afn ;lxb
lht' kN6L/x]sf] lyof] . sf]7fdf Pp6f ;fgf] emofn lyof] . ToxL
emofnaf6 aflx/ a/08fdf an]sf] aTtLsf] pHofnf] p;sf] cfFvfdf
kl//x]sf] lyof] . Pp6f knfli6ssf] af]/fsf] lj:t/fdf cfkmgf] O:6sf]6
k6ofP/ tlsof agfPsf] lyof] . h]7sf] dlxgf, kfgL k/]sf] lyPg . udL{
vkL g;Sg' lyof] . Pp6f ;fgf] emofn afx]s aGb sf]7fdf xfjf rNg]
st} 7fpF lyPg . udL{n] ;f; /f]lsPnf h:tf] x'GYof] . hLpaf6
kl;gfsf] wf/f 5'6bYof] . nfdv'§]x?sf] ayfgn] x/avt uLt ufO/
xGYof] . 3/df x'Fbf p;nfO{ aTtLsf] pHofnf]df lgb|f kb}{gYof] . Pp6f
dfq nfdv'§] st} s/fof] eg] hLp l;l/ªu eP/ ;'Tg ;Sb}gYof]. oxfF
lt s'/fn] p;nfO{ k|efj kfb}{gg . /fte/L hlt nfdv'§]n] 6f]s]klg
p;n] wkfpFb}g . p;sf z/L/ e/L /x]sf lgn8fd / 3fpx?sf]
t'ngfdf nfdv'§]n] 6f]s]sf bfu t yfxf g} x'b}gy] .
p ;fgf] 5Fbf b]lv g} p;sf] cfdfn] ;w}F u'gu'gfpg] Pp6f uLt
lyof], æk"mnsf] y'Fuf au]/ uof] uªufsf] kfgLdf =============Æ eGg] . of]
uLt p;n] /]l8of]df klg w]/} k6s ;'g]sf] lyof] . Hofb} dg kYof]{ .
cfdfn] uLt u'gu'gfpFbf ;fFemdf p;nfO{ t'?Gt lgb|f kl/xfNYof]. of]
uLtsf] w'g g} cgf}7f] lyof] t/ clxn] zfxL ;]gfsf] d]h/sf] sf]7fdf
hj ToxL w'g aHbYof], Tof] w'gn] oxfF cftªs NofpYof], ljklTt
NofpYof] / NofpFYof] ljeT; d[To' . d]h/sf] sf]7fdf hj Tof] w'g
aHbYof], l;kfxLsf a'6x? aHg yfNby] / tL a'6x?sf cfjfh y'g'jfsf]
sf]7flt/ glhlsGy] . clg 9f]sf v'NbYof] / a'6 y'g'jf dWo s'g} Pp6fsf]
z/L/df ah|Gy] . To;nfO{ a'6n] lxsf{pFb} l3;fb}{ d]h/sf] sf]7fdf
nluGYof] . clg ;'? x'GYof] ?jfaf;L, lrTsf/, u8ofªu'8'ª / ufnL unf}
h . s]xL ;do kl5 y'g'jfsf] nf; sxfF 7]ufg nufpg] eg]/ 5nkmn
u/]sf] ;'lgGYof] . s'g} efUodfgL y'g'jf dfq kms]{/ sf]7fdf cfpFYof] .
lht' ;ft lbg klxn] cfkmg} 3/af6 cfdfsf] cufl8af6} lhNnf
ljsf; ;ldltdf ad xfg]sf] cf/f]kdf kqmfp k/]sf] lyof]. p cfpFbf
klxnf] lbg of] sf]7fdf % hgf y'g'jfx? lyP . To;kl5 k|To]s lbg b'O{
tLghgfsf b/n] ylkPsf ePklg clxn] of] sf]7fdf rf/hgf dfq
y'g'jfx? lyP, p ;d]t . c? y'g'jfx? sxfF uP lht'nfO{ yfxf lyPg
t/ c?n] ;]gfn] df¥of] eGby] . d/]sf] ufOFu'OF xNnf ;'g] klg p;n]
nf; b]v]sf] lyPg .
lht' c;n rl/qsf] 5f]/f] lyof] . p ufpF 8'Ng hfFb}gYof] . ;flyx?
klg w]/} lyPgg p;sf . gf} sIffdf k9bf ;fyLx?af6 ufpFdf
dfcf]jfbL cfpF5g eGg] ;'g]sf] dfq xf] . p;sf] Pp6f efO{ lyof] kfFr
jif{sf] . afa'n] ef/tlt/ uP/ sfd uy]{ / 3/df cfpFbf v]tL kftLdf ;
3fpy] . cfdf 3/sf] ;a} sfd uly{g . v]tLkftL, 5f]/fx?sf] x]/ljrf/,
ufOa:t'sf] kfngkf]if0f pg}n] ub{lyg . sfdaf6 k'm;{b lgsfn]/ k/
fnsf] u'Gb|L a'g]/ a]Rg] klg ub{lyg . rNnf s'v'/f, v;L kf7f a]r]/ 3/
sf] vr{ rnfplyg .
lht'sf a'jf 3/df lyPgg . zfxL ;]gfsf hjfgx? cfP/ s]xL
a'emg' 5, kl5 cfOxfN5 eg]/ p;nfO{ NofPsf lyP . cfdfn] s]xL ?k}
ofF / vfhf lbg vf]Hbf l;kfxLn] s]xL lbg' kb}{g, ;fFemdf kmls{xfN5
eg]/ lng} lbPgg . p;n] b'v]sf] hLp d'l:snn] rnfpFb} sf]N6] kmls{of]
. cfdfnfO{ ;De]m/ cfFvfaf6 tk tk b'O{ yf]kf cfF;' v;fNof] . p clxn]
ufpFs} lzjzlSt dfWolds ljbofnodf sIff bzdf k9bYof] .
k9fO{ w]/} /fd|f] gePklg ;Gtf]if hgs lyof] . 3/sf] sfddf
cfdfnfO{ ;3fpg', efOnfO{ cIf/ l;sfpg' / k9g' p;sf d'Vo sfdx?
lyP .
;}lgs SofDksf] u]6 aflx/ ;Dd NofpFbf p;nfO{ ;Ddfg hgs ?
kdf NofOof] . hj u]6 leq k|j]z u/fOof], p PsfPs dfcf]jfbL
cftªssf/L e}xfNof] . clg alif{g yfn] n67L, a'6 / kfOksf jiff{x? .
clg l3;fb}{ NofP/ oxL sf]7fdf y'lgof] cGo kfFr hgf y'g'jfsf] ;fydf
. pgLx? n'uf RofltPsf, /StfDo 3fpx?n] el/Psf, kx]lnPsf, cfFvf
u8]sf ;f]emf ufpFn] h:tf b]lvg] AolStx? lyP . cfPsf] ;feFm p;nfO{
s]xL vfgf lbOPg . /fte/ nfdv'66]x?sf] x'n p8L/x]sf] kmf]x/ sf]7fdf
ef]s} ;'Tbf lgb|f nfUg] s'/} ePg . c? JolStx?nfO{ lbpF;} vfgf
lbO{ ;lsPsf] lyof] . s;};Fu s]xL vfg]s'/f lyPg . /fte/ æk"mnsf]
y'Fuf au]/ uof]=====Æ eGg] uLtsf] w'g w]/} k6s aHof]. w'g aHg ;fy
Ps PshgfnfO{ af]nfOGYof]. Ps 306f es'/]/ NofOGYof] . d]h/sf]
sf]7faf6 k'?if / dlxnfsf] ?jfO{, lrTsf/ / cft{gfbn] 3/sf sf]7fx?
k|ltWjlgt x'Gy] . Ps hgfn] p;nfO{ lj:tf/} lrdf]6]/ eg]–æs]xL
gaf]Ng', w]/} af7f] gaGg', s;}nfO{ gkf]Ng', cfkmgf] 3/sf s'/fx? ;f]w]
kl5 ;To s'/fx? dfq eGg' .Æ
dWo] /ftlt/ dfly xNnfvNnf eof] . …/Ltf d/L, Tof] s]6L ;fx|} /
fd|L lyO{ . s;/L ck/flw sfddf nflu xf]nL < ljr/L d/L Û dbf{ ;Dd
klg Pp6f s'/f eGg] xf]Og, s:tf] tflnd lbPsf] x'Fbf] /x]5 .Ú eGg]
ufOu'O{ s'/fx? ;'lgof] . æTo; s]6LnfO{ Tof] n7]a|f] g]tf k'/]sf] 7fpFdf
nu]/ uf8 .Æ d]h/n] cfb]z u/]sf] ;'lgof] .
w]/}a]/ vnan ePkl5 aftfj/0f zfGt eof] . ljxfg rf/
ah] ;Dd dzfg3f6 h:tf] ;Ggf6f 5fof] . ljxfg rf/ ah] kl5 k]m/L
vnan ;'lgg yfNof] . aflx/ hfg] / leq cfpg] qmd rln/Xof] . kfFr
hgf dWo] b'O{ hgf y'g'jfx? ufoa ePsf lyP .
æpxfFx?nfO{ sxfF nUof] <Æ lht'n] tLghgf dWo Ps
hgfnfO{ ;f]Wof] .
æ/flt g} zfxL ;]gfn] vfof] . b'j} zxLb x'g' eof] . Ps hgfnfO{ t
d}n] aflx/ n}hfg nfu]sf] b]v]“ t/ csf]{nfO{ d¥of] eGg] ufOu'O{ xNnf
dfq ;'g“] . n}hfg nfu]sf] b]lvg . cfh /flt dfq rf/ hgf ;fyLx?
dfl/g' eof] . xfdL klg slt lbg;Dd afFrf}nf / < lbgdf b'O{ lunf;
kfgL / Ps Kn]6 eft dfq lbG5, Ps hgfnfO{ . k|f0f lg:sg klg slt
sl7g x'Fbf] /x]5 < oxfFaf6 aflx/ hfg lbg] xf]Og . w]/} oftgf ef]Ug'
eGbf t k|f0f lgl:s uP t /fd|} x'GYof] .Æ Ps hgfn] ;fptL u/] . csf]{
Ps hgfn] r'k nfUg] ;+s]t u/]kl5 k]m/L ;a} r'k nfu] .
lht'n] /fte/ w]/} k6s cfdfnfO{ ;Demof] . p;n] cfdfsf] dfofn'
xft cfkmgf] skfndf d';fl/Psf], cf]9g] s'/f cf]9fO lbPsf], e'mn
ldnfO{ lbPsf], st}af6 cfpFbf sDd/af6 s]xL vfg]s'/f lgsfn]/
lbPsf] ;DemL/Xof] . Tof] /ft To;} s6of] . csf]{ lbg ljxfg !) ah]lt/
ToxL w'g aHof] . p;nfO{ dfly af]nfOof] . dfly uPkl5 ;]gfsf] d]h/
afns[i0f ;f]kmfdf a;]sf] lyof] . p;sf] bfFoflt/ b'O{ hgf ;}lgs hjfg
xftdf P;=Pn=cf/= ;dft]/ plePsf lyP . d]h/ ;}lgs kf]zfsdf
lyof] . p;sf cfFvf ag lj/fnf]sf h:tf lyP . sfg 7'nf lyP / b'j}
cfFvfsf cfFlv ef}F hf]l8Psf lyP . gfssf Kjfnx? 7'nf ePsf]n] p
cgf}7f] hLj h:tf] b]lvGYof] . gfsdf Pp6f sf]7L lyof] . bfFt xfTtLsf
h:tf b]lvGy] . o:tf] dfG5] t dzfg3f6df d'bf{ kf]Ng] sfddf
lgs} ;'xfpYof] xf]nf . oxfF b]zsf] /Iff ug]{ lhDd]jf/L s;/L kfof]xf]nf <
lht'n] dgdf o:t} s'/f ;f]lr/x]sf] lyof] . d]h/n] h'Fuf d';fb}{ ;f]Wof],
æP o'jf sd/]8, slxn]b]lv nfluof] t qmflGtdf <Æ
lht' s]xL af]n]g .
æeg ;fn] Û slxn] b]lv nflu; qmflGtdf <Æ p;sf] d'v / a'6
Ps} rf]6L rn] . a'6sf] rf]6n] lht' 6]a'ndf ahfl/of] . p;sf] 6fpsf]
6]a'nsf] s'gfdf nfu]/ eNeNtL /ut aUg yfNof] . k]m/L csf]{ a'6 ;Fu}
ulh{of] d]h/, æof] b]zdf a;]/ o;} b]znfO{ aaf{b kfg]{ < cftªs k}
mnfpg] < >L % nfO{ ufnL ug]{ < dfG5]sf] xTof ub}{ lx8g] < eg t]/f]
g]tf sf] xf] <Æ
lht' eOdf k5fl/of] . plePsf l;kfxLn] P;=Pn=cf/=sf] gfn
d'vdf /fv]/ ædfl/ lbpm, eG5; sL eGb}g; <Æ eGb} d'vdf gfn sf]lr
lbof] . d'vaf6 klg /ut aUg yfNof] . cl3Nnf] lbg ljxfg vfPsf]
vfgf clxn];Dd s] /xGYof] < k]6df s]xL lyPg . kfgL;Dd klg
lbOPsf] lyPg . lht' lgs} s/fof] . ef]sn] xf] jf rf]6n] <
cfdfsf] ;Demgfn] xf] jf d]h/sf] 8/n] < p;nfO{ aGb'ssf] s'Gbf, nf7L,
a'6 cflbn] lk6]/ lynf] lynf] kfl/of] . ToxfF dg]{ s'/fnfO{ 7"nf] dflgb}
gYof] . Ps b'O{ hgf efUodfgL dfq afFRby] . w]/}h;f] oftgfsf] qmddf
db{y] . b]z / hgtfsf] /Iff ug]{ eg]/ hgtfsf] s/af6 kflnPsf] ;]gfn]
hgtfsf 5f]/f5f]/LnfO{ xTof ul//x]sf] lyof] . d]h/n] eGof], æn}hf, cfh}
dnf{ < o;sf] cfGb|f e'F8L lgsfn]/ dfq dfg'{ k5{ .Æ
l;kfxLn] lht'nfO{ v'66fn] kN6fP/ pTtfgf] kf¥of] . clg 5ftLdf
5'/Lsf] 6'Kkf]n] 3f]Rof] . lht' e]/L lrTsf/ lgsfNb} lrRofof] .
æ;fnf d/]sf] 5}g .Æ l;kfxLn] eGof] .
l;kfxLn] v'66fn] lxsf{pFb} eGof],æ p7 ÛÆ
lht' crn kl8/Xof] . l;kfxLn] k]m/L æp7 ÛÆ eg]/ a'6n] lxsf{of] .
p7g] zlSt eP kf] p7g] . lht' crn kl8/Xof] . d]h/n] hªuLb}
eGof] æn}hf p7fP/ .Æ
To;kl5 b'O{ hgf l;kfxLn] Ps Ps xft ;dft]/ l3;fb}{ nu]/
y'g'jf sf]7fdf kmofs] . lht' d/]sf] lyPg . dfG5]sf] k|f0f lg:sg w]/}
sl7g x'bf]/x]5 . rfx]sf] a]nf k|f0f lg:sb}g t/ slxn] dg{ 8/ nfu]sf]
a]nf ;lhn} k|f0f lg:sG5 . lht'sf] hLp zL/ b]lv k}tnf;Dd lynf]
lynf] e};s]sf] lyof] . p;n] s'g 7fpFdf b'v]sf] 5}g
eg]/ ;f]Rof] . ;fob bfofF xftsf] a'9L cf}nf b'v]sf] lyPg .
lbge/ lht' p7g ;s]g . To;} kN6L /Xof] . lbp;f] Ps ah]lt/
rf/ hgfnfO{ Ps÷Ps Kn]6 eft / Ps hu kfgL lbOof] . lht'n] kfgL
vfgsf] nflu p7g] k|of; u¥of] t/ ;s]g . c?n] ;xof]u u/]/ kfgL
lkpg lbP . lht'n] eft klg vfg ;s]g . c? ltg hgfn]
vfO{ ;s]kl5 p;nfO{ vfgsf] nflu ;xof]u u/] . lbzf lk;fj ug{sf]
nflu Pp6f Knfli6ssf] afN6L lbOPsf] lyof] . lbzf lk;fan] afN6L el/
bf Ps hgfnfO{ aflx/ lnP/ kmfNg] cg'dtL lbOGYof] . aflx/sf] ;+;f/
s:tf] 5 egL x]g{sf] nflu ;a} hgfn] d hfG5', d hfG5' eGbf /x]5g .
To; lbg klg lht' afx]s ltg} hgfn] …d hfg]Ú eGg yfn] . cGtdf
Pshgf afN6L lnP/ uP . l;kfxL kl5 nfUof] .
;ftf}F lbgsf] ;fFem lht' To;} kN6L/x]sf] lyof] . p;sf] v'66fsf]
Pp6f cf}nf efFlrPsf] lyof] . b'O{j6f bfFt klg efFlrPsf
lyP . ;fFemkv Pp6f o'jtL, o'jtL s] egf} aRrLnfO{ NofP/ ToxL
sf]7fdf kmoflsof] . d'l:snn] !$ jif{sL :s'n] s]6LnfO{ n5f/k5f/ kfb{}
;}lgs xjNbf/ s'njL/n] ToxL sf]7fdf kmofSb} eGof]–æo;nfO{ ;a}hgf
ldn]/ kfnf]kfnf] ub{} :jf:gL agfp Û ;'u'/sL aRrL Û dfcf]jfbL aGg] <
t]/f] afa' sxfF 5 eGbf yfxf 5}g eGg] < lsg yfxf 5}g < /ftL yfxf
kfp5]; .Æ
æs]6L lxSs lxSs ub{} /f]O/x]sL lyO . w]/} a]/ kl5 ?g 5f]8]kl5
hLt'n] ;f]Wof] –æltd|f] gfd s] xf] <Æ
ælnnf .Æ p;n] 5f]6f] hjfkm lbO{ .
æs] ltdL ljbofyL{ ;ªu7gdf sfd u5{of}F <Æ
æcx ulb{g . xfd|f] :s'ndf sf]xL cfPsf 5}gg . d cf7 sIffdf
k95' . dnfO{ s]lx yfxf 5}g .Æ
ælogLx?n] lsg NofP ltdLnfO{ <Æ
æd]/f] a'af dfcf]jfbL x'g'x'G5 . pxfF b'O{ jif{ b]lv 3/df cfpg'
ePsf] 5}g . sxfF x'g'x'G5 < s]xL yfxf 5}g .Æ
ædnfO{ klg s]xL yfxf 5}g . t/ ;ft lbg klxn] 3/af6}
dnfO{ NofPsf x'g . NofP b]lv s'6Ls'6L dfg{ yfnL;s] . cf}Fnf klg
efFlrlbP . b'O{j6f bfFt klg efFrL lbP . hLp rnfpg ;lSbg .Æ
ædnfO{ klg w]/} s'6] . ufnL klg u/] . kmf]x/ zAb t slt xf]
slt, ;'Gg klg g;lsg] .Æ lnnfn] lj:tf/} egL .
c? tLg hgf dWo Pp6fn] lj:tf/} eGof] æh] ;f]w] klg w]/}
gaf]Ng' . ;ªu7gsf af/]df ;f]w] eg] yfxf 5}g eGg', 3/sf s'/fx? ;f]w]
eg] ;To;To atfpg' . gfg' ltdL o:tL lgrf]/] b'w cfpnf h:tL 5f} .
oL e'tx?n] sfFr} vfG5g xf]nf . x] b}j Û s] cTofrf/ b]Vg' k¥of] <Æ
a'6sf] cfjfh ;'g] kl5 r'k nfUg] Ozf/f u/] ;a}n] .
ev{/ rf}w jif{ k'u]sL uf]/L, kftnf] z/L/ ePsL, snsnfpbf] /fd|f]
cg'xf/ ePsL :s'n] s]6L b]Vbf d]h/sf] dg s] /xGYof] . /ftL s/Lj bz
ah]sf] ;dodf pxL w'g aHof] ækm'nsf] y'Fuf au]/ uof]=======Æ. a'6sf]
cfjfh sf]7flt/ glhlsb} cfof] . 9f]sf v'Nof] . Pp6f l;kfxL
b]vfk¥of] . p;n] eGof] –æP dlxnf sd/]8 Û cfOh d]h/ ;fkn]
af]nfpg' ePsf] 5 .Æ
ægfO d hfGg, clxn] .Æ lnnfn] OGsf/ u/L .
æhfGg;, d]h/ ;fkn] af]nfpFbf hfGg eGg] ;'u'/sL aRrL ÛÆ otL
eGb} xft ;dft]/ l3;fb{} nUof] .
s]xL ;do kl5 ;ª;f/ xNnfpg] rLTsf/ ;'lgof]–æd/] afaf Û d/] Û
dnfO{ arfpgf]; cfdf Û afaf tkfO{ sxfF x'g'x'G5 < tkfOsL Kof/L 5f]/
LnfO{ zfxL ;]gfsf] xflsdn] xTof ug{ nfUbf ;Dd lsg cfpg' x'Gg <
d/] Û d/] Û ========Æ eGg] leqL x[bo b]lv lg:s]sf] cft{gfbn] 3/ k|
ltWjlgt eof] . Ps hgf JolSt s8s]sf] ;'lgof], æd'vdf ?dfn sf]r Û
s] x]/]sf] 5; <Æ
s]xL ;do kl5 cfjfh aGb eof] . jftfj/0fdf cgf}7f] ;Ggf6f
5fof] . ;a}lt/ s'g} k|sf/sf] zAb ;'lgPg . cfh ca ;'Tg kfOg] eof]
eGg] nfUof] ;a}nfO{ .
To;sf] sl/j Ps 306f kl5 pxL w'g aHof] . ;a}sf] d'6'df
cftªs 5fof] . o;j]nf kfnf] cfof] lht'sf] . hLt' dfly k'Ubf lnnf d/
L;s]sL lyO{ . d}nf] tGgfn] u'6'd'6' kf/]/ s'gfdf kmflnPsf] lyof] .
p;sf] ld88Lsf] lgnf] km'sf{ aflx/ lg:s]sf] lyof] . d]h/
afns[i0f ;f]kmfdf a;]/ 6]j'ndf v'66f /fv]/ ysfO{ df/L/x]sf] lyof] .
hLt'n] p;nfO{ ;To xl/ZrGb| 6]nL >[ªvnfdf b]lvg] r08fn h:t}
ePsf] sNKfgf u¥of] . x'g klg To;sf] ?Kf/ªu r08fn;Fu 7fofSs
ldNbYof] . hLt'nfO{ b]Vg ;fy s8s]/ eGof], aGb's k8s] h:t} æP
s's'/, eg Û t]/f]] 3/df s'g g]tf cfpF5 < s–s;sf] 3/df a}7s x'G5,
/ftL /ftL <Æ
hLt'n] cfkmgf] clGtd 38L cfPsf] dx;'; u¥of] . s]xL af]n]g .
p;n] ;f]Rof] …Tof] s]6LnfO{ d]h/n] df/L xfNof] . cem o;sf] wf]sf]
k'u]sf] 5}g . d}n] o;sf] s's[To yfxf kfO{ ;s]“ . o;n] dnfO{ cjZo
df5{ . dg'{ dg'{ o;nfO{ klg dfg{ kfP t slt ;Gtf]if x'GYof] . leqaf6
cf}8fx eP/ cfof] . t/ s;/L dfg{] < 3fF6L ;dft' eg] /fFuf]sf] uw{g
hqf] 5 . aGb's 5}g . b'O{j6f l;kfxLx? P;=Pn=cf/= ;dft]/ b'O{lt/
plePsf 5g .
æs] ;f]r]sf] 5; P ;'u'/ <Æ cfjfh ;Fu;Fu} Ps nft lk7o'Fdf
lxsf{of] d]h/n] . p 9'gd'lgb} csf{]lt/sf] ;f]kmfsf] v'66lt/ 9Nof]
5ftLsf] e/df . PsIf0f rf/}lt/ kx]nf] b]lvof] . lj:tf/} cfFvf
vf]Nbf ;f]kmfsf] tn Pp6f /utn] s6sl6Ps]f 5'/L b]Vof] . p;n] xft
tGsfP/ a]xf]; ePsf] clego ub{] 5'/L a];/L ;dfTof] . d'G6f] a6f/]/
d]h]/lt/ x]¥of] . p cfn:o dfGb} kmf]x/ ufnL ub{} ;f]kmfdf c8]; nfu]s}
lyof] . lht'n] hGd e/sf] cfqmf]; / zlSt lgsfNb} ljB't ultn] p7of]
/ d]h/nfO{ emlD6g k'Uof] . d]h/n] udL{ eP/ sldhsf] b'Oj6f a6g
vf]n]/ a;]sf] lyof] . ;Dk"0f{ zlStn] d]h/sf] 5ftLdf 5'/Lsf] df/ k¥of] .
hLt'n] cem} 5'/L 5f]8]g, a? z/L/sf] ;Dk"0f{ ef/ 5'/Ldf kfb{} 5'/L
w:b} /xof] . Pp6f /fIf;L lrTsf/ ;lxt d]h/n] k]:tf]n rnfof] . uf]nL
hLt'sf] k]6sf] jf/kf/ eof] . d]h/ klg 9'gd'lgb} ;f]kmaf6 e'Odf k5fl/
of] . hLt' csf{]lt/ 9Nof] . b'O{hgf l;kfxL cSs g aSs eO{ 6f]nfO /x]
.
lht'n] pHofnf] cg'xf/ nufpb} eGof] æalxgL lnnf Û ltd|f] xTof/
fnfO{ d}n] dfl/lbP“ . ltdL / d cj cGhfgd} zlxb x'g k'u]sf 5f}F .
ltd|f] k|]/0ff gkfPsf] eP of] hNnfbnfO{ d}n] dfg{ ;Sg] lyOg“ .Æ
olt eGb} ;Gtf]if k"j{s hLt'n] cfFvf lrlDnof] t/ p;sf] cf]7df
cem} d':sfg b]lvb} lyof] .
;dfKt
-@)^) ;fn rf}/hxf/L, ?s'd_
@= aGwsL
w'nfDd] / vfN6f v'N6L ePsf] sRrL ;8sdf k'/fgf] yf]qf] ;fOsn
u'8fpb} d clkm;af6 3/lt/ hfFb} lyP“ . bz jif{ klxn]
lsg]sf] ;fOsn r'O{r'O{ cfjfh lgsfnL/x]sf] lyof] . ;8sdf u'8]sf
6«ofS6/ / df]6/ ;fOsnn] p8fPsf] w'nf]sf] d':nf] cfFvf, sfg, gfs /
d'vdf kl;/x]sf] lyof] . Ps xftn] ;fOsnsf] Xofl08n ;dfn]/ csf{]
xftn] r'/f]6sf] ;sf{] tfGb} r'/f]6sf] w'Fjfdf ;8ssf] w'nf] lj;{g] c;kmn
k|of; ul//x]sf] lyP“ . clkm;af6 b'O{ lsnf]ld6/ sRrL ;8sdf
uPkl5 s/Lj Ps ;o ld6/ k/ v]tsf] lardf 3/ 5 d]/f] .
…6fonn] 5fPsf] k'/fgf] df6f]sf] 3/sf w]/} 6fonx? km'6L;s]sf
5g . jiff{b ;'? x'g s/Lj b'O{ dlxgf afFsL 5 . kf]x/ ;fnsf] jiff{df
Knfl:6sn] 5f]k]/ sfd rn]sf] xf] . o;kfnfsf] jiff{ 3/n] y]Unf h:tf] 5}
g . 3/af6 d'n ;8s ;Dd cfpg] Ps ;o ld6/ af6f]df klg
jiff{sf] ;dodf kfgL el/P/ sd/ ;Dd cfpF5 . To;df df6f]
eg{ kfP ;lhn} cfjthfjt ug{ ;lsGYof] . ;/sf/n] o;kfnL tnj /
fd|} a9fPsf] lyof] . clxn] 3/sf] 6fon abNg / 3/ cfufl8sf] af6f]df
df6f] xfNg ;lsG5 eGg] nfu]sf] lyof] . t/ ahf/ efp o;/L XjfTt}
a9of] ls 3/ rnfpg km]/L klg wf} wf} eof] . klxn] hfu]sf] cfzf lg/
fzfdf ablnof] . k|To]s lbgsf] vr{ TolTts} a9bf] 5 . t/sf/L, rfdn,
lrgL vfg]t]n, d66L t]nsf] efp a9]/ cfsf; 5f]O;Sof] . s;/L afFRg]
< 5f]/Lsf] ljjfx ug{] a]nf eO{ ;Sof] . 5f]/fsf] k9fO{sf] vr{ TolTts}
dxªuf] 5 . s;/L vr{ wfGg] xfnf < a8f] s7Lg hdfgf cfof] . s;}n]
b'O{ k};f pwf/f] lbb}Fg .Ú o:tf] s'/fx? dgdf v]nfpb} ;fOsn rnfpb}
hfFbf af6f]df sf] sf] e]l6P < df]6/;fOsn, 6«fS6/ sltj6f e]l6P <
af6f] s;/L sf6]/ cfFP < s]xL ;+emgf e}/x]sf] lyPg, PsfPs st}af6
cfPsf] rsf]{ cfjfhn] em;ªu ePF .
æstfjf6 xf], Ps axfb'/ hL <Æ
cfjfh cfPlt/ x]bf{ ljkl/t lbzflt/af6 k}bn lx8]/ d]/f ;fyL
sfnLaxfb'/ cfO/x]sf lyP . k|fylds ljbofno b]lv xfO:s'n ;Dd ;Fu}
k9]sf ;fyL . Ps} jif{ P;=Pn=;L= kf; u/]sf d]/f dLq P;=Pn=;L=
kf; u/]/ k9fO{ 5f]8]sf lyP . s]xL ;do k|fylds ljbofnosf lzIfs
e} 5f]8]/ Jofkf/df nfu]sf lyP . Jofkf/ lju|]kl5 s]xL ;do af}nfP
klg xfn /fhgLltdf nfu]/ ;k|]sf lyP . dgdf v';L nfUof] .
afNosfnsf ;fyL;Fu e]6 eP/ ;'vb'vsf s'/f ug'{ cfˆg} lsl;dsf]
cfgGb x'G5 . lg:jfy{ 3]63f6 x'G5, k'/fgf sIffsf ;xkf7Lx?;Fusf]
e]6 . em6k6 ;fOsnaf6 cf]n]{/ xft ldnfpFb} ;f]w] M
æstfaf6 cfpg' ef] sfnLaxfb'/ hL ÛÆ
b/f];Fu xft ldnfpFb} pgn] eg] æot}lt/ ufpFdf uPsf] lyPF .
b'O{ rf/ 7fpFdf hge]nfx? ul/of] . o:t} ;ªu7g lgdf{0f ub}{ clg
tkfOx? h:tf k'/fgf ;fyLx? vf]Hb} klg lxF8]sf] 5' . df}sfn] e]6 eof] .
cfpg'xf];, lrof k;ndf a;]/ ukm klg u/f}F, lrof klg lkpFm .Æ
dnfO{ klg Hofb} ef]s nfu]sf] lyof] . ljxfg gf} ah] vfPsf] d;'/
f]sf] bfn / eft o; a]nf ;Dd s] l6SYof] < lbp;f] lrof lkpg lg:Sof]
eg] b'O{÷rf/ hgf ;fyLx?nfO{ klg lrof v'jfpg' kb{5 . k|lt sk ;ft
?k}ofFn] klg tL;÷rfln; ?k}ofF t vr{ e}xfN5 . a? b'O{ lunf; kfgLn]
lbg u'hfg{ ;s]kl5 rfln; ?k}ofFsf ds} / e6df; lnof] eg] kfFr
hgfsf] kl/jf/nfO{ gf:tf x'g ;S5 . To;}n] lbpF;f]sf] gf:tf vfg
5f]8]sf] w]/} e};s]sf] lyof] . cfh k'/fgf ;fyLn] Ps lunf; lrof v'jfP
kl5 lsg gvfg] < olt ;f]Rb} pgsf] kl5 nfu“], w]/} k'/fgf] lx/
f] ;fOsn 8f]¥ofpFb} . s]xL ;do lx8]kl5 Pp6f ss{6 kftfn] cf]t]sf]
5fk|f]df lrof k;n lyof] . ToxL 5fk|f] leq k:of}F . ;fyLn] k;n
dflnsnfO{ cfb]z u/] æklxn] Ps Ps lunf; lr;f] kfgL, To; kl5
Ps Ps lunf; lrof / b'O{ b'O{ ;df];f lbg'xf]; .Æ
g]kfnuGh gu/sf] glhs} kg]{ Tof] ;fgf] ufpF, udL{ r/d
cj:yfdf lyof] . ss{6 kftf tflnP/ ttfPsf] tfjf h:tf] ePsf] lyof]
. tftf] /fkn] ubf{ a:g d'l:sn lyof] . kl;gf r'xfpFb} s'/fsf]
yfngL ;fyLn] g} u/] .
