халдварт өвчнөөс өөрсдийгөө хамгаалъя

1. Õàëäâàðò ºâ÷èí áà ò¿¿íýýñ
óðüä÷èëàí ñýðãèéëэх нь
ЧД-н 19-р хорооны “Ундрах-Ирээдүй”ӨЭМТ

2. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍÈÉ ÒÓÕÀÉ
ÅÐӨÍÕÈÉ ÎÉËÃÎËÒ
•Çîðèëãî:
Õàëäâàðò ºâ÷íººñ ñýðãèéëýõ
òàëààðõ ìýäëýãèéã
äýýøë¿¿ëñíýýð õàëäâàðààñ
ñýðãèéëýõ àðãà áàðèëûã
íýìýãä¿¿ëýõ

3. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍÈÉ ÒÓÕÀÉ
ÎÉËÃÎËÒ
ЗÎÐÈËÒ:
1. Õ¿Í ÀÌÛÍ ÄÓÍÄ ÝËÁÝÃ ÒÎÕÈÎËÄÄÎÃ
ӨÂ÷Í¿¿ÄÈÉà ÕÀËÄÂÀÐÒÀÉ
ÕÀËÄÂÀÐÿÉÃÝÝÐ ÍÜ ЯЛÃÀÆ ÑÓÐÀÕ
2. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂЧÍ¿¿ÄÈÉÍ ÄÀÌÆÈÕ
ÇÀÌÓÓÄÛÃ ЯËÃÀÆ ÑÓÐÀÕ
3. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍӨӨÑ ÓÐÜÄЧÈËÀÍ
ÑÝÐÃÈÉËÝÕ,ÕÓÂÜ Õ¿ÍÈÉ ÁÀÐÈÌÒËÀÕ
ÄÝÃËÝÌÈÉÃ МЭДЭХ

4. Халдварт өвчин
• Õàëäâàðò ºâ÷èí ãýäýã íü:
Õàëäâàðëàãäñàí õ¿í,àìüòàí,àìüã¿é ýçýí
áèåýñ ºâºðìºö õàëäâàðûí õ¿÷èí ç¿éë
áóþó òýäãýýðèéí õîð íü õ¿íèé áèåä
íýâòýð÷ ºâ÷èí ¿¿ñãýõèéã õýëíý.
• Õàëäâàð õ¿íýýñ õ¿íä äàìæèõààñ ãàäíà
ÿìàð íýãýí çàâñðûí óðãàìàë àìüòíààð
äàìæäàã.

5. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÈÍ
ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÈÍ ¿¿ÑÃÝÃ÷ ÍЯÍ, ÂÈÐÓÑ ÍÜ
Õ¿ÍÈÉ ÁÈÅ ÌÀÕÁÎÄÈÄ ÍÝÂÒÐÝÍ ÎÐÆ ÁÈÅ
ÌÀÕÁÎÄÈÉÍ ÕÀÌÃÀÀËÀÕ ÷ÀÄÂÀÐÛà ЯËÀÍ
ÄÈÉËÑÝÍ ÒÎÕÈÎËÄÎËÄ ӨÂ÷ÈÍ ¿¿ÑÃÝÄÝÃ.
ӨӨÐӨӨÐ ÕÝÄÁÝЛ ӨÂЧÒÝÉ Õ¿Í,ÀÌÜÒÍÀÀÑ
ЯËÃÀÐÀÍ ÃÀÐÑÀÍ ÍЯÍ,ÂÈÐÓÑ ÍӨÃӨӨ ÁÈÅ
ÌÀÕÁÎÄÈÄ ЯÍÇ Á¿ÐÈÉÍ ÇÀÌÀÀÐ ÍÝÂÒÐÝÕ
ÌÀЯÃÀÀÐ ¿¿ÑÄÝà ӨÂ÷ÍÈÉà ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÈÍ

6. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÈÍ ÍÜ:ÒÀÑÐÀËÒÃ¿É ÕÝËÕÝÝ ¿¿ÑÃÝÍ
ÕÎÎÐÎÍÄÎÎ ÕÎËÁÎÃÄÑÎÍ 3 Õ¿÷ÈÍ Ç¿ÉËÝÝÑ Á¿ÐÄÝÍÝ.
1.ÕÀËÄÂÀÐ ¿¿ÑÃÝÃ÷ ÝÕ ÓÓÐÕÀÉ
2.ÄÀÌÆÓÓËÀÕ Õ¿÷ÈÍ Ç¿ÉË
3.ӨÂ÷ËӨÌÒÃÈÉ ÁÈÅ ÌÀÕÁÎÄÜ
Íÿí âèðóñèéã ÿëãàðóóëàã÷
Äàìæóóëàõ çàì
Õ¿ëýýæ àâàõ áèå ìàõáîäü

7. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍÈÉÃ
ÄÀÌÆÓÓËÀÕ ¿ÉË ÀÆÈËËÀÃÀÀ
3 ¿å øàòààñ á¿ðäýíý.
• 1.Õàëäâàð àâñàí áèå
ìàõáîäîîñ ýìãýã òºðºã÷
íÿí ÿëãàðàí ãàðàõ
• 2.ßëãàð÷ ãàðñàí íÿí ãàäààä
îð÷èíä áàéðøèõ
• 3.Ýð¿¿ë бèå ìàõáîäîä äàìæèí îðîõ
¿å

8. ÕÀËÄÂÀÐÛÍ ÝÕ ÓÓÐÕÀÉ
ªÂ÷ÒÝÉ Õ¿Í ÀÌÜÒÍÀÀÑ ӨÂ÷ÈÍ ¿¿ÑÃÝÃ÷ ÍЯÍ ÍÜ
Ýп¿Ë Õ¿Ì¿¿ÑÒ ÄÀÌÆÈÍ ÕÀËÄÂÀÐËÀÕ ÁӨÃӨӨÄ

9. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÈÍ
ªÂ÷ÈÍ ¿¿ÑÃÝÃ÷ ÍЯÍ ÁÈÅ ÌÀÕ ÁÎÄÈÉÍ ÀËÜ ÍÝà ÝÐÕÒÝÍÃ
ÑÎÍÃÎÍ ÁÀÉÐËÀÄÀÃ ÎÍÖËÎÃÒÎÉ ÒÓË ÁÈÅÝÑ ЯËÃÀÐÀÍ
ÃÀÐÀÕ ÇÀÌ ÍÜ ЯÍÇ Á¿Ð ÁÀÉÄÀÃ.
Æ ÍÜ:
ÀÌÜÑÃÀËÛÍ ÇÀÌÛÍ ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍÈÉ ¿ÅÄ ÝÌÃÝÃ
ÝÌÃÝà ÒӨÐӨÃ÷ ÁÈ÷ÈË ÁÈÅÒÝÍ ÀÌÜÑÃÀËÛÍ ÇÀÌÛÍ
ÑÀËÑÒ Á¿ÐÕÝÂ÷ÈÍÄ ÁÀÉÐËÀÕ ÒÓË Ø¿ËÑÍÈÉ
ÄÓÑÀË,ÖÓÑ,ÖÝÐ,ÀÌЬÑÃÀËÆ ÁÓÉ ÀÃÀÀÐÀÀÐ ЯËÃÀÐÀÍ

10. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÈÍ:
¯¿ÑÃÝÃЧÈÉà ЯËÃÀÐÓÓËÀÕ ÁÎËÎÍ ÄÀÌÆÈÕ
ÇÀÌ,ÀÂÀÕ ÀÐÃÀ ÕÝÌÆÝÝÍÈÉ ÁÀÉÄËÀÀÐ ÍÈÉÒ
ÍÈÉÒ ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍÈÉà 4 Á¿ËÝÃÒ
ÕÓÂÀÀÄÀÃ.
1.ÕÎÎË ÁÎËÎÂÑÐÓÓËÀÕ ÇÀÌÛÍ ÁÓÞÓ ÃÝÄÝÑÍÈÉ
2.ÀÌÜÑÃÀËÛÍ ÇÀÌÛÍ
3.ÖÓÑÀÀÐ ÄÀÌÆÈÕ
4.ÀÐÜÑ ÑÀËÑÒÛÍ ÕÀËÄÂÀÐÒ ºÂ÷Í¿¿Ä

11. ÕÎÎË ÁÎËÎÂÑÐÓÓËÀÕ ÇÀÌÛÍ ÁÓÞÓ ÃÝÄÝÑÍÈÉ:
ÕÀËÄÂÀÐÒ ØÀÐ,ÃÝÄÝÑÍÈÉ ÕÈÆÈÃ,ÖÓÑÀÍ
ÕÈÆÈÃ,ÖÓÑÀÍ ÑÓÓËÃÀ,ÕÎËÅÐ Ã.Ì.
ÀÌÜÑÃÀËÛÍ ÇÀÌÛÍ:
ÒÎÌÓÓ,ÓËÀÀÍ ÁÓÐÕÀÍ,Ñ¿ÐÜÅÝ,ÃÀÕÀÉ
ÕÀÂÄÀÐ,ÑÀËÕÈÍÖÝÖÝÃ,ÑÀÕÓÓ ÃÝÕ ÌÝÒ.
ÌÝÒ.
ÖÓÑÀÀÐ ÄÀÌÆÈÕ:
ÄÎÕ,Â,Ñ ÃÅÏÀÒÈÒ
ÀÐÜÑÍÛ ÕÀËÄÂÀÐÒ ºÂ÷Í¿¿Ä:
ÕÀÌÓÓ,̺ºÃºÍÖºÐ,ÒÝÌÁ¿¿,ÇÀÃ
Õ¿ÉÒÝÍ,ÒÐÈÕÎÌÎÍÀÄ,ÕËÀÌÈÄÀÇ

12. ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍÈÉ ÑÝÐÃÈÉËÝËÒ:
ÒÓÕÀÉÍ ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍÈÉ ÎÍÖËÎÃÎÎÑ
ØÀËÒÃÀÀËÆ ÄÝÝÐÕ 3 Õ¿÷ÈÍ Ç¿ÉËÈÉÍ ÕÝÄÕÝÝÃ
ÕÝÄÕÝÝÃ ÒÀÑËÀÍ ÕÀËÄÂÀÐÛÍ ÒÀÐÕÀËÒÛÃ
ÇÎÃÑÎÎÕÎÄ ЯÌÀÐ ÀÐÃÀ ÕÝÌÆÝÝ ÈË¿¿ ¿Ð
ÍӨËӨӨÒÝÉà ÑÎÍÃÎÍ ÓÐÜÄ÷ÈËÀÍ ÑÝÐÃÈÉËÝÕ ¿ÉË
ÀÆÈËËÀÃÀÀ ЯÂÓÓËÄÀÃ.
/ÒÓÑÃÀÀÐËÀËÒ,ÀÐÈÓÒÃÀË,ÕÀËÄÂÀÐÿÉÒÃÝË/
ÒÃÝË/

14. Халдварт өвчний
сэргийлэлт
ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍÈÉ ¿ÅÄ ӨÂ÷ÒÝÉ
ÝÌÃÝà ÒӨÐӨÃ÷ ÁÈ÷ÈË ÁÈÅÒÍÈÉÃ
ÓÄÀÀÍ ÕÓÃÀÖÀÀÍÄ ÈÕ ÕÝÌÆÝÝÃÝÝÐ
ЯËÃÀÐÓÓËÄÀà ÁÎËÎÂ÷ Ò¿ÐÃÝÍ ÒÓÑÃÀÀÐËÀÍ
ÕÝÂÒÐÈÉÍ ÄÝÃËÝÌ ÑÀÕÈÂÀË ÕÀËÄÂÀÐ
ÒÀÐÀÀÕ ÀÞÓË ÁÀÃÀÑÄÀÃ.
Õ¿ÍÈÉ ÁÈÅÈÉÍ ÝÑÝÐÿ¿ÖÝË ÕÀÌÃÀÀËÀÃ÷ ÝÄ
ÝÑÈÉÍ ÷ÀÄÂÀÐ, ÀÆ ÒӨÐӨÕ ÄÀÄÀË ÇÓÐØÈË,
ÀÐÈÓÍ ÖÝÂÝÐ, Ýп¿Ë ÀÕÓÉÍ ÄÝÃËÝÌ ÑÀÕÈÆ
ÁÀÉÃÀÀ ÁÀÉÄÀË ÷ÓÕÀË ÍӨËӨӨÒÝÉ.

15. ÃÝÄÝÑÍÈÉ ÕÀËÄÂÀÐÒ
ӨÂ÷ÈÍ
• Ãýäýñíèé õàëäâàðò
ºâ÷íèéГ
¿¿ñãýã÷ îëîí òºðëèéí íÿí íü
óñ,õ¿íñíèé ç¿éë,îð÷íû ýä
þìñ,áîõèð ãàðààð
äàìæèí
àìààр îðæ, õîîë
áîëîâñðóóëàõ ýðõòí¿¿äèéã ãýìòýýäýã
ó÷èð ãýäýñíèé Õª ãýæ åðºíõèéä íü
íýðëýäýã. Õàëäâàð ¿¿ñãýã÷ îëîí òºðëèéí
íÿí, âèðóñóóä íü ãàäààä îð÷èíä àìüäðàõ,
ºñºæ ¿ðæèõ ººð ººðèéí îíöëîãòîé.

