื่อมโยงการจัดสรร ุ ี งบประมาณจากความสามารถที่จะใช้งบประมาณที่ได้รบให้ ั งบประมาณเข้า กับ การวางแผน อัน จะทํา ให้ก ารจัด สรร หมดไป ไม่ได้ให้ความสําคัญกับประสิทธิภาพการบริหารและ งบประมาณเป็ นไปอย่างสมเหตุสมผล ระบบงบประมาณแบบ ผลงานที่เกิดจากการใช้งบประมาณ นี้ ริ เ ริ่ มขึ้น ครัง แรกในประเทศสหรัฐ อเมริ ก า ลัก ษณะของ ้ ขาดการยืดหยุ่นและความคล่องตัวในการ งบประมาณแบบนี้ คือ ปฏิบตงาน ัิ จําแนกงบประมาณตามลักษณะงาน ข้อดี ( Functional Classification ) หรือวัตถุประสงค์ของงาน ระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ ช่ วยในการ ( Objective Classification ) เช่น จําแนกงบประมาณเป็ น ควบคุ ม การใช้จ่ า ยของหน่ ว ยงานได้ดี เพราะมีก ารแสดง ด้านเศรษฐกิจ ด้านการศึกษา ด้านสาธารณสุข ฯลฯ ค่าใช้จ่ายไวอย่างชัดเจน จึงง่ายต่อการปฏิบตในการปรับ เพิ่ม/ ้ ัิ มีการวัดประสิทธิภาพของการดําเนินงาน ลดรายการ ( เปรียบเทียบ Output กับ Input ) เพื่อหาวิถทางที่ดท่ สุดใน ี ีี ข้อเสีย การปฏิบติงาน Output จะเป็ นตัวชี้ประสิทธิภาพในการ ั ระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ จะไม่สามารถ ปฏิบตงาน ัิ วัดผลสําเร็จของงานได้ เพราะการอนุ มติเงินประจํางวดจะ ั กําหนดมาตรการในการวัดงาน ( Work อนุ มติตามหมวดรายจ่าย ไม่ได้อนุ มติตามแผนงาน/โครงการ ั ั Measurement ) และระบบบัญชีแสดงราคาต่อหน่วย ( Cost ทําให้ไม่สามารถมองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างทรัพยากรที่ Accounting System ) สําหรับคํานวณค่าใช้จ่ายของงาน จัดสรรให้แก่งาน/โครงการหนึ่ง ๆ กับผลที่ตองการให้เกิดขึ้น ้ ต่าง ๆ อันเป็ นอุปสรรคต่อการประเมินผลสําเร็จของการดําเนินงาน ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 2
  • 11.
    ข้อดี รอง โครงการหลัก โครงการรอง และกิจกรรม และจําแนก - ช่วยให้เกิดการใช้จ่ายเงินอย่างมีประสิทธิภาพ งบประมาณตามแผนงาน / โครงการ และคุมค่า ้ ต้องกําหนดและวิเคราะห์วตถุประสงค์ของ ั - ช่วยให้ฝ่ายบริการเกิดความคล่องตัวในการ โครงการ ผลลัพธ์ และผลกระทบที่เกิดขึ้นของโครงการ บริหารงานและการจัดซื้อวัสดุอปกรณ์ท่ มงต่อการผลิตผลงาน ุ ี ุ่ วิเคราะห์ทางเลือกต่าง ๆ เพื่อเลือกวิถทางที่มี ี ป ร ะ สิ ท ธิ ภ า พ แ ล ะ ป ร ะ สิ ท ธิ ผ ล สู ง สุ ด ใ น ก า ร บ ร ร ลุ ข้อจํากัด วัตถุประสงค์ของโครงการ - ต้องใช้ขอมูลที่แสดงถึงผลการดําเนินงานใน ้ พิจารณาค่าใช้จ่ายทังหมดของโครงการ ้ อดีต ซึ่งอาจจะหาข้อมูลค่อนขา้ งยาก เน้นการวิเคราะห์ ซึ่งมีเทคนิคการวิเคราะห์ - การพิจารณา “ความคุมค่า” อาจกระทําได้ ้ ต่าง ๆ ที่นามาใช้ ได้แก่ System analysis, Zero base ํ ลําบาก budget analysis, Quantitative analysis, Qualitative จากขอจํากัดดังกล่าว ทําให้ได้มีการพยายามที่จะ ้ analysis, Marginal analysis และ Cost effectiveness พัฒนาระบบงบประมาณให้มประสิทธิภาพยิ่งขึ้น จึงได้มการ ี ี หรือ Cost - benefit analysis นําเอาระบบงบประมาณแบบแสดงแผนงานมาใช้ร่วมกับระบบ การเสนอของบประมาณต้องจัดทําเอกสาร 3 งบประมาณแบบแสดงรายการ ชุด คือ 1) Program Memorandum ( PM ) เป็ นเอกสารที่ แสดงให้เ ห็ น โครงสร้า งของสายงาน งบประมาณแบบการวางแผน การวางโครงการ ความสัมพันธ์ของแผนงาน โครงการ วัตถุประสงค์ ผลงาน และการทํางบประมาณ และผลที่คาดว่าจะได้รบจากโครงการ ั (Planning – Programming – Budgeting 2) Program Financial Plan ( PFP ) System : PPBS ) เป็ นแผนการใช้จ่ายของโครงการที่ตองการเงิน-งบประมาณใน ้ ระยะยาว เพื่อเป็ นหลักประกันว่าโครงการจะดําเนินต่อไปได้ ระบบงบประมาณแบบนี้ หรือบางครังเรียกว่า ้ ในปี ต่อ ๆ ไป งบประมาณแบบแสดงแผนงาน (Program Budgeting ) เริ่ม 3) Special Study ( SS ) เป็ นเอกสาร ที่แสดงให้เห็นถึงการวิเคราะห์โครงการและทางเลือกโครงการ ใช้ครังแรกในประเทศสหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ.1964 PPB หรือ ้ ต่าง ๆ PPBS มีลกษณะสําคัญ คือ ั ข้อดี นําเอาการวางแผนระยะยาว ( 3 - 5 ปี ) มาใช้ - สามารถวิเคราะห์ความเป็ นไปได้ของแผนงาน ในการกําหนดวงเงินงบประมาณ การวางแผนจะเชื่อมโยงกับ ในระยะยาว นโยบาย เป้ าหมายของรัฐบาล และเห็นภาพการดําเนินงานที่ - ส่งเสริมการพัฒนาประเทศโดยมีแผนรองรับ ต่อเนื่องไปในอนาคต - สามารถวิเคราะห์การใช้ทรัพยากรที่มอยู่อย่าง ี จัดทําแผนงานแยกตามนโยบายของรัฐบาลใน แต่ละด้าน เช่น นโยบายด้านเศรษฐกิจ การศึกษา ฯลฯ จํากัดให้เป็ นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล จําแนกแผนงานเป็ นแผนงานหลัก แผนงาน ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 3
  • 12.
    ข้อจํากัด ตัดสินใจให้กบผูบริหารของหน่วยงาน ั ้ - มุงแต่ตนทุนทางด้านบัญชีและประโยชน์ทาง ่ ้ จัดสรรงบประมาณเป็ นวงเงินรวม ( Block เศรษฐกิจ ไม่ใช้ดุลพินิจหรือเหตุผลทางสังคมและการเมืองมา Grant ) ทําให้เกิดความยืดหยุ่นในการใช้งบประมาณ พิจารณา คํานวณค่าใช้จ่ายหรืองบประมาณจากผลผลิต หรือกิจกรรม - ต้องใช้เวลามากในการดําเนินการ ต้องให้การ กําหนดวงเงินงบประมาณล่วงหน้า (Medium อบรม และมีเ ครื่องมือ พร้อ มสํา หรับ การวิเ คราะห์ ทํา ให้มี term Expenditure Framework : ( MTEF ) ปัญหาในขันการนําไปใช้ ้ ใช้ระบบบัญชีพงรับพึงจ่าย ( Accrual Basis ) ึ - มีระเบียบขันตอนซับซ้อนยุ่งยากเกินกว่าที่จะ ้ เน้นการควบคุมภายใน เขา้ ใจ การรายงานผลจะเชื่อมโยงระหว่างการ - มาตรฐานการวัดผลงานไม่ชดเจน ั ดําเนินงานกับนโยบายของหน่วยงานและรัฐบาล ด้วยข้อจํากัดดังกล่าว จึงได้มการพัฒนาระบบ ี ระบบงบประมาณแบบมุงเน้นผลงานทําให้มนใจ ่ ่ั งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานมาใช้ในการจัดสรรงบประมาณ ได้วา ่ เพื่อให้การจัดสรรงบประมาณมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น 1) ผลผลิตที่เกิดขึ้นมีความเชื่อมโยงกับผลลัพธ์ และผลลัพธ์สอดคลองกับเป้ าหมายและนโยบาย ้ 2) ผลผลิตที่ตองการมีปริมาณ ราคาและคุณภาพ ้ งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน เหมาะสมสอดคลองกัน้ (Performance Based Budgeting : PBB) 3) กลุมเป้ าหมายที่เหมาะสม ่ เป็ นผูไ้ ด้รบ ั ประโยชน์จากผลผลิตนัน ภายในเวลาที่ตองการ ้ ้ เป็ นระบบงบประมาณที่มงเน้นผลสําเร็จของผลผลิต ุ่ ประโยชน์ท่ หน่วยงานจะได้รบจากระบบงบประมาณ ี ั และผลลัพธ์ มีการกํา หนดเป้ าหมายที่เ ป็ นรู ปธรรม มีแผน แบบมุงเน้นผลงาน คือ ่ ยุ ท ธศาสตร์ท่ ี ชัด เจน มีต ว ชี้ ว ด ผลสัม ฤทธิ์ ข องงาน และ ั ั - ทราบผลลัพธ์ท่ รฐบาลต้องการ ีั สามารถวัดและประเมินผลการทํางานได้ โดยมีความยืดหยุ่น - ระบุเป้ าประสงค์ และวัดผลผลิตได้ ในกระบวนการทํา งานเพื่อ ให้ส อดคล อ งกับ สถานการณ์ ท่ ี ้ - จัดลําดับความสําคัญของรายจ่ายและเชื่อมโยง เปลี่ยนแปลงไป เน้นความรับผิดชอบของผูบริหารแทนการ ้ ผลผลิตกับผลลัพธ์ได้ ควบคุมรายละเอียดในการเบิกจ่าย ลักษณะสําคัญของ PBB - แสดงให้เห็นว่าผลผลิตที่เกิดขึ้นส่งผลให้ เกิดผลลัพธ์อย่างไร คือ - สามารถตรวจวัดผลผลิตที่เกิดขึ้นอย่างถูกต้อง ให้ความสําคัญกับ Output และ Outcome ในเชิง ปริมาณ ต้นทุน เวลา คุณภาพ ซึ่งสอดคลองกับนโยบายและเป้ าหมายของรัฐบาล ้ จากประโยชน์ขา้ งต้นทําให้หน่วยงานสามารถดําเนินกิจกรรม/ ใช้การวางแผนกลยุทธ์ (Strategic Planning) โครงการให้สอดคลองกับผลลัพธ์ดงกล่าวได้ ้ ั เป็ นเครื่องมือในการกําหนด Output Outcome และ งบประมาณ กระจายอํานาจ ( Devolution )ในการ ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 4
  • 13.