æ5f]/f5f]/L slt hgf 5g < sxfF k95g < slt slt sIffdf
k9b5g < slt slt pd]/sf 5g < efpHo"sf] dfOtL stf xf]nf <
dfuL ljjfx ls k|]d ljjfx < efpHo"sf bfh'efO{, lbbL alxgLx? slt
slt < ;f;" ;;'/f ;s'zn} < cfdf afa' stf x'g'x'G5 < 3/ slxn]
agfpg' eof] <Æ cflb cflb k|Zgx? ;f]w] . d}n] cg'zfl;t ljbofyL{n]
cfˆgf] lzIfsn] ;f]w]sf k|Zgsf] pTt/ lbP h:t} k|Zgsf pTt/ lbFb} uPF
. To; kl5 cfˆgf] klg a]nL lj:tf/ nufP .
æ5f]/f b'O{j6f, 7'nf] 5f]/f cfO{=P= k9]sf], kf6L{sf] ufpF
sldl6 ;b:o, a'xf/L klg kf6L{d} sfd ug]{, sfG5f] 5f]/f !)±@ df k9b}
u/]sf], 3/ agPsf] kfFr jif{ cl3 . rf/ sf]7fsf] kSsL Ps tn], kTgL
hfh/sf]6sL, k|]d u/]/ eufO{ NofPsf] 7s'/LsL 5f]/L cflb cflb eg]
kl5 pgsf l5d]sLn] /S;L lkP/ ug]{ u/]sf] xNnf, csf{ l5d]sLsL
>LdtL k/k'?if;Fu ;Ns]sf] s'/f, pg} l5d]sLsL 5f]/Lsf] c;kmn k|]d /
5f]/fsf] 8«u vfg] afgLÆ cflb s'/fx? u/] .
s'/fsfgLsf] qmddf xfdLn] lrof / ;df];f vfO{ ;s]sf lyof}F .
dLqn] k]m/L lrof dufP . pgn] cfˆgf] :jf:Yosf] s'/f, 3/ Jojxf/sf
s'/f, 5f]/f5f]/L, kTgL, kxf8sf] 3/, l5d]sL ;a}sf s'/f u/]kl5 /
fhgLltsf s'/f lgsfn] . clxn] gofF g]kfn lgdf{0f ug]{ qmddf hgtfsf]
7'nf] e"ldsf /x]sf]n] tkfO{sf] ;xof]usf] cfjZostf 5, tkfO{ xfdL b]z
/ hgtfsf ;d:ofx? a'emg] dfG5]x? b]z / hgtfsf] nflu hLpHofgn]
nfUg' k5{ eg] . pgsf s'/f 6'ªlug] s]xL st} nIf0f lyPg . k"j{sf]
hfkfg b]lv blIf0f clk|msf;Dd, O/fs / ckmuflg:tfg ;d:of, sf]l/
og k|folåksf] ;d:of, kmsNof08 6fk', dWok"j{sf] hfu/0f cfGbf]ng,
kn{ xfj/ 6fk'sf] ;d:of cflbsf] ljifodf atfP . xfnsf] dxfzlSt /
fi6« cd]l/sf cfpFbf] krf; jif{ leq c;kmn /fi6«df ktg x'g] /
To;j]nf ef/t, rLg / blIf0f clk|msf dxfzlSt /fi6«df kl/jt{g e}
ljZj lqw|'jLo x'g] k|jn ;Defjgf JoSt u/] .
dnfO{ crDd nfUof] . slt w]/} s'/fx? hfg]sf xf]nfg d]/f
dLqn] . ;fob ljZjsf 7'nf 7'nf g]tfg] klg olt hfg]sf 5}gg xf]nf .
pgsf] cufl8 d t ;fx|} c1fgL 7xl/P, ev{/ cIf/ lrGg yfn]sf]
afns h:tf] . cfk"mnfO{ t 3/ Jojxf/ s;/L rnfpg] eGg] s'/f ;f]Rb}
df slxNo} k'm;{b} ePg . cfh w]/} s'/f l;Sg klg kfOof], lrof klg
vfOof] . dg dgdf ;Gtf]if} nfu]sf] lyof] . lgs} hftL dflg; nfUof] .
ljbofno 5'6]kl5 o;/L ;Fu} a;]/ s'/fsfgL ul/Psf] lyPg .
ldqsf] s'/f 6'ªlubf ;fFemsf] ;ft ahL ;s]sf] lyof] . lrof k;n]
klg lbSs ePsf] lyof] xf]nf, k6s k6s x]b{Yof] . ltg ltg sk lrof /
rf/ rf/j6f ;df];f vfO;lsPsf] lyof] . d]/f] klg 3/df h?/L sfd
lyof], rfF8} hfg'kg]{, aNn kf] ;lDemg k'u“] . d]/f ldq sfnLaxfb'/ p7]/
;a} h]jx? 5fd]/ k};f /fv]sf] kz{ t stf v;]5, dnfO{ Ifdf
ug'{xf]nf . cfhnfO{ lrof gf:tfsf] k};f tkfO{n] ltg'{xf]nf . k]m/L s'g}
lbg d lt/f}Fnf . n t d uP“ eGb} xft ldnfP/ aflx/ lgl:sP clg
km6fkm6 lxFl8 klg xfn] .
d}n] s]xL eGg] ;do g} kfOg . pgL uPsf] lt/ x]l//x“] dfq .
lrof gf:tfsf] /sd aof;L ?k}ofF ePsf] /x]5 . cfk"m;Fu s]jn rfln;
?k}ofF dfq lyof] . ToxL rfln; ?k}ofF lgsfn]/ k;n]nfO{ lbFb} ljGtL u/]
æ;fx'hL, d ;Fu clxn] olt dfq 5, of] lng'xf]; . afFsL k};f ef]nL
cflkm; hfFbf lbg]5' .Æ
;fx'n] hªlub} eGof] æk};f gx'g] dfG5]n] tLg÷tLg sk lrof /
rf/ rf/ j6f ;df];f lsg vfg] < Ps÷Ps sk lrof vfP x'Fb}gYof] <
xf]6ndf a;]/ tLg 306f;Dd lsrlsr s'/f ug]{, c? klg u|fxs
cfpF5g, 7fpF 5f]8g'k5{ eGg] s'/f klg g;f]Rg] . clxn] k};f 5}g eGg] <
v'?Ss k};f lgsfNgf]; .Æ
d}n] k]m/L cg'go u/] æ;fyLn] lrof vfpF eg] . cfk}m k};f b]nfg
eGg] ;f]r]“ . k'/fgf ;Fu} k9]sf ;fyL;Fu e]6 ePkl5 lrof lkpg hfp“
eGbf hfGg s;/L eGg] < pgn] o:tf] Jojxf/ unf{g eg]/ ;f]Flrg . d]/
f] ToxL uNtL eof] . d j]dfg ug]{ dfG5] xf]Og . cfh;Dd s;}sf]
Ps ;'Ssf 7u]sf] 5}g . a? Ps 5fs ef]s} a;]sf] 5' . tkfOsf] k};f
ltg]{5' . dnfO{ hfg lbg'xf]; .Æ
p;n] dfg]g . b]jL b]jtfsf] gfddf s;d vfFbf klg 5f]8]g .
cGtdf aofln; ?k}ofFsf] nflu cfˆgf] bz jif{ b]lv r9b} cfPsf] k'/fgf]
lx/f] ;fOsn aGwsL /fv]/ sl7g kfOnf rfNb} 3/lt/ nfu]F .
@)^* df3
$= cfj/0f
ev{/} alKtid kfPsf gj lqmlZrogx?n] rr{sf] xn el/e/fp
lyof] . h]i7 dlxgfsf] udL{n] g]kfnuGh zx/sf] a;kfs{sf] glhs} /x]sf]
To; xnsf] 5t tftf] eP/ kªvfx?n] tftf] xfjf kmfln/x]sf lyP . ;a}
sf] hLpaf6 tktk kl;gf r'lx/x]sf] lyof] t/ eSthgx? udL{sf] kjf{x
gu/L k|jrg ;'Ggdf dUg lyP dfgf} k/d]Zj/sf] k|tfkn] pgLx?
nfO{ udL{af6 arfPsf] xf]; . lxpF h:tf] ;]tf] kf]zfsdf kmfb/ OGb|
s'df/ ;flRrs} b]jb"t h:t} b]lvPsf lyP . pgsf] cg'xf/ wkSs
an]sf] lyof] . pgn] o;/L k|jrg lbO /x]sf lyP dfgf}F pgL k|e'
O{z' ;Fu a;]/ ;a} s'/f cfk}mn] k|ToIf b]v]sf lyP . pgL elg/x]sf lyP
æofO/; gfp u/]sf ;ef3/sf zf;sn] cfkmgL PSnL 5f]/L
dg{ nfu]sf]n] cfˆgf] 3/df uO lbgsf nflu k|e' O{z'nfO{ ljlGt ul/ /
x]sf lyP . To;}j]nf Pshgf JolSt cfP/ eGof] k|e'nfO{ si6 lbg' kb}{g
lsgls s]6L d/L ;s]sL 5] . k|e'n] eGg' eof], g8/fp s]an ljZjf;
u/, Tof] lgsf] x'g]5 . ofO/;sf] 3/df uP/ k|e"n] d/]sL s]6Lsf]
xft ;dft]/ eGg' eof] …d]/L 5f]/L p7 .Ú To;sf] k|f0f kmSof]{ / Tof] t'?
Gt} p7L .Æ
kmfb/n] s;/L k|e' O{z'n] s'i6 /f]u nfu]sf] dflg;sf] /f]u lgsf]
kfg'{ eof], s;/L kIff3ft ePsf] JolStnfO{ lgsf] kfg'{ eof], s;/L
ljwjfsf] d]/]sf] 5f]/fnfO{ lhjLt agfpg' eof] eGg] s'/f lgs}
efjk"0f{ tl/sfn] atfP . …pxfF d/]sf] tLg lbgdf k]m/L ljptg' eof] .
pxfF k/dfTd k/d]Zj/sf k'q ePsf]n] pxfF hLljt gbL x'g' x'G5 .Ú
pgn] eg] . pgsf] k|jrgn] dflg;x? dGqd'Uw x'Gy] . afFs] lhNnf e/L
O{zfO wd{ dfGg] dflg;x?sf] ;ªVof al9 /x]sf] lyof] . rr{df k|fy{gf
ug{ cfpg] dflg;x? lbg lbg} al9 /x]sf lyP . …kmfb/ OGb| s'df/
rdTsf/L 5g, pgL cfsfzdf p8g ;S5g, cGt/Wofg x'g ;S5g,
pgn] 5f]P kl5 h:tf] ;'s} /f]u klg lgsf] x'G5Ú eGy] dflg;x? .
cfh eGbf bz jif{ cl3 lqmlZrog wd{ ckgfPsf OGb| s'df/
zdf{n] cfhef]nL zdf{ n]Vg 5f]8]sf lyP . pgsf] ;lqmotfdf w]/}
7fpFdf ehg d08nLx? :yfkgf ePsf lyP . k|To]s zlgjf/ ehg
d08nLdf hfg', gofF JolStx?nfO{ jlKtidf lbP/ lqmlZrog wd{df k|
j]z u/fpg', gofF gofF ehg d08nLx? :yfkgf ug'{, lqmlZrog wd{df
k|j]z u/]sf JolStx?nfO{ ljleGg ;xof]ux? h'6fpg' pgsf sfo{x?
lyP . bz jif{d} pgsf] cWoog, wd{ k|ltsf] lgi7f, cfbz{ rl/q,
OdfGbfl/tf, dfgj ;]jf, lgZkIftf, lqmoflzntf h:tf u'0fx?n]
ubf{ pgsf] b]z leq 7'nf] rrf{ rn]sf] lyof] . pgnfO{ ;flRrs} k|e' O{z'
klg eGg yfn]sf lyP, sltn] .
skf; h:t} ;]tf] kf]zfs nufP/ ;8sdf lxF8bf dflg;x?
>bwfn] lz/ e'msfpFy] . pgsf] kfpdf k/]/ k|e' bof ug'{xf]; eGby] .
kmfb/ klg b'j} xftn] eStnfO{ ;dft]/ p7fpFy] / eGy] æafa' zfGt
xf]pm, k/d]Zj/n] ;a} s'/f 7Ls ug'{x'G5 .Æ
pgL /ftf] 6Lsf nufpg', d'tL{ k"hf ug'{, cfkmGtx? dbf{ h'7f]
afg'{, lsl/of ug'{, b;}F ltxf/ h:tf] rf8kj{x? dgfpg' 7"nf]
kfk ;DemGy], To;}n] lxGb' wd{ dfGg] cfkmgf cfdf afa' / cfkmGtsxfF
hfb}gy] . lxGb'x?;Fu ;DaGw /fVg' eg]sf] ;}tfgnfO{ v';L kfg'{ xf] eGy]
pgL . pgsf] k|jrg nuftf/ rln/x]sf] lyof] . pgn] elg/x]sf lyP
æO{zfk"j{ $))$ df k/d]Zj/n] o; a|Xdf08sf] /rgf ug'{eof] .
hLjhGt'x?sf] /rgf ug'{eof] . cfbd eGg] klxnf] dfgjsf] lgdf{0f
ug'{ eof] clg cfbdsf] b]a|] s/ªuaf6 xAaf eGg] :qLsf] klg /rgf
ug'{eof] . b'j}nfO{ :ju{sf] au}rf O8gdf 5f]l8lbg' eof] .==============
cflb cflb .Æ
ækmfb/, xfd|f] lj1fg k9fpg] ;/n] t k[YjLsf] pTklTt ePsf] rf/
c/a ;f7L s/f]8 jif{ eof] eGg'x'G5 .Æ Ps hgf s]6fn] p7]/ eGof] .
;a} eSthgx?n] s]6fnfO{ ufnL u/] . …k|e'sf] s'/f sf6g' x'Fb}g,
k/d]Zj/n] b08 lbg'x'G5 . pxfF k/d]Zj/sf b"t x'g'x'G5 . ltdLnfO{ s]
yfxf < a9L hfGg] gxf]pÚ eg]/ r'k nfUg eg] .
s]6fsf] gfd ljdn lyof] . sf/sfFbf] lt/ 3/ lyof] . wDaf]emL pRr
df=lj=df sIff ( df k9Yof] . sIffdf ;w}F k|yd x'g] ub{Yof] . p;n]
kmfb/sf] s'/f ljZjf; ug{ ;s]g . k/d]Zj/n] dflg; agfpg' eof] eg]
lsg lj1fg k9fpg] ;/n] dflg;sf] ljsf; afFb/af6 ePsf] lyof]
eg]sf xf]nfg < p;n] cfkmgf] v'Nb'nL d]6fpg km]/L h'?Ss p7]/ s/fof]
ækmfb/ dflg; t afFb/af6 ljsf; ePsf] xf]Og / <Æ
kmfb/n] s]6flt/ cf}nf b]vfpb} eg] æafOandf n]v]sf] s'/f sxL
em'6f] x'G5 < oxfF ;}tfgn] cfkmgf] b"t k7fPsf] 5 . To;nfO{ aflx/
k7fpg'xf]; . gq eg] xfdL ;a}nfO{ k/d]Zj/n] cjZo b08 lbg'x'g]5 .Æ
b'O{hgf alnof JolStn] s]6fnfO{ l3Rofpb} aflx/ lgsfln lbP .
kmfb/sf] k|jrg rln g} /xof] .
ljdnnfO{ lsg xf] kmfb/ OGb|s'df/sf] s'/fdf ljZjf; nflu/x]sf]
lyPg . d/]sf] JolSt km]/L ljplemg ;S5 eGg] s'/f afOandf sxfF
n]v]sf] xf]nf < To:tf] em'6f] s'/f . olt w]/} dflg;x? em'6f] s'/f ;'g]/
klg k|Zg lsg ub{}gg < pN6} k|Zg ;f]Wg] dfG5]nfO{ ufnL u5{g . s]
crDd xf] < p;n] kmfb/;Fu Pp6f afOan dfu]/ k9g] ljrf/ u¥of] .
p ;fFemkv kmfb/sf] cfjf;df uof] . kmfb/sf] cfjf; rr{ eGbf s]xL
k/ sDkfp08 ;lxtsf] 7"nf] b'O{tn] 3/df lyof] . ToxfF dfG5]sf]
cfjthfjt eO/xGYof] . leq k:bf kl/ro kq b]vfpg' kYof]{ . ;fFem
cf7 ah] b]lv ljxfg kfFr ah];Dd s;}nfO{ klg leq k|j]z ug{ lbOb}
gYof] . ljdn ;fFem kfFr ah] lt/ ToxfF hfFbf u]6kfn]n] leq k:g lbPg
. p sDkfp08sf] rf/}lt/ 3'Dbf 3/sf] k5fl8 k66L kvf{nsf] cf8df
Pp6f cfFksf] ?v lyof] . ToxL ?vsf] ;xf/faf6 kvf{ndf r9]/ leq
s'bof] . aflx/ sf]xL dfG5] lyPg . leq sf]7fdf eg] dflg; af]n]sf],
xfF;]sf] ;'lgGYof] . Pp6f sf]7fdf leq dflg; af]n]sf] ;'g]/ 9f]sf 9s
9s kf¥of] t/ s;}n] 9f]sf vf]n]g . emofnaf6 leq x]bf{ cfkmg} sIffsL
Pp6L s]6L kmfb/;Fu a;]sf] b]Vof] . p km]/L 9f]sf 9s9s kfg{ yfNof] .
kmfb/ OGbs'df/ aflx/ lg:s]/ æsf] xf] <Æ egL s/fP .
æxh"/ d afOan dfUg cfPsf], ljdn .Æ p;n] eGof] .
kmfb/ s8lsg yfn] æ8]le8, cf] 8]le8 Û of] stfaf6 cfof] < s]
x]5f}{ ltdLx? <Æ
Pp6f cUnf], sfnf] dflg; cfP/ ljdnnfO{ Ps yKk8 nufof],
clg n5f/ k5f/ kfb{} u]6aflx/ lgsfNof] . kfn]nfO{ ufnL u¥of] . kfn]n]
cfkm'n] of] s]6fnfO{ klxn] g} k:g glbPsf] eGof] . ljdnnfO{ ca b]vf
kl/; eg] lhpFbf] hfFb}g; eg]/ r]tfjgL lbof] .
ef]lnkN6 :s'n uPkl5 ljdnn] Tof] s]6LnfO{ PsfGtdf
af]nfP/ ;f]Wof]–æsdnf, ltdL, lxhf] ;fFem kmfb/sf] cfjf;df uPsL
lyof} <Æ
æcxF, uPsL lyOg, lsg / <Æ
ædnfO{ afOan rflxPsf] lyof], ltdL ToxfF hfg] eP km]/L hfFbf
NofOlbGYof} ls eg]/ .Æ
æxf]Og , d ToxfF lsg hfg] < uPsL lyOg .Æ
b'a} sIffdf uP . ljdnnfO{ kmfb/k|lt emg ;+sf nfUg yfNof] .
kmfb/sf] ultljlw dfly lgu/fgL /fVg yfNof] . kmfb/ Tolt 7'nf] 3/df
a:5g . aflx/ lg:sbf sf/df lg:sG5g . 7'nf7'nf dflg; ;Fu pgsf]
lrghfg, p7a; 5 . pgsf] cl3kl5 ;w}F dflg;x?sf] eL8 x'G5 .
lhNnfsf 7'nf7'nf g]tf, xflsdx? klg pgL b]lv 8/fpF5g . of] dflg;
olt zlStzfnL s;/L eof] < crDd lyof] . kf]k j]g]l8S6;Fu l;w}
pgsf] 6]lnkmf]g aftf{ x'G5 eGy] dflg;x? .
kmfb/n] s'g} dflg;nfO{ b'v kbf{ e]6 u5{g, cfly{s ;xof]u klg
u5{g . sf]xL lj/fdL kbf{ lgz'Ns cf}iflw pkrf/ ug{], xl:k6n k'¥ofpg]
/ yk pkrf/sf] Joj:yf ug]{ u5{g . c88f cbfntdf s'g} ;d:of
k¥of] eg] dflg;x? kmfb/ OGb|s'df/nfO{ u'xfg{ k'U5g . pgsf] Pp6f
kmf]gsf] e/df sfd x'G5 . o;/L o; If]qdf pgL otL nf]sk|Lo ePsf
lyP ls pgsf] lj?4 af]Ng] dflg;nfO{ c?x?n] Hofg} lng j]/ nfpb}
gy] . ljdn aRrf ePsf]n] ar]sf] lyof] . 3/3/df pgsf] :jf:Yosf]
sfdgf x'GYof], k|fy{gf x'GYof] . cGo wd{sf dflg;x? wd{ kl/jt{g ul//
x]sf lyP .
dflg;sf 3/3/df, ul/asf e'mkl8x?df, hxfF klg kmfb/ OGb|
s'df/nfO{ b]Vg ;lsGYof] . s'i6/f]u / 6L=aL=sf lj/fdLx?sf
nflu ;Nnfx lbg] / c:ktfn k'¥ofpg ;xof]u ug{] Ph]G6x? ufpF
ufpFdf lyP . dfgf} g]kfn uGh gu/ / o;sf j/k/sf ufpFx?df k|e'
Oz'sf] k'gh{Gd ePsf] 5 . pgnfO{ dflg;x? k/d]Zj/s} cjtf/ dfGg
yfn]sf lyP . ufpF3/df hfFbf dflg;x? pgsf] kfpdf 3f]K6f] k/]/
cflzjf{b dfUy] . kmfb/sf] ;]jf efjaf6 ;a} a'blwhLjL, kqsf/,
sd{rf/L, k|zf;sx?, g]tfx?, lzIfs, Jofkf/L cfZro{rlst lyP . of]
gu/df pgn] u/]]sf] dfgj;]jf ljZjs} gd"gf ag]sf] lyof] . pgn]
lqml:rog wd{ dfGg] JolStx?nfO{ yk k|lzIf0fsf nflu o'/f]k / cd]l/
sf k7fpg] uy{] . sltnfO{ ljleGg b]zdf /f]huf/Ldf klg nufPsf lyP
. tL ;a}sf] ljj/0f lyof], pgL;Fu . Tof] ljj/0f k|jrgsf] ;dodf
pbfx/0fsf ?kdf JoSt ub{y] . To:tf] dxfg JolStaf6 s]xL uNtL,
sdhf]/L x'G5 eGg] s'/f s;n] ljZjf; ug{ ;S5 < k/d]Zj/n] a?
slxn]sfFxL s]xL g/fd|f] unf{g t/ kmfb/sf] xftaf6 s;}sf] s'enf] x'Fb}g
/ x'g]5}g eGg] s'/fdf dflg;x?df k"0f{ ljZjf; lyof] .
zlgjf/sf] lbg lyof] . kmfb/ OGb| s'df/ rr{df e]nf ePsf
eStx?sf] cfufl8 lxpF emF} 6lNsg] ;]tf] jZqdf dGrdf plePsf lyP ,
dfgf}F ;fIfft k/d]Zj/ g} :ju{af6 cf]n]{sf x'g . pgsf] skfn / bf/
Lh'ªuf sfnf / nfdf lyP . r:dfsf] dflyaf6 x]/]sf lyP . cUnf] /
ul7nf] vfOnfUbf] z/L/ lyof] . pgsf] k5fl8sf] leTtfdf O{zfdl;xsf]
qm;df 6fluPsf] 7"nf] tl:j/ em'l08Psf] lyof] . pgL k|lzIf0f lbO/x]sf
lyP, æk|e' Oz'n] eGg'eof] …x]/ d rfF8} cfpFb}5', d]/f] Ogfd dl;t 5 /
d k|To]snfO{ p;n] u/]sf] sfdcg';f/ lbg]5' . d cNkmf / cf]d]uf 5' .
d bfpbsf] d"n / ;Gtfg, clg ljxfgsf] rlDsnf] tf/f 5' . d hLljt
gbL x'F, h;n] hLljt gbLsf] kfgL lkp5, p km]/L ltvf{pg' kg{] 5}g .
To;}n] tkfO{x? ;a}n] k|e'sf] ;'–;dfrf/ k|To]s JolStsf] 3/df
k'¥ofpg'xf]; , tkfO{x? ;a} OZj/sf] /fHodf k|j]z kfpg' x'g]5 .Æ
;a}n] cfldg cfldg eg] .
k|jrg ;'Gg ljdn klg uPsf] lyof] . k|jrg ;lsPkl5 ;a} cf–
cfkmgf] 3/lt/ nfu] . ljdn glhs} cDafsf] af]6df r9]sf] lyof] .
kmfb/ ;aeGbf kl5 sf/df cfP . ljdnn] piff eGg] csL{ s]6L sf/df
kmfb/;Fu a;]/ hfFb} u/]sf] b]Vof] . ef]nL kN6 piffnfO{ e]6]/ eGof]–
æpiff, s] ltdL lxhf] rr{df uPsL lyof} .Æ
æuPsL lyP“, lsg <Æ
æk|jrg ;lsPkl5 sxfF uof} <Æ
æ3/lt/ uPsL lyP“ .Æ
æltdLnfO{ d}n] kmfb/;Fu sf/df uPsf] b]v]sf] lyP . xf] ls xf]Og,
g9f6L eg t ÛÆ
ægx'g] s'/f gu/ . d sxfF kmfb/;Fu hfg] <Æ
b'a} 3/lt/ nfu] . ljdnn] slxn] sf], slxn] sf] w]/} slnnf
s]6Lx? kmfb/sf] sf/df a;]/ uPsf] b]Vg] ub{Yof] . of] s'/f c?
NffO{ eGbf s;}n] jf:tf ub{}gy] . kmfb/;Fu sf]xL hfFb}df g/fd|f] ;f]Rg
klg ;lsb}gYof] . pgsf] ;a}df bofb[li6 ;dfg lyof] . s]6Lx?
NffO{ ;f]Wof] eg] kmfb/;Fu uPsf] s'/f eGb}gy] . ljdnnfO{ eg] kmfb/ k|
lt c;fWo ;ªsf nfUg] ub{Yof] . t/ s] ug{] < s;}nfO{ egf} eg] k|
e'nfO{ b'j{rg af]n]sf] eg]/ s'6]/ df5{g dflg;x? . afFs] lhNnfsf
ljleGg 7fpFx?af6 s]6Lx? x/fPsf] ;dfrf/ cfpFYof] . k'ln;sxfF l/kf]6{
btf{ x'GYof] . k'ln;n] cg';Gwfg ub{Yof] t/ x/fPsf s]6Lx? km]nf
kfg{ ;Sb}gYof] . s]xL lbgkl5 Tof] s'/f x/fpFb} hfGYof] . kqsf/x?n]
tL s'/fx? lj;{Gy] . o:t}df Pslbg sdnf eGg] s]6L x/fPsf] xNnf
eof] . Tof] sxfF uO{ s;}n] yfxf kfPg . k'ln;sxfF l/kf]6{ btf{ eof] .
k'ln;n] s]xL lbg vf]Hof], km]nf kf/]g . of] s'/f s]xL lbgkl5 TolTts}
x/fof] t/ s]6L eg] ;w}Fsf] nflu x/fO{ .
oL s'/fx?df kmfb/sf] g} xft 5 eGg]df ljdnnfO{ ljZjf; lyof] .
c? dflg;x? eg] c? g} s]6L a]Rg] lu/f]x 5 egL ljZjf; ub{y] . Tof]
lu/f]x ef/tLox?sf] xf]nf elg ;a} ef/tLo d"nsf JolStx?;Fu
ql;t /xGy]F . ljdnn] k'gM Ps k6s piffnO{ e]6]/ s'/f ug{] ljrf/
u¥of] . Ps lbg piffnfO{{ eGof]], æpiff ltdL g9f6L eg t, ltdL Tof]
lbg kmfb/sf] ufl8df uPsL lyof} ls lyOgf} <Æ
piffn] l/;fpb} egL, æljdn ltdL af}Nffpg t nfu}gf} < d sxfF
kmfb/sf] uf8Ldf hfg] < of] s'/f kmfb/sxfF k'Uof] eg] pxfFn] s] ;f]Rg'
xf]nf < c? dflg;n] ltdLnfO{ afFsL /fVg] 5}gg . pxfF h:tf] b]jtfnfO{
;ªsf ug{] < ca b]lv o:tf] s'/f gu/ d l;t . d ;xGg a'emof} <Æ
ljdn ghjfkm eof] . p;nfO{ cfkmg} cfFvfsf] bf]if xf]nf, e|d
k/]sf] xf]nf eGg] nfUof] . t/ sdnf stf x/fO{ < of] s'/f kTtf nufpg
dg nfUof] p;nfO{ . cfhef]ln ljdnnfO{ oxL s'/fn] vfO/x]sf] lyof] .
k9g klg dg nfUb}gYof] . Tof] yfOs6 skfn ePsL uf]/L /
snsnfpbL sdnf eGg] s]6Lsf] cg'xf/ p;sf] cfFvfdf gfFRg yfNbYof]
. ;w}F sIffdf bf];|f] a]Grdf a:g] uyL{ . slxn] sfFxL ul0ftsf k|Zgx?
ljdn;Fu ;f]Wg] ub{YoL . kmfb/sf] sf]7fdf p;n] b]v]sf] ;fFRr} h:tf]
nfUof] t/ e|d eP h:tf] klg nfUof] . To;/L st} hfg] pd]/ klg
ePsf] lyPg . rl/q klg t To:tf] lyPg . p;n] kmfb/nfO{ g} zªsf
ug{ nfUof] .
p;n] dlxgf} k|of; ubf{ aNn tLg hgf ljZjf;
ug{ ;lsg] ;fyLx? agfof] . tL tLghgfdf p;s} sIffsf xl/, lzj, /
cd/ lyP . tL tLghgf Ps lbg ;fFem kv ahf/af6 3/lt/ cfpFb}
ubf{ b'Ohgf s]6Lx? kmfb/sf] ufl8af6 cf]n{]sf] b]v]F, h;df
Pshgf /]vf gfdsL cd/sL dg kg{] ;fyL lyO{ . of] s'/f
ljdnnfO{ eGg' k5{ eg]/ ljdnsxfF uP . ljdnn] w]/} k6s o:t} 36gf
b]v]sf] x'gn] rf/hgfdf ldqtf eof] . rf/} hgfn] kmfb/sf] lrof] rrf{]
ug{] lgwf] u/] .
