Μακρής Ευάγγελος, MSc Κλινικός Ψυχολόγος Α.Π.Θ. Υπ. Διδάκτορας Παντείου Πανεπιστημίου Χρίστου Φοίβη, Ψυχολόγος Α.Π.Θ. Ειδ. Κλινικής Ψυχολογίας στο πλαίσιο της Ημερίδας "Γονείς και παιδιά μαζί μαθαίνουμε τον ψηφιακό κόσμο με ασφάλεια!" Κολέγιο ΔΕΛΑΣΑΛ Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2012

1. Προςεγγίζοντασ τον ειιςμόσ ςτο
διαδίκτυο και τη διαδικτυακθ
ψυχοπαιολογία
Μαθξήο Επάγγεινο, MSc
Κιηληθόο Χπρνιόγνο Α.Π.Θ.
Υπ. Διδάκτορασ Παντείου Πανεπιςτημίου
(vangelismakris@gmail.com, 6973732488)
Χρίςτου Φοίβη, Ψυχολόγοσ Α.Π.Θ.
Ειδ. Κλινικθσ Ψυχολογίασ
(christougenovefa@gmail.com, 6949443550)

2. Το Διαδίκτυο ςτην καιημερινθ ζωθ

3. Μνξθέο δηαδηθηπαθήο ζπκπεξηθνξάο
(Σηώκνο, Νηαθνύιεο, Φιώξνο & Σηηδόγινπ, 2010)
 Η ηςπική σπήζη ηος Διαδικηύος
Πεξηιακβάλεη ηε ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ γηα ιόγνπο εξγαζίαο ή
δηαζθέδαζεο, ρσξίο λα νδεγείηαη ην άηνκν ζε θαηάρξεζε.
 Η πποβλημαηική σπήζη ηος Διαδικηύος
Αθνξά ζηε ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ, ρσξίο ζπγθεθξηκέλν ζθνπό, είλαη
πηζαλό λα ππάξρεη παξεθηξνπή ζην βαζκό ρξήζεο,
πξνκελύνληαο θαηάρξεζε.

4.  Καηάσπηζη ηος Διαδικηύος
Απνηειεί έλα κε ιεηηνπξγηθό κνληέιν δηαδηθηπαθήο ζπκπεξηθνξάο,
ζε επίπεδν ζπρλόηεηαο θαη ρξόλνπ, πνπ ζπλνδεύεηαη από
έθπησζεο ηεο νκαιήο θαζεκεξηλήο ιεηηνπξγίαο ηνπ αηόκνπ, από
δηαπξνζσπηθά, εξγαζηαθά, ζρνιηθά πξνβιήκαηα θαη πηζαλέο
ζσκαηηθέο ζπλέπεηεο (πεξίνδνο 12 κελώλ)
 Εξάπηηζη από ηο Διαδίκηςο
Είλαη ε ζπλερόκελε θαη ε θαηαλαγθαζηηθή ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ,
ζπλνδεπνκέλε από απώιεηα ειέγρνπ ηεο ζπκπεξηθνξάο,
αλάπηπμε ζπκπησκάησλ ζηέξεζεο, επέθηαζε ηνπ ρξόλνπ
ρξήζεο, αγσληώδε αλεύξεζε ηερληθώλ κέζσλ γηα αλαβάζκηζε
ηεο ρξήζεο, παξαίηεζε από ππνρξεώζεηο θαη δξαζηεξηόηεηεο θαη
ζσκαηηθά ή ςπρνινγηθά πξνβιήκαηα (πεξίνδνο 12 κελώλ)

