SlideShare a Scribd company logo
Сэтгэцийн эрүүл
      мэнд
   ба стресс
 Эүүл мэнд гэж юу вэ
 ДЭМБ тодорхойлолт
 Сэтгэцийн эрүүл мэнд
 Сэтгэцийн ангилал
 Сэтгэцийн эмгэгийн ангилал
 Сэтгэцийн эмгэгийн шалтгаан
 Сэтгэцийн шинж тэмдэг
 Сэтгэцийн хувьд эрүүл хүн гэж хэнийг хэлэх вэ
 Судалгаа
 сэтгэц нөлөөт эм гэж юу вэ
 Сэтгэцийн эрүүл мэндээ хэрхэн хамгаалах вэ

            www.themegallery.com
Эрүүл мэнд

• ДЭМБ . 1946:
• Эрүүл мэнд гэж дан ганц
  өвчин эмгэггүй байгаад
  зогсохгүй бие бялдар сэтгэл
  санаа болон нийгмийн сайн
  сайхан байдлыг хэлнэ.
www.themegallery.com
ДЭМБ ТОДОРХОЙЛОЛТ:

• ДЭМБ-ын тодорхойлолтоос үзвэл
  эрүүл мэнд дараах гурван
  хэмжигдэхүүн буюу бүрэлдэхүүн
  хэсэгтэй. Үүнд:
• Биеийн эрүүл мэнд
• Сэтгэцийн эрүүл мэнд
• Нийгмийн эрүүл мэнд
Сэтгэцийн эрүүл мэнд
• Сэтгэцийн эрүүл мэнд гэдэг
  нь өөртөө таалагдаж
  өөрийгөө байгаагаар нь
  хүлээн авах хувь хүний
  чадвар юм.
Хүнийг сэтгэцийнх нь
         хувьд:

 Эрүүл
 Сэтгэцийн тулгамдсан
 асуудалтай
 Сэтгэцийн эмгэгтэй гэж 3
 ангилдаг.
•Эрүүл сэтгэцтэй хүн гэж сэтгэцийн өвчингүй
нийгэмтэйгээ гадаад орчинтойгоо дасан
  зохицож ,өөрийн бүхий л чадваруудаа
  хэрэгжүүлж үр дүнтэй ажиллаж ,нийгэмдээ
  зохих хувь нэмрээ оруулж чадаж байгаа хүнийг
  хэлнэ.

• Сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай хүн гэж
  нийгэм сэтгэл зүйн гаралтай хийгээд
  ,зохистой шийдвэрлэх шаардлагатай
  сэтгэцийн тухайлбал сэтгэхүйн сэтгэл зүйн
  түр зуурын хямралд өртсөн хувь хүнийг
  хэлнэ
Нийгмийн сэтгэлзүйн гаралтай сөрөг хүчин
                 зүйлс:
•   Ядуурал
•   Ажилгүйдэл
•   Архидалт буюу мансуурал
•   Хүчирхийлэл
•   Гэр бүл салалт
•   Амиа хорлох үзэгдэл
•   Бэлгийн гажуудал г.мэт
Сэтгэц нийгмийн тулгамдсан асуудлыг зохистой
  шийдвэрлэж эс чадваас тухайн хүн стресст
  өртөх цаашилбал зан үйл өөрчлөгдөх сэтгэл
  гутрах г.мэтээр сэтгэл зүйн хувьд
  тэнцвэргүй болж мансууруулах бодист
  донтох өвчтэй болох амиа хорлох гэх мэт
  хүндэрсэн асуудлууд үүснэ.
• Сэтгэцийн эмгэгтэй хүн гэж өвчний ОУ-н
  ангиллын Сэтгэцийн болон зан үйлийн
  эмгэгүүд хэмээх бүлэгт заасан оношлолтын
  шалгууруудаар оношлогдож болох өвчнөөр
  өвчлөөд байгаа хувь хүнийг хэлнэ.
Сэтгэцийн эмгэгийн ангилал
• 1992 оны 1 дүгээр сараас эхлэн
  дэлхий даяар баримталж байгаа
  өвчний олон улсын 10 дугаар
  ангилалын 5 дугаар бүлэгт сэтгэцийн
  өвчнүүдийг сэтгэцийн болон зан
  үйлийн эмгэгүүд хэмээх нэр
  томьѐогîор илэрхийлж, англи хэлний
  Five гэдэг тооны F үсгээр
  шифрлэжээ.
F0-Органик болон шинж тэмдгийн сэтгэцийн
өөрчлөлтүүд
F1-Сэтгэц идэвхит бодисуудыг
 хэрэглэсний улмаас үүссэн сэтгэц
 ,төрөх үйлийн өөрчлөлтүүд
F2-Шизоферни ,шизоферний хэв
 шинжит болон дэмийрэх өөрчлөлтүүд
F3-сэтгэл хөдлөлийн эмгэг хөдлөлүүд
F4-Неврозын ,стресстэй холбоотой
 тэрчлэн бие махбодийн эмгэг
 хэлбэрийн өөрчлөлтүүд
F5-Физиологийн хямрал ба бие
махбодийн хүчин зүйлстэй холбоо бүхий
 төрх үеийн хам шинжүүд
F6-Насанд хүрэгсдийн төрх үйл ба хувь
 хүний сэтгэцийн чанарын
 өөрчлөлтүүд
F7-Оюуны хомсдол
F8-Сэтгэл зүйн хөгжлийн өөрчлөлтүүд
F9-хүүхэд өсвөр насанд эхэлдэг сэтгэл
 хөдлөлийн өөрчлөлтүүд
Сэтгэцийн эмгэгийн шалтгаан
Гадаад шалтгаант сэтгэцийн өвчин
• Халдварт хордлого
• Тархины гэмтэл
• Сэтгэц идэвхит бодис хэрэглээ
• Нийгмийн сөрөг үзэгдлүүд
• Биеийн өвчин
Дотоод шалтгаант сэтгэцийн өвчин
• Удамшил
• Бодисын солилцоо
Сэтгэцийн шинж тэмдэг
• Бие махбодын –биеийн шинж тэмдэг:бие
  махбодын үйл ажиллагаанд нөлөөлөх бөгөөд
  үүнд өвдөлт,нойргүйдэх ,ядрах
• Мэдрэмжийн-сэтгэл хөдлөлийн шинж
  тэмдэг:гуниглах ,айх
• Сэтгэхүйн –танин мэдэхүйн :амиа хорлох
  ,мартамхай болох
• Төрөх үйлийн :энэ тухайн хүн юу хийж
  байгаатай холбоотой догшин авир гаргах
  амиа хорлохыг оролдох
•    Дүрслэн бодох-хий үзэгдэл
Сэтгэцийн хувьд эрүүл хүн гэж хэнийг
               хэлэх вэ?
• Хүрээлэн байгаа орчин юмс үзэгдлийг
  зөв танин мэдэж ,зөвөөр ойлгож зөв
  үйл ажиллагаанд бүтээлчээр оролцож
  ,нийгэм хамт олны дотор дасан
  зохицох чадвартай бол сэтгэцийн
  хувьд эрүүл байна гэж үздэг.
• Хэрвээ хүтүүстэй дасан зохицож
  чадахгүй л бол ямар нэгэн байдлаар
  сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай
  гэсэн үг.
• Нойргүй болох
• Сэтгэлээр унах
• Гутрах санаа зовох
• Мартамхай болох
• Архи их бага хэмжээгээр хэрэглэх
• РС тоглодог
• Ядарч сульдаж байна гэж үргэлж
  хэлдэг
• Айж түгшдэг,сандардаг хүн болгон
  сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай
  болжээ гэж ойлгож болно
Дэлхийд мэдрэл сэтгэц зан үйлийн
Эмгэг архи ,мансууруулах бодисын
хэрэглээтэй холбоотой сэтгэцийн
тулгамдсан асуудалтай 450 сая хүн байдаг
аж.Өнөөгийн байдлаар дэлхий дахины 4 хүн
тутмын нэг нь сэтгэцийн ямарваа нэг
эмгэгт нэрвэгдэж байгаа бөгөөд
хөдөлмөрийн чдвар алдалтад хүргэдэг 10
өвчний тал хувь нь сэтгэл гутралын эмгэг
байдаг байна.Хүн төрөлхтний 2 хүн
тутмын нэг нь сэтгэцийн тулгамдсан
асуудалтай байдаг .
Манай орны ниййт хүн амын 51 хувь нь
сэтгэцийн хувьд эрүүл 46 хувь нь
тулгамдсан асуудалтай 3 хувь нь
сэтгэцийн өвчтэй гэсэн судалгаа
байдаг байна .Тэгэхээр 5 хүн тутмын
нэг нь сэтгэцийн ямар нэгэн өвчнөөр
өвчилж ,2 хүн тутмын нэг нь сэтгэцийн
тулгамдсан асуудалтай байна гэсэн үг.




