SlideShare a Scribd company logo
“Ундрах-Ирээдүй” ӨЭМТ 
Их эмч Ж.Алтантуул 
* Хүний бэлгийн 
амьдрал болон 
Нөхөн Үржихүйн 
Эрүүл Мэнд 
(НҮЭМ) 
НҮЭМ
*Илтгэлийн агуулга 
* Хүний бэлгийн амьдралын мөчлөг 
* НҮЭМ, бүрэлдхүүн, нөлөөлөх хүчин зүйл 
* Эсэн мэнд амаржихуй 
* Гэр бүл төлөвлөлт 
* БЗДХ/ХДХВ/ДОХ-оос сэргийлэх 
* Эрэгтэйчүүдийн НҮЭМ-ийн асуудал
*Хүний бэлгийн амьдралын 
бүрэлдхүүн 
* Хүний хөгжил 
* Бэлгийн эрүүл мэнд 
* Сэтгэлийн хөдөлгөөн, харилцааны эв дүй 
* Бэлгийн зан үйл 
* Бэлгийн хүчирхийлэл
* Õ¿íèé àìüäðàëûí 
ìº÷ëºã
* Õ¯ÍÈÉ ÀÌÜÄÐÀËÛÍ Ìª×˪à 
* Àìüäðàëûí ìº÷ëºã 
* Íÿðàé 
* 5-ààñ äîîø íàñíû õ¿¿õýä 
* ªñâºð ¿åèéíõýí 
* ͺõºí ¿ðæèõ¿éí íàñ 
* ͺõºí ¿ðæèõ¿éí íàñíû 
äàðààõ ¿å 
(öýâýðøèëòèéí áóþó 
àõìàä) 
* Òºðºõèéí ºìíºõ ¿åèéí òóñëàìæ, 
æèðýìñëýëò, òºðëºã; 
* Õ¿¿õäèéí ýð¿¿ë ìýíä; 
* Òºðºëòèéí äàðààõ ¿å áà íÿðàéä ¿ç¿¿ëýõ 
òóñëàìæ; 
* Ãýð á¿ë òºëºâëºëò; 
* ¯ð õºíäºëòèéí äàðààõ òóñëàìæ; 
* Áýëãèéí çàìûí õàëäâàð(ÁÇÄÕ/ 
ÕÄÕÂ/ДОХ-оос сэргийлэх 
* Ýìýãòýéч¿¿äèéí ýìãýã, õºõíèé áîëîí óìàéí 
õ¿ç¿¿íèé õàâäàð; 
* Öóñ áàãàäàëò; 
* Òýæýýëèéí äóòàãäàë 
* Ýðýãòýé íºõºí ¿ðæèõ¿éí ýðõòíèé ýìãýã, 
¿¿íä ò¿ð¿¿ áóë÷èðõàéí ýìãýã, áóñàä 
ͯÝÌ-èéí ýìãýã; 
* Áýëãèéí áîëîí æåíäåðèéí ÿëãààòàé 
áàéäëààñ áèé áîëñîí õ¿÷èðõèéëýë; 
* ¯ðã¿éäýë; 
* Õºíººëòýé äàäàë; 
* Öýâýðøèëò áà íàñòàí
* ͯÝÌ –ÈÉÍ ÒÎÄÎÐÕÎÉËÎËÒ 
*ͯÝÌ ãýäýã íü çºâõºí íºõºí ¿ðæèõ¿éí ýðõòýí 
òîãòîëöîîíû ýð¿¿ë ìýíäèéí àñóóäàë áèø áºãººä 
áèå áÿëäàð, îþóí óõààí, íèéãìèéí òàëààð á¿ðýí 
òºãñ ýñýí ìýíä áàéõûã õýëíý. 
*ͯÝÌ íü õ¿ì¿¿ñ сэтгэл ханамжтай, àþóëã¿é 
áýëãèéí àмьдралтай, нөхөн үржих 
чадвартай хэзээ, хэдэн хүүхэд төрүүлэх 
талаар ÷ºëººòýé øèéäýж байх зэрэг 
асуудлууд багтана.
* НҮЭМ-ийн бүрэлдхүүн хэсгүүд 
ХДХВ/ДОХ/ 
БЗДХ-аас 
сэргийлэх 
Хавдраас 
урьдчилан 
сэргийлэх 
Удирдлагын 
дэмжлэг 
Үр 
хөндөлт 
Эсэн мэнд 
амаржихуй 
Гэр бүл 
төлөвлөлт 
Эрчүүдийн 
НҮЭМ 
Үргүйдэл 
Өсвөр 
үеийн 
НҮЭМ 
Өөртөө 
Гэр 
бүл 
Хамт 
олон
*ͯÝÌ-ä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä 
Ýäèéí 
çàñãèéí 
áàéäàë 
Áîëîâñðîëûí 
àñóóäàë 
Óëñ òºðèéí 
áàéäàë 
Àæèë 
ýðõëýëòèéí 
áàéäàë 
Õîîë òýæýýëèéí 
áàéäàë 
Àìüäðàëûí õýâ 
ìàÿã 
Óëàìæëàëò à÷ 
Íèéãìèéí áîëîí 
õ¿éñèéí õîëáîî 
Ãýð á¿ëèéí 
îð÷èí 
õîëáîãäîë
*Охид, эмэгтэйчүүд жèðýìñýí 
ýñýõýý ÿàæ ìýäýõ âý? 
*Õàìãààëàëòã¿é áýëãèéí õàâüòàëä îðñîí 
*Áèåíèé þì èðýõã¿é áàéõ 
*ßäðàõ 
*¯íýðò ìýäðýã áîëîõ 
*Õîîëíû äóðøèë ººð÷ëºãäºõ 
*Õºõ õºíä¿¿ðëýõ 
*Íîéðìîã áîëîõ шинж тэмдэг мэдэгдвэл эмчид 
хандаарай, 
-------- Жирэмсний сорил тавьж үзнэ 
--------- Эмч үзлэг хийж, эхогоор оношлоно
* 
Жирэмсний хяналтанд байснаар жирэмсний 
тээлтийн хугацаанд үүссэн, таны сэтгэлийг 
түгшээсэн олон төрлийн асуултанд хариу 
авах боломжтой. Жирэмсний хяналтанд эрт 
орсноор дараах ач холбогдолтой. Үүнд 
1. Жирэмсний хугацааг хамгийн зөв 
тодорхойлно. 
2. Жирэмсний амралт авах хугацаа, амаржих өдрийг нарийвчлан тогтоох 
боломж бүрдэнэ. 
3.Эмэгтэйн биед буй эрхтэн тогтолцооны эмгэгийг эрт оношилж тэр нь 
жирэмсний явцад хүндэрч амь насанд аюул учруулах боломжтой эсэхийг 
урьдчилан тогтоож эмчилнэ
* 
4. Жирэмсний бүх хугацаанд эмэгтэйн 
биеийн байдлыг нарийвчлан хянаж, 
Жирэмсний эмгэг үүсч буй 
эсэхийг цаг алдалгүй оношлож 
эмчлэх боломж бүрдэнэ. 
5. Хэрэв та энэ удаагийн 
жирэмслэлтийг хүсэхгүй 
байвал жирэмслэлтийн болон 
төрөлтийн явцад хүндрэл үүсч 
таны амь насанд аюул учирч 
болох эмзэг байдалтай байгаа 
болон жирэмслэлтийг эрт 
хугацаанд аюул багатайгаар 
төгсгөх боломж бүрдэнэ.
* 
6. Хэвлий дэхь ургийн өсөлтийг 
хянаж ургийн эмгэгийг эрт илрүүлж 
эмчилнэ. 
7. Залуу эцэг эхчүүдийн сургууль, 
жирэмсний болон төрөлтийн явцад 
сахивал зохих эрүүл ахуйн дэглэмийг 
эзэмшихэд тустай. 
8. Төрөлтийн өвдөлтийг хөнгөвчлөх 
аргыг эзэмшихэд туслана. 
9. Танай нөхөр, найз залуу өөрт чинь 
жирэмсэн үеийн хооллолт, ажил, 
амралтын дэглэмийг зохицуулах ач 
холбогдолтой.
* 
*Толгой өвдөх 
*Дотор муухай оргих 
*Огиулах бөөлжих 
*Нүдний өмнө оч харагдах 
*Амьсгаадах 
*Биеийн жин нэмэгдэхгүй байх эсвэл 7 хоногт 400гр –с дээш 
нэмэгдэх 
*Хэвлийн доод хэсгээр базалж өвдөх 
*Хавагнах 
*Шээсний гарц багасах, ойр ойрхон шээх 
*Арьс салст гэнэт цайх 
*Хүүхэд хөдлөхгүй болох 
*Үтрээнээс цус эсвэл ус гарах
* 
Та өөрөө , таны гэр бүл ойр дотныхон 
жирэмслэхэд эрсдэлтэй байдлууд, жирэмсний 
хугацаанд тохиолдож болох хүндрэлийн талаар 
зохих мэдлэгтэй байвал цаг алдалгүй арга хэм 
жээ авч чадна. 
Эмзэг байдал гэдэг нь: 
1. 19-өөс доош 35-аас дээш насны жирэмслэлт 
2. 5-аас дээш олон төрсөн 145 см-аас намхан 
эх 
3. 2-оос доош жилийн өмнө төрсөн 
4. Өрх толгойлсон амжиргааны түвшин доогуур 
ядуу эмэгтэйчүүд 
5. Өмнөх жирэмслэлт төрөлт, төрсний дараах 
үед хүндрэлтэй байсан эмэгтэйчүүд 
6. Эрхтэн тогтолцооны архаг хууч эмгэгтэй эх 
жирэмслэж төрөх 
7. Өмнөх жирэмсний явцад дутуу төрсөн эсвэл 
амьгүй хүүхэд төрүүлсэн эхчүүд
* 
*Зулбалтыг эрт жирэмсний 12 хоногоос өмнө зулбалт, хожуу 
зулбалт 12-22 долоо хоногтой зулбалт  гэж хуваана. 
Зулбалт, дутуу төрөлтийн шалтгаан: 
*Олон дахин үр хөндүүлсэн 
*Умайн хүзүүний дутагдал 
• Эхнэр нөхрийн цусны тохироо нийлээгүйгээс ураг амьгүй болох 
• Умайн хоргүй хавдартай байх 
• Салаа умайтай байх 
• Чихрийн шижин, сүрьеэ өвчин, элэгний хүнд өвчнүүд 
• Бэлгийн замын халдварт өвчнүүд 
• Бэлгийн харьцаанд орох 
• Хэт их ачаалалтай ажиллах 
• Стресс
* 
Зулбалтыг дараах байдлаар ангилна 
 Үр аяндаа зулбах 