5.  Εθιζμόρ ζηο Διαδίκηςο
Η πεξίπησζε, όπνπ ππάξρνπλ όια ηα ζηνηρεία ηεο εμάξηεζεο, ην
άηνκν ρξεζηκνπνηεί ην Δηαδίθηπν κε ηέηνηα ζπρλόηεηα ή γηα ηέηνηα
ρξνληθά δηαζηήκαηα πνπ κπνξεί λα πξνθαιέζεη ζνβαξόηαηεο
ζπλέπεηεο γηα ην ίδην ή ηνπο άιινπο
 Υπεπβολική εμπλοκή με ηο Διαδίκηςο
Ο βαζκόο ρξνληθήο ελαζρόιεζεο κε ην Δηαδίθηπν είλαη ίδηνο, όπσο θαη
ζηελ πξνεγνύκελε πεξίπησζε αιιά δηαθέξεη ζε επίπεδν
ζπλεπεηώλ θαη ζην γεγνλόο όηη ην άηνκν δελ ζπλδέεηαη κε απηό,
πξνθεηκέλνπ λα κεηώζεη ηε δπζθνξία αιιά επεηδή ην βξίζθεη
επράξηζην. Απαξαίηεηε δηαδηθαζία γηα εθκάζεζε ζπγθεθξηκέλσλ
δεμηνηήησλ, ε νπνία επηβξαβεύεηαη θαη θνηλσληθά.

6. Ολνκαηίδνληαο ηελ εμάξηεζε από ην
 Οη
Δηαδίθηπν
έξεπλεο ησλ εηδηθώλ Χπρηθήο Υγείαο από ην 1996, επάλσ ζην
θαηλόκελν ηνπ εζηζκνύ ζην Δηαδίθηπν δελ έρνπλ νδεγήζεη ζε πιήξε
ζπκθσλία κεηαμύ ηνπο, πάλσ ζηελ νλνκαζία, ηα θξηηήξηα δηάγλσζεο
θαη ηα εξγαιεία δηάγλσζεο.
 Μεξηθέο από ηηο νξνινγίεο πνπ έρνπλ πξνηαζεί γηα ηελ ππεξβνιηθή
ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ είλαη νη εμήο:
 Δηαηαξαρή ηνπ εζηζκνύ από ην Δηαδίθηπν (Goldberg, 1996)
 Παζνινγηθή ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ (Young, 1996, Davis, 2001)
 Πξνβιεκαηηθή ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ (Davis, Flett & Besser, 2002)
 Εμάξηεζε από ην Δηαδίθηπν (Bai, Lin, Chen, 2000)
 Ψζηόζν, ζήκεξα, ε δηαηαξαρή δελ εληάζζεηαη ζην DSM-IV.

7. Οξηζκνί θαη θξηηήξηα ηεο εμάξηεζεο από ην
Δηαδίθηπν
 Η Young (1998), ηξνπνπνηώληαο ηα θξηηήξηα ηνπ DSM-IV γηα ηνλ
παζνινγηθό ηπρεξό παηρλίδη, πξόηεηλε πσο ε ρξήζε ηνπ
Δηαδηθηύνπ αμηνινγείηαη σο πξνβιεκαηηθή, όηαλ πιεξνύληαη 6
από ηα παξαθάησ 8 θξηηήξηα:
1. Δηαξθήο ελαζρόιεζε κε ην Δηαδίθηπν.
2. Οινέλα θαη πεξηζζόηεξε ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ, πξνθεηκέλνπ
λα επηηεπρζεί ν ίδηνο βαζκόο ηθαλνπνίεζεο κε ην παξειζόλ.
3. Επαλαιακβαλόκελεο απνηπρεκέλεο πξνζπάζεηεο ειάηησζεο
ηεο ρξήζεο ηνπ Δηαδηθηύνπ.

8. 4. Επεξεζηζηόηεηα, θαηάζιηςε ή ελαιιαγή δηάζεζεο, όηαλ
πεξηνξίδεηαη ε ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ.
5. Παξακνλή ζην Δηαδίθηπν πεξηζζόηεξν απ’ όηη αξρηθά
αλακελόηαλ.
6. Δηαθηλδύλεπζε εξγαζίαο/ ζρέζεο/ ζρνιηθώλ δξαζηεξηνηήησλ
ιόγσ ηνπ Δηαδηθηύνπ.
7. Χεύδνο ζρεηηθά κε ην ρξόλν παξακνλήο ζην Δηαδίθηπν.
8. Φξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ σο κέζν αιιαγήο ηεο δηάζεζεο ή
δηαθπγήο από ηα πξνβιήκαηα ηεο θαζεκεξηλόηεηαο.