                www.themegallery.com
Сэтгэц
Монголд сэтгэцийн зан
 үйлийн эмгэгтэй 22000
 гаруй хүн бий.
Сэтгэц нөлөөт эм
Сэтгэцийн үйл ажиллагааны эмгэг
 өөрчлөлтийг анагаах өвөрмөц,
 онцлог шинж чанарыг агуулсан
 эмийн бодисыг сэтгэц нөлөөт эм
 гэнэ.
.

Сэтгэц нөлөөт эмийн бодисуудыг
сэтгэц нөлөөт эмийн талаарх
ДЭМБ-ын боловсруулсан
хувилбарын дагуу сэтгэц нөлөөт
эмүүдийн химийн бүтэц, эмнэл зүйн
үйлчлэл, нейрофизиологийн
механизмаас нь хамааран дараахь
бүлэг болгон ангилдаг.
Солиорлын эсрэг (нейролептик) эмүүд :хий
 үзэгдэл, дэмийрэл, сэтгэл хөөрөх хам шинж,
 сэтгэц-хөдөлгөөний дошгирол, бухимдал
 зэрэг сэтгэц эмгэгийн солиорлын түвшний
 эмгэгийг анагаах үйлчлэлийг агуулна.
Сэтгэл засах (транквилизатор) эмүүд:
  Айдас,нойрны хямрал, сэтгэлийн зовнил,
  яльгүй зовлонт байдлууд зэрэг сэтгэцийн
  болон бие махбодийн шалтгаантай эмгэгүүдэд
Сэтгэл уналын эсрэг (антидепрессант)
  эмүүд: Янз бүрийн шалтгаанаар үүссэн
  сэтгэл гутралын хам шинжүүдийг анагаах,
  сэтгэл сэргээх, идэвхижүүлэх нөлөөг үзүүлнэ.
                     www.themegallery.com
Сэтгэлийн хөдөлгөөн тогтворжуулах
(нормотимик) эмүүд. Сэтгэл хөөрөн баясах,
сэтгэл гутрах зэрэг сэтãэлийн хөдөлгөөний
эмгэг өөрчлөлт ялангуяа сэтгэл баясан хөөрөх
эмгэгийг хэвийн байдалд оруулах буюу
дахилтаас урьдчилан сэргийлэх үйлчлэл
агуулна.
Тархины эд эсийн бодисын солилцоог
  сайжруулах (ноотроп) эмүүд.Уураг тархины
  эд эсийн бодисын солилцоог эрчимжүүлж,
  хүчилтөрөгчийн хангамжийг нэмэгдүүлэной
  тогтоолт, оюун ухааны бууралтыг хэвийн
  байдалд оруулах, тархины органик
  өөрчлөлтийн улмаас үүссэн сэтгэц органик хам
  шинжүүдийг анагаах үйлчлэлтэй
                         _,
Сэтгэл тайвшруулах (седатик) эмүүд.
Хүүхэд, өндөр настандхэрэглэхэд хамгийн
навроз төст хам шинжийг анагаах үйлчилгээ
агуулна   .
Эрчимжүүлэх (психостимулятор)
эмүүд. Биå сэтгэцийн сульдал ядаргааг
тайлах, сэтгэцийн үйл ажиллагаа-оюун ухаан
ой тогтоолтыг сэргээх, эрчимжүүлэх
үйлчлэл агуулна.



                   www.themegallery.com
Сэтгэцийн эрүүл мэндээ
   хэрхэн хамгаалах вэ.
• Асуудлыг хэт гүнзгий хүлээн авч ургуулан
  бодохгүй байх
• Амьдралын асуудлыг хөнгөн хүлэн авч сурах
• Ямарч хэцүү асуудалд орсон гарц заавал байдаг
  гэдгийг ухаарах
• Өнгөрсөн таагүй дурсамжаа сэргээхгүй байх
• Биеийн эрүүл мэнддээ анхаарах
• Бусадтай дасан зохицох чадвартай байх


                      www.themegallery.com
• Гомдол бухимдал хямралыг дотроо
удаан хдгалахгүй байх
• Ямарч үед сэтгэлээ барьдаг байх
• Зөв амарч сурах
• Нийтэч нээлттэй байх




                 www.themegallery.com
СЭТГЭЦИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙГ ХАМГААЛАХ
        ЭХНИЙ АЛХАМ “СТРЕСС
Монголчууд бид “стресс” хэмээх үгийг
 сүүлийн үед олон хэрэглэх болсон.
 Гэвч стресс гэгч нь чухам юу болохыг
 ямар хор уршигтай, ямар үр
 дагавартай, түүнийг хэрхэн
 шийдвэрлэх талаар тэр бүр мэдээлэл
 байдаггүй.
Тэгвэл одоо стрессийн талаар үзье.
                www.themegallery.com
Сэтгэц эрүүл бол бие
       эрүүл



         www.themegallery.com
стресс




         www.themegallery.com
Стресс гэх ойлголтыг анх
Канадын эрдэмтэн Г.Сельс
гаргаж ирсэн.




             www.themegallery.com
www.themegallery.com
www.themegallery.com
Стрессийг бие махбодид үзүүлж
буй нөлөөллийнх нь байдлаар 3
ангилдаг.
Үүнд :
1.Физологийн
2.Сэтгэлзүйн
3.мэдээллийн

               www.themegallery.com
www.themegallery.com
www.themegallery.com
www.themegallery.com
Стресийн ангилал
Богино хугацааны стресс
 Хүчтэй хариу урвалын шинж
 тэмдгүүдээр илрэх боловч энэ
 стресийн хугацаа нь нэг өдрөөс хэдэн
 7 хоногийн турш үргэлжиж байдгаараа
 ялгаатай .хүний бие болон сэтгэхүйд
 хүчтэй нөлөө үзүүлдэг.
Зохицуулах арга:биеийн тамирийн
 дасгал ,бясалгал ,өөрөө өөртэйгээ
 яридцаж сур ,ажил болон сургуулиасаа
 чөлөө авах.     www.themegallery.com
Удаан хугацааны стресс
Энэ нь хүний амьдралд нэлээн урт
 хугацаанд арилахааргүй тогтсон
 стресс үүсгэгчийн нөлөөгөөр бий
 болно.Жнь :архичин нөхөртэй эмэгтэй
Удаан хугацааны стресс биеийн болон
 сэтгэцийн хүнд өвчлөлийн шалтгаан
 болж хүний зан төлөвт хүчтэй нөлөө
 үзүүлдэг.
Үргэлжлэх хугацаа :нилээн удаан хэдэн 7
 хоног ,сар жил
                 www.themegallery.com
Хүчтэй стресс
Хүчтэй стресс үүсгэгч нь хүнд өвчин
 тусах хайртай хүнээ алдах
 ,ажлаасаа халагдах г.мэт
Үргэлжлэх хугацаа:маш богино
 хугацаанд ,магадгүй хэлэн цагийн
 дотор болоод өнгөрдөг.