 Тулгарсан зулбалт 
 Бүрэн бус 
 Халдварлагдсан зулбалт 
 Өсөлтгүй жирэмслэлт 
Хууль бус үр хөндөлт 
 Эмнэлгийн бус нөхцөлд, стандартын дагуу 
хийгдээгүй, мэргэжлийн эмч хийгээгүй, эм хэрэглэж 
үр зулбуулсан зэрэг бүх үр хөндөлтийг хууль бус үр 
хөндөлт гэнэ.
Зулбалтын үед гарах үндсэн шинж тэмдэг 
Хэвлийн доод хэсэг, давсагаар базалж өвдөх ууц нуруу чилэх 
Доошоо нөжирсөн цус , үр хөврөлийн эд гадагшлах 
Эсвэл бага хэмжээний хар хүрэн цус гарах 
Тулгарсан зулбалт: 
Умай агшиж өвдөөгүй үр хөврөл гадагшлаагүй үед үтрээгээр цус 
гарч байхыг хэлнэ. Цаашид бүрэн ба бүрэн бус зулбалтанд шилжиж 
болно. Энэ үед жирэмсний тест эерэг байна. Чанд авиагаар ургийн 
амьд эсэхийг тогтоож болно. 
Бүрэн зулбалт: 
Умай базалж өвдөнө. Ураг эхэс умайгаас бүрэн гадагшилсан байна. 
Зулбахаас өмнө жирэмсний шинж тэмдэг илэрч, сарын тэмдэг 
сааталтай байна. Зулбасны дараа умайн базлалт зогсоно. Цус 
алдалт зогсоно. Жирэмсний шинж тэмдэг зогсоно. 
Бүрэн бус зулбалт: 
Умайд үр зулбах явцад эхсийн үлдэгдэл, ургийн үлдэгдэл умайн 
хөндий, умайн хүзүүнд саатаж үлдэхийг хэлнэ. Гарах шинж тэмдэгт 
цус алдалт зогсохгүй, умайн базлалт өвдөлт намдахгүй, хүндрэл нь 
халдварлагдах буюу цус алдаж эх амь насанд аюултай болно.
* 
Цус багадалт: Монголын эмэгтэйчүүдийн 40% нь цус багадалттай 
байдаг. Эдгээрийн ихэнх нь жирэмсэн болохоос өмнө цус 
багадалттай байдагаас жирэмсний явцад өөрт нь болон хүүхдийн 
эрүүл мэндэд хортой нөлөө үзүүлдэг. Энэ нь бүх өвчний суурь 
болдог. Цус алдах умай агшихгүй байх, хүүхэд дутуу төрөх , 
цаашилбал амьгүй төрөх ч хүндрэл гарна. Иймд охид 
эмэгтэйчүүд хоол тэжээлийн дутагдалд орохгүй байх ба эрт 
оношлуулан эмчлүүлэх нь зүйтэй. 
Чихрийн шижин: Чихрийн шижин өвчтэй эмэгтэйчүүд өвчний 
хүнд үедээ ороогүй бол хэвийн төрдөг. Харин хүүхдээ тээж 
байхдаа эмчийн хяналтанд байж хүүхдийг өвчний хямралд 
оруулахгүйн тулд эмийг зөв хэрэглэж, хоолны дэглэмийг чанд 
сахих хэрэгтэй.
Зүрхний өвчин: зүрхний маш хүнд гажиг 
зүрхний хүнд хэлбэрийн өвчнүүд нь амь 
насанд аюул учруулж болзошгүй тул 
жирэмслэлтийн талаар эмчээс зөвлөгөө 
авах нь чухал. Хангалттай унтах цээжээр 
өвдөх, хөл гар хавагнах, амьсгаа 
тасалдах, амьсгаадаж зүрхний орчимд 
өвдөх зэрэг шинж илэрвэл эмчид хандах 
нь зүйтэй. 
Даралт ихсэх: Цусны даралт дунджаар 
12080 байдаг. Үүнээс ихсэх болон 
буурвал эмгэг гэж үздэг. Жирэмсэн 
байхад цусны даралт өндөрсөж ихсэх нь 
таталт өгөхийн өмнөх шинж байдаг. Иймд 
жирэмслэхээс өмнө даралт тогтвортой 
биш бол эмчлүүлэх хэрэгтэй. Цусны 
даралт ихсэх нь зүрх судас, бөөрний 
өвчин, дотоод шүүрлийн булчирхайн 
эмгэгээс болон ихсэх ба мөн сэтгэл 
санааны тавгүй байдалд орох, сэтгэл 
хөдлөл ихсэх, буурах, нойргүй болох, 
ядрах зэрэг нь үүнд нөлөөлдөг.
* 
Жирэмсний хожуу үеийн хордлого гэдэг нь 
жирэмсний 20 неделиэс эхлэж АД ихсэх, хавагнах, 
шээсээр уураг алдах шинжээр илэрдэг эмгэгийг 
хэлнэ. 
Жирэмсний хожуу хордлого үүсч болох эрсдэлтэй 
хүмүүс 
*Жирэмслэхээс өмнө А/Д их, бөөрний эмгэгтэй 
байсан 
*Урьд жирэмсэн хожуу хордлоготой /50-70% 
дахина/ 
*Нас 18-аас бага, 30-аас дээш байх 
*Мэргэжлийн болон ахуйн хортой нөхцөл 
*Цаг уур, экологи /баянөлгий, увс,говь-алтай/ 
*Хорт зуршил 
*Хөдөлмөр амралтын дэглэм алдагдах
* 
1. Шилэн хүзүү хөших, нүд бүрэлзэх / АД 
ихсэх / 
2. Толгой өвдөх, дотор муухай оргих 
3. Гар хөл, бүх биеээр хавагнах 
4. Шээсний гарц багасах 
5. Ам цангах 
6. Аюулхай орчим өвдөх 
7. Огиулах,бөөлжих 
8. Нойрондоо муудах 
9. Амьсгаа давчдах
* Манас таталтын урьдал үе буюу 
Преэкламсийн ангилал 
Хөнгөн 
Цангеместерийн 3 шинж: 
1. Артерын даралт ихсэх /100/160 ммМУБ 
хүртэл/ 
2. Шээсэнд уураг илрэх /хоногт 300мг/ 
3. Хавагнах /хөлийн шилбэ, хэвлий болон бүх 
биеээр/
* Манас таталтын урьдал үе буюу 
Преэкламсийн ангилал 
* Хүнд 
1. А/Д 100/160 ммМУБаас дээш 
2. Хоногт шээстэй хамт 300мг-аас дээш уураг 
алдах 
3. Бүх биеэр хавагнасан 
Эдгээрээс гадна толгой хүчтэй өвдөх, нүдэнд оч 
маналзах, аюулхайгаар өвдөх, хүүхэн хараа 
нарийсах зэрэг шинжүүд илэрнэ.
* Манас таталт /Эклампси/ 
Жинхэнэ эклампсийн таталт дунджаар 1-2 минут үргэлжилдэг ба 
тодорхой дэс дараалалтай нэгээс нөгөөд солигдох 4 үеэр 
явагддаг: 
1. Таталтын урьдал үе. Нүрний булчингаас эхлэн үе мөчний бүх 
бие булчингууд чичигнэж эхэлдэг. 30сек орчим 
2. Нумалж татах үе. Биемахбодийн булчингууд хүчтэй татаж, 
өвчтөн шилээ татан нумладаг. Өвчтөний царай цайвар, эрүү 
зуурсан, хүүхэн хараа өргөссөн, нүд цагаанаар эргэлдсэн. 
Энэ үед ЗС, амьсгалын системийн ажиллагаа зогссон байна. 
10-20 сек. Тархинд цус харваснаас өвчтөн нас эцэслэж 
болдог. 
3. Тийчигнэж татах үе. Эрхтэн эдүүдэд чичирхийлэх янзаар 
мөчнүүд тийчигнэх маягаар таталдалт үүсч, таталдалтын тоо 
цөөрсөөр тайван байдалд шилжинэ. Энэ үеэс өвчтөн эв 
муутай амьсгалж ээлнэ. Царай нь хөхөрсөн байна. 30сек- 
1мин 
4. Таталтаас гарах үе. Өвчтөн таталтаас гарахад амьсгал 
гүнзгийнрч унтаа байдалд орно. Амнаас цустай хөөс гарч 
болно.Царай нь аажим ягаарна.
* 
Төрөлт дөхөж байгааг дараах шинжүүдээр мэдэж болно: 
- Ууц нуруугаар чилж өвдөх 
- Ойр ойрхон шээс хүрэх 
- Доошо бага зэрэг салсархаг зүйл, заримдаа цусан судалтай гарах 
- Хэвлийн доод хэсгээр бага зэрэг базалж өвдөх зарим эхчүүдэд төрөлт гэнэт эхэлж 
болно. 
Төрөлтийн үе шатууд : 
1-р үе шат: Умай жигд хүчтэй базлаж эхлэснээс хойш хүүхэд доошилж умайн хүзүү бүрэн 