    ในเวลาต่ อมา ประเทศไทยก็ได้มการพัฒนาระบบ ี หัว หน้า หน่ ว ยงานรับ ผิด ชอบต่ อ ความสํา เร็ จ ของผลผลิต งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์มาใช้ในการ (Outputs) ที่หน่ วยงานนันรับผิดชอบในการดําเนินงาน ซึ่ง ้ จัด สรรงบประมาณ เพื่ อให้ก ารจัด สรรงบประมาณมี ผลผลิต ดัง กล่ า ว เป็ น องค์ป ระกอบสํา คัญ ในข้อ ตกลงการ ประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เริ่มดําเนินการมาตังแต่ปี 2545 จนถึง ้ จัดทําผลผลิต (Service Delivery Agreement – SDA) ที่ ปัจจุบน ดังนัน เราจึงควรมาทําความรูจกกับระบบงบประมาณ ั ้ ้ั จัดทําขึ้นระหว่างรัฐมนตรีท่ กากับดูแลกับหัวหน้าหน่วยปฏิบติ ีํ ั แบบมุงเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์กนให้มากกว่านี้กนดีกว่า ่ ั ั หลักการ (1) ให้รฐบาลสามารถใช้วธีการ และกระบวนการ ั ิ งบประมาณ เป็ นเครื่องมือในการจัดสรรทรัพยากร ให้เกิดผล งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์ สําเร็จตามนโยบาย และให้เห็นผลลัพธ์ท่ ประชาชนได้รบจาก ี ั (Strategic Performance Based Budgeting : นโยบายนัน ้ SPBB ) (2) การมุ่งเน้นให้เกิดการใช้จ่ายงบประมาณ โดย คํานึงถึงความโปร่งใส มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล งบประมาณแบบมุ่ง เน้น ผลงานตามยุ ท ธศาสตร์ (3) ให้หน่ วยปฏิบติมความคล่องตัวในการจัดทํา ั ี (Strategic Performance based budgeting) และบริหารงบประมาณ ขณะเดียวกันหน่ วยปฏิบติก็ตองมี ั ้ หมายถึง ระบบงบประมาณที่ให้ความสําคัญกับการกําหนด ความรับผิดชอบ (Accountability) ในการนํางบประมาณไป พันธกิจ (Mission) ขององค์กร จุดมุ่งหมาย วัตถุประสงค์ ใช้ใ ห้เ กิด ผลงานตามยุ ท ธศาสตร์ และสอดคลอ งกับ ความ ้ กลยุทธ์ แผนงาน งาน/โครงการ อย่างเป็ นระบบมีการติดตาม ต้อ งการของประชาชน โดยผ่ า นระบบตรวจสอบผลการ และประเมิน ผลสมํ่า เสมอ เพื่อ วัด ผลสํา เร็ จ ของงานตาม ปฏิบตงาน และผลทางการเงินที่รวดเร็ว ทันสมัย ัิ เป้ าหมายเชิงยุ ทธศาสตร์ระดับชาติ มีการกระจายอํานาจ (4) มีการคาดการณ์การใช้จ่ายงบประมาณล่วงหน้า และความรับผิดชอบในการวางแผนจัดการ และบริหารงาน (5) ใช้นโยบาย/ยุทธศาสตร์เป็ นตัวนําและจัดลําดับ แก่ ก ระทรวง ทบวง กรมต่ า ง ๆ โดยสามารถแสดงความ ความสําคัญของเป้ าหมายเชิงยุทธศาสตร์ รับผิดชอบของฝ่ ายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องออกเป็ น 3 ระดับ ขอบเขตในการจัด การงบประมาณแบบมุ่ง เน้น ได้แก่ ระดับชาติ ระดับกระทรวง ระดับกรม ดังนี้ ผลงานตามยุทธศาสตร์ ระดับชาติ หรือระดับรัฐบาล โดยมีความ 1) การจัดการงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานตาม รับ ผิด ชอบต่ อ ความสํา เร็ จ ของเป้ าหมายเชิ ง ยุ ท ธศาสตร์ ยุทธศาสตร์ จะกําหนดยุทธศาสตร์บูรณาการที่ครอบคลุมทัง ้ ระดับชาติ ( Strategic Delivery Target ) ซึ่งใช้กาหนด ํ 3 มิติ ได้แก่ ยุทธศาสตร์ในการจัดสรรงบประมาณประจําปี ของประเทศ มิตงานตามยุทธศาสตร์กระทรวงและ ิ ระดับกระทรวง หรือระดับความสําเร็จตาม หน่ ว ยงาน (Function) เป็ น ภารกิ จ หลัก ที่มีเ ป้ าหมายที่ ยุทธศาสตร์ของกระทรวง โดยมีรฐมนตรีเป็ นผูรบผิดชอบต่อ ั ้ั ชัดเจน ภายใต้ขอบเขต อํานาจหน้าที่และความรับผิดชอบ เป้ าหมายสําเร็จที่ เรียกว่า เป้ าหมายการให้บริการสาธารณะ ของกระทรวง / กรม โดยต้องสอดคลองกับเป้ าหมายและ ้ (Service Delivery Target ) ซึ่งเป็ นองค์ประกอบสําคัญใน ยุ ท ธศาสตร์ ร ะดับ ชาติ และยุ ท ธศาสตร์ ก ารจัด สรร ข้อ ตกลงการให้บ ริ ก ารสาธารณะ (Public Service งบประมาณรายจ่ายประจําปี Agreement : PSA) ที่จดระหว่างคณะกรรมการนโยบาย ั งบประมาณกับรัฐมนตรีท่ เี กี่ยวข ้อง ระดับกรมหรือระดับหน่ วยปฏิบติ ั โดยมี ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 5
  • 14.
    มิติงานตามตามยุทธศาสตร์เฉพาะของ ผลิตและผลลัพธ์จากการดําเนินงาน จะใช้ส่ งใดเป็ นตัวชี้วดผล ิ ั รัฐบาล (Agenda) เป็ นภารกิจหรือนโยบายเฉพาะเรื่องที่ การดําเนินงาน รัฐบาลมอบหมาย ไม่ได้เป็ นภารกิจของกระทรวงใดกระทรวง กลยุทธ์ท่ ได้จากการดําเนินการจัดทําแผน ี หนึ่ งโดยเฉพาะ เป็ น การมุ่ง เน้น การมีเ ป้ าหมายและการ กลยุทธ์ดงกล่าว จะต้องนํามาแปลงสู่แผนการดําเนินงานหรือ ั ดําเนินงานร่ วมกัน มีเจ้าภาพ/ผูรบผิดชอบ และผู สนับสนุ น ้ั ้ กลยุทธ์ในการปฏิบตงาน พร้อมจัดทํานโยบายใช้จ่ายในแต่ละ ัิ อย่างชัดเจน หรือที่เรียกว่า การบริหารเชิงบูรณาการ เช่น แผนงาน งาน/โครงการ ตามประเภทค่าใช้จ่ายที่กาหนด และ ํ นโยบายการปราบปรามยาเสพติด นโยบายการแก้ไขความ ครอบคลุมแหล่งเงินงบประมาณ รวมถึงการประมาณการ ยากจน เป็ นต้น ค่าใช้จ่ายล่วงหน้าสําหรับการดําเนินงานอีก 3 ปี งบประมาณ มิตงานตามยุทธศาสตร์พ้ นที่ (area) เช่น ิ ื เพื่อเป็ นการประกันได้วาหากสถานการณ์ไม่มการเปลี่ยนแปลง ่ ี จังหวัด/กลุ่มจังหวัด ภารกิจต่างประเทศ ซึ่งเป็ นเป้ าหมายและ หน่ วยงานจะสามารถดําเนินกิจกรรมได้อย่างต่อเนื่องและทํา ยุทธศาสตร์ท่ ีเน้นเฉพาะในพื้นที่ หรืออาจสรุปได้ว่าเป็ นการ ให้บรรลุเป้ าหมายตามที่กาหนดไว้ ํ บริหารแบบ CEO เช่น ผูวาราชการจังหวัด CEO ้่ 2) เน้นการบริหารจัดการแบบปรับตัวได้ การคํานวนต้นทุนผลผลิด (Output Costing) ( Adaptive Management ) มีความยืดหยุ่น คล่องตัว ต้นทุนการผลิต เป็ นสิ่งที่จาเป็ นอย่างหนึ่ง ํ กระจายอํานาจ และทันเหตุการณ์ สําหรับการจัดทํา และบริหารงบประมาณเพราะต้นทุนผลผลิต 3) ยึดหลักการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี (Good เป็ นตัวที่แสดงถึงราคาของผลผลิตที่รฐบาลจะต้องจัดซื้อจาก ั Governance) เป็ นการบริหารงานที่มประสิทธิภาพ ทันสมัย ี หน่ วยงานเป็ นตัวชี้วดอย่างหนึ่งในการวัดประสิทธิภาพในการ ั โปร่งใส และตรวจสอบได้ ดําเนินงาน รวมถึงประโยชน์ในการพิจารณาทบทวนการ กรอบแนวคิดในการจัดทํา ดําเนินงานของหน่ วยงานว่า งาน/โครงการดังกล่าวจะ เพื่อให้การจัดการงบประมาณเป็ นเครื่องมือในการ ดําเนินการต่อไปหรือหยุดการดําเนินการหากดําเนินงานไม่มี ขับเคลื่อนนโยบายของรัฐบาล และเพื่อให้การดําเนินงานของ ประสิทธิผลและประสิทธิภาพ หน่ ว ยปฏิบ ติ เ ป็ น ไปอย่ า งมีป ระสิท ธิ ภ าพและประสิท ธิ ผ ล ั ดังนัน หน่วยงานจําเป็ นต้องจัดวางระบบใน ้ ภายใต้ง บประมาณที่จ า กัด จึง กํา หนดกรอบในการจัด การ ํ การคิดต้นทุน ผลผลิต ที่เ หมาะสมและสามารถแสดงผลได้ งบประมาณ โดยต้องดําเนินการภายใต้เงื่อนไขการจัดการทาง รวดเร็ว เพื่อประโยชน์ในการควบคุมการดําเนินงานและการ การเงิน ที่เรียกว่า “มาตรฐานการจัดการทางการเงิน 7 ด้าน ติด ตามตรวจสอบ นอกจากนัน จะต้อ งมีร ะบบการบริ ห าร ้ (Hurdles) ดังนี้ ต้นทุนที่จะแสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการดําเนินงาน ก า ร ว า ง แ ผ น ง บ ป ร ะ ม า ณ ( Budget Planing) การจัดงบประมาณของประเทศที่มอยู่อย่าง ี จํากัดให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ ประชาชน ส่วนราชการ จําเป็ นต้องดําเนินการในสิ่งที่เป็ นพันธกิจหลักของหน่ วยงาน เพื่อสนองตอบต่ อเป้ าหมายขององค์กรและเป้ าหมายในการ พัฒนาประเทศ ดังนันสิ่งที่จาเป็ นต้องดําเนินการเป็ นสิ่งแรกก็ ้ ํ คือ การจัดแผนกลยุทธ์ เพื่อนํากลยุทธ์ท่ ีได้ไปใช้ในการ ปฏิบติงานให้บรรลุวตถุประสงค์ท่ วางไว้ และจะต้องได้ผล ั ั ี ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 6
  • 15.