               www.themegallery.com
Стресс юунаас болж үүсэх вэ
• Зуд, ган г.м байгалийн гамшигт
  өртөх
• Мал сүргээ алдах
• Гэр бүлийн хэрүүл маргаан
• Хүүхдийн буруу хүмүүжил
• Биеийн сэтгэл санааны болон бэлгийн
  хүчирхийлэлд өртөх
• Ойр дотны хүнээ алдах
• Гэр бүл салах
                  www.themegallery.com
• Ядуурал ,ажилгүйдэл г.мэт
Стресийн зохицуулалт

• Стресийн зохицуулалт гэж
  стресс түүний үүсгэж буй
  хүчин зүйлс үр дагаврыг
  танин мэдэх даван туулах
  бууруулах арга барил эзэмших
  явдал юм.


              www.themegallery.com
Ихэнх төрлийн стресс нь хүнийг
сэтгэлийн хямралд оруулах эвгүйцэл
төрүүлэх улмаар биеийн болон
сэтгэцийн өөрчлөлтийг үүсгэх зэргээр
хүний амьдралд сөрөг нөлөө үзүүлдэг.
Хэт ноцтой,хуримтлагдсан ужиг стресс
нь хүний зан төрхийг эвдэж сэтгэлийн
дарамтанд оруулснаар бусад хүмүүстэй
тогтоосон харилцаанд толбо сэв
суулган өдөр тутмын үйл ажиллагаа
ажил хөдөлмөр хичээл суралгад муугаар
нөлөөлж ар араассс бэрхшээлүүд үүсгэж
болно.
Стрессээс сэргийлэх болон
   ,даван туулах аргууд
 • Зөв хооллож эрүүл хүнс
   хэрэглэх




              www.themegallery.com
Тогтмол цагт нойрсох




         www.themegallery.com
Өдөрт 20-40 минут
явган алхах буюу гүйх




          www.themegallery.com
Бясалгал буюу алжаал
тайлах алжаал тайлах
   аргад суралцах




        www.themegallery.com
Стрессээс холдож ,ажил
 амьдралын хэв маягаа
       өөрчлөх




         www.themegallery.com
Амин дэм тогтмол
   хэрэглэх




       www.themegallery.com
Архи тамхинаас
   татгалзах




      www.themegallery.com
Өөрийгөө арчил




      www.themegallery.com
Ном унш




   www.themegallery.com
Стрессээс гарах хамгийн оновчтой арга бол
хүний ухамсар юм.хүн ухамсараа залан
жолоодож чадаж байгаа нь стрессийг удирдаж
байгаа хэрэг мөн.үүнд
цагаа зөв хуваарилах
хэрэв та муу мэдээ сонсох,амьдралдаа сэтгэл
дундуур байвал түүнийгээ сэтгэл дотроо бүү
хадгал ойр дотны хүндээ ярихыг хичээ
ямар нэгэн зүйл хий
дасгал хий явган алх
ажил амралтаа зохицуулж бай
тайгүй зүйлд үгүй гэж хэлж сур
хөгжим сонс кино үзэж бай
ибэвхтэй дасгал хөдөлгөөн хий
                   www.themegallery.com
Стрессийг даван туулахад тус
          болох дасгал
1.10с 1 хүртэл тоолж гүнзгий амьсгал авах
  дасгал
Эхлээд дотроо 10 гэж тоолон гүнзгий амьсгал авч
  амьсгалаа удаан гаргана.дараа нь 9 гэж тоолон
  гүнзгий амьсгал авч мөн удаанаар гаргана.Гэхдээ
  амьсгалаа гаргах агшинд 10 гэж тоолон
  амьсгалснаас илүү тайвширч байна гэж дотроо
  бодно.Энэ мэтчилэн 10с 1 хүртэл тоолж дуустал
  амьсгалын дасгал хийхэд стресс тайлагдана.


                      www.themegallery.com
2. Энэхүү дасгалыг бүрэн эзэмшиж тогтмол
хийж заншвал тайван дөлгөөн зан төлөвтэй
болж стресст өртөх эрсдэлийг багасгаж
өртсөн бол хөнгөн давах чадвартай болно.
Уг дасгалыг хийхдээ:
Биеийн байрлал сонгох:өөрийн нөхцөл
байдалдаа тохируулсан хэвтээ босоо суугаа
байрлалын аль нэгийг нь сонгоод зүүн гарын
хэвлийн хүйсний түвшинд тавина .дараа нь
баруун гараа зүүн гар дээрээ эвтэй байхаар
тавина.
Амьсгал авах :Хэнхэрцэг болон хэвлийн
хөндийгөө агаар агуулагч хөндий сав хэмээн
төсөөлөөд хамраараа аажуухан хийгээд
гүнзгий амьсгал авна.
                    www.themegallery.com
Уушиг агаараар дүүрэхийн хирээр хэвлий
томбойж гарыг дээш түлхэж байгааг энэ
үед мэдрэнэ.энэхүү амьсгал авах үе нь
дасгал сургуулилтын эхний 2 долоо
хоногт 2 секунд орчим хийж 3дахь долоо
хоногоос хойших хугацаанд 2.5-3с турш
үргэлжилнэ.
Амьсгал барих:Энэ үед амьсгал авахаа
зогсоож уг амьсгал авсан агаараа 2с-с
илүүгүй хугацаагаар дотроо түгшиж
хадгална .Яг энэ мөчид дотроо миний
бие тайван байна гэж бодно.
                www.themegallery.com
Сэтгэлийн
хөдөлгөөн


  www.themegallery.com
Сэтгэлийн хөдөлгөөн
• Сэтгэлийн хөдөлгөөн гэдэг нь
  emoreо буюу хачирхуулах гайхуулах
  гэсэн Латин үгнээс гаралтай .
• Хүмүүсийн зүгээс эргэн тойронд байгаа
  эд юмс ,болж буй үзэгдэл байгаль
  ертөнц бусад хүмүүс нийгэмд хандах
  хандлага болон тэдний практик үйл
  ажиллагааны үйл явц үр дүнг дотоод
  сэтгэлдээ шууд тусгаж мэдрэх
  хэлбэрээр илэрч гардаг сэтгэцийн
  онцгой төрлийн хийсвэрдэд юм.
                  www.themegallery.com
Сэтгэл хөдлөл гэдэг бол хүрээлэн
 байгаа орчны юмс үзэгдэл үйл явдлыг
 хараад төрж байгаа сэтгэгдэл юм.
Жнь:сайхан хөгжим сонсоод сэтгэл сэргэж
 баясдаг ,өөдрөг сайхан санаа бодол
 төрдөг .Харин хэн нэгэн хүн өөртэй чинь
 хүйтэн хөндий уурлаж уцаарлаж хандвал
 урам хугарч сэтгэл гонсойно .хэт уурлаж
 бачимдаж сэтгэлийн тэнцвэрээ алдсан
 тохиолдолд хүн тухайн асуудалд эрүүл
 саруул ухаанаар ихандах чадвараа алдаж
 бочимгүй зан үйлийг гаргадаг.
                  www.themegallery.com
Тухайлбал өөрөө хийхийг хүсээгүй
жигшин зэвүүцэжявдаг үйлдлийг
хийчхээд гэмшин харуусдаг .иймээс
сэтгэл хөдлөлөө ойлгож ,мэдэрч, хянан
жолоодож зөв зохистойгоор илэрхийлж
сурснаар сөрөг сэтгэлийн хөдөлгөөнд
орохоос өөрийгөө хамгаалах боломж
бүрдэх юм.Сэтгэл хөдлөлийг эерэг ба
сөрөг гэж ангилдаг.