Ps lbg ;fFem kv k'gM piffnfO{ kmfb/sf] uf8Laf6 cf]ln{b} u/]sf]
b]Vof], ljdnn] . Tof] ;]tf] af]n]/f] uf8L ;lhn} lrGg ;lsGYof] . uf8L
kms{]kl5 piff km6fkm6 3/lt/ xflgO{ . ljdnn] bf}l8b} uP/ piffsf] af6f]
5]Sof] / s8f :j/df eGof]–æpiff, ltdL cfh daf6 kG5]/ hfg ;lSbgf}
. nf} eg ltdL sxfFaf6 cfof} <Æ
æd hxfFaf6 cfpF, ltdLnfO{ s] rf;f] <Æ
ædnfO{{ rf;f] 5, rfF8} eg .Æ
æd]/f] af]6f] 5f]8, d s/fO{ lbG5' .Æ
æd klg ;a};Fu s/fpFb} lx85', piff kmfb/;Fu ;w}F 3'Dg hfG5]
eg]/ .Æ
æltdL;Fu s] k|df0f 5 < ltd|f] s'/f s;n] kTofpF5 <Æ
æd}n] ev{/ kmfb/sf] uf8Laf6 cf]n{]sf] b]v]F, oxL xf] k|
df0f . ;a};Fu eGb} lx8of] eg] s;}n] cj:o kTofpnf .Æ
piff l;lyn eO{ . g/d eP/ egL –æljdn emu8f gu/, clxn]
dnfO{ l9nf eO;Sof], 3/ hfg b]p . d csf{] lbg ltdL;Fu s'/f u?
Fnf .Æ
æTo;f] eG5of} eg] d klg dfG5' .Æ ljdnn] olt eGb} af6f]
5f]l8lbof] .
To;sf] b'O lbg kl5 PsfGtdf ljdnnfO{ e]6]/ piffn] egL–æx]/
ljdn, dnfO{ 7"nf] cK7]/f]df kfb{}5f} . d Tof] lbg kmfb/sf] cfjf;af6}
cfPsL lyP“ . of] s'/f s;}nfO{ gegL b]p x} . gq eg] ca kmfb/n]
dnfO{ slxn] klg ;xof]u ug'{ x'g] 5}g .Æ
ækmfb/n] ltdLNfO{ s] ;xof]u u/]sf 5g / <Æ
æw]/} ;xof]u ug'{ x'G5 k|e'n] . d lj/fdL x'Fbf k6s k6s d]/f] 3/
df uP/ cf}iflw pkrf/ u/fpg' eof] . k|To]s k6s k};fsf] cfjZos
kbf{ d ToxfF hfG5' . pxfFn] cfjZostf cg';f/ ;xof]u ug'{x'G5 .
pxfFaf6 w]/}n] ;xof]u kfPsf 5g . Tof] lbg klg d}n] sk8f lsGgsf
nflu s]xL /sd dfu]sL lyP“ . pxfFsf] cfb]z 5 ls of] s'/f s;}
nfO{ eGg' x'Fb}g . eg]sf] yfxf ePdf csf{] k6s ;xof]u ug{'x'g] 5}g .Æ
æltdLn] clxn] ;Dd sltk6s ?k}of kfof}F < hDdf slt /sd
eof] <Æ
æcf}iflw pkrf/, cGo ;xof]u u/]/ kGw| aL; xhf/ ;Dd eof]
xf]nf .Æ
æof] s'/f ltd|f] 3/df yfxf 5 <Æ
æ;a}nfO{ yfxf 5 .Æ
ækmfb/n] af]nfP kl5 hfG5of} ls cfkmF} hfG5of}F <Æ
æclxn] ;Dd d cfkm}F uPsL 5' . pxfF 3/d} cfP/ klg ;xof]u
ug'{ x'G5 . t/ cfpFbf] zlgjf/ ;fFem pxfFn] dnfO{ af]nfpg' ePsf] 5 .
Tof] s'/f klg s;}nfO{ geGg] cfb]z 5 .Æ
æx]/ piff, w]/} s]6Lx? x/fPsf 5g . sdnf x/fP b]lv d w]/} b'MvL
5' . sdnfnfO{ kmfb/sf] cfjf;df b]v]sf] lyPF d}n] . ;f]w]sf] klg lyPF .
p;n] xf]Og eg]/ 6f/]sL lyO{ . t/ To;sf] b'O{ dlxgf leq Tof] x/fO{ .
ltdLnfO{ klg kmfb/n] a]rL b]nfg . zlgjf/ uPkl5 3/df eg]/ hfp,
ToxfF /ftL gj;, ufl8df /fv]/ ?k}l8xflt/ lng yfNof] eg] hfGg eg]/
3/ kms{ ,Æ
æpxfF h:tf] b]jtfaf6 To:tf] sfd x'g} ;Sb}g . ltdLn] To:tf]
zªsf gu/ .Æ
olt s'/f ePkl5 b'a} cf–cfkmgf] 3/lt/ nfu] . ljdnn] cfkmgf
ltg}hgf ;fyL;Fu of] s'/f eGof] . Tof] zlgjf/ s] ug{] eg]/ 5nkmn u/]
. rf/}hgfn] zlgjf/ ;fFem kmfb/sf] cfjf;sf] lgu/fgL ug{] lgwf] u/] .
lglZrt lbg cfPkl5 rf/}hgf ;fyLx? ;fFem kfFr ah]lt/ kmfb/
sf] cfjf;lt/ hfg] af6f]df kg{] lrofk;n, skfn sf6g] 7fpF h'Ttf
6fNg] 7fpF, ljleGg axfgf ub{] 6xNg yfn], s;}n] zªsf gug{] u/L .
kfFr ah]b]lv s]6Lx? cfpg yfn] . ;fFem ;Dd /]vf, piff nufot *
hgf s]6Lx?, sf]xL k}bn, sf]xL uf8Ldf cfO;s]ssf lyP . u]6af6
s]6Lx? leq uPsf] b]v] t/ aflx/ sf]xL klg cfPgg . cl3kl5 /
ftkg'{ cl3 g} s]6Lx?nfO{ 3/df k'¥ofpg] ul/Gyf] t/ cfh /ft
kbf{ ;Dd s'g} klg s]6L aflx/ lg:s]sf] b]lvPg . ljdnn] tLghgf
s]6fx?nfO{ ToxL lgu/fgL ug{ 5f]8]/ k|x/L sfof{nodf uof] . k|x/L
sfof{nodf b]v]sf] ;a} s'/f atfpFbf klg pN6} p;nfO{ ufln u/]/
k7fOof] .
ljdn kms]{/ k]ml/ ;fyLx? ePsf] 7fpFdf uof] . /ftsf] bz
ah]lt/ Pp6f uf8L cfP/ kmfb/sf] cfjf; leq k|j]z u¥of] . ljdn
glhs}sf] cfFksf] ?vdf r9of] . uf8Laf6 $ hgf x66fs66f JolStx?
lgl:sP . tL dflg;x?n] s]xL af]/fx? uf8Ldf /fVg nfu] . ljdn k]m/L
bf}8]/ k|x/L sfof{no uof] . p;n] kmfb/sf] cfjf;df rf]/x? k|j]z
u/]sf] atfof] . Tof] ;'g]kl5 xtf/ xtf/ k|x/Lx? Totf nfu] .
k|x/L 6f]nL kmfb/sf] cfjf;df k'Ubf uf8L u]6af6 aflx/ lg:sg}
nfu]sf] lyof] . k|x/Ln] uf8L /f]s]/ To;df /x]sf JolStx?
nfO{ lgoGq0fdf lnof] . kmfb/sf] cfjf;nfO{ rf/}lt/af6 3]/f
xfln ;lsPsf] lyof] . uf8Ldf vfgtnf;L ubf{ kfFr af]/f r/; / a]xf];
kfl/Psf * hgf s]6Lx? e]l6P . ltgLx?nfO{ xl:k6n n}hfg] Joj:yf
ul/of] . aNn kmfb/ OGb| s'df/nfO{ of] s'/fsf] hfgsf/L eof] . p;n] k|
x/Lx?nfO{ …ljgf sf/0f lsg cfPsf] egLÚ s8lsof] .
…tkfO{sf] 3/df rf]/ k;]sf] eGg] va/ kfP/ cfPsf] t/ oxfF cs}
{ s'/f e]l6Psf]n] tkfO{sf] cfjf; vfgtnf;L lng' kg]{ eof]Ú egL k|x/Ln]
hfgsf/L u/fof] .
kmfb/n] /f]Sbf /f]Sb} k|x/L 6f]nL leq k:of] . leq cfjf;sf] vfg tnf;L
ubf{ s]xL r/;sf kfs]6x?, a|fpg ;'u/sf] Ps af]/f, cfOdfO{sf
kf]zfsx?, ljleGg sfuhkqx? k'ln;n] hkmt u¥of] . To;df ljleGg
ck/fwL ;d"xsf kmf]g gDa/x?, dxTTjk"0f{ uf]Ko ;"rgfx? k|fKt eP .
Tof] 3/ wd{sf] cfj/0fdf dfgj t:s/L / nfu' cf}iflwsf] s]Gb| /x]sf] k|
dfl0ft eof] . kmfb/ OGb|s'df/ ;lxt ;ft JolSt k|qmfp k/] . b'O{ j6f
uf8L, tLgj6f df]6/ ;fOsnx? klg k|x/Ln] hkmt u¥of] .
%= ;l/tfsf] ljx]
æ;l/tf, P ;l/tf ÛÆ
æxh'/ j'jf ÛÆ
æotf cfOh t gfgL Û tF ;Fu Pp6f ;Nnfx ug'{ 5 .Æ
æx'G5 a'jf, eGg'xf]; g Û s] s'/f xf] <Æ
æx]/ gfgL tF ca klRr; jif{ k'lu ;ls; Û t]/f] ljjfx ug]{ pd]/
hfg nflu ;Sof] . t]/f] lbbLsf] aLz jif{s} pd]/df ljjfx ePsf] lyof] .
t]/f] k9fO klg ;lsO ;Sof] . lzIfs ePsf] klg tLg jif{ k'Ug
nflu;Sof] . hfGg] a'emg] t}F 5]; . ca t hf]/L kf/Ln] klg a'9L sGof
eGg yfnL ;s]F . tLg jif{ b]lv t]/f] pd]/ afO; jif{ eGb} cfPsf] 5' .
ljjfxsf nflu x]g{ cfPsf w]/} hgfnfO{ kmsf{O xfln; . ca To;f] gu/
5f]/L, xfdLn] t]/} nflu eg]sf xf}F . s] 5 t]/f] ljrf/ <ls laafx g} gu/
L a:g] dg 5 t]/f] <Æ ;]tL/fdn] eg] .
;l/tfn] udnfdf /x]sf] u'nfkmsf] k'mnlt/ x]b}{ elgg–æa'jf, ljjfx
g} gug]{ ljrf/ t xf]Og d]/f] . ;+;f/sf] /Llt cg';f/ g} rNg] ljrf/ 5
d]/f] klg t/ o;df s]xL kl/jt{g eg] cfpFg} kb{5 . ljjfx ug]{ eGb}df
cfk"mnfO{ dg} gkg]{, ljrf/df d]n} gvfg], cfkmgf] dgn] gvfPsf]
dfG5]l;t s;/L hfg' < k'/fgf] ;8]un]sf] ljrf/ af]s]sf, hf]O{l6ªu|] /
gfdb{x?;Fu ljjfx ug'{eGbf ljjfx gu/L a:g' g} /fd|f] xf]nf eG7fG5' d
. d k9]n]v]sL 5', cfkmgf] v'66fdf pleg ;Sg] Ifdtf 5, ddf . z/L/
df s'g} vf]6 5}g . d lsg nq]/ a;' < d tkfO{x?sf] af]em aGg] 5}g .
a? a'9];sfndf tkfO{x?sf] ;xf/f aGg] 5' . ljjfx gub}{df s] x'G5 / <
c?n] s] eG5g eGg] eGbf klg d 7Ls 7fpFdf 5' sL 5}g eg]/ ;f]Rg' /
fd|f] nfU5 dnfO{ . cfk'm 7Ls 7fpFdf plePsf] 5' eg] c?n] h] eg] klg
s] km/s knf{ / <Æ
5f]/Lsf] skfn d';fb{} ;]tL/fdn] eg]–æltdLx? b'O{j6L 5f]/L xfd|f
b'O{ cfFvfsf gfgLx? xf} . t]/f] lbbL ljjfx u/]/ uPkl5 of] 3/sf] bLof]
tF g} xf]; . tgePkl5 xfdL s;/L a;f}Fnf eg]/ clxn] g} dg lk8fn]
56k6fpF5 t/ Tof] eg]/ t]/f] hLjg ljufg{ x'Fb}g xfdLn] . ca t}n]
ljjfx ug'{k5{ 5f]/L . cfh Pp6f /fd|f] 3/fgsf] k9]n]v]sf] s]6f
tFnfO{ x]g{ cfpFb}5 . eg t s] u/f}F <Æ
æ7Ls} 5, xh'/n] af]nfPsf] dfG5]nfO{ d}n] /f]Sg x'Fb}g . p;sf] ;a}
afgL Jojxf/ / ;f]rfO{ s] 5 < Tof] a'em]/ lg0f{o u/f}nf .Æ ;l/tfn]
elgg .
;]tL/fd ?s'd lhNnfsf] klZrddf kg{] rf}/hxf/Lsf :yfoL
afl;Gbf x'g . pgsf k'vf{x? k"jL{ kxf8af6 otf cfPsf] * k':tf
ljlt;s]sf] 5 . e]/L gbLsf] lsgf/df a;]sf] &)) x]S6/sf] of] a];Ldf
3gfj:tL 5 . oxfF wfg, ux'F, sf]bf] h:tf afnLx? /fd|f] kmNg] x'Fbf w]/}
klxnf b]lv dflg;sf] a;f]af; x'Fb} cfPsf] 5 . ;]tL/fdsf afa' ul/a
ls;fg lyP . pgsf 5 ;Gtfg dWo] pgL bf];|f] ;Gtfg x'g . ;]tL /
fdsf Ps bfh', b'O{ efO{ / b'O{ alxgLx? ;a} ul/a g} 5g . ;]lt /fdsf]
ljjfx c7f/ jif{s} pd]/df kbdf;Fu ePsf] lyof] . cfkmgf] s8f d]xgt
/ kl/>dn] ubf{ pgnfO{ vfgf, nfpg / 5f]/Lx?sf] lzIffdf ;d:of
k/]g . h]7L 5f]/L zfGtf :6fkm g;{ k9]/ hflu/] 5g . ljjfx eP/
b'O{ 5f]/fsL cfdf ePsL 5g . sfG5L 5f]/L ;l/tf :gfts tx k'/f u/]/
ufpFs} dfWolds ljbofnodf lzIfs 5g . ;]lt/fdsf] kl/jf/ ;'lv 5 .
b'O{ 5f]/Lx? hGdg ;fy ;]lt/fdn] kl/jf/ lgof]hg u/]sf lyP .
To;j]nf ufpFdf ;a}n] pgnfO{ ck'tf] / gfdb{ eg]/ luHofPsf lyP .
3/df b'O{j6f e};L, Ps xn uf]?, rf/j6f afv|fx? 5g . kz'x? kfNg] /
v]tL kftLsf] sfd ;]lt/fd / kbdfn] cfkmF} u5{g . hfh/sf]6 hfg]
d'naf6f]sf] k"j{k66L blIf0f d"n 9f]sf ePsf] ltg tn] 3/ 5 . 3/
k5fl8 uf]7 5 . 3/sf] tnlt/ s]/f, cDaf, gf:klt cflb kmnkm'nsf]
au}Frf 5 . kbdf cUnL, uf]/L ;'Gb/ dlxnf x'g . pgL d]xgtL, klt k/
fog, eb| / c;n zLn :jefj ePsL ;f]emL / OdfGbf/ 5g . 5f]/Lx?
df pgsf w]/} u'0fx? b]Vg ;lsG5 . ;]lt/fd ul7nf] hLpF8fn ePsf
s8f d]xgt ug{ ;Sg] lg8/ / OdfGbf/ dflg; x'g .
3/ cufl8 ;kmf cfFug, km'nsf udnfx? / a:gsf nflu a]Grx?
/flvPsf 5g . 3/sf] ;kmfO{ ug{], vfgkLg tof/ ug{] / kfx'gfx?
sf] :jfut ug{] sfd ;l/tfn] ul5{g .
;Nofg sfnfufpFsf s[i0fsfGt ;DkGg kl/jf/sf a|fXd0f x'g .
pgsf] 3/df s'g} s'/fsf] sdL 5}g . v]tL kftLsf] sfd, vfgkLg,
s'6fg lk;fg, ;/;kmfO{, j:t'efp kfNg] cflb sfdx? ;a} gf]s/ rfs/
n] g} u5{g . s[i0f sfGt cfkm}F hhdfgL u5{g . cfkm' k'/ftgjfbL
ePklg pRr lzIff xfl;n u/]sf pgsf 5f]/f5f]/L cfw'lgs 5g .
logsf h]7f 5f]/f nlIdsfGt g]kfnL ljifodf :gftsf]Tt/ k'/f u/L
a'9flgn s07 :s'ndf lzIf0f u5{g . pgL eGbf kl5sf Ps efO{ / b'O{
alxgLx? klg :gftsf]Tt/ ;Ddsf] lzIff k|fKt ul/ sfddf nfu]sf
5g . lt; jif{ k'uL;s]sf nlId sfGtsf] cem} ljjfx ePsf] 5}g .
pgn] ljjfx gu/L efO{ alxgLsf] kfnf] cfpFb}g . pgL kfFr lkm6 bz
OGr cUnf, uf]/f, /fd|f] lhp8fn ePsf, ld7f] af]ln jrg ePsf
zfGt, ;'lzn / ulDe/ 5g . pgnfO{ dgk/fpg] s]6Lx?sf] sdL 5}g .
pgL w]/} 7fpFdf s]6L x]g{ uP t/ s;}nfO{ dg k/fPgg . ;a}df s]xL g
s]xL vf]6 b]vfpFb} tls{G5g . log} nIdLsfGt sf7df8f}F d} ;l/
tfnfO{ b]Vg k'U5g / dg k/fpF5g . s'/f ug{] cj;/ gldn]sf]n] ljbfdf
3/ cfPsf] df}sf kf/L ;l/tfnfO{ dfUg cfkm}F s]6Lsf] 3/df k'U5g .
ufpFdf hGd]sL ;l/tf zx/sf ;Eo s]6Lx? eGbf ;'Gb/ 5g .
cUnL, kftnL, uf]/L, ldn]sf bfFt, xl/0fsf h:tf cfFvf, ldn]sf] zf/Ll/
s agf}6 ePsL ;l/tfnfO{ cK;/f;Fu bfHg ;lsGYof] . pgnfO{ b]Vbf
d'U3 gx'g] sf]xL lyPgg . cfh lgnf] ;f/L / Anfphdf pgL cK;/f
eGbf /fd|L b]lvPsL lyOg . If]qL kl/jf/sL oL afnfnfO{ b]Vbf
nIdLsfGt 6f]nfpFg yfN5g .cfˆgf] hft ljif{G5g . x'g t nIdLsfGt
klg sfnf] k}G6 / ;]tf] ;6{, 6fO{ / sfnf] r:ddf b]jfgGb h:t} b]lvPsf
lyP . pgsf] ;fydf pgsf :s'n k9bfsf ;fyL s0f{lj/ /fgf 5g . /
fgf cUnf] / df]6f] z/L/ ePsf, y]Krf] gfs / aflx/ lg:s]sf] bfFtn] s'?
k b]lvPsf 5g . cg'xf/ uf]/f] eP klg ebbf 5 . b'a} hgfnfO{ a/
08fdf a;fOG5 . ;l/tfsf af, cfdf / ;l/tf klg ToxL a:5g .
lrof lkpFb} s'/fsf] yfngL ;f]tL/fdn] g} u5{g . pgn]
nIdLsfGtsf cfdfafa', efO alxgL, 3/kl/jf/, v]tLkftL, k9fO tyf
hflu/ cflbsf] af/]df ;f]W5g / cfkmg]f klg atfpF5g . ;a} kl/ro
kfPkl5 eG5g æafa', 5f]/L oxL xf] b]lvxfNg' eof] . xfdL If]qL, xh'/ a|
Xd0f . kl5 g/fd|f] x'g' eGbf klxn] g} ;a}s'/f v'n:t x'g'kb{5 . o;df
afa'sf] s] alrf/ 5 <Æ
nIdLsfGtn] eg]–æcfhef]nLsf] hdfgfdf hftkftn] s]xL km/s
kb{}g . d}n] ;a}s'/f klxn] g} yfxf kfP/ ;f]r ljrf/ u/L cfPsf] 5' .
dnfO{ dg k/]/ g} oxfF;Fu s'/fug{ cfPF . d]/f af–cfdf s]xL k/Dk/
fjfbL x'g'x'G5 . ;l/tfnfO{ dGh'/ 5 eg] d cbftnd} ljjfx ug{ klg
tof/ 5' .Æ
;]tL/fdn] 5f]/Llt/ kms{]/ eg]–æ5f]/L s] 5 t t]/f] ljrf/ <Æ
æa'jf, ljjfx eGg] s'/f hLjg ljtfpg] s'/f xf] . hLjg w]/} nfdf]
5 . To;}n]] efjgf ldNg] dflg;;Fu g} ;DaGw ug'{ /fd|f] x'G5 . To;}n]
d]/f] dgdf nfu]sf s]xL s'/fx? :ki6 kfg'{ kb{5, pxfFn] . clg dfq
ljjfxsf] s'/f x'g ;S5 .Æ ;l/tfn] elgg .
nIdLsfGtn] ;l/tf lt/ Ps6sn] x]b{} eg] –ætL s'/fx? s] s] x'g
< lgw{Ss;Fu ;f]Wg ;Sg'x'G5 .Æ
æxh'/n] cfkmgf] hLjg s;/L ljtfpg rfxg' x'G5 <Æ ;l/tfn] k|
Zg ul/g .
nIdLsfGtn] d':sfg ;fy eg]–æoL sl7g k|Zgx?sf] pTt/ lbg'
sl7g g} x'g]5 . of] k|Zg ;'Gbf dnfO{ nfUof], odgsf /fhs'df/
xfltdnfO{ ;d|f6sf ;ft k|Zgx? log} xf]nfg . t/ d w}o{tfk"j{s
cfkmgf] pTt/ lbg]5' .
d g]kfnL ;flxTodf :gftsf]Tt/ tx plTt0f{ u/L
a'9flgnsi7 :s'ndf g]kfnL k9fpFb} 5' . d ;a}nfO{ dfof u5'{ .
zflGtk"0f{ hLjg rfxG5' . ;dfhdf /x]sf] s'l/ltx?, cGwljZjf;x?
x6]/ hfpg eGg] OR5f /fVb5' . k'vf{b]]lv rnLcfPsf ;sf/fTds kIfdf
ljZjf; /fVb5' . ;/n hLjg, ;fbf vfgkfg / /fd|f] :jf:Yo
rfxG5' . ;a};Fu /fd|f] ;DaGw rfxG5' . sf7df8f}Fdf Pp6f /fd|f] 3/,
lzlIft / ;'zLn kTgL, b'O{ 5f]/f Ps 5f]/L ePsf] ;'vL kl/jf/, oxL g}
d]/f] hLjgsf] nIf /x]sf] 5 .Æ
;]lt/fdn] 5f]/Lsf] skfndf xftn] d';fb{} eg]–æs:tf] /fd|f] ljrf/ .
wgL kl/jf/df hGd] klg ;fx|} pTtd ;f]rfO{ /x]5, pxfFsf] .Æ
; l / t f n ] b f ] > f ] k | Z g u l / g  – æ d u l 0 f t s L
ljbofyL{ ePklg ;flxTodf /fd|f] ?rL /fVb5' . k"jL{o /
kfZrfTo ;flxTodf xh'/nfO{ dg kg{] s'/fx? s] s] x'g <Æ
æd g]kfnL ;flxTosf] ljbofyL{ ePsf]n] ljZj ;flxTosf] Tolt w]/}
cWoog 5}g . g]kfnL ;flxTodf efg'eStsf] elStefj, n]vgfysf]
cfbz{ / afns[i0f ;dsf] ju{ ;dGjosf] efjgf dnfO{ dg
k5{ . ;fdflhs ;ª/rgf eTsfpg], hftLhftL lardf km'6 Nofpg],
xTof lx+;fnfO{ k|]l/t ug{], c/fhs ;flxTo dnfO{ dg kb{}g .Æ
nIdLsfGtsf] pTt/ lyof] .
æolb n]vs aGg' eof] eg] s] s] s'/fx? n]V5' eGg] nfU5, xh'/
nfO{ <Æ ;l/tfn] t]>f] k|Zg ul/g .
nIdLsfGtn] cWof/f] cg'xf/ nfpFb} eg]–ædnfO{ n]vs aGg] dg 5}
g, lsgls k|foM n]vsx?sf] kfl/jfl/s hLjg b'Mvk"0f{ x'G5 .Æ
;l/tfn] lg0f{o ;'gfOg–ædnfO{ dfkm ug'{xf]nf . d xh'/;Fu ljjfx
ug{ ;lSbg . d]/f] clGtd lg0f{o oxL xf] .Æ
olt eGb} ;l/tf leqlt/ nflug . b'a} kfx'gfx?nfO{ ef/L dgn]
ljbf u/]kl5 ;]lt/fd bDklTt 5f]/Lsf] sf]7fdf uP . 5f]/Lsf]
skfn ;'D;'DofpFb} kbdfn] elgg–ægfgL t}n] /fd|f] ul/g; . Tolt hflt
dfG5] l;t ljjfx gug{] ePkl5 ljjfx sf];Fu xf]nf < xfdL lgs}
lrlGtt 5f}F, 5f]/L .Æ
;l/tfn] cfdfsf] 5ftLdf d'v n'sfpFb} elgg–æcfdf, tkfO{nfO{ s]
yfxf, p;sf] ld7f] af]nLdf slt ljiffn' s'/fx? lyP < lrGtf gug'{xf];
cfdf, d tkfO{;Fu x'Fbf tkfOsf] cfFvfdf cfFz' cfpFg lbg]5}g .Æ
-@_
hLjg clj/n aUg] gbL h:t} xf] . xfd|f] OR5f gxF'bf klg hLjg
rln/x]sf] x'G5 . of] cufl8 a9b} hfG5 . ;l/tf lbpF;f] ljbofno
hflGyg . ;fFem laxfg 3/sf] sfd sfhdf cfdf afa'nfO{ ;
3fpFlyg . ;fFemlt/ Ps b'O{ ;d"x ljbofyL{x? 6o';g k9g cfpFy] .
slxn] sflxF km';{b lgsfn]/ ufpFsf lbbL alxgLx?, sfsf
sfsLx?;Fu ;'v b'Mvsf s'/fx?, :jf:Yo ;DaGwL, lzIff ;DaGwL s'/
fx? uly{g . afn clwsf/, dlxnf clwsf/, dfgj clwsf/ ;DaGwL s'/
fx?sf] hfgsf/L u/fpFlyg . dflg;x? wgL / ul/j s;/L x'G5g /
dflg;x? lsg ;w}F ul/jLdf afFrL/xG5g eGg] s'/f k|i6 kfly{g .
ljbofnodf klg pbfx/0f of]Uo lzIfs lyOg . /fd|f];Fu a'emfP/
k9fpg], ldNbf] pbfx/0f lbg], z}lIfs ;fdu|L k|of]u ug{], :ki6 / ld7f]
cfjfhdf af]Ng] x'gn] ljbofyL{x? pgnfO{ lgs} dg k/fpFy] .
ljbofnosf] x/]s sfo{qmddf pgsf] v6]/ sfd ug{] jfgL
lyof] . ;/;kmfO, cltl/St lqmofsnfk, ;fF:s[lts sfo{qmd, z}lIfs e|
d0f ;a} 7fpFdf pgL ;lqmotfk"j{s sfo{ uly{g . ljbofyL{x?sf] sdnf]
dl:tisdf r]tgfsf] lbof] jfnL lblGyg, pgL . o;/L ;do ljlt/x]sf]
lyof] . nIdLsfGt 3/df cfPsf] Ps dlxgf ljt]kl5 Pslbg ;l/tfsf]
gfddf x'nfsaf6 Pp6f lr67L cfof] . k7fpg]sf] gfd lyPg . lr67L
kmfnL lbpFsL h:tf] nfUof] pgnfO{ . s] ;f]r]/ xf] emf]nfdf xflng .
ljbofno 5'66L ePkl5 3/df cfP/ lr67L vf]n]/ x]l/g . lr67L lgDg
cg';f/sf] lyof] .
;l/tf ld;,
…;fb/ clejfbgÚ
dnfO{ ;Gr} 5 . xh'/sf] dftflktf / sf]dn ufyfdf ;bf ;j{bf
cf/fd} xf]cf]; eGg] sfdgf 5, d]/f] . w]/} lbgb]lv d]/f] dg cl:y/ 5 .
lgb|f gk/]sf] klg w]/} eof] . kq n]v' eGbf klg ;ªsf]r dfg]/ xft
sfKby] . cfF6 cfpFb}gYof] . w]/} k6s kq n]v]/ Roft]/ klg kmfn“] .
cfh hGd]b]lvsf] ;xf; a6'n]/ of] kq n]Vg] hdsf{] u/]sf] 5' . o;sf]
nflu Ifdf rfxG5' .
;fFRr} eGg] xf] eg] d}n] cfh;Dd xh'/ h:tL ;'Gb/ s]6L b]v]s}
lyOg . dflg; otL ;'Gb/ x'G5 eGg] s'/f d}n] ;f]r]sf] klg lyOg . uf]/f]
/ nfDrf] cg'xf/, OGb]gL ;dfg cfFvL ef}F, df]lt ;dfg bfFt, nfn cw/
x?, d[usf h:tf gog, nfdf] s];/fzL, cUnf] kftnf] z/L/, a]xf];
agfpg ;Sg] d':sfg / cljrn ulDeo{, af}blws JolStTj, af]nLsf]
ld7f; cflb alTt; nIf0fx? Pp6} JolStdf x'g' s:tf] cfZro{ .
d]/f ;fyL nIdLsfGt klg nfvf}Fdf Ps 5g, ;'Gb/tfdf tyf
zLn:jefjdf . s] sf/0fn] xh'/n] OGsf/ ug'{ eof], xfdL cfZro{df
k/]sf 5f}F t/ d]/f] leqL dgn] s]xL yfxf kfP h:tf] u/]sf]n] xh'/n]
vfh]sf] s'/f sfFxL ddf t 5}g < To;}sf] nflu xh'/sf] dg a'emg of]
kq n]Vg] b[i6tf u/]sf] 5' .
d cw{zf:qdf :gfts 5' . dnfO{ k|s[ltn] zfl//Ls ;'Gb/tf
lbPsf] 5}g . ul/aL / a]/f]huf/Ln] lylrPsf d]/f af–cfdf;Fu /fd|f]
vfg]s'/f lyPg t/ hfFu/ / d]xgt lyof] . pxfFx?n] vf]nfdf Eofu'tf,
uªu6f, df5f, agdf lgz'Ns kfOg] kmnkm'n, ;fu;AhL, Rofp, cl/
ªufn, sGbd"nx? cflb yl/yl/sf j:t'x? v'jfPsf sf/0f z/
L/ :j:y /alnof] ePsf] 5 . k|wfgfWofkssf] eft ksfpFb}
ubf{ P;=Pn=;L= pTtL0f{ ul/P5 . ufpFd} vf]n]sf] pRr df=lj= af6 afx|
sIff pTtL0f{ u/]kl5 k|fylds ljbofnodf Go'g kfl/>ldsdf lghL ;|
f]tdf k9fpFb} ubf{ k|fOe]6 k/LIffyL{sf] ?kdf :gfts tx plTt0f{ ul/P
5 . Psflt/ ul/jL / csf{]lt/ s'?k cg'xf/n] ubf{ dnfO{ cfh;Dd s'g}
o'jtLn] klg k|]d k|:tfj u/]sf 5}gg . pRr hftLsf / wgL kl/jf/sf
JolStx?af6 kfPsf] 3[0ff, s'6 jrg / lyrf]ldrf]sf sf/0f d leq ljb|
f]xL efjgf k}bf ePsf] 5 . dnfO{ cfhef]nL ul/j / lgDg ;fdflhs
cfly{s :t/ x'g'sf] kL8faf]w x'g yfnsf] 5 .
nIdLsfGt d]/f :s'n k9bfsf ;fyL, ;fdGtL ;+:sf/df x's{]klg
cx+sf/sf efjgf gePsf zfGtL k|Lo JolSt x'g. pgn] slxn] sfxL“
dnfO{ ;xof]u u/]sf sf/0f d pgsf] cfb/ ub{5' . /fd|f] af]nLjrg
ePsf ldng;f/ 5g . To:tf JolStnfO{ OGsf/ u/]sf] dnfO{ dg k/]sf]
5}g .
d t ljb|f]xL dfG5], zfGtLk"0f{ jftfj/0fdf r6ofª kfg{ dg
nfU5 . ;dfhdf JofKt c;dfgtf, cGofo, cTofrf/, hftL, wd{, j0f{,
lnªusf cfwf/df ul/g] lje]b, l9nf;':tL, e|i6frf/ h:tf] kmf]x/ a9f/]/
kmfNg dg nfU5 . vt/f;Fu v]Ng, d'To';Fu h'emg dg nfU5 . hd]sf]
tnfp eGbf gbLsf] pn{bf] e]n dg k5{ . s7ofªu|Lg] hf8f], hLp
89fpg] 3fd, sf]nfxn / czfGtL xf]; a? d'bf{ zfGtL gxf]; eG5' d .
