ССээттггээлл ггууттрраалл
СЭТГЭЛ ГУТРАЛ ГЭЖ ЮУ ВЭ? 
Ихэнх хүмүүс уйтгарлаж 
гунигласан мэдрэмжээ 
илэрхийлэхдээ сэтгэл гутрал 
гэдэг үгийг хэрэглэдэг. 
үргэлжилээд ихэнхдээ арилдаг. 
Гэхдээ хүмүүс хэвийн үйл 
ажиллагааг явуулах чадвартай 
байдаг. Сэтгэл гутрал гэж 
нэрлэгддэг эмгэг нь түр зуурын 
уйтгарлаж гуних мэдрэмж 
үүсэхээс ялгаатай юм
Нөлөөлөх хүчин зүйлс
БУСАД НӨЛӨӨЛӨХ ХҮЧИН ЗҮЙЛС 
o Нүүх шилжих 
 Гэр бүл салалт 
 Ойр дотны хүн нас барах 
 Архи хэтрүүлэн хэрэглэх 
 Зарим нэг эм, эмийн бодис 
 Сэтгэл ханамжгүй байх 
 Архаг өвчнүүд 
 Гэмт хэргийн хохирогч 
 хүнд хэлбэрийн гэмтэл 
 Ядуурал 
oУлирал солигдох 
oГанцаардах 
oГэр бүлийн асуудлууд 
oХүүхэд төрүүлэх 
oГэр бүл эсвэл найз 
нөхөдтэйгээ харилцаа 
муудах 
oНийгэм болон соёл зан, 
заншил (шинэ иргэншил)
ЕРӨНХИЙ ШИНЖҮҮД
ӨВЧТӨНД ИЛРЭХ ЗОВИУР 
Цýýæýýð ºâäºíº, ºòãºí õàòíà, ç¿ðõýýð 
ºâäºíº 
Ñýòãýë ñàíàà äóíäóóð, óéòãàðòàé 
Þì õèéõ èäýâõè áóóðàõ áóþó ¿ã¿é áîëîõ 
Àìàðõàí ÿäàðч ñóëüäàíà. 
Àíõààðëûí òºâëºðºëò ìóóäíà 
Íîéð õºíãºðíº 
Õîîë èäýõ äóð áóóðíà
ªòãºí õàòíà 
Áýëãèéí äóð áóóðíà 
Ýìýãòýé÷¿¿äèéí ñàðûí òýìäãèéí ìº÷ëºã 
õÿìàðíà 
Àëèâàà ç¿éëä ººðèé㺺 áóðóóòãàí áîäíî 
ªºðèé㺺 áóñäààñ äîîãóóð ¿íýëæ õýíä ÷ 
õýðýãã¿é áîëñîí õ¿í ãýõ 
Áèåèéí æèí áóóðíà 
¯ã ÿðèà öººðíº 
Хºäºë㺺í óäààøèðíà
Îíîøèéí õýìж¿¿ð 
Ãîë áàãö øèíæ¿¿ä 
• Ñýòãýë ñàíààãàð óíàх 
• Гóòàðñàí óéòãàð ãóíèãòàé 
áîëîõ 
• Ñýòãýõ¿éí ¿éë àæèëëàãàà 
óäààøðàõ 
• ¯éëäýë õºäºë㺺í óäààøðàõ
ТАНЬД ЯМАР ЭМЧИЛГЭЭ ТУСЛАХ ВЭ? 