                 www.themegallery.com
Эерэг сэтгэлийн хөдөлгөөн
•   Баярлах
•   Хөөрч догдлох
•   Бахархах
•   Талархах
•   Бишрэх
•   Хөгжих
•   Омогших
•   Итгэл төрөх
•   Сэтгэл сэргэх
              www.themegallery.com
Сөрөг сэтгэлийн хөдөлгөөн
•   Уурлах бачимдах
•   Айх, сэтгэл түгших
•   Гутрах
•   Цөхрөх
•   Харамсах
•   Эмээх
•   Үзэн ядах
•   зэвүүцэх

              www.themegallery.com
Эерэг сэтгэлийн хөдөлгөөн нь баярлах
,бахархах баясах зэрэг тааламжтай
мэдрэмж сэтгэгдлийг төрүүлж хүнд эрч
хүч чадал урам зориг итгэл баяр хөөрийг
бэлэглэж байдаг .Сөрөг сэтгэлийн
хөдөлгөөн нь айдас түгшүүр уйтгар
гуниг уур уцаар зэрэг таагүй мэдрэмж
төрүүлдэг .таагүй сэтгэл хөдлөл удаан
хугацаагаар үргэлжлэх юм бол хүний
сэтгэл санааг тогтворгүй байдалд
оруулах зан төрхийг эвдэх ажиллах сурах
дур сонирхол бууруулах өвчин эмгэгтэй
болох зэрэг хортойwww.themegallery.com
                    үр дагавартай.
Өдөрт хүнд дундажаар давтагдсан
байдлаараа 20 гаруй сэтгэлийн
хөдөлгөөн илэрдэг. Үүнийг ерөнхий
утгаар нь таатай, тайван байх
мэдрэмжүүд үүсч байвал эерэг
сэтгэлийн хөдөлгөөн, таагүй, аюултай
мэдрэмжүүд үүсэхийг сөрөг сэтгэлийн
хөдөлгөөн гэж нэрлэдэг.



               www.themegallery.com
Олон хүмүүс сэтгэлийн хөдөлгөөн төрөлхийн
шинжтэй байдаг уу гэж асуудаг. Ингэж асуух
нь ч аргагүй юм. Учир нь зарим хүмүүс
багаасаа сэтгэлийн хөдөлгөөнөө байнга ил
гаргаж, харин зарим нь сэтгэл дотор нь юу
болж байгааг нь тааварлахын аргагүй байдаг.
Сэтгэл хөдлөлийн байдал хүний төрөлхийн
зан араншингаас үүдэлтэй байх хэдий ч
түүнийг удирдах, хянах, зохицуулах чадвар нь
тухайн хүний өссөн орчны нөлөө, хүмүүжил,
соѐл, боловсрол, амьдралын туршлагаас
түлхүү хамаардаг.
                  www.themegallery.com
Сэтгэлийн хөдөлгөөнөө удирдах нь
1. Ямар нөхцөл байдлаас болж биеэ барьж
дийлэхээ болих эсвэл уур чинь хүрч байгааг
мэдэж ав.
2. Стресстэй үедээ ямар сэтгэлийн
хөдөлгөөн бий болж буйг мэдэж ав.
3. Уг сэтгэлийн хөдөлгөөн илрэх үед
гүнзгий амьсгаа авч тайвширч сур.
4. Уур уцаараа бусдад түрэмгий биш
байдлаар илэрхийл.
5. Сэтгэлийн хөдөлгөөний гэнэтийн
илрэлүүдээ зохицуулж сур
                  www.themegallery.com
Add your company slogan




Эрүүл энхийг хүсье.


             www.themegallery.com   LOGO
МУБИС—ФТС
                       ФБШ-2
                       Н.Цэнгэлбаяр




www.themegallery.com

More Related Content

What's hot

тамхи гэж юу вэ
тамхи гэж юу вэтамхи гэж юу вэ
тамхи гэж юу вэDorjhandB
 
PTON111-Хичээл-9
PTON111-Хичээл-9PTON111-Хичээл-9
PTON111-Хичээл-9
E-Gazarchin Online University
 
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4otgonburenubuns
 
лекц 3
лекц  3лекц  3
лекц 3azora14
 
Архины хор хөнөөл
Архины хор хөнөөлАрхины хор хөнөөл
Архины хор хөнөөл
Говьсүмбэр Нэгдсэн Эмнэлэг
 
Жирэмслэлтээс сэргийлэх арга хэрэгсэл
Жирэмслэлтээс сэргийлэх арга хэрэгсэлЖирэмслэлтээс сэргийлэх арга хэрэгсэл
Жирэмслэлтээс сэргийлэх арга хэрэгсэл
Arsenic Halcyon
 
харилцааны соёл
харилцааны соёлхарилцааны соёл
харилцааны соёлOnon Battsengel
 
булчингийн бүтэц, найрлага, ангилал, булчингийн
булчингийн бүтэц, найрлага, ангилал, булчингийнбулчингийн бүтэц, найрлага, ангилал, булчингийн
булчингийн бүтэц, найрлага, ангилал, булчингийн
Enhjargal Banzragch
 
Уур бухимдал ба айдас
Уур бухимдал ба айдасУур бухимдал ба айдас
Уур бухимдал ба айдас
Batbaatar Everlastinghero
 
лекц 3 амьсгалын эрхтэн тогтолцоо
лекц 3 амьсгалын эрхтэн тогтолцоолекц 3 амьсгалын эрхтэн тогтолцоо
лекц 3 амьсгалын эрхтэн тогтолцоо
E-Gazarchin Online University
 
эдийн засгийн онол -1
эдийн засгийн онол -1эдийн засгийн онол -1
эдийн засгийн онол -1
E-Gazarchin Online University
 
Ой тогтоолт реферат
Ой тогтоолт рефератОй тогтоолт реферат
Ой тогтоолт реферат
Batbaatar Everlastinghero
 
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцооЦусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Ts. Bayarkhuu, Murun, Khuwsgul, Erdmiin dalai complex school
 
лекц №11
лекц №11лекц №11
лекц №11azora14
 
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зоригсэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
Enkhtuya Batchuluun
 
популяци
популяципопуляци
популяциdavaa627
 

What's hot (20)

тамхи гэж юу вэ
тамхи гэж юу вэтамхи гэж юу вэ
тамхи гэж юу вэ
 
Leg11
Leg11Leg11
Leg11
 
PTON111-Хичээл-9
PTON111-Хичээл-9PTON111-Хичээл-9
PTON111-Хичээл-9
 
Leg6
Leg6Leg6
Leg6
 
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
 
лекц 3
лекц  3лекц  3
лекц 3
 
Архины хор хөнөөл
Архины хор хөнөөлАрхины хор хөнөөл
Архины хор хөнөөл
 
Жирэмслэлтээс сэргийлэх арга хэрэгсэл
Жирэмслэлтээс сэргийлэх арга хэрэгсэлЖирэмслэлтээс сэргийлэх арга хэрэгсэл
Жирэмслэлтээс сэргийлэх арга хэрэгсэл
 