To;n] ;dfhsf] ;Dk"0f{ sl;ªu/ a9f/]/ nuf]; ;dfhsf ls/fx? gi6
kf/f]; .
dnfO{ klZrdL ;flxTosf/x? ljlnod ;]S;lko/,
lgsf]nfO{ uf]uf]n, cGtg r]vj, DoflS;d uf]sL{sf ;dfh kl/jt{g
ug{ ;Sg] qmflGtsf/L larf/x? / k"jL{o ;fxlTosf/x? n' :o'g, /
fx'n ;fFs[Tofog, dxf:jtf b]jLsf ;+;f/ xNnfpg] larf/x? dg k5{ .
ca g]kfndf klg of] b]znfO{ ultzLn agfpgsf nflu k|]/0ff k|bfg ug{]
;flxTo ;[h{gf x'g'kb{5 . ;+;f/nfO{ a'emg] dfq xf]Og abNgsf nflu
o'jfx?sf] dg dl:tisnfO{ k|]l/t ug{] ;flxTo ;[h{gf ug{ ;Sg] ;|i6fx?
hGdg' kb{5 . ;+;f/nfO{ ult k|bfg ug{ g;Sg] ;flxTo cGwf] ;flxTo
7fG5' d .
xh'/sf] larf/df ;+;f/ s:tf] x'g' k5{ eGg] nfU5 < dflg;sf]
efjgf s:tf] xg'kb{5 < xfdL g]kfnLn] s] ug'{knf{ < oL s'/fx?df k|
sfz kfb{} / d]/f ljrf/x?sf] ljZn]if0f u/L k|ltpTt/ kfpg]
cfzfsf ;fy ljbf x'G5' .
pxL
s0f{jL/ /fgf
kq k9]kl5 ;l/tfsf] dl:tisdf cgf}7f] ljrf/ pTkGg eof] .
cfkmgf] dgsf] efj s;}n] af]n] h:tf], cfkm}Fn] ;f]r]sf] s'/f k9]h:tf]
nfUof] . s] d}n] vf]h]sf] JolSt ToxL xf] t < efjgf ldNof] eGb}df hft
eft gldNg] s'?k dflg;;Fu s;/L ;DaGw hf]g{ ;lsG5 . To:tf]
dfG5]l;t s;/L nf]Ug]sf] gftf nufpg] < efjgf ldNof] eg] g/fd|f] klg
/fd|f] nfU5 eG5g dflg;x? . t/ xf]nf t of] s'/f < sf] ;Fu ;Nnfx
dfUg] < cfkmgf] ;fyL /df;Fu ;Nnfx dfUg] ljrf/ ul/g .
/df ljbofno k9bfsf] ldNg] ;fyL . P;=Pn=;L= kf; u/]kl5
ufpFs} sk8f Jofkf/L;Fu ljjfx ePsf] lyof], /dfsf] . /df eGbf bz
jif{ h]7f] pgsf] nfUg] xf]rf] / df]6f] lyof] . /dfsf b'O{ 5f]/f e};s]sf
lyP . ;do ldnfP/ ;l/tf /dfsf] 3/df uOg . ;l/tfnfO{ e]6g
kfpFbf /df klg v';L eOg . lrof vfFb} ;l/tfn] s'/fsf] yfngL ul/g –
æ/df tF d;Fu ldNg] ;fyL, pd]/ klg Pp6}, tF kSsf u[lxgL eO;ls;
t/ d cFem} cfkm'nfO{ aRrf ;DemL/x]sL 5' . s;/L u[x:y hLjgdf k|
j]z ug{] eGg] cem} lglZrt e};s]sf] 5}g .eg t, j}jfxls hLjg
slt /dfOnf] x'G5 <Æ
æxf] t, c:tL tFnfO{ x]g{ Pp6f /fd|f] tGg]/L cfPsf] lyof] /] . t}Fn]
dflgg; eGg] ;'g]sL lyP“ . ljjfx u/]kl5 dnfO{ /dfOnf] g} ePsf]
5 . ca t t}“n] klg ljjfx ubf{ /fd|f] xf]nf eGg] 7fG5' d .Æ /dfn]
elgg .
æ/df, n eg t tFnfO{ t]/f] a'9f dg k5{ <Æ
æcfkmgf] nf]Ug] dg gk/] sf] dg k5{ < s] eg]sL <Æ
æd}n] eg]sf] cGoyf glnP; x} /df, t}n] cfkmgf] nf]Ug] b]Vg;fy
dg k/fPsL xf]; sL ljjfx u/]kl5 /fd|f] nfUb} uPsf] xf] <Æ
æcfkmg} ufpFsf] dfG5], ;w}F b]lv/x]sf] dfG5] t xf]gL Û PsfPs
b]v]sf] xf]Og Sof/] . dnfO{ dfUg cfP5g . a'jfn] dnfO{ yfxf g}
glbO{ x'G5 egLlbg' eP5 . d}n t kl5 kf] yfxf kfP . klxn] l/; p7of]
. kl5 t dfof kf] nfUg yfNof] .Æ
æcfhef]nL klg dfof nflu/xG5 t<Æ
æx]/ g klxn] t aflx/L ?k dfq x]l/bf] /x]5 t/ ;do laTb} hfFbf
c?g} s'/fn] cfglGbt agfpFbf] /x]5 . x[bo b]lv g} dfof ug{] ;Rrf
k|]dL, ;'v / b'vdf Psgf; /xg] w}o{jfg, ;d:of ;Fu
h'emg ;Sg] ;xf;L, vt/f;Fu ;fjwfgL ;fy v]Ng;Sg] rt'/, c?
sf] ;Nnfx u|x0f ub{} cfkm}F lg0f{odf k'Ug ;Sg] b[9, ;;fgf s'/fx?df
klg ;xfotf ug{] ;Rrf ldq, zf/Ll/s zlSt ePsf] jnjfg, ;a} ;Fu
ldn]/ a:g ;Sg] ldng;f/, kl/jf/sf ;b:ox?sf] Pstf agfO{ /
fVg ;Sg] s'zn Joj:yfks cflb u'0fx?n] ubf{ kf] emg ;dk{g efj k}
bf x'Fbf]/x]5 . d lj/fdL x'Fbf d]/f] a'9fn] dnfO{ aRrf h:tf] sfvdf
p7fP/ aflx/ leq kf5{g, lbg/ft ;]jf u5{g, ;fGTjgf lbG5g . d t
pgsf] cufl8 kfgL eP/ auL lbG5' .Æ /dfn] cfkmgf] cg'ej ;'gfOg .
æ/df, t]/f] ;Nnfxn] dnfO{ cfkmgf] hLjgsf] af/]df lg0f{o
lng ;lhnf] agfof] . d a9L k9]sL ePklg tF w]/} a'blwdfgL /xL5; .
n t d clxn] hfG5' . s'g} lbg e]6f}Fnf .Æ /dfn] p7b} elgg .
æx'G5 t hf, d klg vfglkg lt/ nfU5' .Æ /dfn] p7b} elgg .
;l/tf 3/df cfPkl5 kq n]Vg yflng .
/fgfhL,
gd:sf/
tkfO{sf] kq kfPF . x'nfsLn] ljbofnodf cfP/ a]gfdL kq
a'efpbf gk9]/ kmfnLlbp“ h:tf] nfu]sf] lyof] t/ s] efjgf cfof]
dgdf, Tof] kq 3/df cfP/ vf]n]“ . kq tkfOFsf] /x]5 . dg gnfuL
gnfuL jfrg ub}{ uPF . kqdf ePsf s'/fx?n] d]/f] dgdf ;fgf] atfF;
rnfpg ;kmn eP . d]/f] dgsf] tnfpdf ;fgf 5fnx? p7g yfn] .
oL 5fnx? pn{bf e]n aGg ;S5g sL ;Sb}gg yfxf 5}g t/ kq n]Vg
a;]sL 5' .
tkfOFn] eg] h:t} d cfb/of]Uo xf]Og . g d :ju{sL cK;/f g} x'F .
d klg c? h:t} ;fwf/0f dlxnf x'F . otL eGg ;S5' sL dnfO{ ;'Gb/
cg'xf/ ldn]sf] 5 . olx cg'xf/sf] jgfj6n] ubf{ w]/} k'?ifx? cfslif{t
x'g] ub{5g . t/ ddf Pp6f j}u'0f 5 . d Hofb} s7f]/ 5' . cfkmgf]
ljrf/ gldNg] dfG5] 5 eg] hlt;'s} ;'Gb/ xf];, wgL xf];, k9]n]v]sf]
xf];, OGsf/ ul/lbG5' . xf] d s7f]/ 5' t/ cfkm';Fu ljrf/ ldNg] dfG5]
l;t g/d klg 5' . d]/f] efjgf tkfO{F;Fu stfstf ;dfg ePh:tf]
nfu]sf] 5 . o;sf] e]p kfpg s]xL lbg kv{g} knf{ .
tkfOsf] ;fyLsf] s'/f ug'{ ePsf] /x]5 . pgsf] ld7f] af]nL leq
w]/} unt s'/fx? e]6fPF d}n] . pgL c;n hLjg ;fyL xf]Og,
cfkmgf] ;]jf ug{] ;'lzn kTgL rfxG5g . pgL k'?ifjfbL 5g lsgls
pgL 5f]/f rfxG5g, 5f]/f ljgf pgL afFRg ;Sb}gg . b'O{ 5f]/f, Ps 5f]/
Lsf] cy{ ToxL xf] . pgL k/Dk/fdf /dfpg] k|f0fL x'g, kl/jt{g /
pHofnf];Fu 8/fpF5g . zflGtsf] gfddf kmf]x/;Fu ldqtf ufF:g' sfo/tf
xf] . To:tf dfG5];Fu gftf hf]g{ dnfO{ dg nfu]g .
;+;f/df b'O{ lsl;dsf dflg;x? x'G5g . Ps yl/ dflg;x?
aflx/L cfj/0f dfq x]b{5g . leqL ;'Gb/tfnfO{ b]Vb}gg . o:tf
dflg;x?sf] ljj]s ;'Go x'G5 . cfkm' s]xL ug{ ;Sb}gg . jgfj6L s'/
fdf /dfpF5g . ;8]un]sf] ePklg To;nfO{ kl/jt{g gu/L cfkm'klg
b'u{lGwt aGb5g . ;lbof} b]lv xfd|f] ;dfh o:t} dflg;x?n] el/Psf] 5
. b'u{lGwt ePsf] ;dfhnfO{ kl/jt{g u/L pHofnf] agfpg
vf]Hg'nfO{ pgLx? vt/f b]Vb5g, lx+zf b]Vb5g / xNnf b]Vb5g . csf{]
yl/ dflg;x? aflx/L :j?k dfq gx]/L cfGtl/s u'0fx? s]nfp“5g .
logLx? ljj]szLn x'G5g . c?nfO{ dfq bf]if yf]kfg{] eGbf cfkm"g}
cu|;/ eP/ ;dfh kl/jt{gdf h'6b5g . hd]sf] tnfp ;kmf
ug{ / ;dfhdf JofKt ;8]un]sf kmf]x/x? ;kmf ug{ vf]Hb5g .
tnfp ;kmf ubf{ s]xL emf/x? pv]Ng' g} kb{5, of] lx+zf x'g] ub{}
g . ;dfh kl/jt{g ug'{ g} qmflGt xf] . pgLx? kl/jt{gnfO{ ckgfp5g
/ To;}df cfglGbt x'G5g . ;dfhdf ;lbof}F b]lv hd]/ a;]sf] sl;ªu/
x6fpg' eg]sf] vt/f;Fu v]Ng' xf] . pgLx? vt/f;Fu v]Nb5g / cfkmgf]
nIflt/ a95g .
tkfOF{sf] kqaf6 tkfOF{ bf]>f] vfnsf] JolSt xf] eGg] emlNsG5 .
Jojxf/af6 g} oL s'/fx? yfxf kfpFg ;lsg]5 . tkfOFsf] egfO /
Jojxf/ Pp6} ePsf] x]g{ rfxG5' d . Ps k6s k|ToIf e]6 u/]/ s'/f u/
f}F h:tf] nfu]sf] 5 . s'g} cnf}lss j0f{g ug'{eGbf /fd|f] rl/q ;of}F u'0f
>]i7 x'G5 . xfdL ;fwf/0f dflg; ePsf]n] ePsf] s'/fdf ljZjf; ug'{ /
fd|f] x'g] 7fGb5' d . clxn]nfO{ olt .
plx
;l/tf
-#_
æxl/dfof ;'Gof}F < cfh ;l/tfsf] ljx] x'Fb} 5 /] .Æ
æxf] t, b]Vb}df 8]9' afFb/ h:tf] dfG5], s] x]/]/ dg kf/of] xf]nf <
v'66fdf afFw] klg g;'xfpg] .Æ xl/dfofn] cf]7 n]Ao|fOg .
æs:tf] crDd, To:tf] /fhs'df/L h:tf] o'jtLnfO{ Tof] dg gk/]sf]
aHofn] kf] nUg nfUof] .Æ uLtfn] wf/] xft b]vfpFb} elgg .
æe}uf] cf–cfkmgf] efUo xf] . ;l/tfsf] efUodf ToxL n]v]sf] lyof] .
lgs} u/Lj kf] 5 /] . g wg, g ?k,s:tf] efUo xf]nf ljr/L sf] <
eujfgn] klg y/L y/Lsf] v]n b]vfpF5g .Æ xl/dfofn] u'gf;f] ul/g .
b'a}n] e]/L gbLsf] kfgL e/]/ cf–cfkmgf] 3/lt/ nfu] . ;a}n] of]
cgf}7f] ljjfx dg k/fPsf lyPgg . of] ufpFsL Kof/L 5f]/L g/fd|f]
7fpFdf k/L . ;a}n] dg b'vfP .
ptf z+vlkknsf] rf}tf/f]df ljjfxsf] tof/L x'Fb} lyof] . ToxfF g
afhf lyof], g ef]h et]/ . s'g} hGtL / a|fXd0f tyf Hof]ltif klg
lyPgg . vfnL Pp6f ;'e ljjfx n]lvPsf] Jofg/, cf7÷bz j6f d]r /
Pp6f 6]j'n lyof] . 6]j'ndf b'O{j6f km'nsf dfnfx?, clj/ / km'nx? /
flvPsf lyP . Pp6f ;fgf] cfd;ef h:tf] sfo{qmd lyof] . To;df ;l/
tfsf] :s'nsf lzIfs :6fkmx?, ljbofyL{x?, ljbofno
Joj:yfkg ;ldltsf dflg;x?, lzIfs cleefjs ;ª3sf kbflwsf/L,
s]xL kfx'gfx?, b'nxfsf cfdfa'jf/ b'nxLsf cfdfa'jf ;dfj]z ePsf
lyP . ljbofly{x?n] klg km'ndfnf NofPsf lyP .
ljbofno Joj:yfkg ;ldltsf cWoIfsf] cWoIftfdf ;efsf]
cfof]hgf ul/of] . ;'Gb/ ;/n] pb3f]ifssf] sfo{ u/] . pgn] cltlyx?
sf] cf;g u|x0f u/fPkl5 :jfut efif0f u/], ljqmd ;/n] M
æcfb/gLo o; j}jflxs ;df/f]xsf ;efWoIf tyf ljbofno
Joj:yfks ;ldltsf cWoIfHo", pkl:ylt kfx'gfx?,
ljbofyL{ efOalxgLx?,
cfh xfdL xfd|f] ljbofnosL lzIfs >L ;l/tf If]qL / ;Nofg
j8f ufpFsf s0f{lj/ /fgfHo"sf] ljjfxsf] ;df/f]xdf pkl:yt ePsf
5f+} . o; sfo{qmddf kfNg'x'g] ;Dk"0f{ dxfg'efjx?nfO{ :jfut ub{5' . d
b'nxf tyf b'nxLsf] j}jfxls hLjgsf] c6n ;f}efUo, pRr ;kmntf /
bl3{ hLjgsf] sfdgf ub{} ljbf x'G5' . wGojfb .Æ
;'Gb/ ;/n] k'gM sfo{qmd cufl8 a9fpFb} eg]–æcj d ljjfxsf]
sfo{qmd cufl8 a9fpg cfh o; ;df/f]xsf cWoIf tyf lj=Jo=;=
cWoIfHo"nfO{ cfu|x ub{5' . pxfFnfO{ ;xof]u ul/lbgsf nflu o;
ljbofnsf lzIfs ljqmd ;/nfO{ cg'/f]w ub{5' .Æ
cWoIfn] b'nxf b'nxL dGrdf cfPkl5 b'j}nfO{ Ps Psj6f dfnf
lbP/ Ps csf{nfO{ nufpg eg] . b'nxfn] b'nxL / b'nxLn]
b'nxfnfO{ dfnf nufPkl5 cWoIfn] b'a}nfO{ clj/ nufO lbP . To;kl5
kfn}kfnf] cGo cltly, lzIfs, tyf ljbofyL{x?n] clj/ dfnf nufP .
cWoIfn] b'nxf b'nxLsf afa'x?nfO{ af]nfP . b'nxLsf afa'n] 5f]/Lsf]
xft ;dft]/ b'nxfnfO{ lbP eg] b'nxfsf afa'n] b'nxLnfO{ lbP . olt
u/]kl5 ljjfxsf] k|lqmof ;lsof] .
;'Gb/ ;/n] sfo{qmd cufl8 a9fpb} eg]–æxfd|f] o; ljbofnosL
dfWolds txsL ul0ft ljifosL lzIfs ;l/tf ld; cfkmgf] ?k, u'0f,
ljbjTtf / lgk"0f{tfdf o; If]qd} pTs[i6 x'g'x'G5 . pxfFnfO{ kTgL
agfpg rfxg] w]/} tGg]/Lx? lyP t/ pxfFnfO{ tL sf]xL klg dg
k/]gg . pxfFsf] cfkmgf] dgdf of] s'/f /fd|f] 5 egL lglZrt
geP ;Dd lg0f{o ug'{x'Gg . cfh pxfFn] ;Nofg j8f ufpFsf >L s0f{jL/
/fgfhLnfO{ cfkmgf] j/dfnf klx/fpg' ePsf] 5 . cfkmgf] efjL hLjg /
pbb]Zo ;lxt cfkm'nfO{ nfu]sf] s'/f /flv lbg' x'g pxfFnfO{ cfu|x ub{5'
.Æ
/ftf] ;f/L / Anfphdf ;lhPsL ;l/tf dGrdf b]vf kl/g . ;a}
nfO{ clejfbg ub{} elgg–
o; j}jflxs sfo{qmdsf ;efWoIf dxf]bo,
pkl:yt cltlyHo", d]/f ;xkfl7 lzIfs ;flyx?,
d]/f cfkmGt hgx? tyf ljbofyL{ efOjlxgLx?,
cfh d]/f] ljjfxsf] z'e cj;/df o; sfo{qmddf pkl:yt
eO{ xfd|f] dgf]jn pRr /fVg ;xof]u ug'{ ePsf]df xflb{s cfef/ k|s6
ub{5' . xfd|f] ljjfx o:tf] ;fgf] sfo{qmd u/]/ e}/x]sf] 5 sL g
ef]het]/, g sf]z]nL cfbfg k|bfg, g bfOhf], g ljjfx d08k, g hGtL,
g bdfx, g kl08t . o:tf] klg ljjfx x'G5 < eg]/ lv;L ug{]sf] sdL
x'g] 5}g . d]/f] cfkmgf] klt 5gf}6 ug{] tl/sf klg cgf}7f] 5 .
dnfO{ dg k/fpg] nf]Ug] dflg;x?sf] sdL lyPg . ?kjfg, wgjfg,
zlStjfg, jnjfg tyf pRr hftLsf k|ltl:7t JolStx? gcfPsf
xf]Ogg, dnfO{ dfUg . s;}nfO{ :jLsf/ ug{ ;lsg d}n] . d]/f af–
cfdf / cfkmGtx? lgs} lrlGtt x'g'x'GYof] d]/f] Jojxf/ b]]v]/ . o;sf]
sf/0f 5f]6s/Ldf elg lbg' plrt g} xf]nf eGg] 7fg]sL 5' . dnfO{ kTgL
agfpg rfxg]x? d]/f] ;'Gb/ cg'xf/ x]/]/ cfPsf lyP . pgLx? aflx/
L ;'Gb/tfnfO{ g} ;a} s'/f 7fGy] . cfGtl/s ;'Gb/tfnfO{ x]b}gy]F . pgLx?
hLjg;fyL xf]Og gf/LnfO{ bf;L / dgf]/Ghgsf] ;fwg agfpg rfxGy] .
pgLx?n] d]/f] cfGtl/s OR5f / u'0fx? kTtf nufpg] k|oTg u/]gg .
JolStsf] jfXo ;'Gb/tf uf}0f s'/f xf] . d'Vo s'/f leqL ;f]r / Ifdtf
xf] . o:tf] Ifdtf d]/f] klt s0f{jL/df 5 eGg] dnfO{ nfu]sf] 5 .
pgL;Fu jt{dfgdf s'g} s'/f 5}g . g ?Kf 5, g wg 5 , g zlSt 5 ,
g kb 5 t/ pgL;Fu o:tf] dl:tis 5, h;n] ef]nLsf lbgdf rdTsf/
b]vfpg] 5 eGg] d]/f] 7DofO{ 5 . pgnfO{ d h:t} kTgLsf] cfjZostf
5 eGg] 7fG5' d .
d klg ;dfh kl/jt{gsf] OR5f /fVb5' . To;df dnfO{ pgsf]
cfjZostf 5 . cj xfd|f] efjL hLjg s;/L ;Grfng xf]nf < To;sf]
hfgsf/L d]/f] kltaf6} x'g]5 . ;a}nfO{ k'gM clejfbg ub{} d]/f
egfO{ oxL 6'ªUofp5' . wGojfb .Æ
;'Gb/ ;/n] sfo{qmd ;Grfng ub}}{ eg]– æd cj To:tf JolStnfO{
af]nfpFb5', hf] ;Fu ;l/tf ld;n] eg] cg';f/ cyfxf 1fgsf] e08f/
5 , k|ultzLn ljrf/ 5, d]xgt / hfFu/ 5 . pxf“ x'g'x'G5 b'nxf >L
s0f{jL/ /fgf .Æ
To;kl5 dGrdf s0f{jL/ /fgf b]vf k/] . ;a}nfO{ clejfbg ub{}
af]Ng yfn]
æsfo{qmdsf ;efkltHo", cltlyHo', d]/f / ;l/tfhLsf cfkmGtx?,
ljbofyL{ efO alxgLx? o; sfoqmddf xfdLnfO{ z'esfdgf k|bfg
ug{ kfNg' ePsf]df x[bo b]lv g} cfef/ k|s6 ub{5' .
cfh d]/f] hLjgsf] ;aeGbf v'l;sf] lbg ag]sf] 5 . d ;l/tf
h:tL ;j{u'0f ;DkGg ;'Gb/LnfO{ cfkmgL kTgL agfpg k'u]sf] 5' . xfdL
aLrsf] w]/} k6ssf] e]63f6, lr77L kq cfbfg k|bfg / 5nkmn kl5 j}
jflxs aGwgdf afFlwg] ;Nnfx eof] / cfh tkfO{x?sf] /f]xj/df ljjfx
;DkGg ePsf] 5 . cfh ;Dd d]/f] hLjg cWof/f]df ?dlNnO/x]sf] lyof]
. k|sfzlt/ cu|;/ x'g] k|of; u/]klg :ki6 nIf 7Dofpg ;s]sf]
lyOg . cfhb]lv xfdL ktL–kTgL pHofnf]lt/ cu|;/ x'g] hdsf{] ub{}
ofqf ;'? u/]sf] 5f}F . ca xfdL b'a} ldn]/ ;dfh kl/jt{gsf] dxfg
ofqfdf hfg] lglZrt u/]sf 5f}F .
xfd|f] ;dfhdf xhf/f} jif{ b]lv sl;ªu/ y'lk|Psf] 5 . xfd|f ljrf/
x? k'/fgf 5g . xfd|f] b]z ul/jL, a]/fh]uf/L, clzIff, cGwljZjf;,
5'jf5't, ju{e]b, /f]uJofwL h:tf s'/fx?af6 cfqmfGt 5 . o:tf s'/fx?
x6fpg} kb{5 . oL s'/fx? x6fpg ;dfhdf e'OFrfnf] cfpg}
kb{5 . ;do ljTb} hfFbf ;dfhsf] ljsf; cfkmF} x'G5 eg]/ k'/
fg} ;dfhdf /dfpg] / cfkm' klg To;}df ;8]/ b'u{lGwt x'g] dflg;x?
5g xfd|f] ;dfhdf . o:tfx? ax'dtdf 5g . hfnem]n, if8oGq,
l9nf;'l:t, e|i6frf/, nfk/jfxL ug{] dfG5]x? g} ;Ddflgt 5g . sfd
ug{]n] :ofjf;L kfpg], /fd|f] sfd ug{]n] ;Ddfg kfpg], v/fj sfd
ug{]n], sfdrf]/n] b08 kfpg] Joj:yfsf nflu n8g] 5f}F xfdL .
gftfjfb, s[kfjfb, kml/ofjfb, rfkn';L h:tf s'/fx? x6g} kb{5 . xfdL
cj d[To';Fu v]Ng] 5f}F . xfd|f] hLjgdf cynk'yn x'g]5 . ;dfhdf
czflGt x'g]5, b]zdf czflGt x'g]5 . kl/jt{gsf] /fFsf] aNg]5 .
d'bf{ zflGt x/fpg]5 . clg a;Lvfg]x?, 7'nf7fn'x?, ;dfGtx?,
bnfnx?, /fi6«3ftLx?, xTof/fx?;Fu xfd|f] o'bw x'g]5 . clGtd o'bw .
o; o'bwdf g]kfnsf ;Dk"0f{ >dhLlj hgftfx?sf] ;xof]u / ;dy{g
x'g]5 . tkfO{x? klg cfkmgf] xs clwsf/sf] nflu clGtd
o'bwdf ;fd]n x'g'x'g]5 egL cfzf lnPsf 5f}F, xfdLn] .
clxn] w]/} s'/f ug'{ eGbf ef]nLsf lbgx?df xfd|f] Jojxf/af6 ;a}
yfxf x'g]5 . cGtdf d}n] af]Ng] qmddf s'g} k|sf/sf] uNtL sdhf]/L
ePsf] eP Ifdf rxfG5' / d]/f] egfO oxL cGt ub{5' . wGojfb .Æ
cGo jStfx?df lzIfs:6fkmsf] tkm{af6 Pshgf, ljbofyL{x?af6
Pp6f s]6f / Pp6f s]6L tyf k|wfgfWofks lyP . ;a} aStfx?n]
laafxsf] z'esfdgf JoSt u/] . ljbofnon] ;l/tfsf] laafxsf]
pknIfdf pkxf/ / lrofkfgsfo{s|dsf] cfof]hgf u/]sf] lyof] .
ljbofnosf] tkm{af6 k|wfgfWofksn] b'nxf b'nxLnfO{ pkxf/ k|bfg
u/]kl5 ;efWoIfn] z'esfdgf ;lxta}aflxs sfo{s|dsf] ;dfkg u/]sf
lyP . cGtdf ;a} hnkfg sfo{s|ddf ;l/s eP .
@)^) d+l;/, rf}/hxf/L
^= s'GtL
sn a]nsf] l6lgª=====l6lgªsf] cfjfhn] /f]zgsf] Wofg eªu eof]
. pgL lj:tf/} 3/ aflx/ lg:s]/ d"n u]6 lt/ nfu] . u]6 vf]n] kl5
Toxf“ sdn plePsf] b]v] . pgL lgs} v'l; eP/ sdnnfO{ cFufnf]
xfNg k'u] . b'j} ldqsf] e]63f6n] /f]zgnfO{ lgs} zflGt ldNof] . pgn]
eg]–æsdn ltdLnfO{ e]6g kfpFbf lgs} v';L nfUof] . stfaf6 af6f]
lj/fof}F cfh <Æ
æ;/sf/L ;]jfaf6 cjsfz lnPkl5 cfkmgf ;fyLx? e]6b} lxF8]sf]
5' d t . cfh ltd|f] ;Demgf cfof], clg e]6g cfO{ k'u]“ .
ltdLnfO{ s:tf] 5 <Æ sdnn] xft ;dfTb} eg] .
b'j} 3/ leq uP . ;f]kmfdf sdnnfO{ a;fpFb} /f]zgn] eg]–æd
klg gf]s/Laf6 cjsfz lnPsf] Ps jif{ eO;Sof] . z/L/ l7s} 5 . dg
;w}F czfGt /xG5 . 5f]/f Pp6} 5, Tof] s'/f ltdLnfO{ yfxf 5b}F5 . p
cfkmgf] kl/jf/ ;lxt OªuNofG8d} a:5 . 5 jif{sf] Pp6f gftL 5 .
zfGtfn] dnfO{ 5f]8]/ k/nf]s ePsf] klg b'O{ jif{ eO;Sof] . sfd ug{]
dflg; /fVof] eg] efuL xfN5g . ;a} sfd cfkm}F ug'{k5{ . PSnf] hLjg
kf] 5 t d]/f] t Û ltdL a:b} u/, d lrof agfP/ NofpF5' .Æ
ælx8 d klg ltdLnfO{ ;xof]u u5'{ . dnfO{ ld7f] lrof agfpg
cfpF5 . lrof agfpFb} s'/f ug'{ cfkmg} vfnsf] cfgGb
x'G5 .Æ ;f]kmfaf6 p7b} sdnn] eg] .