    ประสิทธิภาพในการปฏิบติ เป็ นเครื่องมือที่ใช้กากับการ ั ํ การจัดระบบการจัดซื้อจัดจ้าง ดําเนินงานขององค์กรต่าง ๆ เพื่อจะบ่งชี้ถงผลการดําเนินงาน ึ (Procurement Management) และการใช้จ่ายในแต่ละช่วงแวลา รวมถึงเป็ นขอมูลเพื่อการ ้ กระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง เป็ นสิ่งสําคัญอย่างหนึ่งที่ วิเ คราะห์ใ นการตัด สิน ใจของฝ่ ายบริ ห ารว่ า ควรจะดํา เนิ น ก่อให้เกิดการประหยัดในการใช้จ่ายงบประมาณ และจะมี กิจกรรมหรือมีหน่วยงานนันต่อไปหรือไม่อย่างไร ้ ผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนของการผลิต กระบวนการจัดซื้อ จัดจ้างที่ดี โปร่งใส ยุตธรรม และตรวจสอบได้ จะช่วยลดการ ิ ก า ร บ ริ ห า ร สิ น ท รั พ ย์ ( Asset สู ญเสียงบประมาณ ดังนัน หน่ วยงานจะต้องจัดระบบการ ้ Management) จัดซื้อจัดจ้างที่ดี มีแผนในการจัดซื้อจัดจ้างที่จะบ่งบอกว่าจะ สินทรัพย์ นับเป็ นปัจจัยสําคัญยิ่งในการ จัดซื้อจัดจ้างพัสดุชนิดไหน จํานวนเท่าไร ในเวลาใด และจะ ดําเนินงานของทุกองค์กร หากองค์กรมีการใช้สนทรัพย์ท่ ไม่ ิ ี จัดอย่างไร เพื่อให้ได้มาซึ่งทรัพยากรที่ใช้ในการดําเนินงานได้ คุมค่าหรือไม่มประสิทธิภาพ ก็จะเป็ นผลให้มตนทุนในการ ้ ี ี ้ ทันเวลา มีปริมาณ คุณภาพ ราคาที่เหมาะสมและสมประโยชน์ ดําเนินการสูงกว่าที่ควรจะเป็ น สาเหตุทวไปของการสิ้นเปลือง ่ั ในการใช้ งบประมาณอันเนื่องมาจากการใช้สนทรัพย์ ได้แก่ ไม่มการ ิ ี บํารุงรักษาสินทรัพย์ ความสูญหาย การจัดซื้อสินทรัพย์ใหม่ การบริหารทางการเงินและควบคุม ในขณะที่สนทรัพย์เดิมยังสามารถใช้งานได้ การขาดความ ิ งบประมาณ (Financial Mangement and Budget ชัดเจนของกฏระเบียบในการขายสินทรัพย์เดิมไม่ก่อให้เกิด Control) ผลผลิต รวมถึงการขาดการบริหารสินทรัพย์ท่ มอยู่ให้บงเกิด ี ี ั การควบคุมงบประมาณ เป็ นกลไกที่จะ ผลประโยชน์สูงสุด ดังนัน องค์กรภาครัฐจึงจําเป็ นต้องมีการ ้ ประกันว่า ความคล่องตัวทางการงบประมาณที่หน่ วยงาน บริหารสินทรัพย์ท่ ีมีอยู่ ให้สมฤทธิผล ั และมีการจัดซื้อ ได้รบ (จากการกระจายอํานาจและผ่อนคลายการควบคุม) ั สินทรัพย์ใหม่เท่าที่จาเป็ นอย่างแท้จริง ํ จากหน่วยงานกลางนัน จะไม่นาไปสู่การกระจายงบประมาณที่ ้ ํ ไม่เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล ดังนัน ภายในหน่วยงาน ้ การตรวจสอบภายใน (Internal Audit) แต่ ล ะระดับ จะต้อ งมีม าตรฐานในการควบคุ ม งบประมาณ การปรับเปลี่ยนระบบงบประมาณ จาก รวมถึง การกํา หนดความรับ ผิด ชอบในเรื่ องการบัญ ชี แ ละ งบประมาณแบบแผนงานไปสู่ระบบงบประมาณแบบมุ่งเน้น การเงิน ผลงาน จะมีการลดบทบาทของหน่วยงานกลางที่เคยทําหน้าที่ รายการทางบัญชี (Chat of account) ในการควบคุมการดําเนินงาน และให้หน่ วยงานมีความ จะต้องแสดงถึงรายการที่จาเป็ นเหมาะสมเพื่อประโยชน์ในการ ํ คล่องตัวในการบริหารงบประมาณมากขึ้นในขณะเดียวกัน ควบคุมงบประมาณ และคํานวณต้นทุนต่ อหน่ วย (Unit อาจจะส่งผลให้มการใช้งบประมาณอย่างไม่มประสิทธิภาพได้ ี ี Cost) สําหรับการรายงานผลการดําเนินงาน รวมถึงมีระบบ ดังนัน การตรวจสอบภายใน จึงถือเป็ นกลไกที่สาคัญในการ ้ ํ การอนุ มติ ตรวจสอบ เช็คกระทบยอด และการบันทึกเพื่อ ั ควบคุ ม การใช้ง บประมาณให้เ ป็ น ไปในทางที่ถู ก ต้อ งและ ควบคุมการใช้จ่ายเงินงบประมาณ สัมฤทธิ์ผล การรายงานทางการเงิ น และผลการ ดําเนินงาน (Financial and Performance Reporting) การรายงานทางการเงินและผลการดําเนินงาน และ ส่วนหนึ่งของกระบวนการติดตามและประเมินผล เป็ นการ แสดงความโปร่ ง ใสของการใช้จ่ า ยเงิน ประสิ ท ธิ ผ ลและ ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 7
  • 16.
    ในทางปฏิบติ แต่ถงแมจะมีขอจํากัดแต่ระบบดังกล่าวก็มการ ั ึ ้ ้ ี สรุปพัฒนาการระบบงบประมาณในประเทศไทย ใช้มาจนเกือบ 20 ปี ต่ อมาในปี 2540 ประเทศไทยประสบภาวะวิกฤติ ในอดีต เมื่อประมาณ 50 ปี ท่ ีแลว ประเทศไทยได้ ้ เศรษฐกิจอย่างรุนแรง ส่งผลกระทบต่อการบริหารหน่ วยงาน ประกาศใช้พระราชบัญญัตวธการงบประมาณ พ.ศ. 2502 เป็ น ิิี ภาครัฐ และองค์ก รภาคเอกชน รวมถึง การดํา รงชี วิต ของ ช่วงแรกที่มการจัดการงบประมาณอย่างมีระบบระเบียบ ซึ่งมี ี ประชาชนอย่ า งไม่ เ คยเป็ นมาก่ อ น หน่ ว ยงานทุ ก แห่ ง สาระสําคัญคือ การกําหนดหน้าที่การจัดทํางบประมาณให้อยู่ จํ า เป็ นต้อ งปรั บ ตั ว ให้ส นองตอบต่ อ ปั ญ หา และการ ในความรับ ผิ ด ชอบของสํา นัก งบประมาณ โดยใช้ร ะบบ เปลี่ยนแปลงเพื่อแก้ไขปัญหาของชาติอย่างจริงจัง เนื่องจาก งบประมาณแบบแสดงรายการ (Line Item Budgeting) ทรัพ ยากรและงบประมาณของประเทศมี จ ํา นวนจํา กัด แต่เนื่องจากมีขอจํากัดที่ระบบงบประมาณแบบนี้ไม่สามารถ ้ หน่ วยงานต่าง ๆ ต้องปรับเปลี่ยนแนวคิดการบริหารและการ วัดผลสําเร็จของงานได้ จึงได้แสวงหาวิธีการงบประมาณแบบ ปฏิบ ติ ก น ใหม่ เพื่อ พลิก ฟื้ นปัญ หาให้เ ป็ น โอกาสที่จ ะเพิ่ม ั ั ใหม่ เพื่อแก้ไขข้อจํากัดดังกล่าว แต่อย่างไรก็ตามวิธีการ ประสิทธิภาพและคุณค่ างานให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อสังคม งบประมาณแบบนี้ก็ได้มการใช้กนมาถึง 20 ปี กว่า ี ั ด้วยเหตุน้ ีรฐบาลจึงต้องมีการปฏิรูประบบบริหารภาครัฐให้เป็ น ั จนกระทัง ปี ง บประมาณ พ.ศ.2525 ่ สํา นัก “รูปแบบการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่” (New Public งบประมาณจึงได้ปรับปรุงระบบงบประมาณใหม่ โดยนําระบบ Management) ที่เ น้น การทํา งานโดยยึด ผลลัพ ธ์เ ป็ น หลัก งบประมาณแบบแสดงผลงาน (Programme Budgeting) มีก ารวัด ผลลัพ ธ์แ ละค่ า ใช้จ่ า ยอย่ า งเป็ น รู ป ธรรม มีค วาม มาใช้ผสมผสานกับระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ ซึ่ง โปร่งใสและมอบความรับผิดชอบต่อผูปฏิบตโดยยึดประชาชน ้ ัิ ระบบงบประมาณแบบแสดงผลงานมีการนํามาใช้ครังแรกใน ้ เป็ นศู นย์กลาง โดยให้มการปรับเปลี่ยนการบริหารภาครัฐ 5 ี ประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อ ค.ศ.1949 แต่ระบบงบประมาณ ด้าน คือ ดังกล่าวก็ยงมีขอจํากัดเกี่ยวกับการนําไปปฏิบติจริง เพราะมี ั ้ ั - ปรับเปลี่ยนบทบาท ภารกิจและวิธการ ี ความจําเป็ น จะต้องใช้ขอ มูล ประกอบเป็ น จํา นวนมาก เพื่อ ้ บริหารงานภาครัฐ พิจารณาถึงความคุมค่ าในการจัดสรรงบประมาณ แต่ ระบบ ้ - ปรับเปลี่ยนระบบงบประมาณ การเงิน และ การจัดเก็บข้อมูลของประเทศไทยในขณะนันไม่เอื้อต่ อการ ้ การพัสดุ ดํา เนิ น การ จึ ง ได้มี ค วามพยายามในการพัฒ นาระบบ - ปรับเปลี่ยนระบบบริหารบุคคล งบประมาณต่อไป - ปรับเปลี่ยนกฎหมาย ปี งบประมาณ พ.ศ. 2527 ได้นาระบบงบประมาณ ํ - ปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมและค่านิยม แบบแสดงแผนงาน (Program Budgeting) มาใช้ ผสมผสานกับ ระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ ซึ่ ง สหรัฐอเมริกาก็เป็ นประเทศแรกที่นามาใช้อกเช่นกัน แต่เมื่อใช้ ํ ี เรื่อยมาก็เริ่มเห็นขอจํากัดของระบบงบประมาณแบบนี้ คือมุ่ง ้ แต่ประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจเป็ นหลัก โดยไม่ใช้ดุลยพินิจ หรือเหตุผลทางด้า นสัง คมและการเมืองมาพิจารณา การมี ระเบียบขันตอนซับซ้อนยุ่งยาก เขา้ ใจยาก รวมทังเป็ นระบบที่ ้ ้ ต้องใช้เวลาในการดําเนินการมาก ต้องมีการฝึ กอบรมผูปฏิบติ ้ ั และต้องมีเครื่องมือพร้อมสําหรับการวิเคราะห์ ซึ่งมีปญหา ั ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 8
  • 17.
    ซึ่งการปรับเปลี่ยนระบบงบประมาณ เป็ นนโยบาย ปี งบประมาณแรก ต่อมาในปี งบประมาณ พ.ศ. 2548 ได้มการี หนึ่ งในห้าข้อของรัฐบาล อัน เนื่ องมาจากระบบงบประมาณ ปรับ ระบบงบประมาณแบบมุ่งเน้น ผลงานตามยุ ท ธศาสตร์ แบบเดิมมีขอจํากัด คือ (1) กระบวนการงบประมาณที่ใช้อยู่ ้ เพื่อให้ครอบคลุมการบูรณาการ ทัง 3 มิติ คือ Function , ้ มุ่งเน้นการควบคุม Input มากกว่า Output (2) การวางแผน Agenda และ Area งบประมาณไม่สมบูรณ์ เนื่องจากการขาดความเชื่อมโยงในการ แผนภาพสรุป วางแผน ขาดกรอบวงเงินที่แสดงถึงค่าใช้จ่ายในอนาคต ขาด ความครบถ้ว นและครอบคลุ ม ของงบประมาณที่แ สดงถึง ปี 2502 ค่ าใช้จ่ายในการดําเนินงานทังสิ้นของรัฐบาล (3)การรายงาน ้ ระบบงบประมาณแบบแสดงรายการ ทางการเงินและผลการดําเนินงานไม่เอื้อต่อการตรวจสอบและ การประเมินประสิทธิภาพการปฏิบติงาน เนื่องจาก ขาดความ ั ปี 2525 เป็ น มาตรฐานสากล ขาดการแสดงข้อ มูล เพื่อ การจัด สรร ระบบงบประมาณแบบแสดงผลงาน ภายในเวลาอัน ควร (4) การจํา แนกรายละเอี ย ดรายการ ปี 2527 งบประมาณทําให้หน่ วยงานขาดความคล่องตัว (5) เป็ นระบบ ระบบงบประมาณแบบแสดงแผนงาน ที่มการรวมอํานาจไวค่อนขา้ งมาก จึงไม่สามารถตอบสนองต่อ ี ้ สถานการณ์ท่ เี ปลี่ยนแปลงไปได้อย่างมีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ปี 2540 วิกฤตเศรษฐกิจครังใหญ่ ้ จากข อ จํ า กัด ดัง กล่ า วเป็ นข อ มู ล ให้ส ํ า นั ก งบประมาณ ้ ้ ทําการศึกษาระบบการจัดการงบประมาณ และได้เสนอแนะให้ ปี 2542 มีการปรับระบบการจัดทํางบประมาณเป็ น ระบบงบประมาณ ครม.เห็นชอบให้ใช้ระบบ งบประมาณแบบมุงเน้น ่ แบบมุ่งเน้นผลงาน (Performance Based Budgeting) ผลงาน โดยคณะรัฐ มนตรี มี ม ติ เ มื่ อวัน ที่ 11 พฤษภาคม 2542 ปี 2545 เห็นชอบการปรับระบบงบประมาณดังกล่าว ตังแต่นนมาก็ได้มี ้ ั้ รัฐบาล ฯพณฯ ทักษิณ การพัฒ นาเพื่ อปรับ เปลี่ ยนระบบ และได้เ ริ่ มใช้ร ะบบ ชินวัตร มีนโยบายให้ ปรับปรุงระบบงบประมาณ งบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานอย่ างจริงจังในปี งบประมาณ อีกครัง ้ พ.ศ. 2546 เป็ นต้นมา ในปี งบประมาณ พ.ศ. 2545 รัฐบาลภายใต้การนํา ปี 2546 ของ ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร มีนโยบาย ระบบงบประมาณแบบมุงเน้นผลงาน ่ ให้ป รับ ปรุ ง ระบบงบประมาณอี ก ครั้ง เพื่อ ให้ส อดรับ กับ นโยบายและเป้ าหมายเชิงยุทธศาสตร์ของรัฐบาลมากขึ้น การ ปฏิรูปดังกล่าว ได้มการถ่ายโอนอํานาจการตัดสินใจและความ ี คล่องตัวให้แก่ หน่ วยปฏิบติควบคู่ ไปกับการเสริมสร้างภาระ ั ปี 2547 ความรับผิดชอบในการใช้จ่ายงบประมาณ รวมถึงการสร้าง ระบบงบประมาณแบบมุ่งเน้ น แรงจูงใจเพื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาการปฏิบติงาน ั ผลงานตามยุทธศาสตร์ ของผูปฏิบติให้ดข้น ปี งบประมาณ พ.ศ. 2547 รัฐบาลจึงได้มี ้ ั ีึ นโยบายให้นํา ระบบงบประมาณแบบมุ่ ง เน้น ผลงานตาม ยุทธศาสตร์ (Strategic Performance Based Budgeting System) หรือที่นิยมเรียกกันย่อ ๆ ว่า SPBBS มาใช้เป็ น ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 9
  • 18.