харилцааны соёл
харилцааны соёлхарилцааны соёл
харилцааны соёл
 
Arhi ba tuunii hor
Arhi ba tuunii horArhi ba tuunii hor
Arhi ba tuunii hor
 
булчингийн бүтэц, найрлага, ангилал, булчингийн
булчингийн бүтэц, найрлага, ангилал, булчингийнбулчингийн бүтэц, найрлага, ангилал, булчингийн
булчингийн бүтэц, найрлага, ангилал, булчингийн
 
Уур бухимдал ба айдас
Уур бухимдал ба айдасУур бухимдал ба айдас
Уур бухимдал ба айдас
 
лекц 3 амьсгалын эрхтэн тогтолцоо
лекц 3 амьсгалын эрхтэн тогтолцоолекц 3 амьсгалын эрхтэн тогтолцоо
лекц 3 амьсгалын эрхтэн тогтолцоо
 
Leg14
Leg14Leg14
Leg14
 
эдийн засгийн онол -1
эдийн засгийн онол -1эдийн засгийн онол -1
эдийн засгийн онол -1
 
Ой тогтоолт реферат
Ой тогтоолт рефератОй тогтоолт реферат
Ой тогтоолт реферат
 
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцооЦусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
 
лекц №11
лекц №11лекц №11
лекц №11
 
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зоригсэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
 
популяци
популяципопуляци
популяци
 

Similar to Cэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññ

Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management
Zorigoo Ch
 
стресс
стрессстресс
стрессtuya0507
 
стресс гэж юу вэ
стресс гэж юу вэстресс гэж юу вэ
стресс гэж юу вэ
Askhar Sharip
 
лекц №11
лекц №11лекц №11
лекц №11azora14
 
Харилцааны соёл ур чадвар судалгаа
Харилцааны соёл ур чадвар судалгааХарилцааны соёл ур чадвар судалгаа
Харилцааны соёл ур чадвар судалгаа
Сод-Эрдэнэ Ганбат
 
сэтгэл судлал
сэтгэл судлалсэтгэл судлал
сэтгэл судлалeegii_ss22
 
F_43.pptx.pdf
F_43.pptx.pdfF_43.pptx.pdf
F_43.pptx.pdf
OyunchimegKey
 
стресс түүний шинжүүд, ангижрах арга
стресс түүний шинжүүд, ангижрах аргастресс түүний шинжүүд, ангижрах арга
стресс түүний шинжүүд, ангижрах аргаtheacher
 
PTON111-Хичээл-2/1
PTON111-Хичээл-2/1PTON111-Хичээл-2/1
PTON111-Хичээл-2/1
E-Gazarchin Online University
 
건강
 건강  건강
건강
Otgoo Lxam
 
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1Davaa Khosoo
 
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1nandia
 
оюун ухаан ба авьяас чадвар
оюун ухаан ба авьяас чадвароюун ухаан ба авьяас чадвар
оюун ухаан ба авьяас чадвар
Enkhtuya Batchuluun
 
2. 몽 사람
2. 몽 사람 2. 몽 사람
2. 몽 사람
Otgoo Lxam
 
хижээл болон өтөл насны сэтгэл зүй
хижээл болон өтөл насны сэтгэл зүйхижээл болон өтөл насны сэтгэл зүй
хижээл болон өтөл насны сэтгэл зүйZulaa Bold
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10azora14
 

Similar to Cэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññ (20)

Setgets
SetgetsSetgets
Setgets
 
Зөвлөмж
ЗөвлөмжЗөвлөмж
Зөвлөмж
 
Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management
 
стресс
стрессстресс
стресс
 
стресс гэж юу вэ
стресс гэж юу вэстресс гэж юу вэ
стресс гэж юу вэ
 
лекц №11
лекц №11лекц №11
лекц №11
 
Leg12
Leg12Leg12
Leg12
 
Харилцааны соёл ур чадвар судалгаа
Харилцааны соёл ур чадвар судалгааХарилцааны соёл ур чадвар судалгаа
Харилцааны соёл ур чадвар судалгаа
 
стресс менежмент
стресс менежментстресс менежмент
стресс менежмент
 
сэтгэл судлал
сэтгэл судлалсэтгэл судлал
сэтгэл судлал
 
F_43.pptx.pdf
F_43.pptx.pdfF_43.pptx.pdf
F_43.pptx.pdf
 
стресс түүний шинжүүд, ангижрах арга
стресс түүний шинжүүд, ангижрах аргастресс түүний шинжүүд, ангижрах арга
стресс түүний шинжүүд, ангижрах арга
 
PTON111-Хичээл-2/1
PTON111-Хичээл-2/1PTON111-Хичээл-2/1
PTON111-Хичээл-2/1
 
건강
 건강  건강
건강
 
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
 
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
эрүүл мэндийн зөвлөгөө1
 
оюун ухаан ба авьяас чадвар
оюун ухаан ба авьяас чадвароюун ухаан ба авьяас чадвар
оюун ухаан ба авьяас чадвар
 
2. 몽 사람
2. 몽 사람 2. 몽 사람
2. 몽 사람
 
хижээл болон өтөл насны сэтгэл зүй
хижээл болон өтөл насны сэтгэл зүйхижээл болон өтөл насны сэтгэл зүй
хижээл болон өтөл насны сэтгэл зүй
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10
 

Cэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññ

  • 1. Сэтгэцийн эрүүл мэнд ба стресс
  • 2.  Эүүл мэнд гэж юу вэ  ДЭМБ тодорхойлолт  Сэтгэцийн эрүүл мэнд  Сэтгэцийн ангилал  Сэтгэцийн эмгэгийн ангилал  Сэтгэцийн эмгэгийн шалтгаан  Сэтгэцийн шинж тэмдэг  Сэтгэцийн хувьд эрүүл хүн гэж хэнийг хэлэх вэ  Судалгаа  сэтгэц нөлөөт эм гэж юу вэ  Сэтгэцийн эрүүл мэндээ хэрхэн хамгаалах вэ www.themegallery.com
  • 3. Эрүүл мэнд • ДЭМБ . 1946: • Эрүүл мэнд гэж дан ганц өвчин эмгэггүй байгаад зогсохгүй бие бялдар сэтгэл санаа болон нийгмийн сайн сайхан байдлыг хэлнэ.
  • 5. ДЭМБ ТОДОРХОЙЛОЛТ: • ДЭМБ-ын тодорхойлолтоос үзвэл эрүүл мэнд дараах гурван хэмжигдэхүүн буюу бүрэлдэхүүн хэсэгтэй. Үүнд: • Биеийн эрүүл мэнд • Сэтгэцийн эрүүл мэнд • Нийгмийн эрүүл мэнд
  • 6. Сэтгэцийн эрүүл мэнд • Сэтгэцийн эрүүл мэнд гэдэг нь өөртөө таалагдаж өөрийгөө байгаагаар нь хүлээн авах хувь хүний чадвар юм.
  • 7. Хүнийг сэтгэцийнх нь хувьд:  Эрүүл  Сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай  Сэтгэцийн эмгэгтэй гэж 3 ангилдаг.
  • 8. •Эрүүл сэтгэцтэй хүн гэж сэтгэцийн өвчингүй нийгэмтэйгээ гадаад орчинтойгоо дасан зохицож ,өөрийн бүхий л чадваруудаа хэрэгжүүлж үр дүнтэй ажиллаж ,нийгэмдээ зохих хувь нэмрээ оруулж чадаж байгаа хүнийг хэлнэ. • Сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай хүн гэж нийгэм сэтгэл зүйн гаралтай хийгээд ,зохистой шийдвэрлэх шаардлагатай сэтгэцийн тухайлбал сэтгэхүйн сэтгэл зүйн түр зуурын хямралд өртсөн хувь хүнийг хэлнэ
  • 9. Нийгмийн сэтгэлзүйн гаралтай сөрөг хүчин зүйлс: • Ядуурал • Ажилгүйдэл • Архидалт буюу мансуурал • Хүчирхийлэл • Гэр бүл салалт • Амиа хорлох үзэгдэл • Бэлгийн гажуудал г.мэт
  • 10. Сэтгэц нийгмийн тулгамдсан асуудлыг зохистой шийдвэрлэж эс чадваас тухайн хүн стресст өртөх цаашилбал зан үйл өөрчлөгдөх сэтгэл гутрах г.мэтээр сэтгэл зүйн хувьд тэнцвэргүй болж мансууруулах бодист донтох өвчтэй болох амиа хорлох гэх мэт хүндэрсэн асуудлууд үүснэ. • Сэтгэцийн эмгэгтэй хүн гэж өвчний ОУ-н ангиллын Сэтгэцийн болон зан үйлийн эмгэгүүд хэмээх бүлэгт заасан оношлолтын шалгууруудаар оношлогдож болох өвчнөөр өвчлөөд байгаа хувь хүнийг хэлнэ.
  • 11. Сэтгэцийн эмгэгийн ангилал • 1992 оны 1 дүгээр сараас эхлэн дэлхий даяар баримталж байгаа өвчний олон улсын 10 дугаар ангилалын 5 дугаар бүлэгт сэтгэцийн өвчнүүдийг сэтгэцийн болон зан үйлийн эмгэгүүд хэмээх нэр томьѐогîор илэрхийлж, англи хэлний Five гэдэг тооны F үсгээр шифрлэжээ.
  • 12. F0-Органик болон шинж тэмдгийн сэтгэцийн өөрчлөлтүүд F1-Сэтгэц идэвхит бодисуудыг хэрэглэсний улмаас үүссэн сэтгэц ,төрөх үйлийн өөрчлөлтүүд F2-Шизоферни ,шизоферний хэв шинжит болон дэмийрэх өөрчлөлтүүд F3-сэтгэл хөдлөлийн эмгэг хөдлөлүүд F4-Неврозын ,стресстэй холбоотой тэрчлэн бие махбодийн эмгэг хэлбэрийн өөрчлөлтүүд
  • 13. F5-Физиологийн хямрал ба бие махбодийн хүчин зүйлстэй холбоо бүхий төрх үеийн хам шинжүүд F6-Насанд хүрэгсдийн төрх үйл ба хувь хүний сэтгэцийн чанарын өөрчлөлтүүд F7-Оюуны хомсдол F8-Сэтгэл зүйн хөгжлийн өөрчлөлтүүд F9-хүүхэд өсвөр насанд эхэлдэг сэтгэл хөдлөлийн өөрчлөлтүүд
  • 14. Сэтгэцийн эмгэгийн шалтгаан Гадаад шалтгаант сэтгэцийн өвчин • Халдварт хордлого • Тархины гэмтэл • Сэтгэц идэвхит бодис хэрэглээ • Нийгмийн сөрөг үзэгдлүүд • Биеийн өвчин Дотоод шалтгаант сэтгэцийн өвчин • Удамшил • Бодисын солилцоо
  • 15. Сэтгэцийн шинж тэмдэг • Бие махбодын –биеийн шинж тэмдэг:бие махбодын үйл ажиллагаанд нөлөөлөх бөгөөд үүнд өвдөлт,нойргүйдэх ,ядрах • Мэдрэмжийн-сэтгэл хөдлөлийн шинж тэмдэг:гуниглах ,айх • Сэтгэхүйн –танин мэдэхүйн :амиа хорлох ,мартамхай болох • Төрөх үйлийн :энэ тухайн хүн юу хийж байгаатай холбоотой догшин авир гаргах амиа хорлохыг оролдох • Дүрслэн бодох-хий үзэгдэл
  • 16. Сэтгэцийн хувьд эрүүл хүн гэж хэнийг хэлэх вэ? • Хүрээлэн байгаа орчин юмс үзэгдлийг зөв танин мэдэж ,зөвөөр ойлгож зөв үйл ажиллагаанд бүтээлчээр оролцож ,нийгэм хамт олны дотор дасан зохицох чадвартай бол сэтгэцийн хувьд эрүүл байна гэж үздэг. • Хэрвээ хүтүүстэй дасан зохицож чадахгүй л бол ямар нэгэн байдлаар сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай гэсэн үг.
  • 17. • Нойргүй болох • Сэтгэлээр унах • Гутрах санаа зовох • Мартамхай болох • Архи их бага хэмжээгээр хэрэглэх • РС тоглодог • Ядарч сульдаж байна гэж үргэлж хэлдэг • Айж түгшдэг,сандардаг хүн болгон сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай болжээ гэж ойлгож болно
  • 18. Дэлхийд мэдрэл сэтгэц зан үйлийн Эмгэг архи ,мансууруулах бодисын хэрэглээтэй холбоотой сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай 450 сая хүн байдаг аж.Өнөөгийн байдлаар дэлхий дахины 4 хүн тутмын нэг нь сэтгэцийн ямарваа нэг эмгэгт нэрвэгдэж байгаа бөгөөд хөдөлмөрийн чдвар алдалтад хүргэдэг 10 өвчний тал хувь нь сэтгэл гутралын эмгэг байдаг байна.Хүн төрөлхтний 2 хүн тутмын нэг нь сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай байдаг .
  • 19. Манай орны ниййт хүн амын 51 хувь нь сэтгэцийн хувьд эрүүл 46 хувь нь тулгамдсан асуудалтай 3 хувь нь сэтгэцийн өвчтэй гэсэн судалгаа байдаг байна .Тэгэхээр 5 хүн тутмын нэг нь сэтгэцийн ямар нэгэн өвчнөөр өвчилж ,2 хүн тутмын нэг нь сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай байна гэсэн үг. www.themegallery.com
  • 20. Сэтгэц Монголд сэтгэцийн зан үйлийн эмгэгтэй 22000 гаруй хүн бий.
  • 21. Сэтгэц нөлөөт эм Сэтгэцийн үйл ажиллагааны эмгэг өөрчлөлтийг анагаах өвөрмөц, онцлог шинж чанарыг агуулсан эмийн бодисыг сэтгэц нөлөөт эм гэнэ.