Туслах эмчилгээ 
•Стресс, /бэрхшээлтэй 
асуудлууд/ 
•Гутранги бодлыг нээн 
илрүүлэх 
•Дахилтаас сэргийлэх 
Эмийн эмчилгээ 
•Сэтгэл гутрах шинж 2 буюу 
түүнээс дээш 7 хоног үргэлжилсэн, 
•Туслах эмчилгээ үр дүн муутай 
үед 
•Сэтгэл гутрал дахих үед 
Удамд сэтгэл гутрах эмгэгтэй 
байсан үед хийнэ
ÝÌÈÉÍ 
ÑÎÍÃÎËÒ 
 Óðüä íü үр дүнтэй байсан òýð ýìèéã íü 
ñîíãîí àâíà 
 ªíäºð íàñòàé, áèåìàõáîäын ºâ÷èí õàâñàðñàí 
õ¿ì¿¿ñò àíòèõîëèí ýð÷ ¿éë÷èëãýý áàãàòàé, 
ç¿ðõ ñóäàñíû ñèñòåìä ãàæ íºëºº áàãàòàé 
ýìèéã ñîíãîí àâíà /ôëóîêñåòèí 20ìã/ 
 Ýì÷èëãýýã ¿ð ä¿í ºãºõ¿éö òóíãààð ýõýëíý
 Ñýòãýë ãóòðàëûí ýñðýã ýì áîëîõ 
àìèòðèïòëèí, ìåëèïðàìèíûã 25-50ìã-ààð ýõëýæ 
òóíã ààæìààð èõýñãýí 100-150ìã-ð 10-14 
õîíîã õýðýãëýæ áîëíî 
 Ýìèéã çîõèõ òóíãèéí äàãóó ºäºð á¿ð óóõ 
¸ñòîé 
 Ñýòãýë ãóòðàëûí ýñðýã äýýðõ ýì¿¿äèéã 
í¿äíèé äàðàëò èõñýõ ºâ÷òýé, ýëýã Ẻð 
ç¿ðõíèé ºâ÷íèé ýýíýãøèë àëäàãäñàí ¿åä, 
öóñíû ºâ÷òýé õ¿ì¿¿ñò õýðýãëýæ áîëîõã¿é
ТУСЛАХ ЭМЧИЛГЭЭНИЙ ЗАРЧИМ 
1. Сонирхолтой үйл 
ажиллагаанд зарцуулах 
цагийг нэмэгдүүлэх 
 Ажлаа сонирхолтой хийх 
 йл ажиллагаанд Үз 
арцуулах цагийг 
төлөвлөх 
 Өөрийгөө завгүй байлгах 
 Гэр бүлийн болон бусад 
найз нөхөдтэйгээ хамт 
байхыг хичээх
2. Асуудлаа шийдвэрлэх 
төлөвлөгөө 
 Гэр бүл, итгэлтэй найз 
нөхөд, зөвлөгчтэй хамт 
ярилцах 
 Боломжтой сонголтуудыг 
хийх 
 Асуудлаа шийдвэрлэх 
 Шийдвэрлэсэн асуудлыг 
шалгах
3. Бодол санаа, хандлагаа 
өөрчлөх 
 Өөрийн буруу гутранги бодлоо 
өөрчлөх 
Жишээ нь: 
Би цаашид сэтгэл гутрах 
мэдрэмжээсээ хэзээ ч салж 
чадахгүй 
Үүний оронд 
Энэ нь түр зуурын мэдрэмж юм. 
Эмчилгээний үр дүнд хэдэн 
долоо хоногийн дараа нөхцөл 
байдал урьдыхаас илүү дээр 
харагдах болно”
СЭТГЭЛ ГУТРАЛЫГ ХЭРХЭН ДАВАН 
ТУУЛАХ ВЭ? 
1. Сүүлийн сард танд илэрсэн сэтгэл гутралын шинж 
тэмдэгүүдийг тогтоох 
2. Өөрийхөө амьдралд буй асуудлыг тодорхойлох 
3. Асуудлаа шийдвэрлэх үйл ажиллагааны хэтийн бодлого 
боловсруулах 
4. Өдөр тутмын хэвшмэл ба таатай үйл ажиллагааг 
тодорхойлох 
5. Өдөр тутмын хэвшмэл ба таатай үйл ажиллагааг 
нэмэгдүүлэх 
6. Та амьдралынхаа хүрээнд байгаа эерэг зүйлүүдийг 
тодорхойлох 
7. Гутранги бодлоо тодорхойлох 
8. Бодол санаагаа өөрчлөхийн тулд ТА юу хийх вэ?