/f]zgn] efG;fdf k:b} eg]–æTo;f] eP t d emg v';L x'G5' .
dnfO{ klg o:tf] s'/fdf a8f] cfgGb nfU5 .Æ
efG;f leq l5/]kl5 sdnnfO{ lrof agfpg] ;fdu|L b]vfP/ /f]zg
kmnkm'n sf6g yfn] . lrof tof/ ePkl5 kmnkm'nsf] l/sfkL / lrofsf
skx? af]s]/ b'a}hgf a}7s sf]7fdf cfP . lrof lkpFb} /f]zgn] eg]–
æPSnf] hLjg ;fx|} sl7g x'Fbf] /x]5 . vfg agfpg klg clN5 nfU5 .
slxn] kmf:6km'8n] sfd rnfpF5' . slxn] xf]6nlt/ uP/ vfG5' . xf]6]n
klg slt hfg' < gftL;Fu kmf]gdf s'/f ubf{ cfgGb nfU5 . kmf]g /fVof]
km]/L ;Ggf6fn] 5f]kL xfN5 .Æ
æltdLnfO{ s] s] sfd ug{] dfG5] rflxG5, eg t Û
To;sf] ;dfwfg d ;Fu 5 . ltdLnfO{ af]Ng] ;fyL klg x'G5 t/ k}:ff
eg] cln nfU5 .Æ sdnn] :ofpsf] 6'qmfdf sfF6f /f]Kb} eg] .
æs] sfd eGg] gL < vfgf ksfpg], 3/ ;kmf ug{], sk8f w'g],
efF8f dfemg], gf:tf tof/ ug{], j]8 lj:t/f tof/ ug{], t/sf/L tyf
km"nx?df kfgL xfNg], uf]8d]n ug{], oxL t xf] gL Û olt sfd ug{]
dflg; 5 t ltdL;Fu < d]/f] eg] cg';f/ sfd u5{ eg] d t k};f eg]
hlt lbO lbpFnf .Æ /f]zgn] xfF:b} eg] .
æd /f]af]l6ªdf ljbofjfl/lw u/]sf] dfG5] . d]/f] cfkmg} /f]af]6
lgdf{0f ug{] k|of]uzfnf 5 . hflu/af6 cjsf; lnPkl5 d /f]af]6
lgdf{0fd} h'6L/x]sf] 5' . xfn;Dd d}n] 5j6f /f]af]6x? a]rL ;s]“ . tL /
f]af]6x? sf/vfgfdf sfd ug{]jfnf, cfuf] glhs sd ug{]jfnf,
ljh'nLdf sfd ug{]jfnf, /]l8of] ljls/0fo'St :yfgdf sfd ug{]jfnf /
f]af]6x? lyP . clxn] d Pp6f 3]/n' sfd ug{] /faf]6 tof/ ub{}5' .
rfxG5f}F eg] Tof] /f]af]6 ltdLnfO{ k7fOlbG5' . dnfO{ vfnL nfut lbP
k'U5 .Æ
æd}n] eg] cg';f/sf ;a} sfd unf{ t < jf:tljs dflg;af6
gePsf sfdx? d]lzgaf6 s] xf]nf <Æ
æltdLn] eg] cg';f/sf sfd t ;lhn} u5{ . Tof] eGbf c? w]/}
sfdx? klg u5{ . gkTofP Ps dlxgf ;Dd kl/If0ful/ x]/ g . lrTt
ga'em] Ps dlxgf kl5 d lkmtf{ n}hfpFnf .Æ
æslt lnG5f} t k};f <Æ
æTo;sf] lgdf{0f ;fdu|L dfq lt; nfv ?k}of nfu]sf] 5 . d]/f]
To;df b'O{ jif{sf] kl/>d klg nfu]sf] 5 . kl/>dsf] d"No !@ nfv
hlt /fVof] eg] To;sf] s'n d"No aofln; nfv eof] . t/ d kl/
>dsf] d"No lnGg ltdL;Fu . c?nfO{ t d}n] krf; nfvsf b/n] a]r]sf]
5' . dnfO{ c? 7fpFaf6 klg dfu cfPsf] 5 . krf; nfvd} d"No to
eO;s]sf] 5 t/ ltd|f] ;d:of b]v]/ dfq eg]sf] 5' .Æ
æd;Fu Tolt k}:ff t 5}g . clxn] k7fO b]p g t, s]lx lbg . /fd|f]
nfUof] eg] ;f]rf}Fnf . /fd|f] gnfu] klg ltdLn] c?;Fu a]Rbf laz nfv
a9L g} kfpg] /x]5fF}F . s] eG5f}F <Æ
æx'G5, c“em} s]xL sfd afFsL 5 . d To;sf] k"0f{tf lbP/
ltdLnfO{ k7fOlbG5' . dnfO{ ljZjfz 5, To;sf] cfudgn] ltd|f] afFsL
hLjg lgs} ;xh x'g]5 .Æ
sdn / /f]zg afns sfn b]lvs} ;fyL lyP . pgLx? k|fylds
tx b]lv dfWolds tx ;Dd Pp6} sIffdf k9]sf lyP . To;j]nf k|
fOe]6 :s'nx? ;a} 7fpFdf gePsfn] b'j}n] ;/sf/L ljbofnod} cWoog
u/]sf lyP . pgLx? Tof] ;dosf d]wfjL ljbofyL{x? lyP . b'j}sf]
cAoSt k|lt:kwf{ eO/xGYof], t/ Jojxf/df lgs} ldNg] ;fyL . Pp6f
sIffdf k|yd :yfgdf cfpFbf csf{] bf]>f] :yfgdf cfpFy] . b'a}sf] pd]/
klg Pp6} lyof] . xfO:s'n ;s]kl5 b'j} cd[t ;fOG; SofDk;df lj1fg
ljifo lnO{ k|ljgtf k|df0f kq txdf egf{ eP . ToxfFaf6 ljlzi6
>]0fLdf k|df0f kq tx pTtL0f{ u/]]kl5 sf]nDaf] Knfg cGt/ut
5fqj[lTt kfP/ sdn ;f]leot ;ª3df OlGhlgo/ k9g uP eg] /
f]zg ;f]xL 5fqj[lTtdf s[lif ljifo k9gsf nflu ef/tlt/ uP .
To;j]nf klg b'j}sf] lardf lr77L kq cfbfg k|bfg eO/xGYof] .
ToxfFaf6 kms{]kl5 b'j}hgf ;/sf/L ;]jfdf /x]/ cfkmgf] b]zsf] ;]jf ug{
yfn] . ;/sf/L ;]jf cjlwdf b'j}n] pRr lzIffsf] cj;/ kfP . kl5 b'j}
hgfn] cf–cfkmgf] If]qdf 7"nf] VoftL cfh{g u/]sf lyP . sdnn] cd]l/
sfdf uP/ /f]af]l6ªdf ljbofjfl/lw u/] eg] /f]zgn] ef/tsf] a}ªnf]/
af6 sL6 lj1sf ?kdf ljbofjfl/lw u/]sf lyP . xfn b'j} j}
1flgsx? ! jif{ b]lv cjsfzsf] hLjg ljtfpFb} lyP . ;/sf/L k]zfaf6
cjsf; lnP klg sdn cfkmgf] j}1flgs sfo{df ;lqmo lyP eg] /
f]zg eg] kfl/jfl/s kL8fn] ubf{ k"0f{?kdf lg:s[o hLjg ljtfpFb} lyP .
-@_
To;sf] b'O{ xKtfkl5 sdnn] cfkm' cfO/x]sf] ;"rgf lbP kmf]gaf6
. sf/sf] cfjfh ;'g]kl5 /f]zgn] u]6 vf]n] . sdnsf] sf/ /f]zgsf] 3/
sf] sDkfpG8df cfP/ /f]lsof] . sdn sf/af6 aflx/ lgl:sP . pgL;Fu
Pp6f ;'Gb/ o'jtL klg sf/af6 cf]ln{O . o'jtLsf] cg'xf/ sf7df8f}Fsf]
g]jf/ ;d'bfosL o'jtL;Fu ldNbYof] . ;f9] kfFr km'6 cUnL, uf]/f]
cg'xf/, sfnf] skfn, ldn]sf cfFvL ef}, cfFvfdf ufhn, sfgdf ;fgf
6k, 3fF6Ldf df]tLsf] dfnf nufPsL, lgnf] s'tf{ ;'?
jfndf ;lhPsL ;'Gb/ o'jtLnfO{ b]Vbf /f]zgn] sdnsL :jsLo ;lrj
xf]lng egL cg'dfg u/] . /f]af]6 gb]v]/ csdSs k/] .
/f]zgn] xft ldnfpFb} ;f]w]]–æv}, t /f]af]6 NofPgf}FF <Æ
/f]zgnfO{ csdSs k/]sf] b]v]/ sdnn] o'jltlt/ xftn] b]vfpFb}
eg] æd}n] tof/ u/]sf] gofF /f]af]6 oxL xf] . o;nfO{ d}n] k"0f{ ?
kdf :qLsf] :j?k lbPsf] 5' . o;sf] aflx/L / leqL ;Dk"0f{ cªux?sf]
lgdf{0f ubf{ d}n] 7"nf] kl/>d, nufgL, af}l4s phf{ / ;do vr{]sf] 5' .
l;dn, skf; / /]zdsf] /]zf, /St rGbgsf] w'nf], tfdf, rfFbL / ;'gsf
tf/x?bjf/f o;sf] z/L/ / dl:tis lgdf{0f ePsf]n] z/L/ k'/}
nrsbf/ 5 . skfn, gª, bftx?, :tg, uw{g, xft, v'66fx?,
of]gLbjf/ b]lv kf7]3/, d'6' / kmf]S;f] h:tf cªux? ;d]t /fv]sf]
5' . ;Dk"0f{ 3/]n' sfdsfh ug{ ;Sg] u/L ;km6j]o/ tof/ 5 . Tof]
afx]s cGo w]/} sfdx? klg ug{ ;Sg] 5 o;n] . of] d]/f] hLjgsf] 7"nf]
pknlAw klg 7fg]sf] 5' d}n] . d}n] o;nfO{ :qLsf] ?k lbgsf] sf/0f 3/
df sfd nufpFbf :qL g} eof] eg] xfd|f] ;+:s[lt cg';f/ ldNg] 7fg“] .
km]/L kfx'gfx? cfpFbf k'?if eGbf :qLsf] ;Tsf/ kfpFbf a9L cfgGb
dxz'; ub{5g .Æ
/f]zgn] cfZro{ JoSt u/] –æxf]Og, d t k'/} em'lSsP“ t . d}n] t
/f]af]6 eg]/ ;f]Rg} ;lsg . d}n] t ltd|f] kL=P=kf] 7fg]sf] lyP t, s:tf]
cRrd ÛÆ
æltdL x]b{} hfp, ltdL dfq xf]Og, ltd|f] 3/df cfpg] s;}n] klg
of] oGq dfgj eg]/ lrGg] 5}gg . d}n] o;sf] gfd s'GtL /flv lbPsf]
5' . ltdLnfO{ dg kb{}g eg] clxn] g} abNg ;S5f} .Æ sdnn] eg] .
æPsbd /fd|f] gfd 5 . dnfO{ dg k¥of] . a? o;nfO{ sfd u/
fpg] tl/sf, Jof6«L rfh{ ug{] tl/sf, lj>fd u/fpg] ;a} s'/f :ki6 kfl/
b]p . kl5 dnfO{ ;d:of gxf]; . ltdLnfO{ klg k6s k6s kmf]gsf]
306Ln] emGem6 gnufcf]; .Æ /f]zgn] v'l; x'Fb} eg] .
sdnn] uf8Laf6 Pp6f Ps 3gkm'6sf] afs; lgsfNb} eg]–
æo;nfO{ ;Grfng ug'{ s'g} sl7g 5}g . of] k"0f{ :jrflnt / sDKo'6/
fOh 5 . cfjfhsf] e/df ;a} sfd u5]{ . ;a} k|sf/sf cfjfh /
zAbx? klxrfg u/L ;f]xL cg';f/sf] sfd ug{ ;Sg] a]hf]8sf] Ifdtf 5
o;df . o;n] ltd|f] 3/sf] ;Dk"0f{ sfdx? ;kmntf ;fy ug]{ 5 . vfgf
ksfpg], efF8f ;kmf ug]{, sk8f ;kmf ug]{, 3/ ;kmf ug]{, uf]8d]n ug]{,
km"njf/Ldf kfgL xfNg], 3/ ;hfpg], kfx'gfx?nfO{ :jfut ug]{,
ljbfO{ ug]{, 9f]sf vf]Ng], nufpg,] ljh'nL afNg], lgefpg], l6= eL=
rnfpg] cflb sfdx? ug{sf nflu ;km6j]/ /fvL lbPsf] 5' . oL afx]s
ltdLn] cfb]z lbPsf cGo sfdx? ;d]t ug]{ 5 . o;sf]key word g}
ltd|f] / d]/f] cfjfh xf] . ltdLn] OR5f u/]sf sfdx? cfkm} ug{ ;Sg]
Ifdtf x'g]5 . 3/ sDkfp08 aflx/ eg] ;s];Dd gn}hfg' . o;sf] rfh{
ug{sf] nflu tLg 306f 3fddf a:g' kg]{5 jf d}n] tof/ u/]sf] h]g]/]6/
sf] k|sfz o;sf] 6fpsf]df kg]{ u/L & 306f ;'tfpg' kg]{5 . d
of] /]l8of] cfO;f]6f]kbjf/f tof/ ul/Psf] h]g]/]6/ o;sf] ;'Tg] knªusf]
6fpsf] lt/ leQfdf h8fg ul/lbG5' . of] /]l8of] cfO;f]6f]kbjf/f lgld{t
h]g]/]6/ sDtLdf ;o aif{ l6Sg]5 . /ftL bz ah] ;'Tg hfp eg] kl5
of] ;'Tg hfG5] . of] ;'Tg] ljlQs} h]g]/]6/ c6f] cfg x'G5 / rfh{ eO/
xG5 . ;ft 306f kl5 rfh{ k'/f ePkl5 c6f] ckm x'G5 . rfh{ k'/f
ePkl5 ltd|f] 9f]sfdf k|ltIff/t /xg] 5 . rfh{ eO/xbf p7fpg ;lsb}
g .Æ
æs'g} sfd dnfO{ dg k/]g eg] s] ug]{ < s'g} vt/fhgs
sfo{ ug{ nfUbf s;/L /f]Sg ;lsG5 t <Æ
æltd|f] OR5f a'em]/ sfd ug]{ xF'bf ltd|f] cfb]z ljgfsf s'g} sfd
u g ] { ; D e f j g f x ' F b } g . o ; d f c ? ; a } s ' / f x ?
ePklg ;dj]bgfsf] ;km6]j/ /flvPsf] 5}g . ?g] / xfF:g] sfdx?,
lrGtf,s'07f, lg/fzf cflb s'/fx? gx'g] eP kl5 l/;fpg] sfd klg x'Fb}
g . To;}n] l/;fP/ sfd ljufg]{ s'/} cfpFb}g . t}klg of] l/df]6 /fv .
s]xL v/fjL cfpg yfNof] eg] jf nfdf] ;dosf] nflu 3/ aflx/ hfg'
k¥of] eg] ckm ul/lbg' . t/ l/df]6 w]/} rnfof] eg] s]lGb|o ;+rf/df
c;/ kg{ ;SGf] ePsf]n] clt cfjZos k/] dfq l/df]6 rnfpg' .Æ
sdnn] l/df]6 lbFb} eg] .
sdnn] s'GtLsf] s'tf{sf] 5]pdf /x]sf] ;fgf] a6g lemls lbPkl5
s'GtL af]Ng yfnL . p;n] /f]zg lt/ xft hf]8]/ egL–ægd:t] ;/ ÛÆ
ægd:t] Û ltd|f] gfd s] xf] gfgL <Æ
æs'GtL ;/ ÛÆ
æltdL cfhb]lv d;Fu a:g] x} t <Æ
æx'G5 ;/ ÛÆ
æltdLnfO{ lrof agfpg cfpF5 <Æ
æcfpF5 ;/ Û dnfO{ vfgf, gf:tf, lrof agfpg cfpF5 .Æ
æcfp t d ltdLnfO{ ;a} ;fdfg b]vfpF5' . b'O{ sk lrof agfP/
Nofp t .Æ /f]zgn] efG;fsf]7f b]vfpg nu] .
lrof vfP/ sdn / /f]zg ldn]/ s'GtLsf] ;'Tg]sf]7f tof/ u/] .
knªusf] l;/fgLlt/ leQfdf sdnn] h]g]/]6/ h8fg ul/lbP .
To;sf] ;+rfng ug]{ tl/sf ;a} ldnfO{ lbP . Tof] oGq s'GtLsf] sf]8
gDj/ ldn]kl5 dfq cfkm} :jLr cfg eP/ sfo{ ug{ yfNbYof] eg] rfh{
k'/f ePkl5 c6f] ckm x'GYof] . otL u/]kl5 sdnn] /f]zg;Fu ljbf
dfUb} eg]æn /f]zg d ca hfG5' . s]xL ;d:of k¥of] eg] dnfO{ kmf]g
ug'{ . dnfO{ k'0f{ ljZjf; 5 sL Ps dlxgf;Dd o;sf] sfd x]¥of} eg]
ltdL o;nfO{ 5f]8g ;Sg] 5}gf}F t/ klg d"No a9L nfUof] eg] cyjf
o;sf] sfd dg k/]g eg] Psdlxgf kl5 d o;nfO{ lkmtf{ n}hfg] 5' .
Ps dlxgf k/LIf0f ul/ x]/ .Æ
-#_
s'GtLsf] cfudgn] /f]zgsf] hLjgdf gofF kl/jt{g cfpFg yfNof] .
laxfg lrof agfO{ Nofpg], g'xfpgsf nflu n'ufkmf6f] tof/ ul/lbg],
a|;dGhg l7s kf/Llbg] ,;]leªu d]lzg l7s kfg{], sk8f ;kmf ug{],
k6ofP/ b/fhdf /fVg], x}ªu/df e'm08fpg], sk8fdf k|]; ug{], h'Ttf
kfln; ug{], vfgf ksfpg], efF8f ;kmf ug{], 3/ cfFug ;kmf ug{],
af]6jL?jf uf]8d]n ug{] / kfgL xfNg], 3/ ;hfpg], udnf ;hfP/ /fVg],
OG8f]/ knfG6 l7s 7fpFdf /fVg], t/sf/L nufpg]], kmnkm'n sf6]/
Nofpg], crf/ agfpg], jLo/df XoL:sL ldnfO ss6]n tof/ ug{] x/]s
sfd s'GtLn] ub{yL . p x/jvt sfd ug{ tTk/ /xGyL . ljxfg kfFr
ah] g} p7]/ cfkmgf] z/L/ ;kmf ub{yL, l;ªuf/ k6f/ ub{yL clg /
f]zgsf] ;'Tg] sf]7f aflx/ klv{/xGyL . /f]zg p7]kl5 g'xfp“y] .
To;kl5 dlg{ª jfsdf hfGy] . dlg{ª jfsaf6 kms{]kl5 lrof vfGy],
klqsf k9y] . 3/df ;a} ;dfgx? l7s l7s 7fpFdf /flvPsf x'Gy] .
st} hfFbf s'GtLn] g} sf]6, k}G6, h'Ttf nufO{ lbGyL . k'/fgf n'uf ;kmf
u/]/ gL/ xfnL k|]; u/]/ 6nSs kf/LlbGyL . 6fO{ nufO lbGyL .
uf8L ;kmf uyL{, clg u]6 vf]Ng hfGyL . hfg] ;dodf xft xNnfpFb}
eGyL æ;dod} kms{g' xf]nf ;/ .Æ
aflx/af6 cfpFbf /f]zgsf] uf8Lsf] cfjfh lrg]/ bf}8]/ u]6 vf]Ng
hfGyL . u]6 vf]n]/ lgx'/]/ gd:sf/ ub{} eGyL æ:jfut 5 ;/ .Æ
sf]7fdf cfPkl5 sf]6 k}G6 vf]n]/ gofF n'uf nufO{ lbGyL . h'Ttf
l7s ufpFdf /fVyL . /f]zg xft d'v wf]Oj/L cfpFbf s'GtLn] lrof
gf:tf NofO;s]sL x'GyL . kfx'gfx? cfpFbf :jfut / ljbfO{ ug{], lrof,
gf:tf, vfgf agfO{ v'jfpg] sfdx? ub{yL . ;'Tg] ;dodf j]8 lj:t/f
ldnfpg], em'n /fVg], tGgf abNg], sf]7fsf] tfkqmd ldnfpg], uf]8f
bafpg] sfdx? s';ntfsf;fy ub{yL . /f]zgn] …;'Tg hfpFÚ eg]kl5
dfq ;'Tg hfGyL . /f]zgn] slxn] sfxLF cfkm"nfO{ ev{/ hGd]sf] aRrf
h:tf] ;DemGy] . To; ;dodf ;a}sfd cfdfn] ug'{x'GYof] . clxn]
s'GtLn] ub{5] . …o;n] t dnfO{ aRrf agfO{ ;sL .Ú pgL ;f]Rby] .
3/ aflx/sf sfdx? eg] /f]zgn] cfkm} ub{y] . ahf/af6
n'ufkmf6f], t/sf/L, kmnkm'n, g'g, rfdn, bfn cflb vl/b u/L Nofpg],
3/ dd{t / /ªu/f]ug ug]{, ljbo't, vfg]kfgL, 6]lnkmf]g dd{t ug{sf
nflu dflg; af]nfpg], ljleGg uf]i7L ;]ldgf/df ;xefuL x'g], ;fdflhs
sfo{df ;xefuL x'g] sfdx? uy{] . pgdf gofF hf]; / km'lt{ cfpg
yfNof] . /fd|f] vfgkLg / :ofxf/ ;';f/n] z/L/ :j:Yo x'g yfNof] .
pgn] ca km]/L cg';Gwfg / n]vg sfo{ ;'? u/] . kq klqsfdf :tDe
n]Vg yfn] . s'GtLn] cg';Gwfgd"ns n]v /rgf sDKo'6/df 6fOk ug{ ;
3fpyL . pgL ca b]z ljb]zsf ;]ldgf/df ;xefuL x'g yfnL;s]sf
lyP .
;do hfg slt j]/ nfU5 / < o; 3/df s'GtLsf] cfudg ePsf]
b'O{ dlxgf eO;s]sf] lyof] . of] b'O{ dlxgfdf /f]zgsf] hLjgdf 7'nf]
kl/jt{g eO;s]sf] lyof] . pgn] s'GtLNfO{ pwf/f] lsg]/ NofPsf] eGg]
s'/f ljl;{;s]sf lyP . Pslbg sdnsf] kmf]g cfof] .
l/lde/ p7fpFb} /f]zgn] eg] æx]nf] sdn .Æ
æx]nf] /f]zg s] 5 ltd|f] xfn vj/ <Æ
æPs bd} l7s 5' . d t ca ;+;f/df ;a}eGbf ;'vL dflg; kf]
ePsf] 5' . s'GtL t d}n] ;f]r]sf] eGbf xhf/ u'0ff c;n kf] 5] t ÛÆ
æs] u5f}F t < s'lGtsf] sfd ug{] z}nL s:tf] 5 < p;sf] sfdaf6
ltdL slt ;Gt'i6 eof} < p;nfO{ cfkm};Fu /fV5f} sL lkmtf{ k7fp5f}F <Æ
æd Psbd} ;Gt'i6 5' . d t ca s'lGtnfO{ s'g} d"Nodf klg
5f]8g ;lSbg . ltd|f] k};f d ef]nL g} vftfdf xfnL lbG5' . p;n] d]/f]
3/sf] sfofkn6 ul/lbPsL 5] . a? km';{b ldnfP/ Ps lbg ot} vfg
vfg] u/L cfp . s'lGtn] agfPsf] vfg]s'/f v'jfpF5' d ltdLnfO{ .Æ
æx'G5, d km';{b ldnfP/ Ps lbg cfpFnf . s'g} ;d:of k¥of] eg]
va/ u/ .Æ sdnn] kmf]g /flvlbP .
lbg, dlxgf, jif{ ljTb} uP . /f]zg ca k};66L jif{ k'uL;s]sf
lyP . s'GtL pgsf] 3/df cfPsf] klg rf/ jif{ k'uL;s]sf] lyof] . /
f]zgsf] :jf:y Psbd /fd|f] lyof] . l7s ;dodf lrof, gf:tf / vfgf,
l7s ;dodf ;'Tg] / p7g], laxfg dlg{ªjfs, plrt Jofofd / :gfg
tyf plrt :ofxf/ kfpFbfsf] bL3{hLlj x'Fb}g / < pgL ;dfhsf x/]s
sfo{df ;lqmo /xGy] . cg';Gwfgsf] If]qdf pgsf] sfo{n] ubf{ s[lifdf
gofF ;'wf/ cfPsf] lyof] . sDKo'6/ 6fOKf, n]vg sfo{sf] nflu s'lGt 5b}
lyO{ . pgn] sof}F k6s cg';Gwfg d"ns ;]ldgf/df efu lnP . cGt/
f{li6«o ;]ldgf/df hfFbf s'lGtsf] :jLr ckm u/]/ hfGy] . o;/L hLjg
rnL/xsf] lyof] . 5f]/fa'xf/L g]kfn kms]{sf lyPgg . gftL s'gfn klg
ca afx| jif{ k'lu;s]sf] lyof] .
pgn] s]xL lbg b]lv s'lGtsf] Jojxf/df ;–;fgf] kl/jt{g ePsf]
dx;'; u/]sf lyP, t/ cfkm'nfO{ To:tf] nfu]sf] dfq xf]nf eg]/ w]/}
Wofg lbPsf lyPgg . Pslbg /f]zgnfO{ ;fdfGo ?3fvf]sL nfUof] .
xNsf Hj/f] klg cfof] . lj:t/fdf ;'tL /fv] . vfg klg sd vfP .
s'lGtn] k6s k6s kfgL ttfP/ NofO{ . lgwf/df lr;f] ?dfn /fvL lbO{
. kmnkm'nsf] /; lknfO{ . uf]8f bfaL lbO{ . skfn d';f/L lbO{ . pgL
n77 lgbfP . pgL ljplembf dWo/ft eO;s]sf] lyof] . s'lGt
cem} ;]jfdf g} h'6L/x]sL lyO{ . pgn] ;'Tg hfp geg]sfn] ;'Tg
guPsL xf]nL eg]/ ;'Tg] cfb]z lbP t/ p;n] ;'Tg dflgg . p;n]
egL, æ;/ xh'/ lj/fdL x'g'x'G5 . d ;'t]kl5 s;n] :ofxf/ u5{ < a?
d ef]nL ;"of{]bo ePkl5 3fddf a;]/ zlSt u|xg u?Fnf . clxn] xh'/
nfO{ 5f]8g ;lSbg .Æ
s'lGtn] cfb]zsf] cj1f ub{} Tof] /ft /f]zgsf] ;]jf ub{} ljtfO{ .
p;sf] /fd|f] :ofxf/n] /f]zgn] rf8} :jf:Yo nfe u/] .
/f]zgsf] r'/f]6= lkpg] jfgL lyof] . Ps lbg ;fFem kv r'/f]6 lkO/
x]sf lyP . s'lGtn] r'/f]6 vf];]/ kmflnlbO{ . p;n] egL–æ;/ xh'/n]
cfh P3f/j6f r'/f]6 lkO;Sg' eof] . dnfO{ dfkm ug'{ xf]nf . olt w]/}
r'/f]6 lkpg' /fd|f] xf]Og .Æ
/f]zgn] oL s'/fx? crDd dfg], /f]af]6df s;/L z/L/sf] lrGtf
x'G5 < sdnn] eg]sf lyP, …oGq dfgjdf ;dj]bgf x'b}g .Ú…of] s'/f
sdnnfO{ ;f]Wg' knf{ .Ú eGg] ;f]r] t/ s]xL ;do kl5 of] s'/f lj;{] .
To;sf] Ps dlxgf kl5 /f]zg ;fFem kfFr ah] cfpF5' eg]/ s'g} ;]ldgf/
df efu lng uPsf lyP . kms{bf ;fFem cf7 alh;s]sf] lyof] . 3/df
cfpFbf lrof gf:tf 6]a'ndf /fv]/ s'lGt klv{/x]sL lyO{ . Tof] lr;f]
eO;s]sf] lyof] . vfgf kfs]sf] lyPg . /f]zgn] s'lGtnfO{ eg]–æd 3/df
gx'Fbf lrof gf:tf gagfpg' eg]sf], ltdL lsg dfGb}gf}F < hfp vfgf
ksfpg .Æ
s'lGtn] sk, Kn]6 p7fO{ / ?g kf] yfnL . p;n] vfgf ksfpFbf
klg /f]O/x]sL lyO{ .
ælsg /f]Psf] <Æ egL /f]zgn] ;f]Wbf p;n] egL æxh'/
nfO{ cfhef]nL d}n] agfPsf] vfg ld7f] nfUg 5f]8]sf] 5 . ljxfg
l/;fpg' ef] . cfh kfFr ah] cfpF5' eg]/ cf7 ah] dfq kms{g' eof] .
xh'/n] d]/f] dgsf] s'/f slxn} a'emg' ePg .Æ
s'lGtsf s'/f ;'g]/ /f]zg em;ªu eP . pgn] of] /f]af]6 xf]
sL ;fRrLs} :jf:gL dflg; xf] 5'6ofpg ;s]gg . /f]af]6 egf}
F ;Dk"0f{ dfgjLo nIf0fx? b]vfO/x]sL 5] . dflg; egf}F Jof6«L rfh{ u/]/
rNb5] . pgn] t'?Gt kmf]g nufP/ sdnnfO{ ;a} s'/f atfP .
ptfaf6 sdnn] eg]–æ/f]zg, of] Hofb} g/fd|f] s'/f ;'gfof} .
oGqdfgjdf ;dj]bgf cfpg' eg]sf] dfgj ;d'bfodf vt/f lglDtg' xf]
. p;n] h'g;'s} ;dodf klg 3ft ug{ ;S5] . l/df]6 lyr]/ :jLr ckm
ul/b]p . c? s'/f d cfPkl5 u/f}nf .Æ
/f]zgn] l/df]6 knªusf] 3/f{df /fVy] . ToxfF l/df]6 lyPg . st}
v:of] sL eg]/ otfptf vf]h] . l/df]6 st} lyPg . pgn] s'lGtnfO{ æl/
df6 v} <Æ eg]/ ;f]w] .
p;n] xfF:b} egL –æl/df]6 t d}n] kmflnlbP“ . dnfO{ lsg l/
df]6af6 rnfpg' k5{ / < d cfkm}F rNg ;S5' , lx8g ;S5', sfd
ug{ ;S5', af]Ng ;S5', ;a} sfd ug{ ;S5' . d klg c? :jf:gL
dflg;h:t} ;a} s'/f ljrf/ ug{ ;S5' .Æ
sl/j gf} ah]lt/ sdn cfOk'u] . b'a}hgf crDddf k/]sf lyP .
sdnn] eg]–æd}n] o;sf] s]Gb|Lo :gfo' k|0ffnLdf :jf:gL
dflg;sf :gfo' tGt'x? klg k|of]u u/]sf] lyP“ . ;fob To;df j}rfl/s
tGt'x?sf] ;DaGw lj:tf/ ePsf] x'g ;S5 . To;sf] nflu k|of]uzfnfdf
lnP/ kl/If0f ug'{kg{] x'G5 . o;nfO{ d lnP/ hfG5' . olb ;dj]bgf
ljsf; x'g] sf/0f kTtf nfu]g eg] s'lGtsf] cGTo g} ;d:ofsf] ;dfwfg
x'g]5 .Æ
æsdn, s'lGtsf] e/df g} d]/f] k|f0f cus]sf] 5 . d o;sf]
ljbfO{ s;/L ug{ ;S5' < clxn] g} s]xL pkfo 5}g <Æ
æof] afx]s csf]{ pkfo g} 5}g .o;nfO{ olTts} 5f8of] eg] 7"nf]
cgy{ x'g ;Sb5 .Æ sdnn] olt eGb} s'GtLnfO{ af]nfP/ eg] æs'GtL
ltdL d;+u hfg'kg]{ eof], rfF8} tof/ xf]p .Æ
ægfO{, d hfGg . dnfO{ oxL 3/ dg k5{ . dnfO{ cg]q hfg] dg
5}g . d gePkl5 ;/nfO{ vfgf s;n] lbG5 < sk8f s;n] ;kmf u5{<
pxfFnfO{ t lrof vfg klg s/ ug'{k5{ . g'xfpg klg ;Demfpg' k5{ .Æ
s'lGtn] egL .