  • 22. . Сэтгэц нөлөөт эмийн бодисуудыг сэтгэц нөлөөт эмийн талаарх ДЭМБ-ын боловсруулсан хувилбарын дагуу сэтгэц нөлөөт эмүүдийн химийн бүтэц, эмнэл зүйн үйлчлэл, нейрофизиологийн механизмаас нь хамааран дараахь бүлэг болгон ангилдаг.
  • 23. Солиорлын эсрэг (нейролептик) эмүүд :хий үзэгдэл, дэмийрэл, сэтгэл хөөрөх хам шинж, сэтгэц-хөдөлгөөний дошгирол, бухимдал зэрэг сэтгэц эмгэгийн солиорлын түвшний эмгэгийг анагаах үйлчлэлийг агуулна. Сэтгэл засах (транквилизатор) эмүүд: Айдас,нойрны хямрал, сэтгэлийн зовнил, яльгүй зовлонт байдлууд зэрэг сэтгэцийн болон бие махбодийн шалтгаантай эмгэгүүдэд Сэтгэл уналын эсрэг (антидепрессант) эмүүд: Янз бүрийн шалтгаанаар үүссэн сэтгэл гутралын хам шинжүүдийг анагаах, сэтгэл сэргээх, идэвхижүүлэх нөлөөг үзүүлнэ. www.themegallery.com
  • 24. Сэтгэлийн хөдөлгөөн тогтворжуулах (нормотимик) эмүүд. Сэтгэл хөөрөн баясах, сэтгэл гутрах зэрэг сэтãэлийн хөдөлгөөний эмгэг өөрчлөлт ялангуяа сэтгэл баясан хөөрөх эмгэгийг хэвийн байдалд оруулах буюу дахилтаас урьдчилан сэргийлэх үйлчлэл агуулна. Тархины эд эсийн бодисын солилцоог сайжруулах (ноотроп) эмүүд.Уураг тархины эд эсийн бодисын солилцоог эрчимжүүлж, хүчилтөрөгчийн хангамжийг нэмэгдүүлэной тогтоолт, оюун ухааны бууралтыг хэвийн байдалд оруулах, тархины органик өөрчлөлтийн улмаас үүссэн сэтгэц органик хам шинжүүдийг анагаах үйлчлэлтэй _,
  • 25. Сэтгэл тайвшруулах (седатик) эмүүд. Хүүхэд, өндөр настандхэрэглэхэд хамгийн навроз төст хам шинжийг анагаах үйлчилгээ агуулна . Эрчимжүүлэх (психостимулятор) эмүүд. Биå сэтгэцийн сульдал ядаргааг тайлах, сэтгэцийн үйл ажиллагаа-оюун ухаан ой тогтоолтыг сэргээх, эрчимжүүлэх үйлчлэл агуулна. www.themegallery.com
  • 26. Сэтгэцийн эрүүл мэндээ хэрхэн хамгаалах вэ. • Асуудлыг хэт гүнзгий хүлээн авч ургуулан бодохгүй байх • Амьдралын асуудлыг хөнгөн хүлэн авч сурах • Ямарч хэцүү асуудалд орсон гарц заавал байдаг гэдгийг ухаарах • Өнгөрсөн таагүй дурсамжаа сэргээхгүй байх • Биеийн эрүүл мэнддээ анхаарах • Бусадтай дасан зохицох чадвартай байх www.themegallery.com
  • 27. • Гомдол бухимдал хямралыг дотроо удаан хдгалахгүй байх • Ямарч үед сэтгэлээ барьдаг байх • Зөв амарч сурах • Нийтэч нээлттэй байх www.themegallery.com
  • 28. СЭТГЭЦИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙГ ХАМГААЛАХ ЭХНИЙ АЛХАМ “СТРЕСС Монголчууд бид “стресс” хэмээх үгийг сүүлийн үед олон хэрэглэх болсон. Гэвч стресс гэгч нь чухам юу болохыг ямар хор уршигтай, ямар үр дагавартай, түүнийг хэрхэн шийдвэрлэх талаар тэр бүр мэдээлэл байдаггүй. Тэгвэл одоо стрессийн талаар үзье. www.themegallery.com
  • 29. Сэтгэц эрүүл бол бие эрүүл www.themegallery.com
  • 30. стресс www.themegallery.com
  • 31. Стресс гэх ойлголтыг анх Канадын эрдэмтэн Г.Сельс гаргаж ирсэн. www.themegallery.com
  • 34. Стрессийг бие махбодид үзүүлж буй нөлөөллийнх нь байдлаар 3 ангилдаг. Үүнд : 1.Физологийн 2.Сэтгэлзүйн 3.мэдээллийн www.themegallery.com
  • 38. Стресийн ангилал Богино хугацааны стресс Хүчтэй хариу урвалын шинж тэмдгүүдээр илрэх боловч энэ стресийн хугацаа нь нэг өдрөөс хэдэн 7 хоногийн турш үргэлжиж байдгаараа ялгаатай .хүний бие болон сэтгэхүйд хүчтэй нөлөө үзүүлдэг. Зохицуулах арга:биеийн тамирийн дасгал ,бясалгал ,өөрөө өөртэйгээ яридцаж сур ,ажил болон сургуулиасаа чөлөө авах. www.themegallery.com
  • 39. Удаан хугацааны стресс Энэ нь хүний амьдралд нэлээн урт хугацаанд арилахааргүй тогтсон стресс үүсгэгчийн нөлөөгөөр бий болно.Жнь :архичин нөхөртэй эмэгтэй Удаан хугацааны стресс биеийн болон сэтгэцийн хүнд өвчлөлийн шалтгаан болж хүний зан төлөвт хүчтэй нөлөө үзүүлдэг. Үргэлжлэх хугацаа :нилээн удаан хэдэн 7 хоног ,сар жил www.themegallery.com
  • 40. Хүчтэй стресс Хүчтэй стресс үүсгэгч нь хүнд өвчин тусах хайртай хүнээ алдах ,ажлаасаа халагдах г.мэт Үргэлжлэх хугацаа:маш богино хугацаанд ,магадгүй хэлэн цагийн дотор болоод өнгөрдөг. www.themegallery.com
  • 41. Стресс юунаас болж үүсэх вэ • Зуд, ган г.м байгалийн гамшигт өртөх • Мал сүргээ алдах • Гэр бүлийн хэрүүл маргаан • Хүүхдийн буруу хүмүүжил • Биеийн сэтгэл санааны болон бэлгийн хүчирхийлэлд өртөх • Ойр дотны хүнээ алдах • Гэр бүл салах www.themegallery.com • Ядуурал ,ажилгүйдэл г.мэт
  • 42. Стресийн зохицуулалт • Стресийн зохицуулалт гэж стресс түүний үүсгэж буй хүчин зүйлс үр дагаврыг танин мэдэх даван туулах бууруулах арга барил эзэмших явдал юм. www.themegallery.com
  • 43. Ихэнх төрлийн стресс нь хүнийг сэтгэлийн хямралд оруулах эвгүйцэл төрүүлэх улмаар биеийн болон сэтгэцийн өөрчлөлтийг үүсгэх зэргээр хүний амьдралд сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Хэт ноцтой,хуримтлагдсан ужиг стресс нь хүний зан төрхийг эвдэж сэтгэлийн дарамтанд оруулснаар бусад хүмүүстэй тогтоосон харилцаанд толбо сэв суулган өдөр тутмын үйл ажиллагаа ажил хөдөлмөр хичээл суралгад муугаар нөлөөлж ар араассс бэрхшээлүүд үүсгэж болно.
  • 44. Стрессээс сэргийлэх болон ,даван туулах аргууд • Зөв хооллож эрүүл хүнс хэрэглэх www.themegallery.com
  • 46. Өдөрт 20-40 минут явган алхах буюу гүйх www.themegallery.com
  • 47. Бясалгал буюу алжаал тайлах алжаал тайлах аргад суралцах www.themegallery.com
  • 48. Стрессээс холдож ,ажил амьдралын хэв маягаа өөрчлөх www.themegallery.com
  • 49. Амин дэм тогтмол хэрэглэх www.themegallery.com
  • 50. Архи тамхинаас татгалзах www.themegallery.com
  • 51. Өөрийгөө арчил www.themegallery.com