Сэтгэл гутрал дахихаас 
урьдчилан сэргийлэх 
•Та эмчийн зөвлөгөөг дагах 
•Та эм уухдаа зааврын дагуу 
нэг ч өдөр алгасахгүй хэрэглэх 
•Та эмчтэйгээ эхлээд 
ярилцахгүйгээр эм уухаа 
зогсоох буюу тунгаа багасгаж 
хэзээ ч болохгүй 
•Та гутранги бодлоо олж 
тогтоон, өөдрөгөөр харж 
өөрчлөхийг хичээгээрэй
ЯЛГАХ ÎÍÎØ 
 Ñýòгýë öîчèðäëûí õî¸ð òóéëò 
ýìãýãèéн ñýòãýë ãóòðàë á¿õèé 
äàõèëòààñ f31 
 Àðõèíä äîíòîõ ºâчèí f 10 
 Ìàíñóóðóóëàõ áîäèñîíä äîíòîõ ºâчèí 
f11 
 Õ¿íä õýëáýð, ñîëèîðëûí øèíæ 
á¿õèé òîõèîëäëûã àðõàã ñîëèîðîõ 
ýìãýãýýñ f20 
 Áóñàä ñýòãýë ãóòðàë èëýðч 
áîëçîøã¿é ýì, áîäèñûã 
õýðýãëýñýí ýñýõ
ªÂЧÒӨÍ ÁÀ ÃÝÐ Á¿ËÈÉÍ ÃÈØ¿¿ÄÝÄ 
ӨÃӨÕ ÃÎË ÌÝÄÝÝËÝË 
 Сэтгэл гутрал нь элбэг 
тохиолддог, эмчлэгдэх 
боломжтой. 
 Ãýð á¿ëèéíõíèé ç¿ãýýñ ºâчíèé 
õóðöäàë, äàõèëòûí ¿åä ºâчòºíä 
áàéíãà àíõààðàë õàëàìæ òàâüæ 
àìèà õîðëîõ ýðñäýë áàéãàà ýñýõýä 
¿íýëýëò ºãºõ чàäâàð ýçýìøèõ
 Эðñäýëтэй бол áàéíãыí õÿíàëò òàâèõ 
 Ãýðèéí íºõöºëä ýì÷ëýõ õÿíàëò òàâèõ áîëîìæã¿é 
íºõöºëä ìýðãýæëèéí ýì÷èä õàíäàõ 
 ªâ÷òºíèéã íºõöºë áàéäàëä òîõèðóóëàí èäâýõæ¿¿ëýõ 
õºòºëáºðò õàìðóóëàõ, ººðòºº èòãýõ èòãýë òºð¿¿ëýõ 
 Сºðºã áîäîëä ñýòãýë ñàíààãàà òºâëºð¿¿ëýõã¿é 
áàéõààð ñàòààðóóëàõ áóñàä ç¿éëä ààæìààð òàòàí 
îðîëöóóëàõ
МЭРГЭЖЛИЙН ЭМЧИЙН ЗӨВӨЛГӨӨ 
АВАХ ШААРДЛАГАТАЙ ҮЕ 
 Ýìèéí ýìчèëãýý õèéñýí áîëîâч ¿ð ä¿í ºãºõã¿é 
òîõèîëäîëä 
 Àìèà õîðëîõ áóþó áóñäàä àþóëòàé ¿éëäýë 
õèéæ áîëçîøã¿й үед 
 Ñýòãýë ãóòðàë íü ñîëèîðëûí øèíæ¿¿äòýé 
õîñëîí èëýðч áàéâàë 
 Ñýòãýë ãóòðàëààñ ãàäíà ñýòãýë õººðºí 
áàÿñàõ áîëîí áóñàä ÿëãàí îíîøëîõ 
øààðäëàãàòàé ñýòãýö ýìãýãèéí øèíæ¿¿ä 
èëýðч áóé òîõèîëäîëä
Анхаарал тавьсанд 
баярлалаа

сэтгэл гутралгүй тайван амьдаръя.