16. ÃÝÄÝÑÍÈÉ ÕÀËÄÂÀÐÒ ӨÂ÷ÍÈÉ ÍЯÍ ӨÒÃӨÍ
ЯËÃÀÄÀÑ, ÁӨӨËÆÈÑÒÝÉ ÃÀÄÀÃØ
ЯËÃÀÐÀÍ ÃÀÐÀÀÄ ÃÀÇÐÛÍ
ÕӨÐÑ,ÀÃÀÀÐ,ÃÝÐ ÎÐÍÛ ÝÄ ÞÌÑ,Õ¿¿ÕÄÈÉÍ
ÒÎÃËÎÎÌ,ÃÝÐ ÎÐÎÍ ÑÓÓÖ,ÀÆËÛÍ
ÁÀÉÐ,ÀÂÒÎÁÓÑ,ÓÍÀÀÍÛ ÁÀÐÈÓË ÇÝÐÃÈÉÃ
ÁÎÕÈÐÄÓÓËÆ ÕÀËÄÂÀÐ ÄÀÌÆÓÓËÀÕ
ÍӨÕÖËÈÉÃ Á¿ÐÄ¿¿ËÍÝ.

17. ÕÀËÄÂÀÐÛÍ ÝÕ
ÓÓÐÕÀÉ
• Ãýäýñíèé õàëäâàðò ºâ÷íèé
¿¿ñãýã÷ íÿíã ãàäààä îð÷èíä
ÿëãàðóóëæ áàéãàà õºíãºí
áàëàðõàé õýëáýðýýð ºâ÷èëñºí
ºâ÷òºí , ýð¿¿ë íÿí òýýã÷èéã õýëíý.
• Íóóö õóãàöàà: ýð¿¿ë õ¿í
õàëäâàð àâñíààñ õîéø ºâ÷íèé
ýìíýë ç¿éí øèíæ èëðýõ õ¿ðòýëõ
õóãàöààã õýëíý.

18. Öóñàí ñóóëãà
• Öóñàí ñóóëãààð çºâõºí õ¿í
• ºâ÷èëíº.
• Õàëäâàðûí ýõ óóðõàé-ºâ÷òýé
• õ¿í,õàëäâàð õàäãàëàã÷
• õ¿ì¿¿ñ.Á¿ä¿¿í ãýäñèéã
• ñîíãîìîëîîð ãýìòýýäýã ãýäýñíèé
õóðö õàëäâàðò ºâ÷èí.Õºíãºí áàëàðõàé
õýëáýðýýð ºâ÷ëºãñºä íü 1,2 óäàà ñóóëãààä ë
íàìæäàã ó÷èð õàëäâàð òàðààõ àþóë èõ.Îð÷èí
¿åä õºíãºí õýëáýð 60-80%èéã ýçýëæ,õàëäâàð
òàðààõ ãîë ýõ óóðõàé áîëæ áàéíà.

19. Öóñàí ñóóëãà
• ªâ÷èí ¿¿ñãýã÷ íÿí íü:ãàäààä îð÷èíä
òýñâýðòýé.Áîõèðëîãäñîí èë çàäãàé óñàíä
1.5 ñàð,ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íä 15
õîíîã,õóâöàñ öàãààí õýðýãëýë,õ¿¿õäèéí
òîãëîîì,øàë äýâñãýð ýä ç¿éëñò õýäýí
ºäðººð , õºðñºíä 4 ñàð,ÿëàíãóÿà õîîë
õ¿íñýíä 2 ñàð õ¿ðòýë õàäãàëàãäàæ ºñºæ
¿ðæäýã îíöëîãòîé.Íàðíû øóóä
ãýðýë,áóöàëãàõ,õëîð àãóóëñàí
õàëäâàðã¿éòãýëèéí áîäèñ õýðýãëýõýä
àìàðõàí èäýâõã¿é áîëíî.

20. ÖÓÑÀÍ ÑÓÓËÃÀ
ÍÓÓÖ ÕÓÃÀÖÀÀ:
ÕÀËÄÂÀÐ ÀÂÑÍÀÀÑ ØÈÍÆ ÒÝÌÄÝÃ ÈËÐÝÕ
Õ¿ÐÒÝË 3-7 ÕÎÍÎÃ
ØÈÍÆ ÒÝÌÄÝÃ:
ÕÀËÓÓÐÀÕ, Ä¿Ë¿¿ËÆ ÖÓÑ ÇÀËÕÀÃÒÀÉ
ÑÓÓËÃÀÕ, ÃÝÄÝÑ ÁÀÇËÀÕ, ÁӨӨËÆÈÕ,
ÒÎËÃÎÉ ӨÂÄӨÕ

21. ÕÎÎËÍÛ ÕÎÐÄËÎÃÎ, ÕÎÐÄËÎÃÎÒ
ÕÀËÄÂÀÐ
• Ýíý íü õ¿íñíèé ç¿éëòýé õîëáîîòîé
èõýâ÷ëýí îëîí õ¿íèéã ºâ÷ë¿¿ëäýã
öî÷ìîã õàëäâàðò ºâ÷èí
• Õàëäâàðûí ýõ óóðõàé:ªâ÷èëñºí
áîëîí íÿí àãóóëàã÷ õ¿í,ºâ÷òýé ìàë
àìüòíààñ áîõèð ãàð,áîõèðëîãäñîí
óñ,õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íýýð
äàìæèí õàëäâàðëàíà.