æx'Fb}g, ltdL d;Fu hfg} kb{5 . ltd|f] Onfh gu/L ePsf] 5}g .
gq eg] b'O{–rf/ lbg leq ltd|f] cjzfg x'g]5 . ltd|f] rfF8} Onfh eof]
eg] km]/L cfFpg ;sf}nL . clxn] hfg} k5{, tof/L u/ .Æ sdnn] hf]8
lbP/ eg] .
s'lGtn] b'j}hgfsf] nflu vfgf nufO{ . kmnkm'n sf6]/ ;nfb tof/
kf/L . vfgf vfPkl5 efF8fx? ;kmf u/L . 3/ j/Lk/L ;j}lt/ ;kmf u/L
. sk8fx? k6ofP/ b/fhdf /fvL lbO{ . /f]zgsf] lj:t/f ldnfO{ lbO{ .
em'n /fvL lbO{ . ?Fb} uP/ sk8f abnL . cfP/ /f]zgsf] v'66f 5f]O{,
clg ?b} egL–æd clxn] hfG5' . rfF8} Onfh u/]/ kms{g] 5' . d}n] s]xL
b'Mv lbPsf] eP Ifdf ug'{xf]nf . d xh'/nfO{ ;DemL/xg] 5' . dnfO{glj;
{g' xf]nf . ljxfg l7s ;dodf p7]/ g'xfpg' xf]]]]nf . dlg{ªjfsaf6
kms{]kl5 kmnkm'n sf6]/ lk|mhdf /fvL lbPsL 5', vfg'xf]nf . sk8f k|];
u/]/ b/fhdf /fvL lbPsL 5' . r'/f]6 w]/} glkpg'xf]nf . ljxfg 5 ah]
b'wjfnf cfpF5 . glj;{g'xf]nf . vfg]s'/f ;dodf vfg'xf]nf . s'g} ;dfg
ge]6fP dnfO{ va/ ug'{xf]nf . d uP klg d]/f] ;Demgf xh'/;Fu} 5 . d
hfG5' .Æ otL eGb} s'lGt km]/L efG;fdf uO{ . b'wsf] lunf; NofP/ /
f]zgsf] 6]j'ndf /fvL lbO{ clg lxSs lxSs ?Fb} uP/ sdnsf] sf/df
a;L . sdnn] sf/ :6f6{ u/] .
/f]zg t 8fFsf] 5f]8]/ ?g yfn] . o;/L t pgL zfGtfsf] d'To' x'Fbf
klg /f]Psf lyPgg . 5f]/fn] 3/ 5f]8bf /f]Psf lyPgg . s'lGt uPkl5
sf/ rn]sf] cfjfh ;'g] . p7g] dg nfu]g . cl3 ;Dd Hofb} /dfONff]
nfUg] 3/ clxn] e't aªunf h:tf] nfUof], pgnfO{ . lj:t/fdf kN6]/
w]/} j]/ /f]P .
&= gofF ;fOsn
ljxfg kfFr ah]sf] ;dodf p7]/ h'gls/L s/fpFb} lyO{, æof] 3/sf
dflg; slt ;'Tg hfg]sf x'g <, afa' p:t}, 5f]/f5f]/L p:t} . ;a}lt/
cfkm}F x]g'{ kg{] . 3/sf] ;/ ;dfg x/fPsf] klg yfxf 5}g . s;}n] ;a}
wg ;DklTt rf]/]sf] klg yfxf 5}g . s] ePsf x'g <Æ
d em6k6 p7“] clg lj:t/faf6} ;f]w“] æs] eof] P ;f]d]sL cfdf
<lsg laxfg} s/fO/x]sL <Æ
æ;a} yf]s eof] gL Û lxhf] sf]lnofsf] 9f]sf nufpg} la;{]5 . ltdL
To:t}, of] ;f]d] p:t} . rd]nL / h'gfsf] t emg s] s'/f ug{] < s;} g
s;}sf] t r]t cfpg' k5{ . of] 3/sf dflg; x'g / < ;f]Tt/ :ofpnf
x'g . r]t x/fPsf .Æ p kmtkmtfpb} lyO{ cfkmg} ;'/df .
æcfkmg} ;'/df slt s/fO /x]sL < s'/f s] xf] eg g Û s'/f eGg'
5}g . s/fPsL 5,5 .Æ d}n] k'gM eg] .
æs] x'g' lg < d]/f] ;fOsn 5}g . rf]/n] nu]5 . 9f]sf gnufPsf]
df}sf kf/]kl5 lng] g} eof] gL Û ca s]df r9]/ hfg] gL clkm; < ca
k/]g km;fb .Æ p cfugdf emf? nufpFb} s/fO/x]sL lyO{ .
dnfO{ ofb cfof], of] ;fOsn @)%% ;fn cfiff8 % ut] lsg]sL
lyO, p;n] . clxn] ;fOsn lsg]sf] kGb| jif{ eO;s]sf]
lyof] . ;fob ;f]d] hGd]s} ;fn xf] . Tof] a]nf h'gsLl/nfO{ Pshgf
cfkmGtn] lhNnf x'nfs sfof{no afFs]df lkogsf] hflu/ nufO{ lbPsf
lyP . Tof] a]nf ;f]d] 5 dlxgfsf] lyof] . d g]kfn uGhsf] kmTt]jfn
cfFvf c:ktfndf rf}lsbf/ lyP“ . vr{ r]/} lyPg . p;n] x'nfs
sfof{noaf6 a'em]sf] klxnf] dlxgfsf] tnaaf6 Tof] ;fOsn lsg]sL
lyO{ . cfFvf c:ktfnsf] glhs} sf]7f ef8fdf lnP/ a;]sf lyof}F . b'j}
hgfn] sdfpg] ePkl5 s]xL k};f art eof] . d]/f] 8o'l6 /ftdf x'g]
ePsf]n] lbge/L d aRrf x]/]/ a:y]F . xfdLn] Tof] j]nf km'N6]“u|f /f]8sf]
aflx/ k66L laz xhf/df 38]/L lnof}F . kl5 To;}df a}Fsaf6 C0f lnP/
rf/sf]7fsf] 3/ klg agfof+} . To; a]nf hLjg /fd|f] x'Fb} hfg] s'/fdf
xfdL 9'Ss lyof}F .
;do ljTb} uof] . dx+uL a9b} uof] . kl5 rd]nL / h'gfsf] hGd
eof] . % hgfsf] kl/jf/sf] kfng kf]if0f ug'{, a}Fssf] Aofh ltg'{,
kfx'gfx?sf] ;Tsf/ ug'{, rf8kj{x? dgfpg',cf}iflw pkrf/ ug'{ lkog /
rf}lsbf/sf] hflu/n] slt y]Ug] < kl5 5f]/f5f]/L :s'n hfg yfn]kl5
vr{ emg a9of] . vr{ wfGg ufx|f] x'Fb} uof] . h'gsL/Lsf] ;fOsn k'/fgf]
x'Fb} uof] . lju|]sf ;dfg abNbf abNbf Tof] a'9f] ;fOsndf larsf]
808L afx]s cfkmgf] s]xL ar]sf] lyPg . ;fOsn rnfpFbf
s6s6====s6s6=== =r'O{r'O{=======r'O{r'O{sf] cfjfh lbGYof] . x'nfs
sfof{noaf6 3/ ;Ddsf ;a}n] h'gls/LnfO{ lrgL ;s]sf lyP, x'nfssf]
lkog eg]/ . lrn h:t} cfjfh lgsfNg] ;fOsn r9g] x'gn] p;sf]
gfd s;}n] lrnufl8 /fvL lbof] . Tof] gfd ;a}lt/ k|rf/ ePsf] lyof] .
p;n] ;fOsn rnfpFbf cfjfhaf6} dflg;x?n] lrnufl8 xf]nf eg]/
lrGby]F . ;fOsn rnfpg klg v'j hf]8 nufpg' kb{Yof] . slxn] sflxF
Tof] ;fOsn r9]/ t/sf/L lng hfFbf /fgL tnfpsf] ;AhL d08L k'u]/
kms{g klg dnfO{ lgs} sl7g kb{Yof] . h'gls/L s;/L lbglbg} ;fOsn
r9]/ clkm; hfFg] cfpg] uyL{, dnfO{ crDd nfUYof] .
k6s k6s d}n] p;nfO{ of] yf]qmf] ;fOsn slt r95]; < kmflnb]
. b'O gDa/ cfn' t s;/L gcfpnf < csf{] ;fOsn lsg . Ps
dlxgfsf] tnj t hfg] xf] gL eg]/ ;fOsn lsGg s/ u/]sf] lyP“ .
p;n] eGg] uly{ æ3/sf] C0f lt/L ;s]kl5 lsgf}Fnf gL Û clxn]
sfd rn]s} 5 . lbgdf b'O{ k6s r9g' kg{] t xf]gL ;fOsn . 5f]/fsf]
6o';g kmL, 5f]/Lsf] 8«]; lsGg' 5 . lsg C0f af]Sg] <Æ
3/sf] C0f eg] 36g]sf] gfd} lyPg . Aofh a'emfof] . ;fFjf t
a;]s} x'GYof] . of] a+}sn] g} vfPsf] lyof] tnj ;a} . xfdL t sfd
u¥of], xf8 3f]6of], dlxgfsf] tnj a'emof], uP/ Aofh a'emfof] . a?
ef8fd} a;]sf] eP clxn] ;Dd a'emfPsf] Aofhaf6 o:tf t b'Oj6f 3/
aGy]F xf]nf . d}n] eGy] æ;f]d]sL cfdf, of] 3/sf] C0f slxn] klg
lt/]/ ;lsg] 5}g . slt b'Mv u5{]; < Pp6f /fd|f] ;fOsn lsg . lsg]
kl5 lsGof lsGo} x'G5 . C0f 5 eGb}df ef]s} a:g' t ePg gL ÛÆ
æxf]Og, clxn] lsGbLg . 5f]/fn] !@ sIff ;sf]; . Tof] a]nf ;Dd
rd]nL / h'gf klg d]l6«s unf{g lg Û vr{ 36of] eg] t ;a} k};f C0f
ltg{df nufofF} eg] hfaf] C0f ltg{ sltj]/ nfUnf t < To;kl5
Pp6f /fd|f] ;fOsn lsG5' . Pp6f ;'gsf] l;s|L nufpg klg dg
nfu]sf] 5 . Tof] klg lsG5' . clg t km'tL{ cfOxfN5 gL ÛÆ
æ;f]d]sL cfdf, d]/f] t hflu/ :yfoL slxn} ePg . k|fOe]6
c:ktfn g k¥of] . a? t]/f] t ;/sf/L hflu/, :yfoL ePsf] klg
cf7÷bz jif{ eO ;Sof] . ;+ro sf]ifdf t k};f hDdf eof] xf]nf lg,
ToxL NofP/ C0f lt/f}F . slt C0f af]Sg] <Æ d}n] eGy]F .
p;n] eGg] uyL{ æx'Gg a'9f, Tof] k};fn] t d of] xfd|f] 3/
k5fl8sf] hUuf lsGg] xf] . clnslt t/sf/L /f]Kg] 7fpF klg t rflxof]
gL, C0f eGg] s'/f ltb{} u/f}Fnf gL Û lsg xtf/ ug{] <Æ
dnfO{ yfxf lyof], p;sf] OR5f slxn] klg k'/f x'g] lyPg . 5f]/
f5f]/Lsf] k9fO{ cem} ;lsPsf] lyPg . g]kfndf a]/f]huf/Lsf] b/ olt w]/}
lyof] sL logLx?n] hflu/ kfpFg] 5}gg . hflu/sf] nflu klg ;f];{ kmf];{
rflxG5 . cfkmgf] To:tf] s]xL 5}g . 5f]/f 5f]/Lsf] ljjfx ug'{ k¥of] .
Tolt ubf{ ub{} hflu/ vfg] pd]/ ;lsG5 . a'9];sfn nfUof] eg] cg]s
lsl;dsf /f]ux?n] RofK5g . cf]vtL d'nf] d} slt k};f hfG5 . ufpF3/
sf Oi6ldqsf 3/df ePsf k'hfcfhf, ljjfxx?df k};f g} rflxg] .
hdfgf ablnO{ ;Sof] . htf uof] k};} rflxG5 . rGbf, bfg blIf0ff,
rf8kj{ cflbsf] vr{ a9]sf] a9o} 5 . 5f]/f 5f]/Ln] df]jfOnsf] dfu
u5{g . df]jfOn lsg]/ dfq sxfF x'G5 < Todf k};f xfnL /xg' k5{ .
To;}n] 3/sf] C0f lt/L ;s]/ 5f]/f5f]/Lsf] k9fO ;s]/
gofF ;fOsn / ;'gsf] l;qmL lsGg] h'gsLl/sf] /x/ slxn} k'/f x'g]jfnf
lyPg .
d}n] eGy]F æ;f]d]sL cfdf, xfd|f] bl/b|tf slxn} x6g] 5}g . of] yf]qf]
;fOsnn] tnfO{ s'g} lbg b'3{6gf u/fpg] 5 . 3'F8f b'Vg] /f]u hufpg]
5 . of] ;fOsn a]r . s]xL /sd yk]/ csf{] cnL /fd|f] ;fOsn lsg .
b'O{ lbgsf] hLjg t xf] . slt nf]e u5{]; <Æ
p;n] eGyL æof] rfgr'g] ;fOsn sxfF xf] / < of] t
P6n; ;fOsn kf] t Ûo;n] Ps SjLG6n ef/L t ;lhn} af]S5 .
nf]esf] s'/f xf]Og a'9f, of] kmf/f]ltgf]sf] s'/f xf] . k};f arfPkl5 s'g}
lbg sfd nfU5 .Æ
k};f t slxn] arfpg ;lsGYof] / < k};f cfpg] af6f] Pp6f dfq
lyof] . vr{ x'g] af6fx? xhf/j6f lyP . xfd|f] 3/ hfh/sf]6 8fF8fufpF
uflj; j8f g+ % df lyof] . w]/} ;Gtfg O{Zj/sf j/bfg eGg] pvfg
xfd|f] 3/df nfu' lyof] . xfdL % efOx? / $ lbbL alxgLx?sf] kfng
kf]if0fsf] lhDdf kfPsf d]/f af–cfdf;Fu yf]/} le/fnf] hUuf / Ps xn
uf]? tyf !% j6f afv|fx? lyP . xfdL ;a} efO alxgLn] k|fylds tx
eGbf dfly k9g ;s]gf}F . vfgf nufpg lgs} sl7g k/]sf] lyof] .
lbg/ft xf8 3f]6]/ d]/f af cfdf k/d]Zj/sf] e/df afFRg' ePsf] lyof] .
hlt b'v kbf{ klg x] b}j t}F 5; eGg' x'GYof] . d ;flxFnf] lyP . d}n]
Pslbg larf/ u/] slDtdf d geP kl5 Pp6f efu t sd x'G5 .
nufpgnfO{ Pp6f ef]6L t sd x'G5 . To;}n] Ps lbg /ftL 3/af6
efu]“ . pHofnf] gx'Fb} l/Dgfsf] k'n kf/ ul/;s]sf] lyP“ . st} dfUb},
st} rf]/L ub{}, t/fOdf em/]“ . g]kfn uGhsf] Pp6f xf]6ndf efF8f dfem]F
. kl5 s;}af6 yfxf kfP“, cfFvf c:ktfndf rf}lsbf/ vf]h]sf] 5 . d]/f]
;a} s'/f ;'g]kl5 rf}sLbf/ sfd kfP“ . ot} a:g yfNbf b}n]vaf6
a;fO{ ;/L sDbLdf cfPsf d]/f ;;'/fsf] klg l:ylt p:t} lyof] . d]/
L ;f;' / h'gls/L cfdf 5f]/L bfp/f a]r]/ u'h/f rnfpy]F . bfp/ lsGg]
qmddf h'gls/L ;Fu e]6 eof] . dfof lk|lt a;]kl5 ljjfx u/]“, glhs}
sf] xl6of afaf dlGb/df uP/ . b'j} hgfn] ;fg} ePklg sfd kfpFbf /
zx/df 3/ agfpFbf d]/f cfkmGtx?n] crDd dfg] . 7'nf] dflg; ePsf],
zx/df 3/ agfPsf], w]/} k};f sdfPsf] xNnf eP5 . To;}n] kfx'gfx?
klg cfFpg] g} eP . cfkmgf] xfnt eg] ul/jsf] ul/j} . dflg;x?
eGy]F . ul/jsf bfp, slxn] klg gcfp . d]/L h'gls/L lgs} 7'nf] ;kgf
b]VbyL t/ xfd|f] ul/jLsf] vfN8f] emg emg a9b} hfGYof] .
;fOsn rf]/L ePsf] ;'g]/ d}n] eg]“ æcfh aNn
ljwtfn] ;'g]5g . ca gofF ;fOsn r9g kfpg] eO; . gs/f ca .
Tof] k'/fgf] ;fOsnsf] nf; xfd|f] 3/df /x] ;Dd tF To;}nfO{ l3;f/L /
xg] lyO; . h] u5{g k/d]Zj/n] c;n} u5{g eg]sf] oxL xf] .Æ
æcfhaf6 s;/L hfg] t clkm; < xfdL;Fu t clxn] ;fOsn
lsGg] k};f g} 5}g . ;+ro sf]ifaf6 k};f lgsfNg] t ;fOsn lsGgnfO{ <
dnfO{ t Tof] ;fOnssf] lgs} dfof kf] nfUYof] t Û To;} ;fOsnn]
dnfO{ ;fOsn l;sfof], ;fOsn r9g] agfof] . oqf] jif{ dnfO{ af]s]/
cf]xf]/ bf]xf]/ u/fof] . sL/f k/f]; ;fOsn rf]/sf] xftdf . To;sf] enf]
gxf]; .Æ p;n] ;Ttf] ;/fk ul//xL .
d}n] eg] ækL/ gu/ . o:t} k5{ eg]/ d}n] cf7÷bz xhf/ ?k}ofF
n'sfP/ /fv]sf] 5' . t“nfO{ c? s]xL lbg g;s] klg Pp6f /fd|
f] ;fOsn lsgL lbG5' . a? cfh xflsdnfO{ eg]/ Pslbg 5'66L
dfu . ?k}l8xf uP/ ;fOsn lnP/ cfFpnf .Æ
ef]nL kN6 h'gsL/L clkm;af6 kms{bf h'gls/L h:t} anL/x]sL
pHofnL lyO{ . v';L x'Fb} sfOsnaf6 em/L . ;fOsn 8f]¥ofpb}
cfkmgf] ;'Tg] sf]7} leq /fv]/ cfO{ . d cfFugdf d'9fdf a;]/ s;}n]
af6f]df kmfn]sf] lxGbL klqsfsf] kfgf x]l/x]sf] lyP“ . p;sf] xFl;nf]
cg'xf/ b]v]/ d}n] eg] æcfh v'a v';L ePsL 5]; lg lsg xf] < ls
gofF ;fOsn r9g kfP/ v';L ePsL xf]; .Æ
æ;f]d]sf af, x]/ g cfh t af6f]df ;a}n] dnfO{ awfO{ lbP .
clkm;df klg xflsd ;fan] t ld7fO{ g} v'jfpg' ef] . dnfO{ t pxfFn]
cfhaf6 xnsf/f d} a9'jf ul/lbg' ef] . ;fOsn /fd|f] ePsf] eP t d
klxn] g} xnsf/f eO ;Sg] /lx5' . d]/f] tnj klg csf{] dlxgf b]lv Ps
xhf/ a9L x'g] ef] . of] ;fOsnn] t dnfO{ ug'{ u¥of] gL ÛÆ olt eGb}
p;n] d]/f] d'vdf n88' xflnlbO{ . 5f]/f5f]/LnfO{ klg n88' v'jfO{ .
gofF d]/L uf]N8 ;fOsn xfd|f] knªusf] l;/fgdf l7ªu plePsf] lyof] .
p;n] eGb} lyO{ æca t d of] ;fOsn sf]7} leq /fVb5' . rf]/n] s;/L
rf]bf{]/x]5 < x]/f}Fnf .Æ
d}n] dgdg} eg] …lar/L h'gls/L, Pp6f gofF ;fOsn kfpFbf olt ljlw
v';L x'G5] . xfdL g]kfnLx?sf ;–;fgf rxfgfx? 5g . tLg} ;–;fgf
OR5fx? g} k'/f ug{ ;Sb}gf} xfdLx? . xfdL g]kfnLx?sf] b'b{;f
slxn] ;'w|g] xf]nf <Ú
*= k|lt1f
p sIffsf] cl3Nnf] a]Grdf a:bYof] . 3'ld|Psf] skfn, cUnf], uf]/f]
z/L/, nfdf] gfs, afSnf], sfnf] cfFvL e'O{, 7"nf cfFvf, kftnf] z/L/,
ldn]sf bfFt lyP, p;sf . d}n] gfk]/ x]l/g / ;f]lwg klg t/ cGbfhL
5 kmL6 cUnf] lyof] p . p lgs} kftnf] lyof] t/ klg ;'Gb/ b]lvGYof] .
p;sf] d':s'/fx6 lgs} lx:;L k/]sf] lyof] . sd d"Nosf] sk8faf6
ag]sf] ;]tf] ;6{ / sfnf] kfOG6 /fd|f] ;'xfFpYof] . v'66fdf slxn} h'Ttf
b]Vg kfOPg . ;fob ul/j eP/ xf]nf, ;w}F af6f rKkn nufpYof] .
h:tf] udL{ xf]; of hf8f] p;sf] klx/0f olTt g} lyof] .
sIffdf ;aeGbf t]h pxL lyof] . dx]Gb| a'x'd'lv SofDk; g]kfn uGhsf]
k'j{ tkm{sf] 7'nf] ljlN8ªusf pTt/ tkm{sf b'Oj6f sf]7fx?df cfO{=sd=
k|yd jif{ / lblto jif{sf] k9fO{ x'GYof] . b'O{ jif{ oxfF /xFbf p;sf] klx/
0f kl/jt{g ePg .
krkGg hgf ljbofyL{x?df xfdL kfFr hgf dfq 5fqfx? lyof}F .
d, piff, b]jsL, /Def / cr{gf . @)#%÷#^ ;fnlt/ SofDk; k9g]
s]6Lx? eg]kl5 x'g]vfg] kl/jf/s} x'Gy] . d klg alb{ofaf6 cfPsL
x'g]vfg] kl/jf/s} j|fxd0f o'jtL . t} klg lsg xf] s'GgL ToxL ul/j
s]6f] dnfO{ dg kYof{] . p v8sfsf] 5f]/f] lyof] . Tof] ;dodf pkfWofo
j|fXd0f s]6L If]qL;Fu ljjfx ug{' eg]sf] c5't;Fu ljjfx ug'{ h:t} lyof]
. ;dfhdf cg'xf/ b]vfpg ;lsb}gYof] . d eg] lbg k|ltlbg ToxL
s]6f]nfO{ dfof ub{} uPsL lyPF . Ps lsl;dn] eGg] xf] eg] p ;Fu x'?
Ss} ePsL lyPF . p;n] xfdLnfO{ pRr 3/fgfsf s]6Lx? eg]/ xf]nf
jf:tf ub{}gYof] . d}n] klg w]/} ;do ;Dd d ltdLnfO{ dfof u5{'
eGg ;lsg . Ps lbg 8]/fdf af]nfP/ vfhf v'jfPsL lyP“, t/ s]xL
eGg} ;lsg . d]/f] 8]/f b]jf km'njf/Ldf lyof] . b]jsL / d ;Fu} a:Yof} .
p u8l/og k'jf{sf] Pp6f vfnL 3/df PSn} a:Yof] . Tof] 3/sf] Pp6f
sf]7fdf dfq 9f]sfsf] kNnf lyof] . emofnsf kNnfx? lyPgg . lah'nL
klg lyPg . 3/ agfpFbf agfpFb} cw'/} 5f]l8Psf] lyof] . g]kfn uGh
h:tf] clt udL{ / clt hf8f] x'g], xfjfx'/L rNg] 7fpFdf p s;/L
a:Yof] xf]nf < crDd nfU5 .
cfO{=sd=sf] kmfOgn k/LIff lbP/ p 3/ uPsf] lyPg . p;sf] 3/
;Nofg atfFpYof] . d}n] klg sf]7f 5f]8]sL lyOg . b]jsL eg] sf]7f
5f]8]/ uO{ . d alb{of cfkmgf] 3/ kms{]klg slxn] sfFxL g]kfn uGh
cfpFbf af, cfdf, d ToxL a:g] uYof}F .8]/f g5f]8bf ;lhn} ePsf]
lyof] . alb{of jf;LnfO{ g]kfn uGh cfpFg] sfd klg k/L/xGYof] .
p;Fu slxn] sfxL e]6 x'GYof]. p;n] k/LIffkmn k|sflzt gx'Fbf ;Dd
sGx}of j:qfnodf sfd u/]/ vfgkLgsf] Joj:yf u/]sf] lyof] .
cfO{=sd= sf] glthf ltg dlxgfkl5 c;f]hlt/ k|sflzt eof] . d]/f]
eGbf bz cªs a9L NofP/ p k|yd >]0fLdf SofDk; 6k/ eP/ pTtL0f{
eof] . krkGg hgfsf] xfd|f] Jofrdf k}+lt; hgfn] cfO{= sd=
pTtL0f{ u/]5f}F .
ToxL jif{ d+l;/ dlxgfdf g]kfn a}Fs lnld6]8df sd{rf/Lsf]
lj1fkg v'Nof] . xfdLn] bvf{:t lbg kfpg] gf=;'= ;/xsf] kfFrf} txdf
kGb| l;6 v'n]sf] lyof] . To;df d}n] lgj]bg xfn]F . d]/} ;Nnfxdf p;n]
klg lgj]bg xfNof] . xfdL b'j} 5flgof}F . rfG; klg o:tf] eof] sL xfdL
b'j} l;6L clkm; g]kfn uGhd} kf]l:6ª eof}+ .
Pp6f clkm;df ePkl5 ef]63f6 eO/xg] g} eof] . lrof vfgf
hfFbf ;Fu} hfGYof+} . d]/f] / p;sf] lardf w]/} s'/fx? x'Gy]F . lrof
vfhfsf] k};f dnfO{ ltg{ lbb}gYof] . ;fx}| ;/n / ldhfl;nf]
dfG5] . ;a};Fu l;i6tfk"j{s zAbx? tf}n]/ ld7f] af]Ng], slxn} s;};Fu
gl/;fpg], ;/n /:tl/o efiff af]Ng], csf{nfO{ dbbt ug{], af]Nbf xfF;]/
af]Ng], ;xof]uL / OdfGbf/ ePsf]n] p clkm;df ;a}sf] Kof/f] lyof] .
xflsdn] h] sfd lbP klg gcflTtP/ ;dod} sfd k'/f uYof{] . ToxfF
sfd ug{] tLg÷rf/ hgf s]6Lx? lyof}F xfdL, hf] ljjfx u/]sf lyPgf}F .
pgLx? ;a} p;Fu ;DaGw agfpg vf]Hy] t/ d;Fu a9L a;p7 b]v]/
klG5P .
p;sL cfdf ;fg}df ljTg' ePsf]n] a'jfn] sfG5L cfdf ljjfx u/L
Nofg' ePsf] /] Û sfG5L cfdfaf6 tLg efO{ / Ps alxgL 5g eGbYof] .
p;sf] cfdfaf6 pm PSn} . sfG5L cfdf cfPkl5 p;n] cfdf a'jfsf]
Kof/ slxn} kfPg . ;fob ToxL sf/0f xf]nf pm slxn} 3/ hfFb}gYof] .
o:tf] x'Fbf emg dnfO{ dfof a9]/ cfpFYof] . ca d}n] p ;Fu k|]d k|:tfj
/fVg] lgwf] u/]“ . Ps lbg p;nfO{ cfkmg} 8]/fdf vfg vfg] lgDtf]
lbP“, ljxfgsf] ;dodf . Tof] lbg ;+ljwfg lbj;sf] ljbf lyof] . vfgf
vfg] ;dodf d}n] ;f]w]F æ?ks d Pp6f s'/f eg' < d}n] w]/} lbg b]lv
of] s'/f eGg] ljrf/ u/]sL lyP“ t/ eGg} ;s]sL 5}g .Æ
æegg, s] s'/f xf] <Æ
æltdL g/fd|f] t dfGb}gf}F <Æ
ædflGbg, lsg dfGg' <Æ
æltdLn] s'g} s]6L;Fu k|]d u/]sf 5f}<Æ
æcfh ;Dd t 5}g Æ
æltdLNffO{ dg k/fpg] sf]xL s]6L eP s] u5f}{<Æ
ædnfO{ dg k/fpg] sf]xL 5 h:tf] nfUb}g .Æ
æs;}n] dg k/fPsf] eP ltdL p;Fu ljjfx u5f}F{{ <Æ
æTo:tf] s'/f clxn] ;Dd ;f]r]sf] 5}g .Æ
æltdLnfO{ 9fF6]/ s] ug'{ < d ltdLnfO{ s:tf] nfU5'<Æ
æltdL ;fx|} hftL 5f}, ;'Gb/ 5f}, k9]n]v]sL 5f}, zflng 5f}, dfofn'
5f}, c? slt eg' <Æ
æs] ltdL dnfO{ dfof ub{}gf}< d t SofDk; k9bf b]lv g}
ltdLnfO{ dg k/fpF5' .Æ
æof] s'/f tkm{ d}n] slxn] klg ;f]lrg . ltdL wgL kl/jf/sL a|
fXd0f s]6L, d lgs} ul/j kl/jf/sf] If]qLsf] 5f]/f] . xfd|f] hft, eft /
ju{ klg gldNg] . ltdL d;Fu s;/L dfof ug{ ;S5of} < Ifl0fs
cfj]usf] e/df dfof u/]klg hLjg u'hfg{ ;Sg] 5}gf} . To;}n] of] s'/f
x'g ;Sb}g .Æ
ædnfO{ hfteft, wlg u/Lj, ;fgf] 7'nf] s]xL rflx“b}g . ltd|f]
rfn rng dg k¥of] . dnfO{ ltdL eP k'U5 . ca c? s'/f gu/ .
vfnL olTt s'/f eg sL d ltdLNfO{ /fd|L nfU5' ls nflUbg <Æ
ælutfGhnL, ltdL olt ;'Gb/ 5f} . ltdLnfO{ /fd|f] gnfUg]
dfG5] ;fob} sf]xL xf]nf . ltdL dnfO{ c;fWo /fd|f] nfU5, t/ clxn] d
k|]d ug{] / ljjfx ug{] d'8df 5}g .Æ p;n] o:tf] egL/xFbf
dnfO{ nfu]sf] lyof] ls s]6fsf] hft /fd|f] s]6L b]Vbf cfslif{t geO
5f]8b}gg . p klg s'g 8ofªsf] d'nf xf]nf / d h:tL ;'Gb/
wgL, ;'lzn / lzlIft s]6L kfpFbf gfO{ eGnf .