нээгдэхийг хэлнэ. Энэ үед анхан төрөгч 10-14 цаг, давтан төрөгч 7-10 цаг үргэлжилдэг. 
2-р үе шат: Умайн хүзүү бүрэн нээгдэснээс хойш хүүхэд төрөх хүртэл үргэлжилнэ. Энэ 
үед анхан төрөгч 1-2 цаг, давтан төрөгчид 30мин-1 цаг үргэлжилнэ. Энэ үед умайн маш 
хүчтэй базлалт өгч дүүлэлт үүснэ. Энэ үед эмч, эх баригчийн үгийг анхааралтай сонсож 
дүлэлт хоорондын богино хугацаанд гүн амьсгалж, амрахыг хичээх нь зүйтэй. Хүүхдийн 
толгой цухуймагц та дүлэхээ больж эх баригч эмч нь хүүхдийн толгой биеийн алгуур 
гаргана. 
3-р үе шат: Хүүхэд төрсгөөс хойш эхэс ховхорч гадагшлах хүртэл үргэлжилнэ. Хүүхэд 
төрснөөс хойш 5-30 минутын дотор эхэс салж гарна. Эхэс салж гарсны дараа бага 
зэрэг цус гарч болно.
* 
Хүүхэд төрөх хугцаанаасаа 10-14 хоног өнгөрөхийг илүү тээлт гэнэ. 
Гол шалтгаан нь: 
Жирэмсэний явцдаа умайн булчин суллах эм тариа их хэрэглэснээс умайн 
хананы 
мэдрэлийн төгсгөлийн цочромтгой байдал суларч умайд нийлэгждэг биологийн 
идэвхт бодис багаснаас шалтгаалдаг. 
Урагт нөлөөлөх : 
-Перинаталь эндэгдэл ихсэнэ. 
-Хүүхдийн толгойн яс хатуурсанаас хүүхэд ба эхэд төрөхийн гэмтэл үүсдэг. 
-Ургийн арьс тослоггүй гуужсанаас ураг нярайн гэмтэл амархан авдаг. 
- Хүүхэд хүчилтөрөгчийн дутагдалтай гарч болно. 
- Ихэсийн хөгшрөлтөөс болж ихэс умайн цуснй эргэлт өөрчлөгдөнтэжээлийн 
хямралд орж зунгаг гарснаас ус ногоорч халдвар авах нь хялбар болдог. 
Жирэмсний явц нь: 
Жирэмсний хожуу хордлого өгөх, ураг амьгүй болох, бүтэлттэй төрж болно. 
Төрөлтийн явц: 
- Ургийн ус эрт гарах, төрөх хүчний сулралт болох, халдвар орох 
- Төрөх үед ураг амьгүй болох 
- Төрсний дараа цус алдах зэрэг хүндрэл гарч болно.
* ÝÑÝÍ ÌÝÍÄ ÀÌÀÐÆÈÕÓÉ 
*Ýñýí ìýíä àìàðæèõóé ãýäýã íü ýð¿¿ë ýõ õ¿ññýí ¿åäýý 
æèðýìñýëæ, àþóëã¿é àìàðæèõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõýä 
÷èãëýñýí ìýäýýëýë, çºâëºãºº, ¿éë÷èëãýý, íèéãìèéí èæ 
á¿ðýí àðãà õýìæýýã óã îéëãîëòîîð èëýðõèéëäýã. 
Òýãâýë ...
* ЭСЭН МЭНД АМАРЖИХУЙ нь 
3 үндсэн зүйлээс бүрдэнэ: 
*Өөртөө тавих анхаарал халамж 
*Гэр бүлийнхний зүгээс 
*Хамт олон олон нийтийн зүгээс 
тавих анхаарал халамж орно
*Сэргийлж болох 3 хожимдол 
* Хожимдол 1: 
-Эмнэлгийн тусламж хайхаа мэдэхгүй, 
хүсэхгүй, хайхгүй байсаар байдаг 
* Хожимдол 2: 
-Эмнэлэгт очихдоо цаг алдаж хожимдохыг 
хэлнэ 
*Хожимдол 3: 
- Эмнэлэгт шаардлагатай тусламжийг 
яаралтай, чанартай үзүүлэхэд хожимдол 
үүсэхийг хэлнэ.
* ÃÝÐ Á¯Ë Ҫ˪Â˪ËÒ 
*Ãýð á¿ë òºëºâëºëò ãýäýã íü өөрийн эрүүл мэнд, эдийн 
засгийн байдалд тохируулан тохиромжтой насандаа, 
хүссэн үедээ, жирэмсэлж, эрүүл саруул хүүхэд 
төрүүлэх, төрөлт хоорондын зайг зөв зохицуулна гэсэн 
үг. 
*ГБТ ямар ач холбогдолтой вэ? 
- Эхэд, хүүхдэд, гэр бүлд, цаашлаад улс орны аюулгүй 
байдалд чухал ач холбогдолтой 
- Ìàíàé óëñûí ãýð á¿ë òºëºâëºëòèéí óðèà áîë `ýðò áèø, 
îðîé áèø, îéðõîí áèø`
*Жирэмслэхээс хамгаалах эм 
хэрэгсэл
*Бэлгийн замаар дамжих халдвар 
БЗДХ-тай хүнтэй хамгаалалтгүй хавьтахад халдвар авна. /20 
гаруй төрлийн өвчин/ 
* Ялгадас гардаг 
* Яр шархлаат 
*Сэргийлэхийн тулд: 
- Тэвчих –Т 
- Үнэнч байх-Ү 
- Бэлгэвч зөв хэрэглэх-Б 
- Мансууруулах бодис хэрэглэхгүй байх -М
*ÁÇÄÕ-ûí ¿åä èëðýõ øèíæ òýìäýã 
*Áýëýã ýðõòíýýñ õýâèéí áóñ ÿëãàäàñ ãàðàõ/ 
¿íýðòýé, èäýýðõýã/ 
*Øýýõ ýñâýë хавьтахад ºâäºõ, õàëóó îðãèõ, 
õîðñîõ 
*Áýëýã ýðõòýí îð÷ìîîð ÿð øàðõ, ¿¿, öýâð¿¿ 
óðãàöàã ãàðàõ 
*Áýëýã ýðõòíèé îð÷èì çàãàòíàõ 
*Õýâëèéí äîîä õýñãýýð ºâäºõ 
*ÁÇÄÕ øèíæ òýìäýã èëðýõã¿é áàéõ íü ýëáýã
*ХДХВ/ДОХ-оос сэргийлэх 
ХДХВ-ын халдвар дамжих Өндөр эрсдэл: 
*Хамгаалалтгүй бэлгийн хавьталд орох 
*Эхээс урагт/хүүхдэд 
*Халдварлагдсан цус цусан бүтээгдхүүн сэлбэх 
Сэргийлэхийн тулд: 
*Тэвчих, Үнэнч байх, Бэлгэвч, /ТҮБМ/ Мансууруулах бодис 
хэрэглэхгүй байх 
*СДЗШ –Сайн дурын зөвлөгөө шинжилгээ
* Эхээс урагт ХДХВ-ын халдвар 
дамжих эрсдэл 
*Жирэмсэн үед 5-10% 
*Төрөх үед- 10-20% 
*Хөхүүлэх үед- 10-15% 
*Сэргийлэх ямар нэг арга хэмжээ аваагүй бол ХДХВ-ын 
халдвартай жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн 25-45% нь 
хүүхэддээ халдвар дамжуулна 
*Богино хугацаагаар ретровирусын эсрэг урьдчилан 
сэргийлэх эмчилгээ хийвэл ХДХВ-ын халдвартай 
эхээс хүүхдэд дамжих халдварыг 40-50%-иар 
бууруулж чадна (UNAIDS,2000).
* Эрчүүдийн НҮЭМ-ийн асуудал (1) 
*Эрэгтэйчүүд өөрсдийгөө бэлгийн эрсдэлт байдлаас 
хамгаалж сурах хэрэгтэй 
*Эцэг болох амархан, харин эцэг байх хэцүү 
*Хүүхэд бүр ээж аавтайгаа хамт амьдрах ёстой 
*Эрэгтэйчүүд хүүхдийнхээ өмнө үүрэг хариуцлагатай 
*Ямар ч нийгмийн болоод бэлгийн харьцаанд эрэгтэй, 
эмэгтэй хүн тэгш эрхтэй түнш билээ 
*Бэлгийн харьцаа нь хоёр талын сайн дурын үндсэн 
дээр байх ёстой бөгөөд ямар нэгэн дарамт шахалтгүй 
байх учиртай 
*Эрчүүд түрүү булчирхайн хавдраас урьдчилан 
сэргийлэх үзлэгт орж, шинжлүүлэх нь хүндрэлээс 
сэргийлэх, эрт оношлох, эмчлэхэд дэмжлэгтэй
* Эрчүүдийн НҮЭМ-ийн асуудал (2) 
*Эрчүүдийн цэвэршилтийн асуудал байна 
*Эрчүүдийн түрүү булчирхайн эмгэгийн үед гарч болох 
шинж тэмдгүүд: 
*Шээс чавдархаж гарах 
*Шээс дусагнах 
*Давсаг сайн сулраагүй шинж мэдэгдэх 
*Түрүү булчирхай томрох 
*Улмаар түрүү булчихайн хавдар гэж оношлогдвол 
*Эрчүүд түрүү булчирхайн хорт хавдраас урьдчилан 
сэргийлэх үзлэгт эрт орж шинжлүүлэх нь, хүндрэлээс 
сэргийлж, эрт оношлох, эмчлэхэд дэмжлэгтэй болно 
гэдгийг эрчүүд ойр дотнын хүмүүст нь ойлгуулах 
*Мэргэжлийн эмчид яаралтай хандах нь чухал
Анхаарал тавьсанд 
баярлалаа