22. ÕÎÎËÍÛ ÕÎÐÄËÎÃÎ, ÕÎÐÄËÎÃÎÒ
ÕÀËÄÂÀÐ
• Õàëäâàð àâñíààñ õîéø ýìíýëç¿éí øèíæ
òýìäýã èëðýõ õóãàöàà õýäýí öàãààñ
2 õîíîã.
• ¿¿ñãýã÷:ãàäààä îð÷èíä èõýýõýí
òàðõñàí,õ¿íñíèé ç¿éëä ºñ÷
¿ðæèíý.Ãýäýñíèé õàëäâàðûí
¿¿ñãýã÷¿¿ä õîîëíû õîðäëîãî õýëáýðýýð
ºâ÷ë¿¿ëäýã ò¿¿íýýñ ãàäíà
ñòàôèëàêîêêò õàëäâàð íü
àðüñàíäèäýýòýé áóãëààòàé õ¿ì¿¿ñ
èõ íºëººòýé.Áîëãîñîí õîîëûã 2 öàãààñ
èë¿¿ õóãàöààãààð õºðãºã÷ã¿é
íºõöºëä õàäãàëàõ,õîíóóëàõ íü íÿíã
¿ðæ¿¿ëäýã.

24. ÕÎÎËÍÛ ÕÎÐÄËÎÃÎ, ÕÎÐÄËÎÃÎÒ
ÕÀËÄÂÀÐ
• Øèíæ òýìäýã:
• Áîõèðëîãäñîí õîîë õ¿íñèéã
õýðýãëýñíýýñ õîéø 3-72 öàãèéí
äàðàà õàëóóðàõ,õîäîîä àþóëõàé
îð÷èì õàòãàæ ºâäºõ, áèå ñóëüäàõ,
Ẻëæèõ, ãýäýñ áàçëàí ñóóëãàõ,
áóë÷èí øºðìºñ òàòàõ,í¿ä ýðýýëæëýí
òîëãîé ýðãýõ ¿ýðýã øèíæ¿¿ä
èëýðíý.

25. Халдварт шар өвчин
Халдварт шар өвчин нь цочмог
вируст А-р үүсгэгддэг.
Халдварын эх уурхай нь А
гепатитаар өвчилсөн хүн байдаг.
Халдвар дамжих зам:
Өтгөн Мөр Ам
•Ахуйн замаар
•Халдвар дамжихад нөлөөлөх
хүчин зүйл нь:
Бохир гар, бохирлогдсон ус,
хүнс, ахуйн эд хэрэглэл байдаг.

26. Илрэх шинж тэмдэг
• арьс салст шарлах, эсвэл
• шарлахгүйгээр шээс өтгөрөх,
• огиудас хүрэх, хоолонд
дургүй
• болох, ядрах, баруун
• хавирганы нуман доогуур элэг
• эмзэглэн өвдөх, баасны өнгө
цайрах, аюулхад хөндүүрлэж өвдөх, хүүхэд
уцаартай болох , түрүүлгээ харж хэвтэх, нозоорох,
нойр
Хүрэх зэрэг шинж тэмдэг
Нийтлэгээр илрэнэ.

27. УРЬДЧИЛАН
СЭРГИЙЛЭЛТ
 Хувийн ариун цэвэр, эрүүл ахуйн мэдлэгтэй
байж, зан үйлээ өөрчлөх хандлагыг бий болгох
 Унд, ахуйн хэрэгцээний цэвэр усаа эрүүл
байлгах
 Гараа бохирлогдсон үед байнга угааж хэвших
 Хоол, хүнсний бүтээгдэхүүнийг боловсруулж
идэх
 Хоол хүнсний бүтээгдэхүүнээ зөв хадгалах
 Хувь хүн өөрийн дархлааг дэмжих натурал
бүтээгдэхүүн хэрэглэж хэвших

29. Template Provided By
www.animationfactory.com
500,000 Downloadable PowerPoint Templates,
Animated Clip Art, Backgrounds and Videos