d}n] eg] æl7s} 5 . ltd|f] hLjgdf c? sf]xL s]6L 5}g . d
ltdLnfO{ /fd|L nfU5' . of] eGbf dnfO{ c? s] rflxG5 / < k|]d eGg] s'/
f Ps} /ftdf x'g] s'/f xf]Og, lj:tf/} x'Fb} hfnf . dnfO{ klg clxn] g}
ljjfx ug]{ xtf/ 5}g .Æ
p s]xL af]n]g . Tof] lbg lbpF;f] afx| ah] pm cfkmgf] sf]7flt/
uof] . hflu/ ePkl5 pm /fdafu lt/ lah'nL kfgL ePsf] /fd|f] sf]7fdf
;/]sf] lyof] . xfd|f] e]63f6 p7a; rlng} /Xof] . slxn] d p;sf] 8]/
fdf hfGy“], slxn] cfk"msxfF af]nfpFy] . d]/f ;fyLx? ;a}n] xfd|
f] ;DaGwsf] af/]df yfxf kfO;s]sf lyP . 3/df eg] s;}nfO{ yfxf
lyPg . pm st} hfFbf dnfO{ lbg s6fpg d'l:sn kYof]{ . To;}n] nfdf
nfdf lr¶L n]Vy]F . p;n] lj/n} lr¶L n]VYof] . n]v] klg ;fwf/0f cf}
krfl/s s'/fsfgL ePsf ;+lIfKt x'Gy] . d eg] …ltdLnfO{ dfof u5'{,
cfO{ ne o', d]/f] /fhf, d]/f] k|f0f, sf]6Lsf]6L Kof/, sf]6Lsf]6L r'DagÚ
egL n]Vy]F . eljiodf 3/ sxfF agfpg], 5f]/f5f]/L slt hGdfpg], stf
k9fpg] cflb nufot sfNklgs bfDkTo hLjgsf s'/fx? n]Vy“] . e]6
x'Fbf klg p;n] /fd|L 5f}, ;'Gb/ 5f}, dfofn' 5f}, ;'zLn 5f}, c;n 5f},
hftL 5f}, OdfGbf/ 5f}, ldn;f/ 5f} t eGbYof], t/ d dfof u5'{, d]/L /
fgL, d]/L Kof/L slxn} eg]g . dnfO{ eg] cFufnf] df/] x'GYof], r'Dag u/]
x'GYof] h:tf] nfUYof] . glhs} 6fFl;P/ a:bf klg p cljrn /xGYof] . p
t dnfO{ alxgL h:tf] kf] dfof uYof]{ . lj/fdL kbf{ xl:k6n n}hfg], /
fte/ hfu|d a;]/ ;]jf ug]{ uYof]{ . s'g} ;d:of kbf{ hLp Hofg
lbP/ ;xof]u uYof]{ . /fte/ ;'Tb}gYof] . k};fsf] klg d2t ug{ vf]HYof] .
d g} lnFb}gy“] . o:t} u/L ltg jif{ ljt]5 . kQ} ePg . dnfO{ cfdf,
afn] ljjfx ug{sf nflu s/ ug{ yfNg' ePsf] lyof] . pd]/ klg @$ jif{
e};s]sf] lyof] . Tof] a]nf 5f]/Lsf] pd]/, To;df klg a|fXd0fsL 5f]/Lsf]
pd]/ @$ jif{ eg]sf] a'9L sGof h:t} dflgGYof] . s]xL lbg t ljleGg
axfgf agfP/ 6f/“] t/ kl5 t af–cfdfn] lgs} s/ ug{ yfNg' eof] .
e]6 eof] sL r6f/f] al;{xfNYof] . s}nfnLaf6 cfkmg} hft ldNg] Pp6f
lzIfs cfP5 dnfO{ dfUg . p;n] g]kfnuGhd} dnfO{ b]v]/ n¶} k/]sf] /
x]5 . afn] ;a} s'/f 6'ªUofP/ k7fpg' eP5 . kl5 kf] yfxf kfPF . @)
$@ ;fn d+l;/ afO; ut] ljjfx tf]lsP5 .
d eg] ?ks;Fu afx]s c?;Fu ljjfx ug{ s'g} xfntdf tof/
lyOg . d ?ksnfO{ hLp ;'Dkg tof/ lyP“ . pm g} slxNo} tof/ ePg
. pm d]/f] sf]7fdf cfpFbf cg]s axfgfdf p;sf] cufl8 c+ux? k|bz{g
uy]{F . pm pTt]lht xf]cf]; eGg] rfxGy] d, t/ pm 9'ªuf h:tf] lyof] .
pm If]qL, d afx'g ePsf]n] xfd|f] dfuL ljjfx x'Fb}gYof] . To;}n] d ?
ks;Fu sf]6{ Dofl/h ug{, dlGb/df uP/ ljjfx ug{ jf efUg ;d]t
tof/ lyPF . Tof] s'/f klg p dfGb}gYof] . dnfO{ cj jf/ ls kf/
ug'{ kg]{ cj:yf cfO;s]sf] lyof] .
b;}F cfpg s]xL lbg afFsL x'Fbf d p;nfO{ e]6g p;sf] 8]/fdf uPF
. cfk}m vfgf tof/ u/]F . ;Fu} a;]/ vfgf vfof}F t/ Ps csf{;Fu s]xL
gaf]nL r'krfk lyof}F . cGtdf d}n] g} df}gtf eªu ug'{k¥of] . d}n] eg]
æ?ks, d]/f] ljjfx x'g ca b'O{ dlxgf afFsL 5 . 3/df ljjfxsf] tof/L
e} /x]sf] 5 . eujfg ltldlN;gf xf], p;sf] gfd . k9]n]v]sf] 5 . ul0ft
ljifodf Pd=P= u/]/ dfWolds ljbofnodf lzIfs 5 . 3/ klg /fd|f]
5 . s}nfnL lhNnfsf] dfG5] xf] . hUuf hldg klg w]/} 5 . p;sf
b'O{ efO{ dfq 5g . of] d]/f] nflu ;f}efUo xf]Og t <Æ
æxf] tgL Û d}n] xf]Og sxfF eg“] / <Æ
æd ljjfx u/L hfFbf ltdLnfO{ b'Mv nfUb}g <Æ
ænfUb}g, lsg nfUg' < ltdLnfO{ ;'vL b]Vg' t d]/f] nflu v';Lsf]
s'/f xf] .Æ
æxf] t Û d klg s:tL a'4' < ltdL d]/f] sf]xL xf]Ogf} . d}n] dfq
Psf]xf]/f] dfof u/]sL lyPF . ltdLn] t dnfO{ slxn] klg cfkmgf] dfggf}
. ltdLnfO{ s;/L b'Mv nfU5 < ltdL dfG5] sxfF xf] / < ltdL kTy/ t
xf] gL Û kTy/nfO{ s] yfxf c?sf] dgsf] efjgf < d}n] kfFr jif{ ;Dd
ltdLnfO{ dfof u/]/ ;tfPF . o;sf] nflu Ifdf rfxG5' . of] xfd|f]
clGtd e]6 xf]nf cf}krfl/s ?kdf . d}n] ;?jfsf] nflu lgj]bg klg
lbO ;s]sL 5' . ltdLdf k'?ifTj 5 eg] /fd|f] s]6L ljx] u/]/ ;'vk"j{s
a:g' . ca d hfG5' .Æ
ælutf~hnL, ltdLn] eGg vf]h]sf] s'/f s] xf] < d}n] t s]xL klg
a'lemg . cnL :ki6 kf/]/ eg g ÛÆ
æa'emL a'emL a'em krfpg];Fu s] eGg' < t}klg Psk6s egL lbG5'
. d ltdL;Fu ljx] ug{ rfxG5' . clxn] g} o;}a]nf dnfO{ eufP/ n}hfp,
eGg rfxG5' . oxL t xf]gL Û c? s] eGg' ltdL 9'+uf;Fu . ltdL;Fu d'6'
5 / < Pp6f /f]huf/ o'St, lzlIft / ;'Gb/ o'jtL kfFr jif{ b]lv ltd|f]
kl5 nfu]sL 5' . d]/f] afWotf klg ga'emg], o:tf gfdb{;Fu s] s'/f ug]{
<Æ
ælutf~hnL d Pp6f 7'nf] kfksf] k|oflZrt ul//x]sf] 5' . d}n]
klxn] g} ltdL;Fu k|]d ug{ / ljjfx ug{ ;lSbg eg]s} t lyPF gL Û ltdL
;'Gb/ 5f}, lzlIft 5f}, zfnLg 5f}, t/ d clxn] a|tdf 5' . of] a]nf d
ltdLnfO{ s]xL eGg ;lSbg . d ltdLnfO{ c? h] klg d2t ug{ ;S5'
t/ k|]d ug{ / ljjfx ug{ ;lSbg . d]/f] a|t ce}mF $ jif{ afFsL g} 5 .
ltdL c?;Fu ljjfx u/]/ ;'v;Fu a; . oxL d]/f] sfdgf 5 .Æ
æn eg s] xf] ltd|f] k|folZrt < d ;'Gg rfxG5' . gqeg] d
clxn]g} ltd|f] gfddf d]/f] hLjgsf] jnL r9fpF5' .Æ
æof] s;};Fu eGg ;lsFb}g lutf~rnL . s/ gu/ . dnfO{ b'O{j6f
kfksf] ef/L gaf]sfp . ltdL ;'vL /x' . dnfO{ kfksf] e'd/Laf6 aflx/
lg:sg b]pm . To;kl5 d]/f] hLjgnfO{ stf n}hfg] d lglZrt
ug{ ;Sg] 5' .Æ
æxf]Og, ltdLn] eGg} k5{ . gq d clxn} uP/ s0ff{nL gbLdf
xfdkmfN5' . o;sf] lhDd]jf/ ltdL g} x'g]5f} .Æ
?ks s]xL af]n]g . kGb| ldg]6 hlt xfdL k]m/L df}g /Xof}F . d
p7]/ Aofu af]s]/ sf]7faf6 aflx/ lg:s] . pm d]/f] kl5 kl5 9f]sf;Dd
cfof] . d}n] plt/ gx]/Lsg} eg] æ?ks, ef]nL d]/f] nf; s0ff{nL gbLdf
x'g]5 .Æ
pm bf}8Fb} d]/f] cufl8 cfP/ d]/f] kfp 5'g vf]Hb} eGof] ælutf~hnL
ltdL x7 gu/ . d]/f] ljlGt 5 . d d]/f] kfksf] af/]df ltdLnfO{ atfpg
tof/ 5' . Tof] ;'g]kl5 ltdL dnfO{ 3[0ff ug]{5f} . of] s'/f c? s;}
nfO{ gegL b]pm . d ltd|f] kfp 5'g tof/ 5' . ltdLn] of] s'/f c? s;}
nfO{ egL lbof} eg] d]/f] dg'{ afx]s csf]{ ljsNk x'g] 5}g .Æ
p;n] cfkmgf] xfO:s'n k9bfsf] Pp6f 36gf ;'gfpg yfNof], h'g
36gfsf] p;n] k|oflZrt ul//x]sf] lyof] . p;nfO{ cfk"mn] cIfDo kfk
u/]sf] dx;'; ePsf] lyof] . 36gf o; k|sf/ lyof] .
p;n] eGof] ælutf~hnL d k'gM ltdL;Fu ljlGt u5'{, of] s'/f
s;};Fu gegL b]pm . d clxn] c67fO; jif{ k'u]sf] 5' . d]/f] hGd @)!
$ ;fn cflZjg pGgfO; ut] ePsf] lyof] . cfh cflZjg @@ ut];Dd
ltdL d]/f] 3lgi6 ;fyL 5f} / dnfO{ cfzf 5 of] 3lgi6tf hLjge/ /
xf]; . xfdL hxfF h'g xfntdf /x]klg ldqtf sfod /fVg ;S5f}F gL,
xf]Og < ;fyL eg]sf] k'?if–k'?if / dlxnf–dlxnf lar dfq x'g'k5{ eGg]
5}g . k'?if–dlxnf ljr klg x'g' k5{ eGg] nfU5 dnfO{ .
d kfFr jif{sf] 5Fbf d]/f] cfdf ;+;f/af6 ljbf x'g' ePsf] lyof] .
d]/f c? efO{ alxgL lyPgg . cfdf k/nf]s ePkl5 a'jfn] csL{ cfdf
Nofpg' eof] . sfG5L cfdfn] dnfO{ ufnL ug]{, lk6g], vfgf glbg], ;'Tg
glbg] u/]/ d]/f] hLjg gs{ agfO{ lbOg . To;}n] d 3/af6 kl/ToQm
ePkl5 dfdf3/ uPF . ToxL a;]/ ljbofno hfg yfn] . dfdf 3/sf]
afh]–aHo} x'Fbf;Dd t /fd|} lyof] . pxfFx?n] lgs} dfof ug'{x'GYof] . d
cf7 sIffdf k9bf afh] ljTg' eof] . To;sf] bz dlxgfkl5 aHo} klg
laTg'eof] . To;kl5 km]l/ d]/f] hLjg cK7]/f]df k/of] .dfOHo'n]
dnfO{ b]lv ;xg' ePg . h]gt]g sIff * sf] k/LIff lbPF .
ca k9fO{ cufl8 a9fpg g;lsg] 7fg]/ ufpFsf dflg;x?;Fu ef/
tlt/ hfg] ljrf/ u/]F . d]/f] ;fg} b]lvsf] ldNg] ;fyL ;'/]zn] of] s'/f
yfxf kfof] . p;n] cfkmgf cfdf–afnfO{ eg]/ dnfO{ cfkmg} 3/df lnof]
. p;sf] 3/df ltg hgfsf] kl/jf/ /x]5, af, cfdf / ;'/]z . cfdf /
af ;fx|} hflt x'g'x'Fbf] /x]5 . dnfO{ klg cfkmg} 5f]/f h:tf] dfof
ug'{eof] . ;'/]z / d :s'n hfg yfNof}F . ;Fu} a;]/ k9bf k9fO{ klg /fd|
f] x'Fb} uof] . . sIff gf} sf] glthf k|sflzt x'Fbf yfxf eof], ;'/]z klxnf]
/ d bf]>f] ePsf lyof}F . To;a]nf ;'/]z !^ jif{ / d !* jif{sf ePsf
lyof}F .
d 3/df vfnL ;dodf ;'/]zsf af–cfdfnfO{ sfddf ;
3fpFy] . ;'/]z klg vfnL slxNo} a:b}gYof] . s]xL g s]xL sfd ul//
xGYof] . Tof] 3/sf xfdL rf/}hgf lgs} hfFul/nf / d]xgtL lyof}
F . ;'/]zsf af 3/df 8f]/L af6g], bfDnf, gfDnf] agfpg], l9sL agfpg],
pmg sft]/ cfk}m :jL6/ a'Gg] cg]s sfddf l;kfn' x'g'x'GYof] . 3/df
ufO{, afv|f / Pp6f b'x'gf] e}F;L ;w}F x'GYof] . Tof] kl/jf/df /xFbf d}n] w]/}
/fd|f s'/fx? l;Sg] df}sf kfPF . cg]s 3/fo;L Jojxf/, l/ltl/
jfh, ;fdflhs ;befj h:tf s'/fx? ToxLaf6 l;s]F .
@)#@ ;fn d+l;/ dlxgfdf ;'/]zsf afn] afv|fx? / ufO{ a]Rg'
eof] . Ps xn uf]? / Pp6f e}F;L dfq afFsL /x] . pxfFn] Pp6f v]t
lsGg' eof] . To;}sf] C0f ltg{ eg]/ sdfpg ef/tlt/ hfg' eof] . ToxL
;do d]/f] nflu clezfk aGof] . d]/f] hLjg /dfOnf];Fu yfxf g}
gkfO{ g/sdf 8'Aof] . ;'/]zsf] cfdfn] dnfO{ cfkmgf] of}g Kof; d]6fpg]
;fwg agfpg' eof] . d klg ljxfg–lbpF;f] lgs} k5'tf] uy]{F . ha ;'/]z
3/df x'Fb}gYof], dnfO{ sfps'tL nfu]/ cfpFYof] . ef]s nfu] h:tf], ltvf{
nfu] h:tf] x'GYof] . df}sf ldNgf;fy xfdL of}g ltvf{ d]6fpFYof}
F . ;'/]zsL cfdf Tof] a]nf #@ jif{sL x'g'x'GYof] . ;'/]zsf a'jf
@)## ;fn a}zfvdf k};f sdfP/ 3/df cfpg' eof] .
C0fshf{ ltg'{eof] . wGg Tof] ;do ;Dd ue{ /x]sf] lyPg . ToxL ;fn
df3 dlxgfdf ;Nofgsf] ;b/d'sfddf uP/ P;=Pn=;L= k/LIff lbof}
F ;'/]z / d}n] . k/LIff ;s]/ klg d ;'/]zs} 3/df kms]{F lsgsL d]/f]
cg]q a:g] 7fpF g} lyPg . @)#$ ;fn cfiff9df P;=Pn=;L= sf] k/
LIffkmn k|sflzt eof] . xfdL b'j} pQL0f{ eof}F låtLo >]0fLdf . To;a]nf
;Dd klg df}sf ldNgf;fy xfd|f] of}g ;DaGw rln/xGYof] . P;=Pn=;L=
kf; u/]kl5 ;'/]z cfO{=P= k9g 3f]/fxL df hfg] eof] . ;'/]zsf af n]
dnfO{ k9fpg g;Sg] / ufpFd} lzIfs aGg] ;Nnfx lbg'eof] . d eg]
h;/L klg SofDk; k9g hfg] eg]/ 3/df uP/ k};f dfu“] . SofDk;
k9gnfO{ sxfF k};f x'g' < cfkmgf] c+z ;a} dfu]/ a]r“] . hDdf ?=@)
xhf/ ?k}ofF NofP/ g]kfnuGh lt/ xflgP“ . lrg] hfg]sf] sf]xL lyPg .
rf/}lt/ cGwsf/ h:tf] nfUYof] . dx]Gb| ax'd'vL SofDk; g]kfnuGhdf
cfO{=sd=df egf{ ePF . ca d]/f] cfkmgf] eGg' sf]xL /x]g . hfg]
7fpF ;'/]zsf] 3/ dfq lyof] .
b;}F ljbfdf ;'/]z / d p;s} 3/df kmls{Fof} . ToxfF k'Ubf yfxf
eof], ;'/]zsf] cfdfn] k]6 af]Sg' eP5 . pxfFn] eGg' eof] sL of] k]6
ltd|f] xf] . To;} lbg d Tof] 3/af6 lg:s]F . kl5 5f]/f hGd]5 . ca d
Tof] 3/df klg hfg g;Sg] ePF lsgsL ;'/]zsf] cfdfaf6 hGd]sf] d]/f]
5f]/fsf] cg'xf/ d;Fu ldn]/ p;sf] a'jfn] ;+sf u/]sf v08df Tof] 3/
df ljklQ cfpFYof] . To:tf] s]xL ePg . pxfFn] cfkmg} ;Gtfg
eg]/ :jLsf/L xfNg' eP5 . s;}n] ;+sf u/]g . ;'/]zn] w]/} k6s
dnfO{ lr¶L n]Vof] . w]/} ;De]msf] lyof] . d}n] s'g} kqsf] hjfkm
gk7fPkl5 b'O{÷tLg jif{ kl5 p;n] klg kq n]Vg 5f]8of] .
dnfO{ cfkmgf] cfdf eGg ;'xfpg] dlxnf;Fu of}g ;DaGw /fv]/
5f]/f ;d]t hGdfPsf]df 7'nf] lrGtf / cfTdUnfgL eof] . x'g t ;'/]z
klg cfkmgf] afa'sf] xf]Og /] Û ;'/]zsL cfdfn] cfkmgf] nf]Ug]af6 5f]/
f5f]/L x'Fb}gg eGg' x'GYof] . t}klg dnfO{ Tof] kfkn] ;tfpg yfNof] . d}n]
dlGb/df uP/ e]6L klg r9fPF . t}klg kfkn] ;tfpg 5f]8]g . clg d}n]
afx| jif{sf] s7f]/ a|t wf/0f u/]F . afx| jif{ ;Dd s'g} klg
dlxnfnfO{ k|]d ug{, of}g ;DaGw /fVg, ljjfx ug{ / cg'/fu k|:t't ug{
cfk}mn] cfk}mnfO{ k|ltaGw nufPsf] 5' . d]/f] syf oxL x]f .
d ltdLnfO{ s'g} cK7]/f]df kflb{g . ltdL cToGt ;'zLn / w}o{jfg
o'jtL xf} . ltd|f] eljio pHjn x'g]5 . d;Fu nfu]/ d]/f] kfkdf ;xefuL
gag . ltdL eujfg ltldlN;gf;Fu 3/hd u/ . To;}df ltd|f] sNof0f
5 . d ceflunfO{ PSn} 5f]8Lb]p .
d}n] eg], æ?ks, o;df ltd|f] bf]if b]lVbg d . tL dlxnfn] ltdL
gfaflnu cj:yfdf /x]sf] ;dodf kmsfO{ k'mNofO{ cfkmgf] :jfy{ l;bw
ul/g . o;df ;o k|ltzt pgL g} bf]ifL 5g . lrGtf u/]/ cfkmgf]
hLjgnfO{ ljzfSt gagfpm . clxn] ;Dd h] eof] l7s} 5 . a? dg
zflGtsf nflu jfu]Zj/L dlGb/df uP/ k'hf u/L bfg blIf0ff b]pm . d
klg ;xof]u u5'{ . clg xfdL ljjfx u/]/ cfgGb;Fu a;f}Fnf . ltdL;Fu
wg ;DklTt s]xL gePklg, ltdLn] hlt;'s} ck/fw u/]klg d]/f] kfkL
dgn] ltdLnfO{ /f]h]sf] 5 . ltdL s] eG5f} < d ltdLnfO{ slxNo} 3[0ff
ug]{ 5}g / ;'v lbP/ /fVg] 5' . d ltdL ljgf afFRg ;lSbg .
dnfO{ b'vL gagfpm .Æ
p;n] cfsf;lt/ tfs]/ 6f]nfpFb} eGof] ælutf~hnL ltdLn] h] eg]
klg d cfkmgf] a|t tf]8g ;lSbg . dnfO{ d]/f] k|lt1f k"0f{ ug{af6
g8ufpm . ltdL ;'vk"j{s cfkmgf] 3/ a;fpm . d]/f] kl5 nfu]/ hLjg
v]/ gkmfn .Æ
d /f]O/x]sL lyPF . d]/f] cfF;'n] p;nfO{ s]xL k|efj kf/]g . d]/f]
dg c;Xo kL8fn] 56k6fpg yfNof] . ?ks / d]/f] ;DaGwsf] af/]df
d]/f ;fyLx?, clkm;sf :6fkmx?, 8]/fsf] j/k/sf l5d]sLx? w]/}
nfO{ yfxf lyof]. cfh cfP/ dnfO{ yfxf eof] sL p;Fu d]/f]
PstkmL{ k|]d lyof] . p;n] t dnfO{ slxNo} dfof u/]g5 . p;n]
dfgjLo gftfn] u/]sf] Jojxfl/s ;xof]unfO{ d}n] dfof u/]sf] eGg] ;
+e]m5' . d cfk}mnfO{ lwSsf/ lbg yfn]F . t}klg clGtd cfzfsf] TofGb|f]
afFsL lyof] . p;sf] a|t k"/f ePkl5, rf/ jif{ kl5 dnfO{ ljjfx
unf{ sL < To;}n] d}n] ?Fb} Tof] lh1f;f klg /fVg] ljrf/ u/]/ eg] æ?
ks ltdL kfiff0f x[bo JolSt xf} eGg] s'/f d}n] a'emL ;s]sL 5' . t}klg
d]/f] clGtd ;+sf klg lgjf/0f ug{sf nflu of] k|Zg ug{ rfxG5' . s]
ltdL rf/ jif{ kl5 cyf{t ltd|f] j|t ;lsPkl5 d;Fu ljx] u/f}nf<Æ
p;n] dlt/ gx]/Lsg} hjfkm lbof] æTof] s'/f d clxn]
eGg ;lSbg .Æ
d 8fFsf] 5f]8L ?Fb} p;sf] sf]7faf6 ljB't ultdf lgl:sPF .
9f]sfdf 7f]lSsP/ rf]6 klg nfUof] . stfaf6 / slt v]/ cfkmgf]
sf]7fdf k'u]F dnfO{ kTtf g} ePg . Ps xKtf;Dd sf]7faf6 aflx/
lgl:sOg . cfTdxTof u/f}F h:tf] nfUof] . dfG5]sf] dg g xf] . k]m/L
dgn] eGof] Pp6f lgi7'/ JolStsf] nflu hLjg ;dfKt ug'{ /fd|f] xf]Og .
lj:tf/} hLjg k]m/L ;+rfng x'g yfNof] . clkm;df klxn] g} ;?jfsf]
nflu lgj]bg lbO;s]sL lyPF . Tof] lbg b]lv clkm;df b'O{ dlxgfsf]
ljbf lnPF . b'O{ dlxgf kl5 ljjfx klg eof] . ;?jf klg s}nfnLdf g}
eof] .
clxn] d cfk"mnfO{ efUozfnL ;DemG5' . b'O{j6f 5f]/fx? 5g
k'tnL h:tf . c;n nf]Ug] 5g . vfg nufpg k'Ug] wg ;DklTt 5 .
d]/f] / >Ldfgsf] hflu/ 5 . ;a};Fu /fd|f] ;DaGw 5 . t/
slxn]sfxLF ;+emgf cfpF5 Tof] dfG5]sf] . p;Fu 5'l§Psf] klg aLz
jif{ e};s]5 . c:tL h:tf] nfU5 . Tof] dflg;;Fu slxNo} e]6 klg
ePsf] 5}g . s] ub}{ xf]nf < sxfF a;]sf] xf]nf < ljjfx u¥of] xf]nf sL
gxf]nf < of] ;f]FrfO{ cfpF5 . gcfpg' kg]{ ;f]FrfO{ xf] . Tof] sf] xf] / d]/f]
< p;sf] hLjg yfxf kfP/ klg d}n] s] ug]{ xf] / < hLjg o:t} /x]5 .
efjgfaf6 hLjg rNbf] /x]g5 . hLjg rnfpg ljj]s rflxFbf] /x]5 .
hLjg cfwf ;Gt'li6 / cfwf ;Demf}tfaf6 rNbf] /x]5 .
@)^@ dfu{
(= ;kgfsf] b]z
;+o'St /fHo cd]l/sf ;+;f/sf w]/} dflg;x?sf nflu ;kgfsf] b]z
ag]sf] 5 . ;a} lzlIft o'jf o'jtLx?sf] rfxgf cd]l/sf k'Ug] /x]sf]
x'G5 . ToxfFsf] jftfj/0f, xfjfkgL, vfglkg lgs} :j:ys/ 5 . ToxfF
k'u]/ 8n/ sdfpg'sf] 5'66} cfgGb x'G5 . ;+;f/sf] ;aeGbf
zlStzfnL, ljsl;t / cfw'lgs ;'ljwf ;DkGg b]z eP/ klg cd]l/
sf ;a}sf] ;kgfsf] b]z ePsf] 5 . cd]l/sg hLjg kbbtLn] ;+;f/sf
clwsf+z o'jf o'jtLx?nfO{ nf]EofPsf] 5 . To;df g]kfnsf o'jf
o'jtLx? c5'tf] /xg] s'/} ePg . a;]{gL g]kfnsf xhf/f}F o'jf o'jtLx?
cd]l/sf k|j]z u5{g . tL o'jf o'jtLx? ToxfFsf ljleGg ljZj
ljbofnox?df pRr lzIff xfFl;n u5{g / pt} a:5g . k|foM g]kfntk{m
kms{Fb}gg . rfx] h:tf] ;'s} b'v si6 e]mNg' k/f];, pgLx? g]kfn kms{g
rfxFb}gg . o:t} g]kfnsf b'O{ hgf o'jsx? hf] lrtjg lhNnfsf] 6fF8L
ahf/df 3/ eO{ sf7df8f}F dxf/fh uGh SofDk;df lrlsT;fzf:q
ljifodf :gfts txdf cWoog/t 5g . oL b'O{ hgf dWo cgdf]nsf]
OR5f 8fS6/ ag]/ b]zs} ;]jf ug]{ 5 eg] kljq ;w}F cd]l/sf uP/ ;'vL
hLjg ljtfpg] s'/f ul//xG5 .
± ± ± ±
æ/flugL Û l56f] lrof tof/ u/ t, dnfO{ cfh rfF8} 8o'6Ldf hfg'
5 .Æ cgdf]nn] bfx|L vf}/Fb} eGof] .
ælrof tof/ eP/ klg ;]nfO{ ;Sof] . cFem bfx|L h'F3f sf6b} 5f} <
slt ;do nufPsf] xf]nf < a? oL ljr/f bfx|L h'F3fnfO{ a9g lbPsf]
eP s] lju|GYof] < 8flj{g h:tf] t b]lvGYof}F .Æ /flugLn] 6]a'n ;kmf ub}{
egL .
æd 8flj{g aGg] xf] eg] ltd|f] a]OHht x'G5 Sof . To;}n] ;kmfr6
eP/ a? lk6/ dxfg aG5' .Æ cgdf]nn] xfF:b} eGof] .
æ8flj{g h:tf] dxfg j}1flgssL kTgL x'g kfpg' sd v';Lsf] s'/f
xf] <Æ /flugL klg xfF:g yfnL .
æltdLnfO{ afFb/sL 5f]/L egL lbPF eg] . a? lk6/ dxfg aGg kfP
eg] ltdL klg dxf/fgL aGg kfpg] 5f} . s:tf] v';L nfUbf] xf], ;fFRr}sL
dxf/fgL aGg kfP kl5 <Æ p;n] lrof lkpFb} eGof] .
æk¥of 5}g, dxf/fgL ag]/ hLjg e/L 3'D6f]df a:g' . a? oxL
hLjg cfgGb nfUbf] 5 . tna cnL sd eof] / dfq} .Æ /flugL klg
lrof lkpg yfnL .
cgdf]n lrof vfP/ 8o'6Ldf lg:sg} nfUbf /flugLn] k'gM egL
æslta]nf kms{g] xf] < d]/f] 8o'6L afx| ah] k5{ .Æ
æd]/f] vfgf k|mLhdf /flv 5f]8g' . d b'O{ ah] dfq kms{G5' xf]nf .Æ
p;n] aflx/ lg:sFb} eGof] .
cgdf]n / /flugL b'j}n] dxf/fh uGh SofDk;af6
Pd=lj=lj=P;= ;s]/ Ps jif{ cl3 sf7df8f}Fsf] jL PG8 jL xl:k6ndf
hadf nfu]sf lyP . b'j}n] s]xL dlxgf cl3 dfq # jif{ b]lvsf]
k|]d ;DaGwnfO{ sf]6{ Dofl/h u/L :yfloTj lbPsf lyP . pgLx? Pp6}
xl:k6ndf sfd u/]klg 8o'6L eg] slxn] sfxLF dfq Pp6} ;dodf
kb{Yof] . To;}n] vfgf vfg] / ;'Tg] ;do klg slxn] sfxLF dfq
Ps} ;do kb{Yof] . Pp6f 8]/fdf cfpFbf csf]{sf] hfg] ;do e};s]sf]
x'GYof] .
;fFemsf] ;dodf cgdf]n rfF8} kms]{sf]n] vfgf tof/ u¥of] . /
flugL /ftLsf] !) ah] dfq sf]7fdf k|j]z u/L . cgdf]nn] 9f]s}df k'u]/
r'Dagn] :jfut u¥of] . k|ltpTt/df /flugLn] klg d'vd} r'dL .
cgdf]nn] /flugLnfO{ af]s]/ sf]7f leq NofpFb} ubf{ /flugLn] egL
æxfO{ a]aL, s] 5 xfn va/ < slt v]/ cfof} <Æ
æxfn va/ Psbd /fd|f] 5 . Ps 3G6f cl3 cfP“ . vfgf tof/
5 . kvf{Odf 5' . a? ef]s slTtsf] nfu]sf] 5 <Æ cgdf]nn] /flugLnfO{
;f]kmfdf a;fpFb} eGof] .
æn d km6fkm6 g'xfP/ cfpF5', clg rfF8} vfgf vfpFnf . cfh
cnL hl6n ck/]zg lyof] . gg'xfP/ sf]7fdf k:g klg ;s;s nfUb}5
.Æ tf}lnof / kfOhfdf af]Sb} egL /flugLn] .