    จากการนําระบบงบประมาณแบบใหม่มาใช้ในการ - กฎหมายและระเบีย บที่เ กี่ ยวข้อ งยัง ไม่ มี ดํา เนิ น งาน พบว่ า หน่ ว ยงานบางแห่ ง มีป ัญ หา เนื่ องจาก ความพร้อม แนวคิ ด ในการจัด ทํา งบประมาณเปลี่ย นแปลงไปจากเดิม - ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT) ที่เกี่ยวข้อง ค่อนขา้ งมาก เรียกได้วาแบบหน้ามือเป็ นหลังมือกันเลยทีเดียว ่ ยังไม่สามารถรองรับระบบงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานตาม ซึ่งสามารถสรุปปัญหาได้ ดังนี้ ยุ ท ธ ศ า ส ต ร์ ไ ด้ ท ั้ ง ใ น ด้ า น ก า ร จั ด เ ก็ บ ข้ อ มู ล ปัญหาในภาพรวม เพื่อคํานวณต้นทุนผลผลิต การจัดทําประมาณการรายรับ - - การกําหนดเป้ าหมายและยุทธศาสตร์ ร า ย จ่ า ย ป ร ะ จํ า ปี แ ล ะ ล่ ว ง ห น้ า ร ะ ย ะ ป า น ก ล า ง กระทรวงที่ไม่สอดรับกับยุทธศาสตร์ชาติ รวมถึงการตรวจสอบและประเมินผล - ในขันตอนการวางแผนงบประมาณ ้ เพื่อให้การจัดการงบประมาณตามระบบนี้ เป็ นไป หน่ วยงานไม่ได้ลาดับความสําคัญของยุ ทธศาสตร์ ทําให้ไม่ ํ อย่ า งมีป ระสิท ธิภ าพ จํา เป็ น จะต้อ งเร่ ง แก้ไ ขปัญ หาต่ า ง ๆ อาจจัดสรรวงเงินให้เหมาะสมและสอดคลองกับเป้ าหมายเชิง ้ เหล่านี้เป็ นการด่วน ซึ่งทุกหน่วยงานจะต้องช่วยกัน เพื่อให้การ ยุทธศาสตร์ได้ ใช้จ่ า ยงบประมาณของประเทศเป็ นไปอย่ า งคุ ม ค่ า มี ้ - หน่วยงานไม่ได้แยกแยะภารกิจที่เป็ น ประสิทธิภาพ ลดการทุจริตคอรัปชัน และจะเป็ นการช่วยให้ ่ ยุ ทธศาสตร์ออกจากภารกิจประจํา ทําให้เกิดการนําเอาทุก ประเทศสามารถพัฒนาไปได้อย่างรวดเร็ว ภารกิจมาพิจารณารวมกัน โดยไม่คานึงถึงความคิดริเริ่ม การ ํ จะเห็นได้ว่า ตังแต่ อดีตเป็ นต้นมา รัฐบาลมีความ ้ ปรับลดงบประมาณที่ขาดประสิทธิภาพ และความคุมค่า ทําให้้ พยายามที่จะปรับปรุงระบบงบประมาณให้มประสิทธิภาพมากี คําของบประมาณสูงกว่าความเป็ นจริงมากเกินไป ที่สุ ด โดยคํา นึ ง ถึง ประโยชน์ท่ ีป ระชาชนจะได้ร บ เป็ น หลัก ั ปัญหาภายในหน่วยงาน มุงเน้นให้การใช้งบประมาณเป็ นไปอย่างคุมค่า มีประสิทธิภาพ ่ ้ - ผูบริหารในหน่ วยงานไม่ให้ความสนใจอย่าง ้ และประสิท ธิ ผ ล เนื่ องจากงบประมาณได้ม าจากภาษีข อง จริง จัง โดยไม่เ ขา้ ใจว่า ระบบงบประมาณแบบใหม่จ ะเป็ น ประชาชน เครื่องมือที่ช่วยในการตัดสินใจได้อย่างไร มหาวิท ยาลัย ทัก ษิณ ถึง แม ใ้ นปัจ จุ บ น ได้เ ปลี่ยน ั - บุ ค ลากรในหน่ ว ยงานยัง ไม่ เ ข า้ ใจระบบ สถานภาพเป็ นมหาวิทยาลัยในกํากับของรัฐแลว มีความเป็ น้ งบประมาณแบบใหม่ ทําให้ไม่ให้ความร่ วมมือในการจัดเก็บ อิสระในการบริหารทุกด้าน แต่ก็ยงเป็ นหน่วยงานหนึ่งของรัฐที่ ั ข้อมูลพื้นฐานสําคัญที่ตองใช้ในการจัดทํางบประมาณ และ ้ ขอรับการจัดสรรงบประมาณจากรัฐบาล เพราะฉะนัน จะต้อง ้ กลัว ว่า ระบบงบประมาณแบบใหม่จ ะเป็ น เครื่ องมือ ในการ ตระหนักให้มาก รวมทังระมัดระวัง ในการใช้จ่ายงบประมาณ ้ ตรวจสอบและประเมินผลการทํางานของหน่วยงานที่ตนสังกัด ให้เป็ นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล มีความคุมค่า ้ อยู่ คํานึงถึงประโยชน์ต่อสังคมเป็ นสําคัญ - หน่วยงานที่รบผิดชอบการจัดทํางบประมาณ ั ไม่ได้เขา้ ใจระบบงบประมาณแบบใหม่อย่างถ่องแท้ ทําให้ไม่ สามารถให้คาแนะนําแก่หน่วยงานย่อยได้ ํ ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 10
  • 19.
    เอกสารอ้างอิง 1. ประยุทธ์ สวัสดิ์เรียวกุล“การจัดการงบประมาณแบบมุงเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์” สํานักงบประมาณ สํานัก ่ นายกรัฐมนตรี, 25 มกราคม 2547. 2. สกุลรัตน์ ตาละโสภณ “Change Management in Government : การจัดการการเปลี่ยนแปลงในภาครัฐ” วารสาร การงบประมาณ ปี ท่ ี 3 ฉบับที่ 9 เดือนกรกฎาคม-กันยายน 2549 หน้า 87-92. 3. อัจฉรา ชีวะตระกูลกิจ “ทําไมงบประมาณมุงเน้นผลงานตามยุทธศาสตร์ไม่ประสบความสําเร็จเท่าที่ควร” มติชนรายวัน ่ ฉบับที่ 9979 วันที่ 19 มิถนายน 2552. ุ 4. http://one-stophr.com/articlesHR/show_new_detail.php?id=59 (บริษท วันสต๊อปเอ็ชอาร์ จํากัด) 19 มิถนายน ั ุ 2552. 5. http://www.skn.ac.th/pbb/ (โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย) 19 มิถนายน 2552. ุ 6. http://comptro.rtaf.mi.th/NEWS/S-NEWS-1.htm (สํานักงานปลัดบัญชีทหารอากาศ) 14 มิถนายน 2552. ุ 7. http://kwankung.multiply.com/journal/item/12 14 มิถนายน 2552. ุ 8. http://www.mbs.mut.ac.th/paper/pdf/70.pdf (มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร) 20 มิถนายน 2552. ุ 9. http://www.polsci.chula.ac.th/weerasak/data/.../SCCU_April2548.ppt (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) 20 มิถนายน 2552. ุ ระบบงบประมาณ : จากแบบแสดงรายการ...สูแบบมุงเน้นผลงาน ่ ่ หน้า 11
  • 20.
    งบประมาณและประเภทบัญชีงบประมาณ งบประมาณตามความหมายของพจนานุกรมราชบัณฑิตสถาน หมายถึง บัญชีหรือจํานวนเงินที่รวม กําหนดรายรับรายจายเงิน ตาม พ.ร.บ. การรถไฟแหงประเทศไทย พ.ศ.2494 มาตรา 42 กําหนดไววาใหการรถไฟแหงประเทศ ไทยจัดทํางบประมาณประจําป แยกเปนงบลงทุนและงบทําการ สําหรับงบลงทุนใหนําเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อ พิจารณาและใหความเห็นชอบ สวนงบทําการใหนําเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อทราบ ตาม พ.ร.บ. ดังกลาวจะเห็นไดวางบประมาณของการรถไฟ ฯ แบงได 2 ประเภท คือ.- 1. งบประมาณลงทุน หรือ ที่เรียกวา งทป. 2. งบประมาณทําการ - งบประมาณลงทุนหรือที่มักเรียกกันวา งทป. มีชื่อเต็มวา งบลงทุนทางเปด หมายความถึง จํานวนเงินที่ไดใชจายไปเพื่อใหไดทรัพยสินใหมขึ้นมา โดยทรัพยสินนั้น ๆ จะตองมีมูลคาตั้งแต 30,000.- บาท ขึ้นไป ยกเวนพวกเครื่องใชสํานักงานและสิ่งของที่จัดหามาเพื่อใชบํารุงรักษาทรัพยสินนั้น ๆ - งบทําการหมายถึง จํานวนเงินที่ไดใชจายไปเพื่อบํารุงรักษาทรัพยสินที่ใชในการดําเนินงาน กิจการรถไฟ ฯ ประเภทบัญชีที่ใชอยูในดานลากเลื่อน ระบบบัญชีที่การรถไฟ ฯ ใชอยูในปจจุบันนี้ ใชโดยอนุโลมตามระบบบัญชีซึ่งไดวางขึ้นโดย คณะกรรมการควบคุมการพาณิชยระหวางมลรัฐ ซึ่งเปนมาตรฐานเดียวกันกับบริษัทรถไฟในประเทศ สหรัฐอเมริกา สําหรับประเภทบัญชีที่มีใชอยูในดานลากเลื่อน สามารถแบงไดเปน 3 หมวดใหญ ๆ คือ.- 1. หมวดบํารุงทางและสิ่งปลูกสราง 2. หมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ 3. หมวดการหาประโยชนและการขนสง 1. หมวดบํารุงทางและสิ่งปลูกสราง ประเภทบัญชีในหมวดนี้มีไวเพื่อแสดงคาใชจายในการ บํารุงรักษาทรัพยสินเกี่ยวกับทางที่ใชดําเนินงานรถไฟ ประเภทบัญชีในหมวดนี้เฉพาะที่เปนสวนของดานลาก เลื่อน ไดแก.- 1.1 ประเภทบัญชี 227 การบํารุงรักษาสถานีที่ทําการ คาใชจายในบัญชีนี้ ไดแก คาซอม อาคารและที่ทําการ สิ่งติดตั้งและสิ่งอื่น ๆ คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอมที่ทําการ พตร.,บานพัก รันนิ่งรูมพนักงานรถจักร,ที่ทําการยาน ตลอดจนสิ่งติดตั้งในที่ทําการและอาคารดังกลาวดวย 1.2 ประเภทบัญชี 229 การบํารุงรักษาอาคารรายทาง คาใชจายในบัญชีนี้ สําหรับ ดานลาก เลื่อนจะเนนที่บานพักพนักงาน, คนงานที่เปนบานวางไมมีคนอยู รวมทั้งคารักษามาตรไฟฟาและมาตรประปา บานวางดวย แตถาเปนคาไฟฟาหรือคาน้ําประปาบานพักรันนิ่งรูม ใหใช ประเภทบัญชี 392 สวนที่ทําการ พตร. ใหใชประเภทบัญชี 301 การบริหารงบประมาณ
  • 21.