  • 1.
  • 2.
    СЭТГЭЛ ГУТРАЛ ГЭЖЮУ ВЭ? Ихэнх хүмүүс уйтгарлаж гунигласан мэдрэмжээ илэрхийлэхдээ сэтгэл гутрал гэдэг үгийг хэрэглэдэг. үргэлжилээд ихэнхдээ арилдаг. Гэхдээ хүмүүс хэвийн үйл ажиллагааг явуулах чадвартай байдаг. Сэтгэл гутрал гэж нэрлэгддэг эмгэг нь түр зуурын уйтгарлаж гуних мэдрэмж үүсэхээс ялгаатай юм
  • 3.
  • 4.
    БУСАД НӨЛӨӨЛӨХ ХҮЧИНЗҮЙЛС o Нүүх шилжих  Гэр бүл салалт  Ойр дотны хүн нас барах  Архи хэтрүүлэн хэрэглэх  Зарим нэг эм, эмийн бодис  Сэтгэл ханамжгүй байх  Архаг өвчнүүд  Гэмт хэргийн хохирогч  хүнд хэлбэрийн гэмтэл  Ядуурал oУлирал солигдох oГанцаардах oГэр бүлийн асуудлууд oХүүхэд төрүүлэх oГэр бүл эсвэл найз нөхөдтэйгээ харилцаа муудах oНийгэм болон соёл зан, заншил (шинэ иргэншил)
  • 5.
  • 6.
    ӨВЧТӨНД ИЛРЭХ ЗОВИУР Цýýæýýð ºâäºíº, ºòãºí õàòíà, ç¿ðõýýð ºâäºíº Ñýòãýë ñàíàà äóíäóóð, óéòãàðòàé Þì õèéõ èäýâõè áóóðàõ áóþó ¿ã¿é áîëîõ Àìàðõàí ÿäàðч ñóëüäàíà. Àíõààðëûí òºâëºðºëò ìóóäíà Íîéð õºíãºðíº Õîîë èäýõ äóð áóóðíà
  • 7.
    ªòãºí õàòíà Áýëãèéíäóð áóóðíà Ýìýãòýé÷¿¿äèéí ñàðûí òýìäãèéí ìº÷ëºã õÿìàðíà Àëèâàà ç¿éëä ººðèé㺺 áóðóóòãàí áîäíî ªºðèé㺺 áóñäààñ äîîãóóð ¿íýëæ õýíä ÷ õýðýãã¿é áîëñîí õ¿í ãýõ Áèåèéí æèí áóóðíà ¯ã ÿðèà öººðíº Хºäºë㺺í óäààøèðíà
  • 8.
    Îíîøèéí õýìж¿¿ð Ãîëáàãö øèíæ¿¿ä • Ñýòãýë ñàíààãàð óíàх • Гóòàðñàí óéòãàð ãóíèãòàé áîëîõ • Ñýòãýõ¿éí ¿éë àæèëëàãàà óäààøðàõ • ¯éëäýë õºäºë㺺í óäààøðàõ
  • 9.
    ТАНЬД ЯМАР ЭМЧИЛГЭЭТУСЛАХ ВЭ? Туслах эмчилгээ •Стресс, /бэрхшээлтэй асуудлууд/ •Гутранги бодлыг нээн илрүүлэх •Дахилтаас сэргийлэх Эмийн эмчилгээ •Сэтгэл гутрах шинж 2 буюу түүнээс дээш 7 хоног үргэлжилсэн, •Туслах эмчилгээ үр дүн муутай үед •Сэтгэл гутрал дахих үед Удамд сэтгэл гутрах эмгэгтэй байсан үед хийнэ
  • 10.