9. • O Davis (2001) δηαθξίλεη 2 ηύπνπο Παζνινγηθήο Φξήζεο
ηνπ Δηαδηθηύνπ (PIU):
 Τελ συγκεκριμένη παζνινγηθή ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ (SPIU), θαηά
ηελ νπνία ην άηνκν παξνπζηάδεη θαηάρξεζε ζπγθεθξηκέλσλ
ιεηηνπξγηώλ ηνπ δηαδηθηύνπ, όπσο παζνινγηθό ηπρεξό παηρλίδη,
πνξλνγξαθία, ππεξεζίεο αλαδήηεζεο ζπληξόθσλ θαη
 Τε γενικευμένη παζνινγηθή ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ (GPIU), ε νπνία
αλαθέξεηαη ζε κηα πνιπδηάζηαηε θαηάρξεζε, θαζώο ην άηνκν
ρξεζηκνπνηεί ην Δηαδίθηπν ρσξίο θαλέλα ζθνπό.

10. Σπλνςίδνληαο, ε εμάξηεζε από ην
Δηαδίθηπν ραξαθηεξίδεηαη από:
ηην αδςναμία ηος αηόμος να ελέγξει ηην εναζσόληζη και ηο
σπόνο παπαμονήρ ηος ζε αςηό.
ηην αίζθηζη όηι ο κόζμορ είναι βαπεηόρ και
αδιάθοπορ, αποςζία Διαδικηύος.
ηην ππόκληζη ζςναιζθημάηυν εςθοπίαρ, ζε πεξίπησζε
ζύλδεζεο κε ην Δηαδίθηπν αιιά θαη ανηζςσίαρ κα διέγεπζηρ, ζε
πεξίπησζε απνζύλδεζεο ή ειάηησζεο ηεο επαθήο.

11.  ηην ζύγκποςζη. Απνηειεί έλα θνηλό ζπλαίζζεκα ζηνπο εζηζκνύο.
Έρεη βξεζεί όηη ην 41% ησλ αηόκσλ αηζζάλνληαλ θαηαζιηπηηθή δηάζεζε
θαη ελνρή, κεηά από παξαηεηακέλε ελαζρόιεζε κε ην Δηαδίθηπν, ελώ ην
82% ησλ αηόκσλ, πνπ πιεξνύζαλ ηα θξηηήξηα ηεο εμάξηεζεο έλησζαλ
ζπκό, θαηόπηλ δηαθνπήο ηεο ζύλδεζή ηνπο (Fabian et al, 2001).
 ηην ανοσή. Σρεηίδεηαη κε ηελ θαηάζηαζε θαηά ηελ νπνία ην άηνκν
πξέπεη λα επηηείλεη ηελ ελαζρόιεζε κε ην Δηαδίθηπν, πξνθεηκέλνπ λα
θαηαζηεί δπλαηή ε αιιαγή ηεο δηάζεζήο ηνπ.
 ηην ςποηποπή. Αθνξά ζηελ ελαζρόιεζε κε ην Δηαδίθηπν κεηά από
δηάζηεκα απνρήο ηνπ αηόκνπ από απηό.

12.  ηην άπνηζη. Σπληζηά κεραληζκό άκπλαο πνπ ιεηηνπξγεί ππέξ ηεο
δηαηήξεζεο ηεο ζηαζεξόηεηαο ηνπ αηόκνπ θαη ηνπ απηνειέγρνπ, παξά
ηελ ύπαξμε αληηθεηκεληθνύ πξνβιήκαηνο.
 ηιρ μειυμένερ κοινυνικέρ επαθέρ.
 ηην αςξημένη αίζθηζη μοναξιάρ και καηάθλιτηρ.
 ηην ζςνεσή σπήζη παπά ηιρ απνηηικέρ ζςνέπειερ ζηιρ
ζσέζειρ με ηοςρ άλλοςρ (νηθνγέλεηα, θίινη, ζύληξνθνη).