More Related Content

What's hot

эрүүл бие зөв хоололт
эрүүл бие зөв хоололтэрүүл бие зөв хоололт
эрүүл бие зөв хоололт
Ankhzaya Zaya
 
жирэмслэлтээс хамгаалах арга хэрэгслийн хэрэглээ
жирэмслэлтээс хамгаалах арга хэрэгслийн хэрэглээжирэмслэлтээс хамгаалах арга хэрэгслийн хэрэглээ
жирэмслэлтээс хамгаалах арга хэрэгслийн хэрэглээ
Да Баярцэцэг
 
8. нөхөн үржихүйн
8. нөхөн үржихүйн8. нөхөн үржихүйн
8. нөхөн үржихүйн
otgonubuns
 
таталтын үед үзүүлэх яаралтай тусламж
таталтын үед үзүүлэх яаралтай тусламжтаталтын үед үзүүлэх яаралтай тусламж
таталтын үед үзүүлэх яаралтай тусламж
Deegii Deegii
 
Архины хор уршиг
Архины хор уршигАрхины хор уршиг
Архины хор уршиг
GunJee Gj
 
жирэмслэлт гэж юу вэ
жирэмслэлт гэж юу вэжирэмслэлт гэж юу вэ
жирэмслэлт гэж юу вэ
Zoloo Zjl
 
Amisgal lecture 20146.11.13
Amisgal lecture 20146.11.13Amisgal lecture 20146.11.13
Amisgal lecture 20146.11.13
Oyundari.Ts mph
 
жирэмсний хичээл
жирэмсний хичээлжирэмсний хичээл
жирэмсний хичээл
Zoloo Zjl
 
Havdar
HavdarHavdar
Хөхөөр хооллолт
Хөхөөр хооллолтХөхөөр хооллолт
Хөхөөр хооллолт
Yanjaabzd
 
төрөлтийн 3 р үеийн физиологи, эх барихын гэмтэлүүд
төрөлтийн 3 р үеийн физиологи, эх барихын гэмтэлүүдтөрөлтийн 3 р үеийн физиологи, эх барихын гэмтэлүүд
төрөлтийн 3 р үеийн физиологи, эх барихын гэмтэлүүд
NPain NLife
 
618 семинар
618 семинар618 семинар
2.3 Төрөх үеийн хүндрэлүүд
2.3 Төрөх үеийн хүндрэлүүд2.3 Төрөх үеийн хүндрэлүүд
2.3 Төрөх үеийн хүндрэлүүд
saruul tungalag
 
төрөлтийн 3- р үеийн физиологи, төрлөгийн гэмтэл
төрөлтийн 3- р үеийн физиологи, төрлөгийн гэмтэлтөрөлтийн 3- р үеийн физиологи, төрлөгийн гэмтэл
төрөлтийн 3- р үеийн физиологи, төрлөгийн гэмтэл
Анагаахын Шинжлэх Ухааны Үндэсний Их Сургууль
 
2.2 Цус алдалтын хожуу үе (late term)
2.2 Цус алдалтын хожуу үе (late term)2.2 Цус алдалтын хожуу үе (late term)
2.2 Цус алдалтын хожуу үе (late term)
saruul tungalag
 
диатез, рахит, тураал, цу с багадалт 2013 д.м
диатез, рахит, тураал, цу  с багадалт 2013 д.мдиатез, рахит, тураал, цу  с багадалт 2013 д.м
диатез, рахит, тураал, цу с багадалт 2013 д.м
АШУҮИС
 
Nasnii uechlel
Nasnii uechlelNasnii uechlel
Nasnii uechlel
Siner AG
 
Амьсгалын замын халдварт өвчин
Амьсгалын замын халдварт өвчинАмьсгалын замын халдварт өвчин
Амьсгалын замын халдварт өвчин
Munkhbaatar S. Uuld
 
биений юмны үйл ажиллагааны алдагдал
биений юмны үйл ажиллагааны алдагдалбиений юмны үйл ажиллагааны алдагдал
биений юмны үйл ажиллагааны алдагдал
Zoloo Ganbat
 
1.1 Төрсний дараах эхийн сувилахуй
1.1 Төрсний дараах эхийн сувилахуй1.1 Төрсний дараах эхийн сувилахуй
1.1 Төрсний дараах эхийн сувилахуй
saruul tungalag
 

What's hot (20)

эрүүл бие зөв хоололт
эрүүл бие зөв хоололтэрүүл бие зөв хоололт
эрүүл бие зөв хоололт
 
жирэмслэлтээс хамгаалах арга хэрэгслийн хэрэглээ
жирэмслэлтээс хамгаалах арга хэрэгслийн хэрэглээжирэмслэлтээс хамгаалах арга хэрэгслийн хэрэглээ
жирэмслэлтээс хамгаалах арга хэрэгслийн хэрэглээ
 
8. нөхөн үржихүйн
8. нөхөн үржихүйн8. нөхөн үржихүйн
8. нөхөн үржихүйн
 
таталтын үед үзүүлэх яаралтай тусламж
таталтын үед үзүүлэх яаралтай тусламжтаталтын үед үзүүлэх яаралтай тусламж
таталтын үед үзүүлэх яаралтай тусламж
 
Архины хор уршиг
Архины хор уршигАрхины хор уршиг
Архины хор уршиг
 
жирэмслэлт гэж юу вэ
жирэмслэлт гэж юу вэжирэмслэлт гэж юу вэ
жирэмслэлт гэж юу вэ
 
Amisgal lecture 20146.11.13
Amisgal lecture 20146.11.13Amisgal lecture 20146.11.13
Amisgal lecture 20146.11.13
 
жирэмсний хичээл
жирэмсний хичээлжирэмсний хичээл
жирэмсний хичээл
 
Havdar
HavdarHavdar
Havdar
 
Хөхөөр хооллолт
Хөхөөр хооллолтХөхөөр хооллолт
Хөхөөр хооллолт
 
төрөлтийн 3 р үеийн физиологи, эх барихын гэмтэлүүд
төрөлтийн 3 р үеийн физиологи, эх барихын гэмтэлүүдтөрөлтийн 3 р үеийн физиологи, эх барихын гэмтэлүүд
төрөлтийн 3 р үеийн физиологи, эх барихын гэмтэлүүд
 
618 семинар
618 семинар618 семинар
618 семинар
 
2.3 Төрөх үеийн хүндрэлүүд
2.3 Төрөх үеийн хүндрэлүүд2.3 Төрөх үеийн хүндрэлүүд
2.3 Төрөх үеийн хүндрэлүүд
 
төрөлтийн 3- р үеийн физиологи, төрлөгийн гэмтэл
төрөлтийн 3- р үеийн физиологи, төрлөгийн гэмтэлтөрөлтийн 3- р үеийн физиологи, төрлөгийн гэмтэл
төрөлтийн 3- р үеийн физиологи, төрлөгийн гэмтэл
 
2.2 Цус алдалтын хожуу үе (late term)
2.2 Цус алдалтын хожуу үе (late term)2.2 Цус алдалтын хожуу үе (late term)
2.2 Цус алдалтын хожуу үе (late term)
 
диатез, рахит, тураал, цу с багадалт 2013 д.м
диатез, рахит, тураал, цу  с багадалт 2013 д.мдиатез, рахит, тураал, цу  с багадалт 2013 д.м
диатез, рахит, тураал, цу с багадалт 2013 д.м
 
Nasnii uechlel
Nasnii uechlelNasnii uechlel
Nasnii uechlel
 
Амьсгалын замын халдварт өвчин
Амьсгалын замын халдварт өвчинАмьсгалын замын халдварт өвчин
Амьсгалын замын халдварт өвчин
 
биений юмны үйл ажиллагааны алдагдал
биений юмны үйл ажиллагааны алдагдалбиений юмны үйл ажиллагааны алдагдал
биений юмны үйл ажиллагааны алдагдал
 
1.1 Төрсний дараах эхийн сувилахуй
1.1 Төрсний дараах эхийн сувилахуй1.1 Төрсний дараах эхийн сувилахуй
1.1 Төрсний дараах эхийн сувилахуй
 

Similar to Нөхөн үржихүйн эрүүл мэнд

жирэмсний хичээл жирэмслэлттэй холбоотой хууль зүйн ойлголтууд 2013
жирэмсний хичээл жирэмслэлттэй холбоотой хууль зүйн ойлголтууд 2013жирэмсний хичээл жирэмслэлттэй холбоотой хууль зүйн ойлголтууд 2013
жирэмсний хичээл жирэмслэлттэй холбоотой хууль зүйн ойлголтууд 2013
Tuul Tula
 
жирэмсэн үеийн хэвийн үзүүлэлтүүд
жирэмсэн үеийн хэвийн үзүүлэлтүүд жирэмсэн үеийн хэвийн үзүүлэлтүүд
жирэмсэн үеийн хэвийн үзүүлэлтүүд
Zoloo Zjl
 
Эх-ургийн-халдварын-шинжилгээ.docx
Эх-ургийн-халдварын-шинжилгээ.docxЭх-ургийн-халдварын-шинжилгээ.docx
Эх-ургийн-халдварын-шинжилгээ.docx
zolo zolzaya
 
жирэмсэн ба вирүст гепатит 6
жирэмсэн ба вирүст гепатит 6жирэмсэн ба вирүст гепатит 6
жирэмсэн ба вирүст гепатит 6
Sosoo Byambaa
 
эрүүл жирэмслэлт презентэйшн
эрүүл жирэмслэлт презентэйшнэрүүл жирэмслэлт презентэйшн
эрүүл жирэмслэлт презентэйшн
Arsenic Halcyon
 
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2014
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2014жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2014
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2014
Yanjaabzd
 
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2016
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2016жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2016
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2016
Yanjaabzd
 
1.2 Эрсдэл өндөртэй жирэмсэн эхийн сувилгаа
1.2 Эрсдэл өндөртэй жирэмсэн эхийн сувилгаа1.2 Эрсдэл өндөртэй жирэмсэн эхийн сувилгаа
1.2 Эрсдэл өндөртэй жирэмсэн эхийн сувилгаа
saruul tungalag
 
ахмад настангуудад-эрүүл-мэндийн-боловсрол-олгох
ахмад настангуудад-эрүүл-мэндийн-боловсрол-олгохахмад настангуудад-эрүүл-мэндийн-боловсрол-олгох
ахмад настангуудад-эрүүл-мэндийн-боловсрол-олгох
Анхзаяа Б.
 