    1.3 ประเภทบัญชี 233การบํารุงรักษาสถานีจายเชื้อเพลิง คาใชจายในบัญชีนี้ไดแก คาซอม สถานีจายเชื้อเพลิง สิ่งติดตั้งและอุปกรณตลอดจนคาไฟฟาที่ใชกับสถานีจายเชื้อเพลิงดวย คาใชจายที่เขา ประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอมปมน้ํามัน ,เครื่องชั่งตวงวัดน้ํามัน,โรงหรือสถานีจายเชื้อเพลิง,ถังน้ํามัน,ทอน้ํามัน ตาง ๆ เปนตน 1.4 ประเภทบัญชี 235 การบํารุงรักษาโรงงานและโรงรถจักร คาใชจายในบัญชีนี้ ไดแก คา ซอมอาคารโรงงานและโรงรถจักร สิ่งติดตั้งและอุปกรณซึ่งการรถไฟ ฯ ใชในการซอมและจัดเตรียมเครื่อง บริภัณฑ คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอมระบบการจําหนายกําลังไฟฟาภายในอาคาร การซอม สะพานเลื่อนรถ,วงเวียนกลับรถ,ที่ทําการโรงงาน,โรงซอมรถ,โรงรถจักร,โรงซอม,หลอดไฟฟาใหแสงสวางภายใน โรงงาน,ทอน้ํา,สายไฟ เปนตน 2. หมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ ประเภทบัญชีในหมวดนี้มีไวเพื่อแสดงรายจายในการ บํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑรถไฟ คาซอมแซมเครื่องมืออื่น ๆ ที่ใชในการดําเนินงานของการรถไฟ ฯ รวมทั้ง คาใชจายในการบํารุงรักษาทรัพยสินเกี่ยวกับทางของการรถไฟ ฯ ประเภทที่เปนเครื่องจักรในโรงงานและ เครื่องจักรในโรงกําเนิดกําลัง ประเภทบัญชีในหมวดนี้ ไดแก .- 2.1 ประเภทบัญชี 301 การควบคุม คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ใหรวมเงินเดือน คาจางของ พนักงานผูทําหนาที่ควบคุม หรือทํางานเกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑรถไฟ รวมทั้งคาใชจายสํานักงาน และคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานเจาหนาที่และลูกจางพวกซึ่งตองนําเงินเดือนเขาประเภทบัญชีนี้ ตัวอยาง คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ เชน เงินเดือนสารวัตร,คาเลาเรียน,คาเบี้ยเลี้ยง,คาไปรษณีย,คาโทรศัพท,คา พาหนะเดินทาง,คาหนังสือสําหรับใชในที่ทํางาน,เอกสารทางวิชาการตาง ๆ เปนตน 2.2 ประเภทบัญชี 302 การบํารุงรักษาเครื่องจักรในโรงงาน คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ให รวมคาซอมแซมเครื่องจักรและเครื่องมืออื่น ๆ รวมทั้งพื้นฐานที่สรางขึ้นเปนพิเศษ ซึ่งอยูในโรงงานและโรงรถ จักร คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอมเครื่องเปา ,เตาหลอม,เครื่องกวาน,แมแรงไฮดรอลิค,สะพาน เลื่อนเหนือหัว,เครื่องเจียรนัยและขัดมัน,เครื่องกลึง,รถยกของ เปนตน 2.3 ประเภทบัญชี 304 การบํารุงรักษาเครื่องจักรในโรงกําเนิดกําลัง คาใชจายในประเภท บัญชีนี้ใหรวมคาใชจายในการซอมแซมเครื่องจักรและเครื่องมืออื่น ๆ รวมทั้งพื้นฐานที่สรางขึ้นเปนพิเศษ ใน โรงกําเนิดกําลังที่ผลิตกําลังเพื่อใชในโรงงานหรือโรงรถจักรที่แยกอยูเปนอีกอาคารหนึ่งตางหาก 2.4 ประเภทบัญชี 308 การบํารุงรักษารถจักรไอน้ํา คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ใหรวม คาใชจายในการซอมแซมรถจักรไอน้ํารวมทั้งคาเครื่องมือเบ็ดเตล็ดซึ่งใชในงานซอม เงินเดือนหรือคาจาง พนักงาน รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงาน หรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักรไอน้ําในโรงรถจักรใหคิดเขา ประเภทบัญชีนี้ 2.5 ประเภทบัญชี 311 การบํารุงรักษารถจักรดีเซล คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวม คาใชจายในการซอมแซมรถจักรดีเซลรวมทั้งเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในงานซอม เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน การบริหารงบประมาณ
  • 22.
    รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักรดีเซลในโรงรถจักรใหคิดเขาประเภท บัญชีนี้ 2.6 ประเภทบัญชี 312 การบํารุงรักษารถดีเซลราง คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวม คาใชจายในการซอมแซมรถดีเซลราง รวมทั้งเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในงานซอม เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถดีเซลรางในโรงซอม ใหคิดเขาประเภทบัญชี นี้ 2.7 ประเภทบัญชี 314 การบํารุงรักษารถสินคา คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคาใชจาย ในการซอมแซมรถบรรทุกสินคาและสวนประกอบตาง ๆ รวมทั้งคาเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในการซอม รวมทั้ง เงินที่จายใหแกบุคคลภายนอกเปนคาซอมแซมรถสินคาเทาที่การรถไฟ ฯ จําตองรับภาระ ทั้งหมดนี้จะตองใช กับรถสินคาที่ใชในบริการขนสงหารายไดเทานั้น และใหรวมคาเสียหายสุทธิที่รถสินคาของบริษัทอื่นไดรับความ เสียหายในระยะลากจูงของการรถไฟ ฯ เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน ลูกจาง ตลอดจน คาใชจายอื่น ๆ ของ พนักงาน หรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถสินคา ใหคิดเขาประเภทบัญชีนี้ 2.8 ประเภทบัญชี 317 การบํารุงรักษารถโดยสาร คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ใหรวม คาใชจายในการซอมแซมรถโดยสาร และสวนประกอบตาง ๆ ตลอดจนคาใชจายในการซอมเครื่องยนตซึ่งติด อยูกับรถโดยสารที่ใชในบริการขนสง คาเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในการซอมแซม คาเสียหายสุทธิที่รถโดยสาร ของบริษัทอื่นไดรับความเสียหายในระยะลากจูงโดยการรถไฟ ฯ รวมทั้งเงินที่จายใหแกบุคคลภายนอกเปนคา ซอมแซมรถโดยสารเทาที่การรถไฟ ฯ ตองรับภาระ เงินเดือนหรือคาจาง พนักงาน,ลูกจางตลอดจน คาใชจาย อื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถโดยสาร ใหคิดเขาประเภทบัญชีนี้ 2.9 ประเภทบัญชี 326 การบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑประกอบ คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคาใชจายในการซอมแซมเครื่องบริภัณฑอุปกรณที่ใชกับการยกรถตกราง รวมทั้งสวนประกอบตาง ๆ และคาเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในการซอม รวมทั้งคาซอมรถสินคาและรถโดยสารที่เกิดเสียหายในขณะที่ นํามาใชเปนรถงาน ไมไดใชในการดําเนินงานหารายได ใหคิดเขาประเภทบัญชีนี้ 2.10 ประเภทบัญชี 328 การบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑเบ็ดเตล็ด คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคาใชจายในการซอมแซมเครื่องบริภัณฑเบ็ดเตล็ด ซึ่งที่มีใชในดานลากเลื่อนไดแก รถยนตประจํา ตําแหนง,รถยนตบรรทุกที่ใชตามแขวงตาง ๆ ปจจุบันใหรวมถึงคาน้ํามันรถยนต ,คาน้ํามันหลอลื่น คาภาษี ทะเบียนรถยนต และคาประกันภัยรถยนตดวย 2.11 ประเภทบัญชี 329 คารื้อถอนเครื่องบริภัณฑรถไฟเพื่อปลดระวาง คาใชจายในประเภท บัญชีนี้ ใหรวมคาใชจายในการรื้อถอนเครื่องบริภัณฑที่ปลดระวางและคาเก็บทรัพยสินคืน 2.12 ประเภทบัญชี 332 จายเพื่อบาดเจ็บบุคคล คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวม คาใชจายอันเนื่องจากบุคคลไดรับบาดเจ็บ ซึ่งเกิดขึ้นโดยตรงจากการทําการซอมแซมเครื่องบริภัณฑ ตัวอยาง คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ เชน เงินชดเชยสําหรับผูบาดเจ็บหรือตาย เงินจายตามคําพิพากษาศาลรวมทั้งคา ฤชาธรรมเนียมศาลของโจทย คาบริการของสัปเหรอ เครื่องใชตาง ๆ ของสัปเหรอ เปนตน แตคาใชจายที่ การบริหารงบประมาณ
  • 23.
    เกี่ยวกับคดีความ เรื่องทําใหเกิดบาดเจ็บแกบุคคล ถามิไดกําหนดไวเปนอยางอื่นใหนําเขาประเภทบัญชี 454 “สํานักงานอาณาบาล” 2.13 ประเภทบัญชี 334 คาเครื่องเขียนและแบบพิมพ คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคา เครื่องเขียนและแบบพิมพ ซึ่งใชในกิจการเกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑ แตคาหนังสือทางวิชาการ, หนังสือปทานุกรม ใหนําเขาในประเภทบัญชี 301 การควบคุม ตัวอยางรายการที่คิดเขาประเภทบัญชีนี้ เครื่อง คิดเลข,เครื่องพิมพดีด,เครื่องอัดสําเนา,เครื่องถายเอกสาร,อุปกรณคอมพิวเตอร รวมทั้งคาซอมสมุดเปลาและ สมุดแบบฟอรม, กระดาษบันทึก,แผนดิสก,ตรายาง,ตรายางวันที่,ดินสอ,ไมบรรทัด,เข็มหมุด,กาวน้ํา,ตะกราใส กระดาษ,ซองจดหมาย 2.14 ประเภทบัญชี 335 รายจายอื่น ๆ คาใชจายในประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคาใชจายอัน เกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑ ซึ่งไมไดกําหนดไวโดยเฉพาะใหเขาบัญชีอื่น ๆ ในหมวดบํารุงเครื่อง บริภัณฑรถไฟ ตัวอยางคาใชจายที่คิดเขาประเภทบัญชีนี้ เชน เงินที่จายใหแกพนักงานใหมไมมีผลงาน สําหรับ เวลาที่ไมมาทํางานเนื่องจากการเจ็บปวย ในกรณีไมใชเปนการจายเพื่อบาดเจ็บตอบุคคล เงินชดเชยที่จายใหแก พนักงานที่ออกจากงานฐานเกษียณอายุ คาอุปกรณปองกันอันตรายตาง ๆ เชนที่ครอบจมูกกันฝุน ,ถุงมือยาง ,หมวกนิรภัย เปนตน 3. หมวดการหาประโยชนและการขนสง ประเภทบัญชีในหมวดนี้มีไวเพื่อแสดงรายจายตาง ๆ ที่เกี่ยวกับการขนสงผูโดยสารและสินคาของบุคคลภายนอก และคาใชจายในการขนสงวัสดุของการรถไฟ ฯ ในขบวนรถ บริการขนสง รวมทั้งรายจายของสถานี ขบวนรถยานสินคา บริการสถานีปลายทาง ประเภทบัญชี ในสวนที่เปนของ ดานลากเลื่อนมีดังนี้.- 3.1 ประเภทบัญชี 376 คาใชสอยและเครื่องใชประจําสถานี คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใน สวนที่เปนของ ดานลากเลื่อนจะมีเฉพาะคาซอมบํารุงรักษาเครื่องชั่งประจําสถานี ปจจุบันฝายการเดินรถ จะ เปนผูรับผิดชอบ 3.2 ประเภทบัญชี 380 คาใชจายพนักงานรถจักรสับเปลี่ยน คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม คาจางของพนักงานรถจักรประจํายานขณะปฏิบัติงานในยานที่มีการสับเปลี่ยนปกติ การสับเปลี่ยนที่สถานี ปลายทาง รวมทั้งคาจางของพนักงานเหลานั้น ขณะโดยสารไปปฏิบัติหนาที่อันเกี่ยวกับงานทําสับเปลี่ยน 3.3 ประเภทบัญชี 382 คาเชื้อเพลิงรถจักรสับเปลี่ยนในยาน คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ให รวมคาน้ํามัน,และเชื้อเพลิงอื่น ๆ ที่ใชในการสับเปลี่ยนในยานที่มีการสับเปลี่ยนปกติ 3.4 ประเภทบัญชี 386 คาน้ํามันหลอลื่นรถจักรสับเปลี่ยน คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม คาน้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตและน้ํามันหลอลื่นอื่น ๆ จาระบี สารประกอบและของสิ้นเปลืองอื่น ๆ ในการหลอ ลื่นรถจักรสับเปลี่ยนในยานที่มีการสับเปลี่ยนปกติ 3.5 ประเภทบัญชี 392 คาใชจายพนักงานรถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม คาจาง ของพนักงานรถจักรขณะปฏิบัติงานในขบวนรถที่หา รายได ตลอดจนคาไฟฟา และคาน้ําประปาบานพักรันนิ่ง รูม การบริหารงบประมาณ
  • 24.