    ÝÌÈÉÍ ÑÎÍÃÎËÒ Óðüä íü үр дүнтэй байсан òýð ýìèéã íü ñîíãîí àâíà  ªíäºð íàñòàé, áèåìàõáîäын ºâ÷èí õàâñàðñàí õ¿ì¿¿ñò àíòèõîëèí ýð÷ ¿éë÷èëãýý áàãàòàé, ç¿ðõ ñóäàñíû ñèñòåìä ãàæ íºëºº áàãàòàé ýìèéã ñîíãîí àâíà /ôëóîêñåòèí 20ìã/  Ýì÷èëãýýã ¿ð ä¿í ºãºõ¿éö òóíãààð ýõýëíý
  • 11.
     Ñýòãýë ãóòðàëûíýñðýã ýì áîëîõ àìèòðèïòëèí, ìåëèïðàìèíûã 25-50ìã-ààð ýõëýæ òóíã ààæìààð èõýñãýí 100-150ìã-ð 10-14 õîíîã õýðýãëýæ áîëíî  Ýìèéã çîõèõ òóíãèéí äàãóó ºäºð á¿ð óóõ ¸ñòîé  Ñýòãýë ãóòðàëûí ýñðýã äýýðõ ýì¿¿äèéã í¿äíèé äàðàëò èõñýõ ºâ÷òýé, ýëýã Ẻð ç¿ðõíèé ºâ÷íèé ýýíýãøèë àëäàãäñàí ¿åä, öóñíû ºâ÷òýé õ¿ì¿¿ñò õýðýãëýæ áîëîõã¿é
  • 12.
    ТУСЛАХ ЭМЧИЛГЭЭНИЙ ЗАРЧИМ 1. Сонирхолтой үйл ажиллагаанд зарцуулах цагийг нэмэгдүүлэх  Ажлаа сонирхолтой хийх  йл ажиллагаанд Үз арцуулах цагийг төлөвлөх  Өөрийгөө завгүй байлгах  Гэр бүлийн болон бусад найз нөхөдтэйгээ хамт байхыг хичээх
  • 13.
    2. Асуудлаа шийдвэрлэх төлөвлөгөө  Гэр бүл, итгэлтэй найз нөхөд, зөвлөгчтэй хамт ярилцах  Боломжтой сонголтуудыг хийх  Асуудлаа шийдвэрлэх  Шийдвэрлэсэн асуудлыг шалгах
  • 14.
    3. Бодол санаа,хандлагаа өөрчлөх  Өөрийн буруу гутранги бодлоо өөрчлөх Жишээ нь: Би цаашид сэтгэл гутрах мэдрэмжээсээ хэзээ ч салж чадахгүй Үүний оронд Энэ нь түр зуурын мэдрэмж юм. Эмчилгээний үр дүнд хэдэн долоо хоногийн дараа нөхцөл байдал урьдыхаас илүү дээр харагдах болно”
  • 15.
    СЭТГЭЛ ГУТРАЛЫГ ХЭРХЭНДАВАН ТУУЛАХ ВЭ? 1. Сүүлийн сард танд илэрсэн сэтгэл гутралын шинж тэмдэгүүдийг тогтоох 2. Өөрийхөө амьдралд буй асуудлыг тодорхойлох 3. Асуудлаа шийдвэрлэх үйл ажиллагааны хэтийн бодлого боловсруулах 4. Өдөр тутмын хэвшмэл ба таатай үйл ажиллагааг тодорхойлох 5. Өдөр тутмын хэвшмэл ба таатай үйл ажиллагааг нэмэгдүүлэх 6. Та амьдралынхаа хүрээнд байгаа эерэг зүйлүүдийг тодорхойлох 7. Гутранги бодлоо тодорхойлох 8. Бодол санаагаа өөрчлөхийн тулд ТА юу хийх вэ?