Hypertension last
Hypertension lastHypertension last
Hypertension last
Tuul Tula
 
2.1 Цус алдалтын эмгэг эрт үе
2.1 Цус алдалтын эмгэг эрт үе2.1 Цус алдалтын эмгэг эрт үе
2.1 Цус алдалтын эмгэг эрт үе
saruul tungalag
 
Хүүхдийн тархины саа
Хүүхдийн тархины саа Хүүхдийн тархины саа
Хүүхдийн тархины саа
Dulam Bataa
 
8. nursing intervention during pregnancy
8. nursing intervention during pregnancy8. nursing intervention during pregnancy
8. nursing intervention during pregnancy
Hishgeeubuns
 
1.3 Жирэмсний бусад хүндрэлүүд
1.3 Жирэмсний бусад хүндрэлүүд1.3 Жирэмсний бусад хүндрэлүүд
1.3 Жирэмсний бусад хүндрэлүүд
saruul tungalag
 
6. Жирэмсэн эмэгтэйд үзүүлэх сувилахуйн тусламж үйлчилгээ
6. Жирэмсэн эмэгтэйд үзүүлэх сувилахуйн тусламж үйлчилгээ6. Жирэмсэн эмэгтэйд үзүүлэх сувилахуйн тусламж үйлчилгээ
6. Жирэмсэн эмэгтэйд үзүүлэх сувилахуйн тусламж үйлчилгээ
saruul tungalag
 
ЖСАХ-Дааварх (1).pptx
ЖСАХ-Дааварх (1).pptxЖСАХ-Дааварх (1).pptx
ЖСАХ-Дааварх (1).pptx
PujeBat1
 

Similar to Нөхөн үржихүйн эрүүл мэнд (20)

жирэмсний хичээл жирэмслэлттэй холбоотой хууль зүйн ойлголтууд 2013
жирэмсний хичээл жирэмслэлттэй холбоотой хууль зүйн ойлголтууд 2013жирэмсний хичээл жирэмслэлттэй холбоотой хууль зүйн ойлголтууд 2013
жирэмсний хичээл жирэмслэлттэй холбоотой хууль зүйн ойлголтууд 2013
 
жирэмсэн үеийн хэвийн үзүүлэлтүүд
жирэмсэн үеийн хэвийн үзүүлэлтүүд жирэмсэн үеийн хэвийн үзүүлэлтүүд
жирэмсэн үеийн хэвийн үзүүлэлтүүд
 
Эх-ургийн-халдварын-шинжилгээ.docx
Эх-ургийн-халдварын-шинжилгээ.docxЭх-ургийн-халдварын-шинжилгээ.docx
Эх-ургийн-халдварын-шинжилгээ.docx
 
жирэмсэн ба вирүст гепатит 6
жирэмсэн ба вирүст гепатит 6жирэмсэн ба вирүст гепатит 6
жирэмсэн ба вирүст гепатит 6
 
эрүүл жирэмслэлт презентэйшн
эрүүл жирэмслэлт презентэйшнэрүүл жирэмслэлт презентэйшн
эрүүл жирэмслэлт презентэйшн
 
Jiremsen uyiin hollolt
Jiremsen uyiin holloltJiremsen uyiin hollolt
Jiremsen uyiin hollolt
 
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2014
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2014жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2014
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2014
 
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2016
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2016жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2016
жирэмслэлт ба эсэн мэнд амаржихуй 2016
 
1.2 Эрсдэл өндөртэй жирэмсэн эхийн сувилгаа
1.2 Эрсдэл өндөртэй жирэмсэн эхийн сувилгаа1.2 Эрсдэл өндөртэй жирэмсэн эхийн сувилгаа
1.2 Эрсдэл өндөртэй жирэмсэн эхийн сувилгаа
 
ахмад настангуудад-эрүүл-мэндийн-боловсрол-олгох
ахмад настангуудад-эрүүл-мэндийн-боловсрол-олгохахмад настангуудад-эрүүл-мэндийн-боловсрол-олгох
ахмад настангуудад-эрүүл-мэндийн-боловсрол-олгох
 
Hypertension last
Hypertension lastHypertension last
Hypertension last
 
618 семинар
618 семинар618 семинар
618 семинар
 
2.1 Цус алдалтын эмгэг эрт үе
2.1 Цус алдалтын эмгэг эрт үе2.1 Цус алдалтын эмгэг эрт үе
2.1 Цус алдалтын эмгэг эрт үе
 
Doood (1)
Doood (1)Doood (1)
Doood (1)
 
Хүүхдийн тархины саа
Хүүхдийн тархины саа Хүүхдийн тархины саа
Хүүхдийн тархины саа
 
эх барих
эх барихэх барих
эх барих
 
8. nursing intervention during pregnancy
8. nursing intervention during pregnancy8. nursing intervention during pregnancy
8. nursing intervention during pregnancy
 
1.3 Жирэмсний бусад хүндрэлүүд
1.3 Жирэмсний бусад хүндрэлүүд1.3 Жирэмсний бусад хүндрэлүүд
1.3 Жирэмсний бусад хүндрэлүүд
 
6. Жирэмсэн эмэгтэйд үзүүлэх сувилахуйн тусламж үйлчилгээ
6. Жирэмсэн эмэгтэйд үзүүлэх сувилахуйн тусламж үйлчилгээ6. Жирэмсэн эмэгтэйд үзүүлэх сувилахуйн тусламж үйлчилгээ
6. Жирэмсэн эмэгтэйд үзүүлэх сувилахуйн тусламж үйлчилгээ
 
ЖСАХ-Дааварх (1).pptx
ЖСАХ-Дааварх (1).pptxЖСАХ-Дааварх (1).pptx
ЖСАХ-Дааварх (1).pptx
 

More from Tuul Tula

шинжилгээ өгөхөд анхаарах зүйл
шинжилгээ өгөхөд анхаарах зүйлшинжилгээ өгөхөд анхаарах зүйл
шинжилгээ өгөхөд анхаарах зүйл
Tuul Tula
 
хөдөлгөөн эрүүл мэнд
хөдөлгөөн эрүүл мэндхөдөлгөөн эрүүл мэнд
хөдөлгөөн эрүүл мэнд
Tuul Tula
 
хөнгөвчлөх эмчилгээ
хөнгөвчлөх эмчилгээхөнгөвчлөх эмчилгээ
хөнгөвчлөх эмчилгээ
Tuul Tula
 
усны эрүүл ахуй
усны эрүүл ахуйусны эрүүл ахуй
усны эрүүл ахуй
Tuul Tula
 
тоглоом
тоглоомтоглоом
тоглоом
Tuul Tula
 
осол гэмтлээс сэргийлье
осол гэмтлээс сэргийльеосол гэмтлээс сэргийлье
осол гэмтлээс сэргийлье
Tuul Tula
 
орчны эрүүл мэнд
орчны эрүүл мэндорчны эрүүл мэнд
орчны эрүүл мэнд
Tuul Tula
 
ахмад
ахмадахмад
ахмад
Tuul Tula
 
архи таны эрүүл мэндэд
архи таны эрүүл мэндэд архи таны эрүүл мэндэд
архи таны эрүүл мэндэд
Tuul Tula
 
зохистой хоололт
зохистой хоололтзохистой хоололт
зохистой хоололт
Tuul Tula
 
эрүүл мэндийн зөвлөгөө
эрүүл мэндийн зөвлөгөөэрүүл мэндийн зөвлөгөө
эрүүл мэндийн зөвлөгөө
Tuul Tula
 
хог хаягдэлын менежмент
хог хаягдэлын менежментхог хаягдэлын менежмент
хог хаягдэлын менежмент
Tuul Tula
 
халдварт өвчин
халдварт өвчин халдварт өвчин
халдварт өвчин
Tuul Tula
 
усны хадгалах савны эрүүл ахуй
усны хадгалах савны эрүүл ахуйусны хадгалах савны эрүүл ахуй
усны хадгалах савны эрүүл ахуй
Tuul Tula
 
ундны усны эрүүл ахуй
ундны усны эрүүл ахуйундны усны эрүүл ахуй
ундны усны эрүүл ахуй
Tuul Tula
 
өвсөр үе сургалт
өвсөр үе сургалтөвсөр үе сургалт
өвсөр үе сургалт
Tuul Tula
 
дох/хдхв-с сэргийлье
дох/хдхв-с сэргийльедох/хдхв-с сэргийлье
дох/хдхв-с сэргийлье
Tuul Tula
 
гэрийн гадна, дотно орчин ба хувийн ариун
гэрийн гадна, дотно орчин ба хувийн ариунгэрийн гадна, дотно орчин ба хувийн ариун
гэрийн гадна, дотно орчин ба хувийн ариун
Tuul Tula
 
Zokhistoi khoollolt
Zokhistoi khoolloltZokhistoi khoollolt
Zokhistoi khoollolt
Tuul Tula
 
Tamxinii xereglee
Tamxinii xeregleeTamxinii xereglee
Tamxinii xereglee
Tuul Tula
 

More from Tuul Tula (20)

шинжилгээ өгөхөд анхаарах зүйл
шинжилгээ өгөхөд анхаарах зүйлшинжилгээ өгөхөд анхаарах зүйл
шинжилгээ өгөхөд анхаарах зүйл
 
хөдөлгөөн эрүүл мэнд
хөдөлгөөн эрүүл мэндхөдөлгөөн эрүүл мэнд
хөдөлгөөн эрүүл мэнд
 
хөнгөвчлөх эмчилгээ
хөнгөвчлөх эмчилгээхөнгөвчлөх эмчилгээ
хөнгөвчлөх эмчилгээ
 
усны эрүүл ахуй
усны эрүүл ахуйусны эрүүл ахуй
усны эрүүл ахуй
 
тоглоом
тоглоомтоглоом
тоглоом
 
осол гэмтлээс сэргийлье
осол гэмтлээс сэргийльеосол гэмтлээс сэргийлье
осол гэмтлээс сэргийлье
 