    3.6 ประเภทบัญชี 394คาเชื้อเพลิงรถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคาน้ํามันและ เชื้อเพลิงอื่น ๆ ที่ใชในรถจักรหรือรถดีเซลรางเพื่อลากจูงขบวนรถขนสง รวมทั้งสวนเฉลี่ยคาจางของพนักงาน เชื้อเพลิง,พนักงานตรวจเชื้อเพลิง,พนักงานชั่งเชื้อเพลิง,เสมียน ซึ่งทําบัญชีเชื้อเพลิงที่สถานีเชื้อเพลิง ,คาจางของ หัวหนาคนงานและคนงานอื่น ๆ ที่สถานีเชื้อเพลิง กับสวนเฉลี่ยของคาเครื่องมือ เชน รถเข็น พลั่ว ฯลฯ ซึ่งใช ในการแจกจายเชื้อเพลิงที่สถานีเชื้อเพลิงและคาใชจายในการเดินเครื่องจักรที่สถานีเชื้อเพลิง หมายเหตุ ก. คาซอมแซมสถานีเชื้อเพลิง ใหคิดเขาประเภทบัญชี 233 “การบํารุง รักษาสถานี จายเชื้อเพลิง” ข. คาเชื้อเพลิงทั้งสิ้นที่สิ้นเปลืองไปโดยรถจักรและรถดีเซลราง ในการ สับเปลี่ยนขบวนรถ จะตองคิดเขาบัญชีบริการขบวนรถนั้น ๆ คา เชื้อเพลิงสิ้นเปลืองไปโดย รถจักรและรถดีเซลรางในบริการรถงาน จะตอง รวมเขาเปนคาใชจายของงานนั้น ๆ ที่เกี่ยวของ 3.7 ประเภทบัญชี 398 คาน้ํามันหลอลื่นรถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวมคา น้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตและน้ํามันหลอลื่นอื่น ๆ จาระบี ,สารประกอบและยุตที่ใชในการหลอลื่นรถจักรใน บริการขบวนรถขนสง หมายเหตุ คาน้ํามันหลอลื่นทั้งที่สิ้นเปลืองไปโดยรถจักรขบวนรถในการสับเปลี่ยน ขบวนรถจะตองคิดเขาในบัญชีบริการขบวนรถนั้น ๆ คาน้ํามันหลอลื่นที่ สิ้นเปลืองไปโดยรถจักร ในบริการรถงาน จะตองรวมเขาเปนคาใชจาย ของงานนั้น ๆ ที่ เกี่ยวของ 3.8 ประเภทบัญชี 399 คาเครื่องใชประจํารถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม เครื่องมือ และของใชอื่น ๆ ที่จําเปนใชในรถจักรบริการเดินรถขนสง นอกจากเชื้อเพลิง ,น้ําและน้ํามันหลอลื่น รวมทั้งคา ซอมรถจักร คาทรายที่คิดเขาบัญชีนี้จะตองรวมคาวัสดุของใชอื่น ๆ ที่ใชในการเตรียมการและการตาก ทรายใหแหงเพื่อใชการได เชน คาเชื้อเพลิง,รถเข็น,พลั่ว และตะแกรงรอนทราย ตัวอยางเครื่องมือและของใช ในประเภทบัญชีนี้ เชน ทราย,หีบเครื่องมือ,แมแรง,ธง,ที่หยอดน้ํามัน,ประแจ,ชะแลง 3.9 ประเภทบัญชี 400 คาใชสอยประจําโรงรถจักร คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม คาใชจายในการดูแลรักษาและเตรียมรถจักร คนงานในโรงรถจักร คาจางคนงานในโรงรถจักรซึ่งทําหนาที่ปด กวาดทําความสะอาดอยูยามและสงมอบรถจักร ตรวจสอบเครื่องมือสําหรับรถจักร เดินเครื่องกลับรถ ตาก ทราย คาใชจายเบ็ดเตล็ด คาเครื่องมือ,ของใชและรายจายเบ็ดเตล็ดในการดูแลรักษาและจัดเตรียมรถจักรที่ โรงรถจักร ตัวอยางคาใชจายเบ็ดเตล็ดในโรงรถจักร คาไฟฟาแสงสวางในโรงรถจักรและที่ทําการ,คาน้ํามันลาง ของ,น้ํายาทําความสะอาดและขัดมัน,รถเข็น หมายเหตุ คาจางของพนักงาน,ลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักรในโรงรถจักร จะ ตองคิด เขากับบัญชีซอมรถจักรประเภทนั้น ๆ การบริหารงบประมาณ
  • 25.
    3.10 ประเภทบัญชี 402คาเครื่องใชประจําขบวนรถ คาใชจายประเภทบัญชีนี้ในสวนของ ดานลากเลื่อนใหคิดเฉพาะคาน้ํามันเชื้อเพลิงและคาน้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตกําเนิดไฟฟาเครื่องปรับอากาศ ที่ ใชกับรถดีเซลรางและรถโดยสารปรับอากาศเทานั้น สวนพวกหลอดไฟฟาและของใชตาง ๆ ซึ่งไมเกี่ยวกับรถ จักรใหอนุโลมเขาประเภทบัญชีคาซอมรถชนิดนั้น ๆ 3.11 ประเภทบัญชี 415 จายเพื่องานยกรถตกราง คาใชจายประเภทบัญชีนี้ ใหรวม คาใชจายตาง ๆ ที่ใชไปในการขนยายรถชํารุดเสียหายออกจากรถงาน คําอธิบายรหัสงบประมาณ 1 กลุมเงินเดือนคาจาง รหัส งบประมาณ รายการ 101 เงินเดือนคาจาง 102 พสร. (พิเศษสูรบ) 103 เงินตกเบิก 104 เงินชดเชยใหออกจากงาน 129 คาชดเชยลูกจางเฉพาะงาน 2 กลุมคาทํางานลวงเวลาและวันหยุด รหัส งบประมาณ รายการ 106 คาทํางานลวงเวลา 107 คาทํางานในวันหยุด 111 เงินเพิ่มการครองชีพ (พนง.) 112 เงินเพิ่มการครองชีพลูกจางเฉพาะงาน 122 คาทํางานลวงเวลาลูกจางเฉพาะงาน 123 คาทํางานวันหยุดลูกจางเฉพาะงาน 3 กลุมคาใชสอยสวนบุคคล รหัส งบประมาณ รายการ 201 คาเบี้ยเลี้ยงเดินทาง/ทําการนอกเขต 202 เบี้ยเลี้ยงทําการเดินรถ 203 คารอทําขบวน 204 คาเครื่องแบบ การบริหารงบประมาณ
  • 26.
    205 คาเชาที่พัก/เชาบาน 206 คาเลาเรียนบุตร 207 คารักษาพยาบาล 210 คาตอบแทนพิเศษ 211 คาใชสอยบุคคลอื่นๆ 212 เงินยังชีพภาคใต (ยช.ใต) 213 เงิน ทสค. 25% 214 เงินสงเคราะหบุตร (สคบ.) 222 คาเบี้ยเลี้ยงทําการนอกเขตลูกจางเฉพาะงาน 223 เงินชวยเหลือการศึกษาบุตรลูกจางเฉพาะงาน 224 คารักษาพยาบาลลูกจางเฉพาะงาน 225 คาตอบแทนพิเศษลูกจางเฉพาะงาน 226 เงินทดแทนลูกจางเฉพาะงาน 227 คาเชาที่พักลูกจางเฉพาะงาน 228 คาพาหนะลูกจางเฉพาะงาน 229 คาทําศพลูกจางเฉพาะงาน 230 คาทําศพ 231 คาชวยเหลือบุตรลูกจางเฉพาะงาน 4 กลุมคาใชสอยที่ทําการ รหัส งบประมาณ รายการ 301 คากระแสไฟฟา 302 คาน้ําประปา 303 คาโทรศัพท 304 คาซอม,คาทะเบียน,คาประกันภัยรถยนต 305 คาน้ํามันรถยนต 306 คาซอมของใช 310 คาใชจายในการศึกษาดูงานตางประเทศ คาใชจายเกี่ยวกับการเดินทางไปตรวจสิ่งของที่ 312 ซื้อจากตางประเทศ 313 คาใชสอยอื่น ๆ 314 คารับรอง การบริหารงบประมาณ
  • 27.
    315 คาจางเหมา 316 คาจางเหมาซอมเครื่องยนตรถจักรดีเซล 317 คาจางเหมาซอมสวนบนรถจักรดีเซล 318 คาจางเหมาซอมสวนลางรถจักรดีเซล 319 คาจางเหมาซอมไฟฟารถจักรดีเซล คาจางเหมาซอม Transmission,Traction 320 motor 5.กลุมคาคา สิ่งของ รหัส งบประมาณ รายการ 401 คาเครื่องเขียนแบบพิมพ 402 คาเครื่องใชสํานักงาน 405 คาของซอมเครื่องยนตรถจักรดีเซล 406 คาของซอมสวนบนรถจักรดีเซล 407 คาของซอมสวนลางรถจักรดีเซล 408 คาของซอมเครื่องไฟฟารถจักรดีเซล คาของซอม Transmission & Traction 409 motor 410 คาของซอม Turbo charger 412 คาสี 414 คาของใชอื่น ๆ 416 คาภาษีมูลคาเพิ่ม คําอธิบายประเภทบัญชี 1. หมวดบํารุงทางและสิ่งปลูกสราง ประเภท บัญชี ชื่อ คําอธิบาย คาซอมอาคารและที่ทําการ สิ่งติดตั้งและสิ่งอื่น ๆ คาใชจายที่เขาประเภท การบํารุงรักษาสถานีที่ทํา 227 บัญชีนี้ไดแก คาซอมที่ทําการ พตร.,บานพักรันนิ่งรูมพนักงานรถจักร,ที่ทํา การ การยาน ตลอดจนสิ่งติดตั้งในที่ทําการและอาคารดังกลาวดวย การบริหารงบประมาณ
  • 28.