  • 16.
    Сэтгэл гутрал дахихаас урьдчилан сэргийлэх •Та эмчийн зөвлөгөөг дагах •Та эм уухдаа зааврын дагуу нэг ч өдөр алгасахгүй хэрэглэх •Та эмчтэйгээ эхлээд ярилцахгүйгээр эм уухаа зогсоох буюу тунгаа багасгаж хэзээ ч болохгүй •Та гутранги бодлоо олж тогтоон, өөдрөгөөр харж өөрчлөхийг хичээгээрэй
  • 17.
    ЯЛГАХ ÎÍÎØ Ñýòгýë öîчèðäëûí õî¸ð òóéëò ýìãýãèéн ñýòãýë ãóòðàë á¿õèé äàõèëòààñ f31  Àðõèíä äîíòîõ ºâчèí f 10  Ìàíñóóðóóëàõ áîäèñîíä äîíòîõ ºâчèí f11  Õ¿íä õýëáýð, ñîëèîðëûí øèíæ á¿õèé òîõèîëäëûã àðõàã ñîëèîðîõ ýìãýãýýñ f20  Áóñàä ñýòãýë ãóòðàë èëýðч áîëçîøã¿é ýì, áîäèñûã õýðýãëýñýí ýñýõ
  • 18.
    ªÂЧÒӨÍ ÁÀ ÃÝÐÁ¿ËÈÉÍ ÃÈØ¿¿ÄÝÄ ӨÃӨÕ ÃÎË ÌÝÄÝÝËÝË  Сэтгэл гутрал нь элбэг тохиолддог, эмчлэгдэх боломжтой.  Ãýð á¿ëèéíõíèé ç¿ãýýñ ºâчíèé õóðöäàë, äàõèëòûí ¿åä ºâчòºíä áàéíãà àíõààðàë õàëàìæ òàâüæ àìèà õîðëîõ ýðñäýë áàéãàà ýñýõýä ¿íýëýëò ºãºõ чàäâàð ýçýìøèõ
  • 19.
     Эðñäýëтэй болáàéíãыí õÿíàëò òàâèõ  Ãýðèéí íºõöºëä ýì÷ëýõ õÿíàëò òàâèõ áîëîìæã¿é íºõöºëä ìýðãýæëèéí ýì÷èä õàíäàõ  ªâ÷òºíèéã íºõöºë áàéäàëä òîõèðóóëàí èäâýõæ¿¿ëýõ õºòºëáºðò õàìðóóëàõ, ººðòºº èòãýõ èòãýë òºð¿¿ëýõ  Сºðºã áîäîëä ñýòãýë ñàíààãàà òºâëºð¿¿ëýõã¿é áàéõààð ñàòààðóóëàõ áóñàä ç¿éëä ààæìààð òàòàí îðîëöóóëàõ
  • 20.
    МЭРГЭЖЛИЙН ЭМЧИЙН ЗӨВӨЛГӨӨ АВАХ ШААРДЛАГАТАЙ ҮЕ  Ýìèéí ýìчèëãýý õèéñýí áîëîâч ¿ð ä¿í ºãºõã¿é òîõèîëäîëä  Àìèà õîðëîõ áóþó áóñäàä àþóëòàé ¿éëäýë õèéæ áîëçîøã¿й үед  Ñýòãýë ãóòðàë íü ñîëèîðëûí øèíæ¿¿äòýé õîñëîí èëýðч áàéâàë  Ñýòãýë ãóòðàëààñ ãàäíà ñýòãýë õººðºí áàÿñàõ áîëîí áóñàä ÿëãàí îíîøëîõ øààðäëàãàòàé ñýòãýö ýìãýãèéí øèíæ¿¿ä èëýðч áóé òîõèîëäîëä
  • 21.