орчны эрүүл мэнд
орчны эрүүл мэндорчны эрүүл мэнд
орчны эрүүл мэнд
 
ахмад
ахмадахмад
ахмад
 
архи таны эрүүл мэндэд
архи таны эрүүл мэндэд архи таны эрүүл мэндэд
архи таны эрүүл мэндэд
 
зохистой хоололт
зохистой хоололтзохистой хоололт
зохистой хоололт
 
эрүүл мэндийн зөвлөгөө
эрүүл мэндийн зөвлөгөөэрүүл мэндийн зөвлөгөө
эрүүл мэндийн зөвлөгөө
 
хог хаягдэлын менежмент
хог хаягдэлын менежментхог хаягдэлын менежмент
хог хаягдэлын менежмент
 
халдварт өвчин
халдварт өвчин халдварт өвчин
халдварт өвчин
 
усны хадгалах савны эрүүл ахуй
усны хадгалах савны эрүүл ахуйусны хадгалах савны эрүүл ахуй
усны хадгалах савны эрүүл ахуй
 
ундны усны эрүүл ахуй
ундны усны эрүүл ахуйундны усны эрүүл ахуй
ундны усны эрүүл ахуй
 
өвсөр үе сургалт
өвсөр үе сургалтөвсөр үе сургалт
өвсөр үе сургалт
 
дох/хдхв-с сэргийлье
дох/хдхв-с сэргийльедох/хдхв-с сэргийлье
дох/хдхв-с сэргийлье
 
гэрийн гадна, дотно орчин ба хувийн ариун
гэрийн гадна, дотно орчин ба хувийн ариунгэрийн гадна, дотно орчин ба хувийн ариун
гэрийн гадна, дотно орчин ба хувийн ариун
 