13. Οι επιπτϊςεισ του Ειιςμοφ ςτο Διαδίκτυο
 Λεηηνπξγηθή αδπλακία επηηέιεζεο ησλ θαζεκεξηλώλ
δξαζηεξηνηήησλ (εξγαζία, ζρνιείν θα)
 Παξακέιεζε αγαπεκέλσλ δξαζηεξηνηήησλ
 Πξνβιήκαηα ζηνλ εξγαζηαθό / αθαδεκατθό ηνκέα θαη θνηλσληθή
απνκόλσζε, κε ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ θίισλ ζην δηαδίθηπν
 Πηώζε ζηνπο ζρνιηθνύο βαζκνύο, ζηελ πεξίπησζε ησλ
εθήβσλ/παηδηώλ ή απνηπρία ζηα αθαδεκατθά θαζήθνληα, ζηελ
πεξίπησζε ησλ θνηηεηώλ
 Απώιεηα εξγαζίαο, ζρνιηθνύ/αθαδεκατθνύ έηνπο

14.  Υπεξβνιηθή θνύξαζε ζηε δηάξθεηα ηεο εκέξαο
 Αλππαθνή θαη επεξεζηζηόηεηα, ηδηαηηέξσο ζε παηδηά θαη εθήβνπο
 Μεησκέλε απηνεθηίκεζε
 Καηάζιηςε
 Μεησκέλε ηθαλνπνίεζε από ηε δσή
 Οηθνγελεηαθέο ζπγθξνύζεηο
 Δηαδύγην
 Σεκαληηθά νηθνλνκηθά ρξέε

15.  Σσκαηηθά πξνβιήκαηα, ηα νπνία
πεξηιακβάλνπλ:
Δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο
Δηαηαξαρέο ηνπ ύπλνπ (π.ρ.
θαζπζηεξεκέλε επέιεπζε ηνπ ύπλνπ,
πνιιέο αθππλίζεηο θαηά ηε δηάξθεηα ηεο
λύρηαο, θαθή πνηόηεηα ύπλνπ, κεησκέλε
ιεηηνπξγηθόηεηα ηελ επόκελε κέξα,
κεησκέλε επεμία, ππλειία θ.α)
Μπνζθειεηηθέο παζήζεηο
Ξεξνθζαικία
Ηκηθξαλίεο
Παξακέιεζε πξνζσπηθήο πγηεηλήο

16. Τη θάλεη ηνλ θπβεξλνρώξν εζηζηηθό;
 Σύκθσλα κε ηελ βηβιηνγξαθία, νη ιόγνη γηα ηνπο νπνίνπο έλα
άηνκν νδεγείηαη ζηελ εμάξηεζε από ην Δηαδίθηπν ζρεηίδνληαη κε :
1.Τε θύζε ηνπ Δηαδηθηύνπ
2. Τε θύζε ησλ ρξεζηώλ θαη
3. Τε θύζε ηεο αιιειεπίδξαζεο κεηαμύ ησλ ρξεζηώλ

17. Πνηα άηνκα ζεσξνύληαη επάισηα ζηελ
εμάξηεζε από ην Δηαδίθηπν;
 Οη θνηηεηέο (Απνηεινύλ ηελ πην επηθίλδπλε νκάδα, ιόγσ ηεο
απνπζίαο γνλετθήο επηηήξεζεο αιιά θαη ηεο ελζάξξπλζεο γηα
ρξήζε ηνπ Δηαδηθηύνπ, κέζσ ηνπο πξνγξάκκαηνο ζπνπδώλ ηνπο,
Young, 1998 Kandell,1998.)
 Οη ππάιιεινη ησλ επηρεηξήζεσλ (Έξεπλα ζε δείγκα 150
ππαιιήισλ ζε πςειόβαζκεο ζέζεηο έδεημε όηη ην 55% ησλ
αηόκσλ ζεξθάξεη ζην Δηαδίθηπν γηα ιόγνπο αλεμάξηεηνπο από
ηελ εξγαζία, Young,1998).