    ดานลากเลื่อนจะเนนที่บานพักพนักงาน, คนงานที่เปนบานวางไมมีคนอยู การบํารุงรักษาอาคาร รวมทั้งคารักษามาตรไฟฟาและมาตรประปาบานวางดวย แตถาเปนคา 229 รายทาง ไฟฟาหรือคาน้ําประปาบานพักรันนิ่งรูม ใหใช ประเภทบัญชี 392 สวนที่ ทําการ พตร. ใหใชประเภทบัญชี 301 คาซอมสถานีจายเชื้อเพลิง สิ่งติดตั้งและอุปกรณตลอดจนคาไฟฟาที่ใชกับ การบํารุงรักษาสถานีจาย สถานีจายเชื้อเพลิงดวย คาใชจายที่เขาประเภทบัญชีนี้ไดแก คาซอม 233 เชื้อเพลิง ปมน้ํามัน,เครื่องชั่งตวงวัดน้ํามัน,โรงหรือสถานีจายเชื้อเพลิง,ถังน้ํามัน,ทอ น้ํามันตาง ๆ เปนตน คาซอมอาคารโรงงานและโรงรถจักร สิ่งติดตั้งและอุปกรณซึ่งการรถไฟ ฯ ใชในการซอมและจัดเตรียมเครื่องบริภัณฑ คาซอมระบบการจําหนาย การบํารุงรักษาโรงงาน 235 กําลังไฟฟาภายในอาคาร การซอมสะพานเลื่อนรถ,วงเวียนกลับรถ,ที่ทํา และโรงรถจักร การโรงงาน,โรงซอมรถ,โรงรถจักร,โรงซอม,หลอดไฟฟาใหแสงสวางภายใน โรงงาน,ทอน้ํา,สายไฟ เปนตน การบํารุงรักษาโรงกําเนิด คาซอมอาคารโรงคลุมเครื่องกําเนิดกําลัง เชน เครื่องทําลมขนาดใหญ 253 กําลัง เครื่องกําเนิดไฟฟา ที่เปนอาคารแยกตางหากจากตัวโรงงานและโรงรถจักร คาซอมระบบการจายไฟฟาภายในโรงงานมักกะสัน ซึ่งไดแก เสาและ 257 การบํารุงรักษา เสา - สาย สายไฟฟา ถานอกบริเวณโรงงานมักกะสันเปนความรับผิดชอบของฝาย การอาณัติสัญญาณฯ 2. หมวด บํารุง เครื่อง บริภัณฑ รถไฟ ประเภท ชื่อ คําอธิบาย บัญชี ใหรวมเงินเดือน คาจางของพนักงานผูทําหนาที่ควบคุม หรือทํางาน เกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑรถไฟ รวมทั้งคาใชจายสํานักงาน และคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานเจาหนาที่และลูกจางพวกซึ่งตองนํา 301 การควบคุม เงินเดือนเขาประเภทบัญชีนี้ เชน เงินเดือนสารวัตร,คาเลาเรียน,คาเบี้ย เลี้ยง,คาไปรษณีย,คาโทรศัพท,คาพาหนะเดินทาง,คาหนังสือสําหรับใชในที่ ทํางาน,เอกสารทางวิชาการตาง ๆ เปนตน การบริหารงบประมาณ
  • 29.
    ไดแกคาซอมแซมเครื่องจักรและเครื่องมืออื่น ๆ รวมทั้งพื้นฐานที่สรางขึ้น เปนพิเศษ ซึ่งอยูในโรงงานและโรงรถจักร เชน คาซอมเครื่องเปา,เตา การบํารุงรักษาเครื่องจักร 302 หลอม,เครื่องกวาน,แมแรงไฮดรอลิค,สะพานเลื่อนเหนือหัว,เครื่องเจียรนัย ในโรงงาน และขัดมัน,เครื่องกลึง,รถยกของ เปนตน และใหรวมถึงการจัดหาเครื่องมือ ปลีกยอยตาง ๆ ที่จัดหามาเพื่อใชซอมรถจักรและลอเลื่อน ไดแกคาใชจายในการซอมแซมเครื่องจักรและเครื่องมืออื่น ๆ รวมทั้ง การบํารุงรักษาเครื่องจักร พื้นฐานที่สรางขึ้นเปนพิเศษ ในโรงกําเนิดกําลังที่ผลิตกําลังเพื่อใชใน 304 ในโรงกําเนิดกําลัง โรงงานหรือโรงรถจักรที่แยกอยูเปนอีกอาคารหนึ่งตางหาก เชนเครื่องทํา ลมขนาดใหญ เปนตน คาใชจายในการซอมแซมรถจักรไอน้ํา เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน การบํารุงรักษารถจักรไอ 308 รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงาน หรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักร น้ํา ไอน้ํา 2. หมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ ประเภท ชื่อ คําอธิบาย บัญชี คาใชจายในการซอมแซมรถจักรดีเซล เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน การบํารุงรักษารถจักร 311 รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถจักร ดีเซล ดีเซลในโรงรถจักร คาใชจายในการซอมแซมรถดีเซลราง เงินเดือนหรือคาจางพนักงาน การบํารุงรักษารถดีเซล 312 รวมทั้งคาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอมรถดีเซล ราง รางในโรงซอม คาใชจายในการซอมแซมรถบรรทุกสินคาและสวนประกอบตาง ๆ รวมทั้ง เงินที่จายใหแกบุคคลภายนอกเปนคาซอมแซมรถสินคาเทาที่การรถไฟ ฯ จําตองรับภาระ ทั้งหมดนี้จะตองใชกับรถสินคาที่ใชในบริการขนสงหา 314 การบํารุงรักษารถสินคา รายไดเทานั้น และใหรวมคาเสียหายสุทธิที่รถสินคาของบริษัทอื่นไดรับ ความเสียหายในระยะลากจูงของการรถไฟ ฯ เงินเดือนหรือคาจาง พนักงาน ลูกจาง ตลอดจน คาใชจายอื่น ๆ ของพนักงาน หรือลูกจางที่ ปฏิบัติงานซอมรถสินคา การบริหารงบประมาณ
  • 30.
    คาใชจายในการซอมแซมรถโดยสาร และสวนประกอบตาง ๆตลอดจน คาใชจายในการซอมเครื่องยนตซึ่งติดอยูกับรถโดยสารที่ใชในบริการขนสง คาเสียหายสุทธิที่รถโดยสารของบริษัทอื่นไดรับความเสียหายในระยะลาก 317 การบํารุงรักษารถโดยสาร จูงโดยการรถไฟ ฯ รวมทั้งเงินที่จายใหแกบุคคลภายนอกเปนคาซอมแซม รถโดยสารเทาที่การรถไฟ ฯ ตองรับภาระ เงินเดือนหรือคาจาง พนักงาน, ลูกจางตลอดจน คาใชจายอื่น ๆ ของพนักงานหรือลูกจางที่ปฏิบัติงานซอม รถโดยสาร คาใชจายในการซอมแซมเครื่องบริภัณฑอุปกรณที่ใชกับการยกรถตกราง การบํารุงรักษาเครื่อง รวมทั้งสวนประกอบตาง ๆ และคาเครื่องมือปลีกยอยที่ใชในการซอม 326 บริภัณฑประกอบ รวมทั้งคาซอมรถสินคาและรถโดยสารที่เกิดเสียหายในขณะที่นํามาใชเปน รถงาน ไมไดใชในการดําเนินงานหารายได ปจจุบันไดแกคาซอมรถยนตประจําตําแหนง ,รถยนตบรรทุกที่ใชตามแขวง การบํารุงรักษาเครื่อง 328 ตาง ๆ ปจจุบันใหรวมถึงคาน้ํามันรถยนต,คาน้ํามันหลอลื่น คาภาษี บริภัณฑเบ็ดเตล็ด ทะเบียนรถยนต และคาประกันภัยรถยนตดวย คารื้อถอนเครื่องบริภัณฑ ใหรวมคาใชจายในการรื้อถอนหรือเคลื่อนยายรถจักรและ/หรือลอเลื่อนที่ 329 รถไฟเพื่อปลดระวาง ตัดบัญชีแลว ไดแก เงินชดเชยสําหรับผูปฏิบัติงานที่ไดรับบาดเจ็บบาดเจ็บหรือตาย อัน เนื่องมาจากการปฏิบัติหนาที่ เงินจายตามคําพิพากษาศาลรวมทั้งคาฤชา ธรรมเนียมศาลของโจทย คาบริการของสัปเหรอ เครื่องใชตาง ๆ ของ 332 จายเพื่อบาดเจ็บบุคคล สัปเหรอ เปนตน แตคาใชจายที่เกี่ยวกับคดีความ เรื่องทําใหเกิดบาดเจ็บ แกบุคคล ถามิไดกําหนดไวเปนอยางอื่น ใหนําเขาประเภทบัญชี 454 “สํานักงานอาณาบาล” คาเครื่องเขียนและแบบพิมพ ซึ่งใชในกิจการเกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่อง บริภัณฑ แตคาหนังสือทางวิชาการ,หนังสือปทานุกรม ใหนําเขาใน ประเภทบัญชี 301 การควบคุม ตัวอยางรายการที่คิดเขาประเภทบัญชีนี้ คาเครื่องเขียนและแบบ 334 เครื่องคิดเลข,เครื่องพิมพดีด,เครื่องอัดสําเนา,เครื่องถายเอกสาร,อุปกรณ พิมพ คอมพิวเตอร รวมทั้งคาซอมสมุดเปลาและสมุดแบบฟอรม , กระดาษ บันทึก,แผนดิสก,ตรายาง,ตรายางวันที่,ดินสอ,ไมบรรทัด,เข็มหมุด,กาวน้ํา, ตะกราใสกระดาษ,ซองจดหมาย 2. หมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ การบริหารงบประมาณ
  • 31.
    ประเภท ชื่อ คําอธิบาย บัญชี ใหรวมคาใชจายอันเกี่ยวกับการบํารุงรักษาเครื่องบริภัณฑ ซึ่งไมไดกําหนด ไวโดยเฉพาะใหเขาบัญชีอื่น ๆ ในหมวดบํารุงเครื่องบริภัณฑรถไฟ ตัวอยาง คาใชจายที่คิดเขาประเภทบัญชีนี้ เชน เงินเดือนคาจางที่จายใหแก พนักงานชางฝมือที่ไมมีผลงาน จากการลากิจหรือลาปวยมมาทํางาน 335 รายจายอื่น ๆ เนื่องจากการเจ็บปวย ในกรณีไมใชเปนการจายเพื่อบาดเจ็บตอบุคคล เงิน ชดเชยที่จายใหแกพนักงานที่ออกจากงานฐานเกษียณอายุ คาอุปกรณ ปองกันอันตรายตาง ๆ เชนที่ครอบจมูกกันฝุน ,ถุงมือยาง,หมวกนิรภัย เปน ตน 3. หมวดการหาประโยชนและการขนสง ประเภท ชื่อ คําอธิบาย บัญชี คาจางของพนักงานรถจักรประจํายานขณะปฏิบัติงานในยานที่มีการ คาใชจายพนักงานรถจักร สับเปลี่ยนปกติ การสับเปลี่ยนที่สถานีปลายทาง รวมทั้งคาจางของ 380 สับเปลี่ยน พนักงานเหลานั้น ขณะโดยสารไปปฏิบัติหนาที่อันเกี่ยวกับงานทํา สับเปลี่ยน คาเชื้อเพลิงรถจักร คาน้ํามัน,และเชื้อเพลิงอื่น ๆ ที่ใชในการสับเปลี่ยนในยานที่มีการ 382 สับเปลี่ยนในยาน สับเปลี่ยนปกติ คาน้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตและน้ํามันหลอลื่นอื่น ๆ จาระบี สารประกอบ คาน้ํามันหลอลื่นรถจักร 386 และของสิ้นเปลืองอื่น ๆ ในการหลอลื่นรถจักรสับเปลี่ยนในยานที่มีการ สับเปลี่ยน สับเปลี่ยนปกติ เงินเดือนคาจางและรายไดอื่นๆ ของพนักงานรถจักจากการปฏิบัติงานใน 392 คาใชจายพนักงานรถจักร ขบวนรถที่หารายได ตลอดจนคาไฟฟา และคาน้ําประปาบานพักรันนิ่งรูม คาวิทยุสื่อสารและแบตเตอรี่ที่จายใหกับพนักงานรถจักร คาน้ํามันและเชื้อเพลิงอื่น ๆ ที่ใชในรถจักรหรือรถดีเซลรางเพื่อลากจูง ขบวนรถขนสง รวมทั้งสวนเฉลี่ยคาจางของพนักงานเชื้อเพลิง ,พนักงาน ตรวจเชื้อเพลิง,พนักงานชั่งเชื้อเพลิง,เสมียน ซึ่งทําบัญชีเชื้อเพลิงที่สถานี 394 คาเชื้อเพลิงรถจักร เชื้อเพลิง,คาจางของหัวหนาคนงานและคนงานอื่น ๆ ที่สถานีเชื้อเพลิง กับ สวนเฉลี่ยของคาเครื่องมือ เชน รถเข็น พลั่ว ฯลฯ ซึ่งใชในการแจกจาย เชื้อเพลิงที่สถานีเชื้อเพลิงและคาใชจายในการเดินเครื่องจักรที่สถานี เชื้อเพลิง การบริหารงบประมาณ
  • 32.