Zokhistoi khoollolt
Zokhistoi khoolloltZokhistoi khoollolt
Zokhistoi khoollolt
 
Tamxinii xereglee
Tamxinii xeregleeTamxinii xereglee
Tamxinii xereglee
 

Нөхөн үржихүйн эрүүл мэнд

  • 1. “Ундрах-Ирээдүй” ӨЭМТ Их эмч Ж.Алтантуул * Хүний бэлгийн амьдрал болон Нөхөн Үржихүйн Эрүүл Мэнд (НҮЭМ) НҮЭМ
  • 2. *Илтгэлийн агуулга * Хүний бэлгийн амьдралын мөчлөг * НҮЭМ, бүрэлдхүүн, нөлөөлөх хүчин зүйл * Эсэн мэнд амаржихуй * Гэр бүл төлөвлөлт * БЗДХ/ХДХВ/ДОХ-оос сэргийлэх * Эрэгтэйчүүдийн НҮЭМ-ийн асуудал
  • 3. *Хүний бэлгийн амьдралын бүрэлдхүүн * Хүний хөгжил * Бэлгийн эрүүл мэнд * Сэтгэлийн хөдөлгөөн, харилцааны эв дүй * Бэлгийн зан үйл * Бэлгийн хүчирхийлэл
  • 5. * Õ¯ÍÈÉ ÀÌÜÄÐÀËÛÍ Ìª×˪à * Àìüäðàëûí ìº÷ëºã * Íÿðàé * 5-ààñ äîîø íàñíû õ¿¿õýä * ªñâºð ¿åèéíõýí * ͺõºí ¿ðæèõ¿éí íàñ * ͺõºí ¿ðæèõ¿éí íàñíû äàðààõ ¿å (öýâýðøèëòèéí áóþó àõìàä) * Òºðºõèéí ºìíºõ ¿åèéí òóñëàìæ, æèðýìñëýëò, òºðëºã; * Õ¿¿õäèéí ýð¿¿ë ìýíä; * Òºðºëòèéí äàðààõ ¿å áà íÿðàéä ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ; * Ãýð á¿ë òºëºâëºëò; * ¯ð õºíäºëòèéí äàðààõ òóñëàìæ; * Áýëãèéí çàìûí õàëäâàð(ÁÇÄÕ/ ÕÄÕÂ/ДОХ-оос сэргийлэх * Ýìýãòýéч¿¿äèéí ýìãýã, õºõíèé áîëîí óìàéí õ¿ç¿¿íèé õàâäàð; * Öóñ áàãàäàëò; * Òýæýýëèéí äóòàãäàë * Ýðýãòýé íºõºí ¿ðæèõ¿éí ýðõòíèé ýìãýã, ¿¿íä ò¿ð¿¿ áóë÷èðõàéí ýìãýã, áóñàä ͯÝÌ-èéí ýìãýã; * Áýëãèéí áîëîí æåíäåðèéí ÿëãààòàé áàéäëààñ áèé áîëñîí õ¿÷èðõèéëýë; * ¯ðã¿éäýë; * Õºíººëòýé äàäàë; * Öýâýðøèëò áà íàñòàí
  • 6. * ͯÝÌ –ÈÉÍ ÒÎÄÎÐÕÎÉËÎËÒ *ͯÝÌ ãýäýã íü çºâõºí íºõºí ¿ðæèõ¿éí ýðõòýí òîãòîëöîîíû ýð¿¿ë ìýíäèéí àñóóäàë áèø áºãººä áèå áÿëäàð, îþóí óõààí, íèéãìèéí òàëààð á¿ðýí òºãñ ýñýí ìýíä áàéõûã õýëíý. *ͯÝÌ íü õ¿ì¿¿ñ сэтгэл ханамжтай, àþóëã¿é áýëãèéí àмьдралтай, нөхөн үржих чадвартай хэзээ, хэдэн хүүхэд төрүүлэх талаар ÷ºëººòýé øèéäýж байх зэрэг асуудлууд багтана.
  • 7. * НҮЭМ-ийн бүрэлдхүүн хэсгүүд ХДХВ/ДОХ/ БЗДХ-аас сэргийлэх Хавдраас урьдчилан сэргийлэх Удирдлагын дэмжлэг Үр хөндөлт Эсэн мэнд амаржихуй Гэр бүл төлөвлөлт Эрчүүдийн НҮЭМ Үргүйдэл Өсвөр үеийн НҮЭМ Өөртөө Гэр бүл Хамт олон
  • 8. *ͯÝÌ-ä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä Ýäèéí çàñãèéí áàéäàë Áîëîâñðîëûí àñóóäàë Óëñ òºðèéí áàéäàë Àæèë ýðõëýëòèéí áàéäàë Õîîë òýæýýëèéí áàéäàë Àìüäðàëûí õýâ ìàÿã Óëàìæëàëò à÷ Íèéãìèéí áîëîí õ¿éñèéí õîëáîî Ãýð á¿ëèéí îð÷èí õîëáîãäîë
  • 9. *Охид, эмэгтэйчүүд жèðýìñýí ýñýõýý ÿàæ ìýäýõ âý? *Õàìãààëàëòã¿é áýëãèéí õàâüòàëä îðñîí *Áèåíèé þì èðýõã¿é áàéõ *ßäðàõ *¯íýðò ìýäðýã áîëîõ *Õîîëíû äóðøèë ººð÷ëºãäºõ *Õºõ õºíä¿¿ðëýõ *Íîéðìîã áîëîõ шинж тэмдэг мэдэгдвэл эмчид хандаарай, -------- Жирэмсний сорил тавьж үзнэ --------- Эмч үзлэг хийж, эхогоор оношлоно
  • 10. * Жирэмсний хяналтанд байснаар жирэмсний тээлтийн хугацаанд үүссэн, таны сэтгэлийг түгшээсэн олон төрлийн асуултанд хариу авах боломжтой. Жирэмсний хяналтанд эрт орсноор дараах ач холбогдолтой. Үүнд 1. Жирэмсний хугацааг хамгийн зөв тодорхойлно. 2. Жирэмсний амралт авах хугацаа, амаржих өдрийг нарийвчлан тогтоох боломж бүрдэнэ. 3.Эмэгтэйн биед буй эрхтэн тогтолцооны эмгэгийг эрт оношилж тэр нь жирэмсний явцад хүндэрч амь насанд аюул учруулах боломжтой эсэхийг урьдчилан тогтоож эмчилнэ
  • 11. * 4. Жирэмсний бүх хугацаанд эмэгтэйн биеийн байдлыг нарийвчлан хянаж, Жирэмсний эмгэг үүсч буй эсэхийг цаг алдалгүй оношлож эмчлэх боломж бүрдэнэ. 5. Хэрэв та энэ удаагийн жирэмслэлтийг хүсэхгүй байвал жирэмслэлтийн болон төрөлтийн явцад хүндрэл үүсч таны амь насанд аюул учирч болох эмзэг байдалтай байгаа болон жирэмслэлтийг эрт хугацаанд аюул багатайгаар төгсгөх боломж бүрдэнэ.
  • 12. * 6. Хэвлий дэхь ургийн өсөлтийг хянаж ургийн эмгэгийг эрт илрүүлж эмчилнэ. 7. Залуу эцэг эхчүүдийн сургууль, жирэмсний болон төрөлтийн явцад сахивал зохих эрүүл ахуйн дэглэмийг эзэмшихэд тустай. 8. Төрөлтийн өвдөлтийг хөнгөвчлөх аргыг эзэмшихэд туслана. 9. Танай нөхөр, найз залуу өөрт чинь жирэмсэн үеийн хооллолт, ажил, амралтын дэглэмийг зохицуулах ач холбогдолтой.
  • 13. * *Толгой өвдөх *Дотор муухай оргих *Огиулах бөөлжих *Нүдний өмнө оч харагдах *Амьсгаадах *Биеийн жин нэмэгдэхгүй байх эсвэл 7 хоногт 400гр –с дээш нэмэгдэх *Хэвлийн доод хэсгээр базалж өвдөх *Хавагнах *Шээсний гарц багасах, ойр ойрхон шээх *Арьс салст гэнэт цайх *Хүүхэд хөдлөхгүй болох *Үтрээнээс цус эсвэл ус гарах
  • 14. * Та өөрөө , таны гэр бүл ойр дотныхон жирэмслэхэд эрсдэлтэй байдлууд, жирэмсний хугацаанд тохиолдож болох хүндрэлийн талаар зохих мэдлэгтэй байвал цаг алдалгүй арга хэм жээ авч чадна. Эмзэг байдал гэдэг нь: 1. 19-өөс доош 35-аас дээш насны жирэмслэлт 2. 5-аас дээш олон төрсөн 145 см-аас намхан эх 3. 2-оос доош жилийн өмнө төрсөн 4. Өрх толгойлсон амжиргааны түвшин доогуур ядуу эмэгтэйчүүд 5. Өмнөх жирэмслэлт төрөлт, төрсний дараах үед хүндрэлтэй байсан эмэгтэйчүүд 6. Эрхтэн тогтолцооны архаг хууч эмгэгтэй эх жирэмслэж төрөх 7. Өмнөх жирэмсний явцад дутуу төрсөн эсвэл амьгүй хүүхэд төрүүлсэн эхчүүд
  • 15. * *Зулбалтыг эрт жирэмсний 12 хоногоос өмнө зулбалт, хожуу зулбалт 12-22 долоо хоногтой зулбалт гэж хуваана. Зулбалт, дутуу төрөлтийн шалтгаан: *Олон дахин үр хөндүүлсэн *Умайн хүзүүний дутагдал • Эхнэр нөхрийн цусны тохироо нийлээгүйгээс ураг амьгүй болох • Умайн хоргүй хавдартай байх • Салаа умайтай байх • Чихрийн шижин, сүрьеэ өвчин, элэгний хүнд өвчнүүд • Бэлгийн замын халдварт өвчнүүд • Бэлгийн харьцаанд орох • Хэт их ачаалалтай ажиллах • Стресс
  • 16. * Зулбалтыг дараах байдлаар ангилна  Үр аяндаа зулбах  Тулгарсан зулбалт  Бүрэн бус  Халдварлагдсан зулбалт  Өсөлтгүй жирэмслэлт Хууль бус үр хөндөлт  Эмнэлгийн бус нөхцөлд, стандартын дагуу хийгдээгүй, мэргэжлийн эмч хийгээгүй, эм хэрэглэж үр зулбуулсан зэрэг бүх үр хөндөлтийг хууль бус үр хөндөлт гэнэ.
  • 17. Зулбалтын үед гарах үндсэн шинж тэмдэг Хэвлийн доод хэсэг, давсагаар базалж өвдөх ууц нуруу чилэх Доошоо нөжирсөн цус , үр хөврөлийн эд гадагшлах Эсвэл бага хэмжээний хар хүрэн цус гарах Тулгарсан зулбалт: Умай агшиж өвдөөгүй үр хөврөл гадагшлаагүй үед үтрээгээр цус гарч байхыг хэлнэ. Цаашид бүрэн ба бүрэн бус зулбалтанд шилжиж болно. Энэ үед жирэмсний тест эерэг байна. Чанд авиагаар ургийн амьд эсэхийг тогтоож болно. Бүрэн зулбалт: Умай базалж өвдөнө. Ураг эхэс умайгаас бүрэн гадагшилсан байна. Зулбахаас өмнө жирэмсний шинж тэмдэг илэрч, сарын тэмдэг сааталтай байна. Зулбасны дараа умайн базлалт зогсоно. Цус алдалт зогсоно. Жирэмсний шинж тэмдэг зогсоно. Бүрэн бус зулбалт: Умайд үр зулбах явцад эхсийн үлдэгдэл, ургийн үлдэгдэл умайн хөндий, умайн хүзүүнд саатаж үлдэхийг хэлнэ. Гарах шинж тэмдэгт цус алдалт зогсохгүй, умайн базлалт өвдөлт намдахгүй, хүндрэл нь халдварлагдах буюу цус алдаж эх амь насанд аюултай болно.
  • 18. * Цус багадалт: Монголын эмэгтэйчүүдийн 40% нь цус багадалттай байдаг. Эдгээрийн ихэнх нь жирэмсэн болохоос өмнө цус багадалттай байдагаас жирэмсний явцад өөрт нь болон хүүхдийн эрүүл мэндэд хортой нөлөө үзүүлдэг. Энэ нь бүх өвчний суурь болдог. Цус алдах умай агшихгүй байх, хүүхэд дутуу төрөх , цаашилбал амьгүй төрөх ч хүндрэл гарна. Иймд охид эмэгтэйчүүд хоол тэжээлийн дутагдалд орохгүй байх ба эрт оношлуулан эмчлүүлэх нь зүйтэй. Чихрийн шижин: Чихрийн шижин өвчтэй эмэгтэйчүүд өвчний хүнд үедээ ороогүй бол хэвийн төрдөг. Харин хүүхдээ тээж байхдаа эмчийн хяналтанд байж хүүхдийг өвчний хямралд оруулахгүйн тулд эмийг зөв хэрэглэж, хоолны дэглэмийг чанд сахих хэрэгтэй.
  • 19. Зүрхний өвчин: зүрхний маш хүнд гажиг зүрхний хүнд хэлбэрийн өвчнүүд нь амь насанд аюул учруулж болзошгүй тул жирэмслэлтийн талаар эмчээс зөвлөгөө авах нь чухал. Хангалттай унтах цээжээр өвдөх, хөл гар хавагнах, амьсгаа тасалдах, амьсгаадаж зүрхний орчимд өвдөх зэрэг шинж илэрвэл эмчид хандах нь зүйтэй. Даралт ихсэх: Цусны даралт дунджаар 12080 байдаг. Үүнээс ихсэх болон буурвал эмгэг гэж үздэг. Жирэмсэн байхад цусны даралт өндөрсөж ихсэх нь таталт өгөхийн өмнөх шинж байдаг. Иймд жирэмслэхээс өмнө даралт тогтвортой биш бол эмчлүүлэх хэрэгтэй. Цусны даралт ихсэх нь зүрх судас, бөөрний өвчин, дотоод шүүрлийн булчирхайн эмгэгээс болон ихсэх ба мөн сэтгэл санааны тавгүй байдалд орох, сэтгэл хөдлөл ихсэх, буурах, нойргүй болох, ядрах зэрэг нь үүнд нөлөөлдөг.