  • 52. Ном унш www.themegallery.com
  • 53. Стрессээс гарах хамгийн оновчтой арга бол хүний ухамсар юм.хүн ухамсараа залан жолоодож чадаж байгаа нь стрессийг удирдаж байгаа хэрэг мөн.үүнд цагаа зөв хуваарилах хэрэв та муу мэдээ сонсох,амьдралдаа сэтгэл дундуур байвал түүнийгээ сэтгэл дотроо бүү хадгал ойр дотны хүндээ ярихыг хичээ ямар нэгэн зүйл хий дасгал хий явган алх ажил амралтаа зохицуулж бай тайгүй зүйлд үгүй гэж хэлж сур хөгжим сонс кино үзэж бай ибэвхтэй дасгал хөдөлгөөн хий www.themegallery.com
  • 54. Стрессийг даван туулахад тус болох дасгал 1.10с 1 хүртэл тоолж гүнзгий амьсгал авах дасгал Эхлээд дотроо 10 гэж тоолон гүнзгий амьсгал авч амьсгалаа удаан гаргана.дараа нь 9 гэж тоолон гүнзгий амьсгал авч мөн удаанаар гаргана.Гэхдээ амьсгалаа гаргах агшинд 10 гэж тоолон амьсгалснаас илүү тайвширч байна гэж дотроо бодно.Энэ мэтчилэн 10с 1 хүртэл тоолж дуустал амьсгалын дасгал хийхэд стресс тайлагдана. www.themegallery.com
  • 55. 2. Энэхүү дасгалыг бүрэн эзэмшиж тогтмол хийж заншвал тайван дөлгөөн зан төлөвтэй болж стресст өртөх эрсдэлийг багасгаж өртсөн бол хөнгөн давах чадвартай болно. Уг дасгалыг хийхдээ: Биеийн байрлал сонгох:өөрийн нөхцөл байдалдаа тохируулсан хэвтээ босоо суугаа байрлалын аль нэгийг нь сонгоод зүүн гарын хэвлийн хүйсний түвшинд тавина .дараа нь баруун гараа зүүн гар дээрээ эвтэй байхаар тавина. Амьсгал авах :Хэнхэрцэг болон хэвлийн хөндийгөө агаар агуулагч хөндий сав хэмээн төсөөлөөд хамраараа аажуухан хийгээд гүнзгий амьсгал авна. www.themegallery.com
  • 56. Уушиг агаараар дүүрэхийн хирээр хэвлий томбойж гарыг дээш түлхэж байгааг энэ үед мэдрэнэ.энэхүү амьсгал авах үе нь дасгал сургуулилтын эхний 2 долоо хоногт 2 секунд орчим хийж 3дахь долоо хоногоос хойших хугацаанд 2.5-3с турш үргэлжилнэ. Амьсгал барих:Энэ үед амьсгал авахаа зогсоож уг амьсгал авсан агаараа 2с-с илүүгүй хугацаагаар дотроо түгшиж хадгална .Яг энэ мөчид дотроо миний бие тайван байна гэж бодно. www.themegallery.com
  • 58. Сэтгэлийн хөдөлгөөн • Сэтгэлийн хөдөлгөөн гэдэг нь emoreо буюу хачирхуулах гайхуулах гэсэн Латин үгнээс гаралтай . • Хүмүүсийн зүгээс эргэн тойронд байгаа эд юмс ,болж буй үзэгдэл байгаль ертөнц бусад хүмүүс нийгэмд хандах хандлага болон тэдний практик үйл ажиллагааны үйл явц үр дүнг дотоод сэтгэлдээ шууд тусгаж мэдрэх хэлбэрээр илэрч гардаг сэтгэцийн онцгой төрлийн хийсвэрдэд юм. www.themegallery.com
  • 59. Сэтгэл хөдлөл гэдэг бол хүрээлэн байгаа орчны юмс үзэгдэл үйл явдлыг хараад төрж байгаа сэтгэгдэл юм. Жнь:сайхан хөгжим сонсоод сэтгэл сэргэж баясдаг ,өөдрөг сайхан санаа бодол төрдөг .Харин хэн нэгэн хүн өөртэй чинь хүйтэн хөндий уурлаж уцаарлаж хандвал урам хугарч сэтгэл гонсойно .хэт уурлаж бачимдаж сэтгэлийн тэнцвэрээ алдсан тохиолдолд хүн тухайн асуудалд эрүүл саруул ухаанаар ихандах чадвараа алдаж бочимгүй зан үйлийг гаргадаг. www.themegallery.com
  • 60. Тухайлбал өөрөө хийхийг хүсээгүй жигшин зэвүүцэжявдаг үйлдлийг хийчхээд гэмшин харуусдаг .иймээс сэтгэл хөдлөлөө ойлгож ,мэдэрч, хянан жолоодож зөв зохистойгоор илэрхийлж сурснаар сөрөг сэтгэлийн хөдөлгөөнд орохоос өөрийгөө хамгаалах боломж бүрдэх юм.Сэтгэл хөдлөлийг эерэг ба сөрөг гэж ангилдаг. www.themegallery.com
  • 61. Эерэг сэтгэлийн хөдөлгөөн • Баярлах • Хөөрч догдлох • Бахархах • Талархах • Бишрэх • Хөгжих • Омогших • Итгэл төрөх • Сэтгэл сэргэх www.themegallery.com
  • 62. Сөрөг сэтгэлийн хөдөлгөөн • Уурлах бачимдах • Айх, сэтгэл түгших • Гутрах • Цөхрөх • Харамсах • Эмээх • Үзэн ядах • зэвүүцэх www.themegallery.com
  • 63. Эерэг сэтгэлийн хөдөлгөөн нь баярлах ,бахархах баясах зэрэг тааламжтай мэдрэмж сэтгэгдлийг төрүүлж хүнд эрч хүч чадал урам зориг итгэл баяр хөөрийг бэлэглэж байдаг .Сөрөг сэтгэлийн хөдөлгөөн нь айдас түгшүүр уйтгар гуниг уур уцаар зэрэг таагүй мэдрэмж төрүүлдэг .таагүй сэтгэл хөдлөл удаан хугацаагаар үргэлжлэх юм бол хүний сэтгэл санааг тогтворгүй байдалд оруулах зан төрхийг эвдэх ажиллах сурах дур сонирхол бууруулах өвчин эмгэгтэй болох зэрэг хортойwww.themegallery.com үр дагавартай.
  • 64. Өдөрт хүнд дундажаар давтагдсан байдлаараа 20 гаруй сэтгэлийн хөдөлгөөн илэрдэг. Үүнийг ерөнхий утгаар нь таатай, тайван байх мэдрэмжүүд үүсч байвал эерэг сэтгэлийн хөдөлгөөн, таагүй, аюултай мэдрэмжүүд үүсэхийг сөрөг сэтгэлийн хөдөлгөөн гэж нэрлэдэг. www.themegallery.com
  • 65. Олон хүмүүс сэтгэлийн хөдөлгөөн төрөлхийн шинжтэй байдаг уу гэж асуудаг. Ингэж асуух нь ч аргагүй юм. Учир нь зарим хүмүүс багаасаа сэтгэлийн хөдөлгөөнөө байнга ил гаргаж, харин зарим нь сэтгэл дотор нь юу болж байгааг нь тааварлахын аргагүй байдаг. Сэтгэл хөдлөлийн байдал хүний төрөлхийн зан араншингаас үүдэлтэй байх хэдий ч түүнийг удирдах, хянах, зохицуулах чадвар нь тухайн хүний өссөн орчны нөлөө, хүмүүжил, соѐл, боловсрол, амьдралын туршлагаас түлхүү хамаардаг. www.themegallery.com
  • 66. Сэтгэлийн хөдөлгөөнөө удирдах нь 1. Ямар нөхцөл байдлаас болж биеэ барьж дийлэхээ болих эсвэл уур чинь хүрч байгааг мэдэж ав. 2. Стресстэй үедээ ямар сэтгэлийн хөдөлгөөн бий болж буйг мэдэж ав. 3. Уг сэтгэлийн хөдөлгөөн илрэх үед гүнзгий амьсгаа авч тайвширч сур. 4. Уур уцаараа бусдад түрэмгий биш байдлаар илэрхийл. 5. Сэтгэлийн хөдөлгөөний гэнэтийн илрэлүүдээ зохицуулж сур www.themegallery.com
  • 67. Add your company slogan Эрүүл энхийг хүсье. www.themegallery.com LOGO
  • 68. МУБИС—ФТС ФБШ-2 Н.Цэнгэлбаяр www.themegallery.com