    คาน้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตและน้ํามันหลอลื่นอื่น ๆ จาระบี,สารประกอบ 398 คาน้ํามันหลอลื่นรถจักร และยุตที่ใชในการหลอลื่นรถจักรในบริการขบวนรถขนสง คาเครื่องมือและของใชอื่น ๆ ที่จําเปนใชในรถจักรและรถดีเซลราง เชน 399 คาเครื่องใชประจํารถจักร เครื่องดับเพลิง หีบเครื่องมือประจํารถ เปนตน คาใชจายในการดูแลรักษาและเตรียมรถจักร คนงานในโรงรถจักร คาจาง คนงานในโรงรถจักรซึ่งทําหนาที่ปดกวาดทําความสะอาดอยูยามและสง มอบรถจักร ตรวจสอบเครื่องมือสําหรับรถจักร เดินเครื่องกลับรถ ตาก คาใชสอยประจําโรงรถ 400 ทราย คาใชจายเบ็ดเตล็ด คาเครื่องมือ,ของใชและรายจายเบ็ดเตล็ดในการ จักร ดูแลรักษาและจัดเตรียมรถจักรที่โรงรถจักร เชน คาไฟฟาแสงสวางใน โรงรถจักรและที่ทําการ,คาน้ํามันลางของ,น้ํายาทําความสะอาดและขัดมัน ,รถเข็น 3. หมวดการหาประโยชนและการขนสง ประเภท ชื่อ คําอธิบาย บัญชี เปนคาใชจายในสวนของดานลากเลื่อนคิดเฉพาะคาน้ํามันเชื้อเพลิงและคา คาเครื่องใชประจําขบวน 402 น้ํามันหลอลื่นเครื่องยนตกําเนิดไฟฟาเครื่องปรับอากาศ ที่ใชกับรถดีเซล รถ รางและรถโดยสารปรับอากาศเทานั้น คาใชจายตาง ๆ ที่ใชไปในการขนยายรถจักรและลอเลื่อนที่ชํารุดเสียหาย 415 จายเพื่องานยกรถตกราง ออกจากทาง เพื่อใหสามารถเปดใชทางได การบริหารงบประมาณ
  • 33.
    รหัสประเภทบัญชีตาง ๆ ของฝายการชางกล อาคารและ อาคาร สถานีจาย โรงงานและ โรงกําเนิด ซอมรถจักรดีเซล ซอมรถดีเซลราง ซอมรถสินคา ซอมรถโดยสาร ซอมเครื่องบริภัณฑอุปกรณ ซอมเครื่องบริภัณฑ รื้อถอนเครื่อง สิ่งปลูกสราง รายทาง เชื้อเพลิง โรงรถจักร กําลัง มส. 311 ลล. มส. 312 ลล. 314 มส. 317 ลล. มส. 326 ลล. เบ็ดเตล็ด บริภัณฑรถไฟ 227 229 233 235 253 3110206 ไมมีชนิดรถ 3E+06 3E+06 ไมมีชนิดรถ 3E+06 มส.3140202 3170209 รถธรรมดา 3170306 3260216 รถสินคา 3260313 328 ที่ปลดระวาง 3110214 GE. 3E+06 3E+06 RH. 3E+06 ลล. 3140300 3170217 รถปรับอากาศ 3170314 3260224 รถโดยสาร 3260321 ชก. 3280101 329 ชก.2270099 ชก.2290103 ลล.2330148 ชก.2350122 มส.2530112 3110222 HE. 3E+06 3E+06 RHN. 3E+06 ชั. 3148106 3260232 บปก.,บรช. 3260348 มส. 3280209 ชก.3290107 มส.2270129 มส.2290146 มส.2350149 3110231 HI. 3E+06 3E+06 THN. 3E+06 แอ. 3148203 3178102 ชั. แอ. 3178200 ลล. 3280306 มส.3290204 ลล.2270137 ลล.2290154 ลล.2350157 3110265 DA.500 3E+06 3E+06 NKF. 3E+06 จายเพื่อ คาเครื่องเขียน พ.รถจักร 3268101 ชั. แอ. 3268209 ชั. 3288102 ลล.3290301 รายจายอื่น ๆ 3110290 DA.1,000 3E+06 3E+06 ATR. 3E+06 บาดเจ็บบุคคล และสิ่งพิมพ ประจํายาน เชื้อเพลิงรถจักร น้ํามันหลอลื่น แอ. 3288200 3110273 HU. 3E+06 3E+06 ASR. 3E+06 332 334 335 380 สับเปลี่ยนในยาน รจ.สับเปลี่ยน พนักงาน เชื้อเพลิงรถจักร เครื่องจักร เครื่องจักรใน ซอมรถจักร 3110257 KM. 3E+06 3E+06 APD.20 3E+06 ชก.3320103 ชก.3340104 ชก.3350100 3800008 382 386 รถจักร 394 เสา - สาย การควบคุม ในโรงงาน โรงกําเนิดกําลัง ไอน้ํา 3110249 KP. 3E+06 3E+06 APN.20 3E+06 มส.3320201 มส.3340201 มส.3350207 ฟน 3821005 3860001 392 ฟน 3941001 257 301 302 304 308 3110281 ALS. 3E+06 3E+06 APD.60 3E+06 ลล.3320308 ลล.3340309 ลล.3350304 รถจักรดีเซล 3822001 ลล. 3920003 รถจักรดีเซล 3942007 3110419 AHK. 3E+06 3E+06 JRW. 3E+06 ชั. 3328104 ชั. 3348105 ชั. 3358101 รถดีเซลราง 3823008 ชั. 3928101 รถดีเซลราง 3943003 มส.2570084 ชก.3010104 มส.3020207 มส.3040208 มส.3080200 3110435 ALD. 3E+06 3E+06 ชั. แอ. 3E+06 แอ.3328201 แอ.3348202 แอ.3358208 น้ํามันเตา 3824004 แอ. 3928209 น้ํามันเตา 3944000 มส.3010201 ลล.3020304 ลล.3040305 ลล.3080307 3110478 ADD. 3E+06 น้ํามันหลอลื่น เครื่องใชรถจักร คาใชสอยประจําโรงรถจักร เครื่องใชสอย ยกรถตกราง สาร TEJOHN 3945006 ศล.3010309 3110494 HAS. 3E+06 รถจักรขบวนรถ ขบวนรถ 400 บนขบวนรถ 415 ชั. 3948102 ศบ.3010406 3110451 HID. 3E+06 398 399 ศล. 4000005 402 โดยสาร 4150104 ตอน ชั. แอ. 3948218 ชั. 3018105 3110516 GEA. 3E+06 ลล. 3980006 ลล. 3990001 ศบ. 4000012 โดยสาร 4020120 สินคา 4150201 4158105 แอ.3018202 3118100 ชั. แอ. 3E+06 ชั. 3988104 ชั. 3998100 ชั. 4008103 สินคา 4020227 รวม 4150309 ตอน แอ. แอ. 3988201 แอ. 3998207 แอ. 4008103 รวม 4020324 อื่น ๆ 4150406 4158202 อื่น ๆ : คําสั่งงาน 7121105 อะไหลยูนิต มส. 7121202 สตอกน้ํามัน มส. 7E+06 สตอกอะไหล หมายเหตุ ชก. = ศูนยวิศวกรรมเครื่องกล,กองบริหารงานทั่วไป ศล. = ศูนยลากเลื่อน ชั. = ฝงมหาชัย งทป. 7312407 อะไหลยูนิต ลล. 7121229 สตอกน้ํามัน ลล. 7E+06 สายสมุทรสาคร 7E+06 มส. = ดานโรงงาน ลล. = ดานลากเลื่อน ศบ. = ศูนยซอมบํารุง แอ. = ฝงแมกลอง หนวยขึ้นตรงฝายฯ 7125011 ศูนยวิศวกรรมฯ 7125020 หนวยขึ้นตรง ลล. 7E+06 ศูนยซอมบํารุง 7E+06 ศูนยลากเลื่อน 7125054 หนวยขึ้นตรง มส. 7125062 ศูนยซอมรถจักร 7125071 ศูนยซอมรถดีเซลรางฯ 7E+06 ศูนยซอมรถโดยสาร 7E+06 ศูนยแผนงานและการผลิต 7125101 รหัสงบประมาณ แยกประเภทงบประมาณของบัญชีทําการ เงินเดือน คาใชสอยที่ทําการ คาสิ่งของ 101 เงินเดือน - คาจาง,คาจางชั่วคราว 105 คาจางทําการแทน,คาจางเฉพาะงาน 301 คาไฟฟา 311 คาภาษี (ไดแกอากรขาเขา ภาษีการคา และเทศบาล 401 คาเครื่องเขียนแบบพิมพ 102 พสร. 106 คาลวงเวลา 302 คาน้ําประปา ภาษีเงินไดที่จายแทนผูขาย ไมใชภาษี ภงด.) 402 คาเครื่องใชสํานักงาน 103 เงินตกเบิก 107 คาทํางานวันหยุด 303 คาโทรศัพท 312 คาใชจายเกี่ยวกับการเดินทางไปตรวจสิ่งของที่ซื้อจากตางประเทศ 405 คาของซอมเครื่องยนตรถจักรดีเซล 104 เงินชดเชยใหออกจากงานตามกฎหมายแรงงาน 304 คาซอมรถยนต, คาทะเบียนรถยนต 313 คาใชสอยอื่น ๆ (รวมคาเชาเครื่องถายเอกสาร และคาเชาผา) 406 คาของซอมสวนบนรถจักรดีเซล คาใชสอยสวนบุคคล และคาประกันภัยรถยนต 314 คารับรอง 407 คาของซอมสวนลางรถจักรดีเซล 201 คาเบี้ยเลี้ยงเดินทาง และ 208 คาอาหารทํางานลวงเวลา, 305 คาน้ํามัน (ทุกชนิด ยกเวนเชื้อเพลิงรถจักร) 315 คาจางเหมา 408 คาของซอมเครื่องไฟฟารถจักรดีเซล เบี้ยเลี้ยงทําการนอกเขต หรือสถานที คาอาหารคนไข 306 คาซอมของใช 316 คาจางเหมาซอมเครื่องยนตรถจักรดีเซล 409 คาของซอม Transmission & Traction motor 202 คาเบี้ยเลี้ยงทําการเดินรถ 210 คาตอบแทนพิเศษ 307 คาธรรมเนียมศาล 317 คาจางเหมาซอมสวนบนรถจักรดีเซล 410 คาของซอม Turbo charger 203 คารอทําขบวน 211 คาใชสอยอื่น ๆ 308 คาสืบสวนลับ 318 คาจางเหมาซอมสวนลางรถจักรดีเซล 412 คาสี 204 คาเครื่องแบบ 212 ยช.ภาคใต 309 คาเชาผา และคาซักผา 319 คาจางเหมาซอมเครื่องไฟฟารถจักรดีเซล 414 คาของใชอื่น ๆ 205 คาเชาที่พัก คาเชาบาน 213 ทสค. 310 คาใชจายในการศึกษา ดูงานตางประเทศ 320 คาจางเหมาซอม Transmission, Traction motor 416 ภาษีมูลคาเพิ่ม 206 คาเลาเรียน 214 สคบ. 207 คารักษาพยาบาล
  • 34.
  • 35.
  • 36.
  • 37.
  • 38.
  • 39.
  • 40.
  • 41.
  • 42.
  • 43.
  • 44.
  • 45.
  • 46.
  • 47.
  • 48.
  • 49.
  • 50.
  • 51.
  • 52.
  • 53.
  • 54.
  • 55.
  • 56.
  • 57.
  • 58.
  • 59.
  • 60.
  • 61.
  • 62.
  • 63.
  • 64.
  • 65.
  • 66.
  • 67.
  • 68.
  • 69.
  • 70.
  • 71.
  • 72.
  • 73.
  • 74.
  • 75.
  • 76.