  • 20. * Жирэмсний хожуу үеийн хордлого гэдэг нь жирэмсний 20 неделиэс эхлэж АД ихсэх, хавагнах, шээсээр уураг алдах шинжээр илэрдэг эмгэгийг хэлнэ. Жирэмсний хожуу хордлого үүсч болох эрсдэлтэй хүмүүс *Жирэмслэхээс өмнө А/Д их, бөөрний эмгэгтэй байсан *Урьд жирэмсэн хожуу хордлоготой /50-70% дахина/ *Нас 18-аас бага, 30-аас дээш байх *Мэргэжлийн болон ахуйн хортой нөхцөл *Цаг уур, экологи /баянөлгий, увс,говь-алтай/ *Хорт зуршил *Хөдөлмөр амралтын дэглэм алдагдах
  • 21. * 1. Шилэн хүзүү хөших, нүд бүрэлзэх / АД ихсэх / 2. Толгой өвдөх, дотор муухай оргих 3. Гар хөл, бүх биеээр хавагнах 4. Шээсний гарц багасах 5. Ам цангах 6. Аюулхай орчим өвдөх 7. Огиулах,бөөлжих 8. Нойрондоо муудах 9. Амьсгаа давчдах
  • 22. * Манас таталтын урьдал үе буюу Преэкламсийн ангилал Хөнгөн Цангеместерийн 3 шинж: 1. Артерын даралт ихсэх /100/160 ммМУБ хүртэл/ 2. Шээсэнд уураг илрэх /хоногт 300мг/ 3. Хавагнах /хөлийн шилбэ, хэвлий болон бүх биеээр/
  • 23. * Манас таталтын урьдал үе буюу Преэкламсийн ангилал * Хүнд 1. А/Д 100/160 ммМУБаас дээш 2. Хоногт шээстэй хамт 300мг-аас дээш уураг алдах 3. Бүх биеэр хавагнасан Эдгээрээс гадна толгой хүчтэй өвдөх, нүдэнд оч маналзах, аюулхайгаар өвдөх, хүүхэн хараа нарийсах зэрэг шинжүүд илэрнэ.
  • 24. * Манас таталт /Эклампси/ Жинхэнэ эклампсийн таталт дунджаар 1-2 минут үргэлжилдэг ба тодорхой дэс дараалалтай нэгээс нөгөөд солигдох 4 үеэр явагддаг: 1. Таталтын урьдал үе. Нүрний булчингаас эхлэн үе мөчний бүх бие булчингууд чичигнэж эхэлдэг. 30сек орчим 2. Нумалж татах үе. Биемахбодийн булчингууд хүчтэй татаж, өвчтөн шилээ татан нумладаг. Өвчтөний царай цайвар, эрүү зуурсан, хүүхэн хараа өргөссөн, нүд цагаанаар эргэлдсэн. Энэ үед ЗС, амьсгалын системийн ажиллагаа зогссон байна. 10-20 сек. Тархинд цус харваснаас өвчтөн нас эцэслэж болдог. 3. Тийчигнэж татах үе. Эрхтэн эдүүдэд чичирхийлэх янзаар мөчнүүд тийчигнэх маягаар таталдалт үүсч, таталдалтын тоо цөөрсөөр тайван байдалд шилжинэ. Энэ үеэс өвчтөн эв муутай амьсгалж ээлнэ. Царай нь хөхөрсөн байна. 30сек- 1мин 4. Таталтаас гарах үе. Өвчтөн таталтаас гарахад амьсгал гүнзгийнрч унтаа байдалд орно. Амнаас цустай хөөс гарч болно.Царай нь аажим ягаарна.
  • 25. * Төрөлт дөхөж байгааг дараах шинжүүдээр мэдэж болно: - Ууц нуруугаар чилж өвдөх - Ойр ойрхон шээс хүрэх - Доошо бага зэрэг салсархаг зүйл, заримдаа цусан судалтай гарах - Хэвлийн доод хэсгээр бага зэрэг базалж өвдөх зарим эхчүүдэд төрөлт гэнэт эхэлж болно. Төрөлтийн үе шатууд : 1-р үе шат: Умай жигд хүчтэй базлаж эхлэснээс хойш хүүхэд доошилж умайн хүзүү бүрэн нээгдэхийг хэлнэ. Энэ үед анхан төрөгч 10-14 цаг, давтан төрөгч 7-10 цаг үргэлжилдэг. 2-р үе шат: Умайн хүзүү бүрэн нээгдэснээс хойш хүүхэд төрөх хүртэл үргэлжилнэ. Энэ үед анхан төрөгч 1-2 цаг, давтан төрөгчид 30мин-1 цаг үргэлжилнэ. Энэ үед умайн маш хүчтэй базлалт өгч дүүлэлт үүснэ. Энэ үед эмч, эх баригчийн үгийг анхааралтай сонсож дүлэлт хоорондын богино хугацаанд гүн амьсгалж, амрахыг хичээх нь зүйтэй. Хүүхдийн толгой цухуймагц та дүлэхээ больж эх баригч эмч нь хүүхдийн толгой биеийн алгуур гаргана. 3-р үе шат: Хүүхэд төрсгөөс хойш эхэс ховхорч гадагшлах хүртэл үргэлжилнэ. Хүүхэд төрснөөс хойш 5-30 минутын дотор эхэс салж гарна. Эхэс салж гарсны дараа бага зэрэг цус гарч болно.
  • 26. * Хүүхэд төрөх хугцаанаасаа 10-14 хоног өнгөрөхийг илүү тээлт гэнэ. Гол шалтгаан нь: Жирэмсэний явцдаа умайн булчин суллах эм тариа их хэрэглэснээс умайн хананы мэдрэлийн төгсгөлийн цочромтгой байдал суларч умайд нийлэгждэг биологийн идэвхт бодис багаснаас шалтгаалдаг. Урагт нөлөөлөх : -Перинаталь эндэгдэл ихсэнэ. -Хүүхдийн толгойн яс хатуурсанаас хүүхэд ба эхэд төрөхийн гэмтэл үүсдэг. -Ургийн арьс тослоггүй гуужсанаас ураг нярайн гэмтэл амархан авдаг. - Хүүхэд хүчилтөрөгчийн дутагдалтай гарч болно. - Ихэсийн хөгшрөлтөөс болж ихэс умайн цуснй эргэлт өөрчлөгдөнтэжээлийн хямралд орж зунгаг гарснаас ус ногоорч халдвар авах нь хялбар болдог. Жирэмсний явц нь: Жирэмсний хожуу хордлого өгөх, ураг амьгүй болох, бүтэлттэй төрж болно. Төрөлтийн явц: - Ургийн ус эрт гарах, төрөх хүчний сулралт болох, халдвар орох - Төрөх үед ураг амьгүй болох - Төрсний дараа цус алдах зэрэг хүндрэл гарч болно.
  • 27. * ÝÑÝÍ ÌÝÍÄ ÀÌÀÐÆÈÕÓÉ *Ýñýí ìýíä àìàðæèõóé ãýäýã íü ýð¿¿ë ýõ õ¿ññýí ¿åäýý æèðýìñýëæ, àþóëã¿é àìàðæèõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõýä ÷èãëýñýí ìýäýýëýë, çºâëºãºº, ¿éë÷èëãýý, íèéãìèéí èæ á¿ðýí àðãà õýìæýýã óã îéëãîëòîîð èëýðõèéëäýã. Òýãâýë ...
  • 28. * ЭСЭН МЭНД АМАРЖИХУЙ нь 3 үндсэн зүйлээс бүрдэнэ: *Өөртөө тавих анхаарал халамж *Гэр бүлийнхний зүгээс *Хамт олон олон нийтийн зүгээс тавих анхаарал халамж орно
  • 29. *Сэргийлж болох 3 хожимдол * Хожимдол 1: -Эмнэлгийн тусламж хайхаа мэдэхгүй, хүсэхгүй, хайхгүй байсаар байдаг * Хожимдол 2: -Эмнэлэгт очихдоо цаг алдаж хожимдохыг хэлнэ *Хожимдол 3: - Эмнэлэгт шаардлагатай тусламжийг яаралтай, чанартай үзүүлэхэд хожимдол үүсэхийг хэлнэ.
  • 30. * ÃÝÐ Á¯Ë Ҫ˪Â˪ËÒ *Ãýð á¿ë òºëºâëºëò ãýäýã íü өөрийн эрүүл мэнд, эдийн засгийн байдалд тохируулан тохиромжтой насандаа, хүссэн үедээ, жирэмсэлж, эрүүл саруул хүүхэд төрүүлэх, төрөлт хоорондын зайг зөв зохицуулна гэсэн үг. *ГБТ ямар ач холбогдолтой вэ? - Эхэд, хүүхдэд, гэр бүлд, цаашлаад улс орны аюулгүй байдалд чухал ач холбогдолтой - Ìàíàé óëñûí ãýð á¿ë òºëºâëºëòèéí óðèà áîë `ýðò áèø, îðîé áèø, îéðõîí áèø`
  • 32. *Бэлгийн замаар дамжих халдвар БЗДХ-тай хүнтэй хамгаалалтгүй хавьтахад халдвар авна. /20 гаруй төрлийн өвчин/ * Ялгадас гардаг * Яр шархлаат *Сэргийлэхийн тулд: - Тэвчих –Т - Үнэнч байх-Ү - Бэлгэвч зөв хэрэглэх-Б - Мансууруулах бодис хэрэглэхгүй байх -М
  • 33. *ÁÇÄÕ-ûí ¿åä èëðýõ øèíæ òýìäýã *Áýëýã ýðõòíýýñ õýâèéí áóñ ÿëãàäàñ ãàðàõ/ ¿íýðòýé, èäýýðõýã/ *Øýýõ ýñâýë хавьтахад ºâäºõ, õàëóó îðãèõ, õîðñîõ *Áýëýã ýðõòýí îð÷ìîîð ÿð øàðõ, ¿¿, öýâð¿¿ óðãàöàã ãàðàõ *Áýëýã ýðõòíèé îð÷èì çàãàòíàõ *Õýâëèéí äîîä õýñãýýð ºâäºõ *ÁÇÄÕ øèíæ òýìäýã èëðýõã¿é áàéõ íü ýëáýã
  • 34. *ХДХВ/ДОХ-оос сэргийлэх ХДХВ-ын халдвар дамжих Өндөр эрсдэл: *Хамгаалалтгүй бэлгийн хавьталд орох *Эхээс урагт/хүүхдэд *Халдварлагдсан цус цусан бүтээгдхүүн сэлбэх Сэргийлэхийн тулд: *Тэвчих, Үнэнч байх, Бэлгэвч, /ТҮБМ/ Мансууруулах бодис хэрэглэхгүй байх *СДЗШ –Сайн дурын зөвлөгөө шинжилгээ
  • 35. * Эхээс урагт ХДХВ-ын халдвар дамжих эрсдэл *Жирэмсэн үед 5-10% *Төрөх үед- 10-20% *Хөхүүлэх үед- 10-15% *Сэргийлэх ямар нэг арга хэмжээ аваагүй бол ХДХВ-ын халдвартай жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн 25-45% нь хүүхэддээ халдвар дамжуулна *Богино хугацаагаар ретровирусын эсрэг урьдчилан сэргийлэх эмчилгээ хийвэл ХДХВ-ын халдвартай эхээс хүүхдэд дамжих халдварыг 40-50%-иар бууруулж чадна (UNAIDS,2000).
  • 36. * Эрчүүдийн НҮЭМ-ийн асуудал (1) *Эрэгтэйчүүд өөрсдийгөө бэлгийн эрсдэлт байдлаас хамгаалж сурах хэрэгтэй *Эцэг болох амархан, харин эцэг байх хэцүү *Хүүхэд бүр ээж аавтайгаа хамт амьдрах ёстой *Эрэгтэйчүүд хүүхдийнхээ өмнө үүрэг хариуцлагатай *Ямар ч нийгмийн болоод бэлгийн харьцаанд эрэгтэй, эмэгтэй хүн тэгш эрхтэй түнш билээ *Бэлгийн харьцаа нь хоёр талын сайн дурын үндсэн дээр байх ёстой бөгөөд ямар нэгэн дарамт шахалтгүй байх учиртай *Эрчүүд түрүү булчирхайн хавдраас урьдчилан сэргийлэх үзлэгт орж, шинжлүүлэх нь хүндрэлээс сэргийлэх, эрт оношлох, эмчлэхэд дэмжлэгтэй
  • 37. * Эрчүүдийн НҮЭМ-ийн асуудал (2) *Эрчүүдийн цэвэршилтийн асуудал байна *Эрчүүдийн түрүү булчирхайн эмгэгийн үед гарч болох шинж тэмдгүүд: *Шээс чавдархаж гарах *Шээс дусагнах *Давсаг сайн сулраагүй шинж мэдэгдэх *Түрүү булчирхай томрох *Улмаар түрүү булчихайн хавдар гэж оношлогдвол *Эрчүүд түрүү булчирхайн хорт хавдраас урьдчилан сэргийлэх үзлэгт эрт орж шинжлүүлэх нь, хүндрэлээс сэргийлж, эрт оношлох, эмчлэхэд дэмжлэгтэй болно гэдгийг эрчүүд ойр дотнын хүмүүст нь ойлгуулах *Мэргэжлийн эмчид яаралтай хандах нь чухал