18.  Οη έθεβνη (Bayractar 2007, Ko et al, 2007, Johansson θαη
Götestam, 2004, Pallanti et a,l 2006, Kim et a,l 2006, Deng et al,
2007). Ιδηαηηέξσο, έθεβνη, νη νπνίνη ραξαθηεξίδνληαη από
ληξνπαιόηεηα, εμάξηεζε, θαηαζιηπηηθά ζπλαηζζήκαηα θαη ρακειή
απηνεθηίκεζε ζεσξνύληαη πην επηξξεπήο ζηελ εμάξηεζε από ην
Δηαδίθηπν ( Yang & Tung, 2004).
 Άλδξεο εζσζηξεθείο, κε 19 ώξεο κ.ν ρξήζεο αλά εβδνκάδα, κ.ν
εθπαίδεπζεο 15 έηε θαη 2 έηε ρξήζεο ηνπ Δηαδηθηύνπ
(Brenner,1997).
 Γπλαίθεο άγακεο-παλεπηζηεκηαθήο κόξθσζεο (Bai et al., 2000).

19. Σπλλνζεξόηεηα
 Ο εζηζκόο ζην Δηαδίθηπν θαίλεηαη λα ζπλνδεύεη, λα πξνδηαζέηεη ή
λα εληείλεη ηελ πηζαλόηεηα εκθάληζεο κηαο ζεηξάο ςπρηθώλ
δηαηαξαρώλ. Απηέο είλαη :
 Χπραλαγθαζηηθή-θαηαλαγθαζηηθή δηαηαξαρή
 Κνηλσληθή θνβία
 Απνθεπθηηθή ζπκπεξηθνξά
 Καηάζιηςε
 Δηαηαξαρή ειιεηκκαηηθήο πξνζνρήο-ππεξθηλεηηθόηεηα
 Καηάρξεζε νπζηώλ
 Επηζεηηθόηεηα
 Σπκπηώκαηα ζρηδνεηδνύο ή λαξθηζζηζηηθήο δηαηαξαρήο θ.α.

20.  Οη Bai θαη ζπλ (2002) ζεκεηώλνπλ πσο ην 15%ησλ αηόκσλ πνπ
επηζθέθζεθαλ θιηληθέο ςπρηθήο πγείαο γηα δηάθνξεο ςπρηθέο
δηαηαξαρέο πιεξνύζαλ ηαπηόρξνλα θαη ηα θξηηήξηα ηνπ εζηζκνύ
ζην Δηαδίθηπν.
 Η Orzack (Mitchell, 2000) ζεκεηώλεη πσο νη αζζελείο ηεο θιηληθήο
ηεο έρνπλ ηνπιάρηζηνλ αθόκε έλα πξόβιεκα, όπσο άγρνο,
θαηάζιηςε, θαηάρξεζε νπζηώλ ή άιισλ εζηζηηθώλ ζπκπεξηθνξώλ
θ.α.
 Η Young (1998) δηαπηζηώλεη πσο ην 54% απηώλ πνπ πιεξνύζαλ
ηα θξηηήξηα ηνπ εζηζκνύ είραλ έλα πξνεγνύκελν ηζηνξηθό
θαηάζιηςεο, ην 34% δηαηαξαρή άγρνπο θαη άιινη ρξόληα ρακειή
απηνεθηίκεζε.

21.  Η Young (1998, ζην
Σηώκνο, Νηαθνύιεο, Φιώξνο, Σηηδόγινπ, 2010) επηζεκαίλεη πσο
ηα άηνκα πνπ θάλνπλ ρξήζε ηνπ δηαδηθηύνπ σο δηάιεηκκα από ην
άγρνο ή ηελ θαηάζιηςε ην ζεσξνύλ πην ειθπζηηθό θαη θνηλσληθά
απνδεθηό κέζν από άιια ζπγθξηλόκελα κέζα, όπσο ηα
λαξθσηηθά
 Η έξεπλα ησλ Catalano et al (1999) ζπζρεηίδεη ηα ςπρσηηθά
ζηνηρεία κε ηε δηαηαξαρή ηνπ εζηζκνύ ζην Δηαδίθηπν.
Σπγθεθξηκέλα, αλαθέξνπλ πσο άηνκα κε παξαιεξεηηθέο ηδέεο
είραλ έληνλε ελαζρόιεζε κε ην δίθηπν θαη πίζηεπαλ πσο απηό
ειέγρεη ην ζώκα ηνπο θαη ην κπαιό ηνπο

22. Το Διαδίκτυο ςτην καιημερινθ ζωθ….