æs:tf] hl6n ck|]zg eg]sf] <Æ
æPk]G8L;fOl6;sf] lj/fdL clGtd cj:yfdf k'lu;s]sf] /x]5 .
emG8} u};s]sf] lyof], lj/fdL df; 5g{ . efUon] dfq afFRof] . bz ldg]6
n]6 u/]sf] eP s'g} pkfo lyPg .Æ /flugLn] olt eGb} afy?d leq
k;L .
tftf] lr;f] kfgL ld;fP/ kfgLsf] tfkqmd ldnfpFb} ;fj/ vf]nL .
afy6adf 8'Ag] emGem6 ul/g . tf}lnofn] z/L/ k'5]/ UofF; ;fj/df
skfn ;'sfO{ clg aflx/ lgl:sO{ .
cgdf]nn] vfg]s'/f 8fOlgª 6]a'ndf tof/ /fv]sf] lyof] . eft,
bfn, cfn' / k/j/sf] t/sf/L, sfFqmf]sf] crf/, s'v'/fsf] df;' / bxL
lyof] vfgfdf . eft k:sFb} /flugLn] egL æltd|f] ?d kf6{g/ lyof] gL
Tof] kljq, Tof] t cd]l/sf hfg] eP5 gL, yfxf kfof} < u08sL c~rn
c:ktfn kf]v/fdf sfd uYof]{ . Pd=8L= ug{nfO{ o'=P;=sf] le;f
lnO{ ;Sof] /] ÛÆ
æltdLn] s;/L yfxf kfof} <Æ
æd]/f] ;fyL ;/f]lhgL 5 gL, p;}n] eg]sL . p;sf] Ajfo k|]mG8 klg
u08sL c~rn c:ktfnd} sfd u5{ .Æ
æhfg b]p hfg]nfO{ . p ToxfF k'Uof] eg] g]kfn kms{Fb}g xf]nf . !)
±@ k9bf b]lvg} cd]l/sf hfg] ;kgf a'Gg yfn]sf] lyof] . p;n]
Pd=aL=aL=P;= u/]s} cd]l/sf hfgnfO{ xf] . d t cfkmg} b]zdf ;]jf
ug]{ xf] . dnfO{ csf{sf] b]zdf uP/ u'nfd aGg' 5}g .Æ cgdf]nn]
d]rdf a:b} eGof] .
æg]kfndf ltdL / d b'O{ hgf ldn]/ dlxgfsf] Ps nfv
sdfpF5f} . Toxf Pp6}n] dfl;s bz÷kGb| xhf/ 8n/ sdfpF5, eG5g .
slt eof], g]kfnLdf lx;fj u/ t < dnfO{ t pt} hfpF h:tf] kf] nfUb}
5 .Æ df;'sf] rf}6fdf sfF6f /f]Kb} egL /flugLn] .
cgdf]n s]xL ;do ;Dd r'krfk vfgf vfFb} /Xof] . sfF6f
rDrfsf] cfjfh afx]s sf]7fdf ;Ggf6f 5fof] . aflx/ st} 6f9f df]6/
uf8Lsf] xg{ ah]sf] cfjfh eg] ;'lgb} lyof] . /flugLn] g} df}gtf eªu
u/L ælsg r'krfk a;]/ vfgf vfFb}5f} < d]/f] s'/fn] b'MvL agfPsf] t
xf]Og < kL/ gu/ . ltdLnfO{ s/ u/]/ cd]l/sf k7fpFlbg d . vfnL
cfkmgf] dgsf] OR5f dfq hfx]/ u/]sL x'F .Æ
cgdf]nn] d'vdf /x]sf] ufF; lgNb} eGof] . ævfgf vfFbf af]Ng' x'Fb}g
Sof Û /fdb]j afafn] eg]sf] ;'g]sL 5}gf} < k]6df afo' k;]/ bb{ x'G5 /]
ÛÆ
æP Û p;f] eP ltdL /fdb]j afafsf] eSt eO;Sof} . n Û nÛ vfgf
vfO ;s]kl5 s'/f u/f}Fnf .Æ /flugLn] cfFvf lemDSofO{ .
b'j}n] vfgf vfP kl5 /flugLn] efF8fx? l8; jf;df xfn]/
l8;jf; cg u/L . ?dfnn] 8fOlgª 6]a'n k'5]/ kmf]x/ ;a} 8:6ljgdf
xfnL . glhs} /x]sf] rfFbLsf] a66faf6 b'O{j6f ;'sd]nsf bfgf lgsfn]/
Pp6f cfˆgf] bfFtdf RofkL eg] csf]{ cgdf]nnfO{ lbO{ . cgdf]nn]
8fOlgª xn / efG;fsf] nfO6 ckm u/]/ 9f]sf 9Ksfof] . b'j}hgf a}7s
sIfdf k;] . cgdf]nn] Nofk6k vf]n]/ km];a's rnfpg yfNof] . /flugL
klg glhs} ;f]kmfdf a;L clg egL æP3f/ ahL ;Sof], ca ;'Tg] xf]Og
< ef]nL slt v]/ 5 8o'6L<Æ
/flugL cgdf]nsf] afFoflt/ a;]sL lyO{ . /flugLlt/ kms]{/ p;sf]
bfFof ufnfdf r'Db} eGof] cgdf]nn] æef]nL zlgjf/, afx| ah]
hfg'k5{ 8o'6Ldf . hl6n s]z k/]g eg] b'O{ 306fd} kms{G5' . clg
lbge/ k'm;{b} k'm;{b . ltd|f] s] 5 gL <Æ
æd]/f] 8o'6L klg ef]nL afx| ah] g} k/]sf] 5 . ;Fu} hfg kfOg] eof]
. ltd|f] afOsdf ga;]sf] klg b'O{ xKtf e};s]sf] 5 . t/ dnfO{ t
ltg306fsf] 8o'6L ;s]/ k]m/L /ftL klg hfg'k5{ .Æ /flugLn] klg
cgdf]nnfO{ r'dL .
æPsIf0f kv{ t Û kljq cgnfOgdf /x]5 . d p;Fu Rof6df s'/f
u5'{ .Æ p /flugLaf6 cnL k/ ;b}{ eGof] . Rof6df s'/f ug{ yfNof]
cgdf]nn] .
æawfO{ 5, Pd=8L= ug{ cd]l/sf hfg] le;f nfu]sf]df .Æ
æwGojfb, ltd|f] xfn va/ s] 5 <Æ
æd]/f] xfnva/ Ps bd 7Ls 5 . /flugLn] dnfO{ lgs} v';L
lbPsL 5g . pgsf] klg awfO{ 5 ltdLnfO{ . cF Û eg slxn] p8g] xf] <
k9fO{ stf xf] <Æ
æwGojfb /flugLnfO{ klg . d]/f] ˆnfO6 cfpFbf] ;f]daf/ xf] . k9g]
7fpF eg] lnªsg ljZj ljbofno 6]S;f; .Æ
æljjfx ug]{ slxn] xf]gL < l9nf x'Fb}g < ls lnP/ hfFb}5f} s'g} s]6L
<Æ
æev{/ t klRr;sf] eOof] . u/f}Fnf lg ljx] lt; k}+lt;sf]
pd]/ ;Dd . klxn] cd]l/sfdf ;]6n t xf}F .Æ
æst} rSs/ rnfPsf 5}gf} <Æ
æltdL h:tf] rªv] sxfF 5' / d, laz÷afO;d} rSs/ rnfpg] <
clxn] ;Dd To:tf] st} 5}g .Æ
æn t xfdLnfO{ ;+emb} u/ . cd]l/sfsf] /demddf e'n]/
xfdLnfO{ glj;{ . clxn]nfO{ 5'l66pF .Æ
æg]kfn cfphfp t eO/xG5 gL Û cfpFbf ltdLnfO{ ge]6L sxfF
hfG5' / d < n t afO{ ÛÆ
æafO{ ÛÆ
/flugLn] cgdf]nsf] skfn d';fb}{ egL æx]/ cgdf]n, ltd|f] ;fyL
kljq cd]l/sf uO{;Sof] eg] x'G5 . b'O{ lbg kl5 hfFb} 5 . lj:tf/} xfd|f
cGo ;fyLx? klg cd]l/sf, o'=s]=, ci6]«lnof, Sofg8f cflb b]zx?df
hfg]5g . o:tf] u/La b]zdf sf] a:5 < of] b]zdf t ca ltdL h:tf
b]zeStx? tyf /fi6«jfbLx? dfq a:g]5g . hLjge/ sfd ug]{5g,
b'Mv kfpg]5g / cGtdf ckdflgt eP/ dg]{5g .Æ
æltdLnfO{ o'=P;=hfg] w]/} OR5f 5 eg] lhcf/O{ u/g t Û
cgnfOgdf lbg lbg} e]6 eOxfN5 gL Û of] ;+;f/ t lgs} ;fgf] ePsf]
5 gL cfhef]nL . d t u/Lasf] 5f]/f], u/La b]zdf g} a:5' . sf]xL g
sf]xL t oxfF klg a:g' k¥of] gL ÛÆ cgdf]nn] Nofa6k aGb ub}{ eGof] .
æc/] a]aL Û d ltdLnfO{ 5f]8]/ sxfF hfg ;S5' / < ltdL;Fu a:g
kfPF t d g/sdf klg /dfOnf];Fu a:g ;S5' .Æ cgdf]nnfO{ cFufnf]
dfb}{ egL /flugLn] .
æhLjg e/L o:t} dfof kfOg] xf] sL rf/ lbgsf] rfFbgL dfq xf]
<Æ cgdf]n xfF:of] .
ækl5 yfxf kfpg] 5f} /flugLsf] dfof slt kljq /x]5 eGg] s'/f .
d]/f] hlt dfof u/]/ b]vfpg ;S5f}eg] .Æ /flugL klg xfF;L .
æn Û n Û dfof k|]dsf s'/f ub}{ u/f}Fnf . /ftsf] afx| ahL ;Sof] .
hfpF ;'Tg .Æ cgdf]nn] /flugLsf] cFufnf] k'm:sfP/ p7b} eGof] .
æn hfpF . d lj:t/f ldnfpF5' . ltdL sf]7fsf] tfkqmd ldnfp .Æ
;og sIflt/ hfFb} egL /flugLn] . cgdf]n klg kl5 nfUof] .
-@_
rf/}lt/ b;}Fsf] /demg lyof] . af6f]3f6f] dd{t / ;/;kmfO{ ug]{,
3/ cfFug ;kmf ug]{, 3/ lnkkf]t / /ª /f]ug ug]{, b;}Fsf] nflu lsgd]n
ug]{, s'6lk; ug]{ sfdx? x'Fb}lyP, htftt} . v]tx?df wfg kfs]/
kx]nk'/ b]lvGYof] . cfsf; ;kmf / ;'Gb/ lyof] . 3/ 3/df b;}Fsf
38fx? :yfkgf ug]{ / hd/f /fVg] sfd klg x'Fb} lyof] . ljb]z uPsf
g]kfnLx? / 3/ eGbf 6f9f hflu/ vfg uPsf sd{rf/L, lzIfsx? b;}F
dgfpg 3/lt/ hfFb} lyP . ahf/df lsgd]n ug]{sf] 3'Orf] a9b} lyof] .
cgdf]n / /flugL klg cfkmgf] 3/ 6fF8L k'u]sf lyP .
cgdf]nsf] 3/ 6fF8L ahf/sf] d'Vo rf]saf6 blIf0f lt/sf] ;
8saf6 ;o ld6/ 6f9f ;8s;Fu hf]l8Psf] hldgdf ag]sf] lyof] . 3/
sf] df]x8f ;8slt/ cyf{t klZrdtkm{ kms{]sf] lyof] . b'O{tn] 3/sf]
cufl8 pTt/ tkm{ b'Oj6f w'kL ;Nnfsf af]6x? / km'nx?sf udnf
5kSs} /flvPsf lyP . blIf0ftkm{ rfOlgh b'af] /f]k]/ b'O{j6f sf7sf
cf/fdL a]Grx? /flvPsf lyP . lardf 3/sf] a/08flt/ hfg] kSsL
af6f] ag]sf] lyof] . blIf0f lt/sf] rfOlgh b'af] ePsf] 7fpFdf /flvPsf
cf/fdL a]Grdf a;]/ cgdf]n / /flugL lrof lkO/x]sf lyP .
cgdf]nsL ltg jif{sL 5f]/L l;Dkn rsrs ul//x]sL lyO{ . p slxn]
k/]jf ;dfTg hfGyL, slxn] km'nx? l6Kg yfNyL, slxn] km'n pv]Ng
vf]HyL . cgdf]nsf af–cfdf a/G8fdf /flvPsf] ;f]kmfdf a;]/
gfltlgnfO{ o;f] gu/, p;f] gu/ eg]/ rsrs] gfltgLsf]
lqmofsnfkdf cj/f]w ug{] c;kmn k|oTg ul//x]sf lyP . cgdf]nsL
cfdfn] cufl8 /x]sf] l6 6]jndf /fv]/ d'nfsf] crf/ xln{S;sf] vfnL
a66fdf xfNb} elgg æcgdf]n, ltdLx?n] 6fF8L ahf/df /x]sf] ;aeGbf
cUnf] ejg b]Vof} < p oxfFaf6 klg b]lvb}5 x]/ t ÛÆ
æ3/ x]/]/ s] x'G5 / cfdf < sf7df8f}Fdf t emg klRr;÷lt;
tnf ePsf 3/x? 5g .Æcgdf]nn] lrofsf] r':sL lnbF} eGof] .
æd}n] 3/sf] dfq s'/f u/]sL xf]Og . Tof] 3/ t]/f] ;fyL kljqsf]
xf] . To;}n] s'/f u/]sL x'“ . kljq cd]l/sf uPsf] kfFr jif{ eof] .
p;n] tLg s/f]8 ?k}Fof k7fO{ ;Sof] /] Û 6fF8L ahf/df ;aeGbf 7'nf]
3/ p;}sf] 5 . sf7df8f}df b'O{j6f 38]/Lx?, gf/fo0f3f6df ltgj6f
38]/Lx? lsgL ;s] /], kljqsf] afa'n] .Æ cgdf]nsL cfdfn] v/{/
kl08tn] ;To gf/fo0fsf] syf k9] h:t} j]nL lj:tf/ nufOg .
æs] eof] t cfdf, d]/f] ;fyLsf] k|utL eg]sf] klg xfd|} k|utL xf] .
wGg cd]l/sfdf sdfPsf k}+;f g]kfn k7fP5 . of] t emg /fd|f] s'/f xf]
.Æ cgdf]nn] eGof] .
cgdf]nsL cfdfn] km]/L elgg æltdLx? b'a}hgf 8fS6/ 5f} . t}
klg cem;Dd 8]/fdf a;sf 5f} . ev{/ sf7df8f}}Fdf Ps /f]kgL hUuf
lnPsf 5f} eGg] ;'g]sL 5' . kljq PSn}n] Tolt w]/} sdfpFbf ltdLx?
b'O{hgfsf] t emg w]/} x'g' kg{] xf]Og / <Æ
æxf]Og cfdf,s'/f To;f] xf]Og . xfdL g]kfnL u/La 5f}F . xfd|f] b]z
u/La 5 . u/La b]z ePkl5 w]/} k};f x'Fb}g . w]/} k};f gePkl5 b]zn]
tna w]/} lbg ;Sb}g . of] ;To s'/f xf] . tna sd eof] eGb}df
g]kfnsf ;a} 8fS6/x? ;'ljwfsf] vf]hLdf c? b]zdf uP eg] g]kfnLx?
lj/fdL kbf{ s;n] x]/L lbg] < dfgf}F ef]nL tkfOF{x? g} lj/fdL kg'{ eof] /
g]kfndf Pp6f klg 8fS6/ ePgg eg] s] ug'{ x'G5 < To;}n] g]kfnLx?
sf] ;]jf ug{nfO{ sf]xL g sf]xL 8fS6/ t a:g} k¥of] . t}kgL b]zn]
xfdLNffO{ k'Ug] k};f lbPsf] 5 . c? If]qx? h:t} lghfdlt, hªuL, lzIff
tyf ;+:yfgx?df sfd ug{] JolStx? eGbf xfdL :jf:Yo If]qdf sfd
ug{]nfO{ a9L tnj ;'ljwf ldn]sf] 5 . clxn] g]kfnLx?sf] k|lt JolSt
cf}ift dfl;s cfo ltg xhf/ ?k}of dfq 5 . xfdL b'O{hgf ldn]/
dlxgfdf sDtLdf Ps nfv sdfpF5f} . of] /fd|f] xf]Og / cfdf < d t
cfkmg} g]kfnL bfh'efOx?sf], lbbL alxgLx?sf] tyf cfdf –afafsf] cf}
iflw pkrf/ ug{ kfpFbf v';L x'G5' . To;}df dnfO{{ ck"j{ ;Gt'li6 ldNb5
. dnfO{ ljb]zsf] u'nfdL u/]/ sdfPsf] w]/} k};f eGbf g]kfnLx?sf] ;]jf
u/L sdfPsf] ;'Vvf /f]6L w]/} /fd|f] nfU5 .Æ cgdf]nn] rfOlgh b'af]df
vfnL v'66f otfptf 6xNb} eGof] .
p;sL cfdfn] Ifdf dfu]h:t} u/L elgg æcgdf]n t w]/} hfGg]
5; . a'xf/L klg sxL gldNbfsL nIf0fsL 5g . d}n] ePsf] s'/
f ;'gfPsL dfq x'F . tnfO{ ljb]zdf hf eGg vf]]h]sL xf]Og . d]/f] s'/fdf
cGoyf glnP; .Æ
/flugLn] cfdfsf] s'/fdf;xL yfKb} egL æcfdfn] l7s} s'/f t eGg'
ePsf] 5 gL Û dflg;x? htf ;'ljwf a9L eof] pt} hfG5g . a'jf–cfdf
uf]/vfsf] ufpFd} a;]sf] eP ltdL lrtjg a;]/ ;'ljwf ef]Ug kfpYof}F <
8fS6/ k9g kfpFYof} < clxn]sf] ljZjdf dflg;x? ;'ljwf ePsf]
7fpFlt/ a;fO{ ;5{g . ltdLeg] g]kfnd} 6fFl;P/ a:g] eG5f} . dklg
ltdL lagf gafFRg] akmfb/, klteSt kTgL k/] . xfdL t kSsf g]kfnL,
b]zeSt, /fi6«jfbL, OdfGbf/ / /fi6«sf jkmfbf/ sd{rf/L k¥of}+ . xfdL
sxfF hfG5f} / c? ;'ljwf ;DkGg /fi6«df <Æ
lrof vfPsf] vfnL lunf; clxn] ;Dd xftd} v]nfO{ /x]sf] lyof]
cgdf]nn] . Tof] lunf; a/G8fsf] 5]pdf /fVb} eGof] p;n] æltdL h]
eG5of} eg, ltd|f] ljrf/ xf], t/ dnfO{ g]kfn b]z g} Kof/f] 5 . g]kfnL
g} Kof/f 5g . dnfO{ cfkmg} b]zdf ;fFem ljxfg vfg k'Ug] k};f ldn]sf]
5 . d ul/a g]kfnL bfh'efO{ tyf lbbL alxgLx?sf] ;]jf u/L a:g] 5' .
o;df ltdLn] klg ;fy lbg] 5f} eGg] dnfO{ k"0f{ ljZjf; 5 . d}n]
cfkmgf] b]zdf a;]/ a'af cfdfsf] klg hlt ;]jf ug{ ;S5', ljb]zdf
sdfP/ k7fPsf] k};fn] ;]jf ug{ ;lSbg . pxfFx?nfO{ t v';L kf] nfUg'
kg{] xf], 5f]/f a'xf/L g]kfnd} a;], xfdLNffO{ 5f]8]/ st} uPgg eg]/ .Æ
æn n ltdL h] eG5f}, d ToxL u5'{ . d}n] egL xfn]“ gL d ltd|f]
akmbf/ kTgL x'F . cfdfn] eg]sf s'/fdf cGoyf gn]p . pxfFn] xfd|f]
enfOs} nflu eGg' ePsf] xf] . ltdL rsrs] 5f]/LnfO{ x]b{} u/ . d
vfglkgdf nfU5' . df;' vfg] dg eP rfF8} lnP/ cfpF .Æ /flugLn]
a]Graf6 p7b} egL .
cgdf]nn] 5f]/LnfO{ p7fP/ sfFwdf af]Sof] clg eGof] æltdL c?
s'/f ksfpFb} u/, d rfF8} df;' lnP/ cfpF5' . 5f]/LnfO{ klg ahf/
3'dfP/ NofpF5' .Æ
/flugL efG;flt/ nflu eg] cgdf]n ahf/lt/ nfUof] .
cfwf 306fkl5 cgdf]nsf afa'5f]/L / kljqsf a'jf lx/fnfn
cfpFg nfu]sf b]lvP . pgLx? cfPsf] b]v]/ cgdf]nsL cfdfn] elgg
æcf]xf] lx/fnfn afa', cfpg'xf]; . cfh xfd|f] 3/ klg kljq x'g] eof] .
xfdL cl3 tkfOFs} af/d]f s'/f ub{} lyof}F . cgdf]nn] af]nfP/ NofPs]f
xf] ls s'g} sfdn] kfNg' ePsf] xf] <Æ
æd o:;f] ahf/lt/ lg:s]sf], cgdf]n afa'nfO{ b]v]F . cfkmg} 5f]/f
kljqsf] emNsf] nfu]/ cfof] . afa'n] t b]Vg' ePsf] lyPg . d}n] g}
af]nfPF . d]/f] 3/df hfpF eg]sf] t t/sf/L ;dodf gk'¥ofP /flugLsf]
xftaf6 n77L vfg a]/ x'Gg . csf{] lbg xh'/sf] 3/df cfpFnf . cfh
d]/f] 3/df hfpF eGg' ef] afa'n] . d sfd gkfPsf] a'9f], pxfFsf] kl5
nfu]/ cfPF, tkfOF{sf] 3/df ld7f] lrof vfg .Æ lx/fnfnn] a/
G8fsf] ;f]kmfdf a:b} eg] .
æn tkfO{ a:b} ugf{];, d lrof lnP/ cfpF5' . Nof afa', d
ksfpg] s'/f klg leq nlulbG5' . t]/f afa'5f]/f pxfF;Fu s'/f ub}{ u/ .Æ
cgdf]nsL cfdf leq lt/ nflug, cgdf]nsf] xftaf6 Knfli6ssf]
emf]nf lnb}F .
s]xL If0fkl5 cgdf]nsL cfdfn] lrof / e'6]sf] abfdsf bfgf
lnP/ cfOg . lrof / abfdsf] Kn]6 l6 6]andf /flvg . cgdf]n Pp6f
d]r lnP/ pgsf] glhs} a:of] . cgdf]nn] g} s'/fsf] yfngL u¥of] .
æsfsf, xh"/ t cd]l/sf k'u]/ cfpg' ef] eGg] ;'g“] . s:tf] /x]5 Tof]
b]z < ;a}n] ;kgfsf] b]z eg]sf] ;'lgG5 . cfkm" t clxn] ;Dd bzuhf
sf6]/ st} uPsf] 5}g .Æ
lrofsf] r':sL lnb}F eg] lx/fnfnn]æafa', cd]l/sf eg]sf] t cd]l/
s} /x]5 . Psk6s t Tof] b]z ;a}n] x]g}{ kg]{ /x]5 h:tf] nfUof] .
ToxfFsf ;8s eGg'x'G5 sL, kfs{ eGg'x'G5 sL, k'n eGg'x'G5 sL, xf]6]n
eGg'x'G5 htf uPklg s:tf] :jR5 / ;kmf . g w'nf] w'jfF 5 g lxnf] .
htf uPklg zx/ aflx/sf ;8sx? ;a} cf7n]gsf x'Fbf /x]5g .
uf8Ln] st} klg qm; ug'{ gkg]{ . qm; ug]{ 7fFpdf k'n x'Fbf]/x]5 . kLr
gu/]sf t ;8s} gx'g] . k;nx? klg slt :jR5 / ;kmf . k|To]s
dfnsf] d"No To;}df c+ªlst x'Fbf]/x]5 . lx;fj ug]{ / aLn ltg]{ ;a}
sDKo"6/ / S|]ml86 sf8{af6 . k;ndf dfG5] 9f]sfdf k'Ubf cfkm} 9f]sf
v'Ng], cfkm} aGb x'g] . st} s]xL ;fdfg la:of]{ eg] h;n] b]Vof] p;n]
va/ ug]{ jf k|x/LnfO{ a'emfO{ lbg] /x]5 . ToxfFsf] l;:6d g} ck"j{sf]
afa' . ;Eotf eg]sf] t Tof] kf] xf] . slt aofg u?F afa' , s'g} ;dodf
hfg' eof] eg] cfkm} b]Vg' x'g]5 .Æ
æsfsf, ToxfF 3/df a:bf s] s:tf] x'bf]/x]5 t <Æ
æ3/ klg To:t} :jR5 / ;kmf x'bf /x]5g . 3/ j/k/sf ?v lj?
jfx? sl6ªu u/]/ lrl6Ss kf/]sf, 3/ j/k/ st} sfuhsf 6'qmf6fqmL,
sl;ªu/ gx'g] . kfgL, ljh'nL, OG6/g]6 rf}lj;} 3G6f c6'6 x'g] .
x'nfsaf6 ;fdfg dufof] eg] @$ 306f leq} 3/d} cfOk'Ug] . 3/ leq
g hf8f], g udL{, tftf] lr;f] kfgL, cfunflusf] ;'/Iff x'g] /x]5 .
To:tf] ;'ljwf t g]kfndf wgLx?sf] 3/df dfq x'G5 xf]nf . 3/
df ;'Tsf/L dlxnf 5g eg] k|To]s lbg 8fS6/ 3/d} cfP/ hfFr ubf{ /
x]5g . of] ;a} lgz'Ns x'g] /x]5 . o:tf s'/f slt ug{] afa' < dnfO{ t
Tot} a;f}+ h:tf] nfUof] . kljq klg lgs} /fd|f];Fu a;]sf] kf] 5 t Û
To;/L t oxfF /fhfdxf/fhf klg a;]sf xf]cf]Ogg .Æ
æca km]/L slxn] hfg'x'G5 t cd]l/sf <Æ
ækljqn] af]nfPkl5 hfg' knf{ . p;n] cfp geg] ;Dd t s] hfg'
. clxn] p;n] pt} lax] klg u/]sf] 5 . 3/ lsGg] s'/f ub{} lyof] .
cfh ;Dd @ s/f]8 *) nfv g]kfnL ?k}of k7fO{ ;Sof] . cfDbfgL klg
lgs} x'Fbf]/x]5 afa' ToxfF . ToxfFsf] sdfOsf] s'/f u¥of] eg] t g]kfnsf]
sdfO t xfTtLsf] d'vdf lh/f eg] h:t} xf] . p;n] clxn] dlxgfsf] !%
nfv g]kfnL sdfpF5 . Tolt sdfpg t g]kfndf kfFr jif{ t nflu
xfN5 xf]nf .Æ
æToxfaf6 g]kfn kms{bf s:tf] nfUof] t sfsf <Æ
æo:tf] b]zdf lsg hGd eof] xf]nf eGg] nfUof] . g]kfndf kfOnf]
6]Sg] ljlTts} htftt} w'nf], w'jf, lxnf], df6f], kmf]x/sf] 8ªu'/ b]lvg
yfNof] . lhg{ cj:yfdf /x]sf ;8s / uNnLx?, ;8s k]6Ldf vf]lnPsf
cJojl:yt k;nx?, 5f8f kz'x?, cJojl:yt ;jf/L ;fwgx?,
b'u{lGwt 9n / gfnLx?, gfnLdf kmoflsPsf Knfli6sx?, cJojl:yt
3/x?, kvf{n tyf 3/x?sf leTtfx?df, ;fj{hlgs 7fpFx?df n]lvPsf]
ljleGg zAbx? b]Vbf t ptf x]/]/ xfd|f] b]z t g/s} h:tf] kf] nfUof] .
xfdL g]kfnLnfO{ ;kmf;'3/ eP/ a:g klg s]n] 5]s]sf] xf]nf, afa' <xfd|
f] b]znfO{ /fd|f] s;/L agfpg] xf]nf < xfd|f lbg t o;} u/L uP, ca
afa'x?n] ug'{ k¥of] s]xL sfd .Æ
æxf] t gL sfsf, d ljb]zlt/uP/ ToxfFsf] ;Eotf x]g{ kfPsf] t
5}g t/ xfd|f] b]znfO{ s;/L /fd|f] agfpg ;lsPnf eg]/ lrGtf ul//
xG5' . htftt} y''kfl/Psf] kmf]x/sf] 8ªu'/df ;'u'/ h:t} a;]sf 5f}F xfdL
. ;aeGbf klxn] t ;/sf/df a:g]n] ;f]Rg' kg{] xf], sfsf . uNtL
ug{]nfO{ b08 / /fd|f] sfd ug{]nfO{ k|z+;f gug{] xf] eg] of] b]zdf s;}n]
sfd ug{]jfnf 5}g . /fd|f dflg;x? ;a} ljb]zlt/ hfg] eP . Ps
hgfn] s]xL /fd|f] sfd ug{ vf]Hof] eg] c?n] k|z+;f ug'{ t stf xf]
stf, pN6f] xfF;f]df p8fpg] / afwf kfg{] sfd u5{g t ÛÆ
æd t afa', 3/sf] sfdsfh Tofu]/ nfp8l:ks/df ;x/ ;kmf /
f v f { F } , k m f ] x / h y f e f j L
gkmfnf{F}, ;fj{hlgs :yfgx? / ;fj{hlgs ;DklTtsf] /Iff u/f}F egL k|
rf/ ub{} lx8f}F h:tf] kf] nfUb} 5 t ÛÆ
æsfsfsf] / d]/f] larf/ 7ofSs} ldNof] . n sfsf d klg o; s'/
fdf tkfO{nfO{ ;dy{g ub{5' . a? o:t} larf/ ePsf @÷$ hgf c?
dfG5]x? vf]h]/ Pp6f ;ªu7g vf]nf}F, clg b]zJofkL cfGbf]ng g}
rnfcf}F, x'Gg sfsf <Æ
æx'G5, x'G5 . d klg lrtjgdf s]xL dfG5] h'6fpF5' . afa'n]
sf7df8f}Fdf vf]Hg'xf]; . Ps dlxgf leq of] sfd u/f+} . u/] s;f] gxf]nf
<Æ
æx'G5, sfsf, d kSsf ug{] eP“ .Æ
æn t cgdf]n afa', tkfO{“;Fu w]/} s'/f eof] . clxn] d hfG5' .
bfh'–efph';Fu t e]6 eO{ g} /xG5 . afa' klg ltxf/ ;Dd t ot} a:g'
x'G5gL Û km]/L klg a;]/ s'/f u/f}+nf .Æ olt eGb} lx/fnfn p7] .
cgdf]nsL cfdfn] /f]Sb} elgg æafa', vfgf vfg] ;dodf cfP/
Ps uf“; eft gvfO{ sxfF hfg kfOPnf < eft kfsL ;Sof] . cfh ot}
vfP/ hfg'k5{ .Æ
cgdf]nsf af o; j]nf ;Dd s]xL af]n]sf lyPgg . c?s} s'/
f ;'g]/ cfgGb lnO/x]sf lyP . pgn] klg eg] æa:gf]; g efO{, cfh
df}sfn] cfpg' ePsf] 5 . vfgf vfP/ hfgf]; .Æ
æbfh'–efph'n] eGg'eof], dnfO{ vfP h:t} eof] . cfh d vfGg .
3/df eft kfls;s]sf] 5 . ptf eft kmfNg' k5{ . otf tkfO{x?
nfO{ l7s kf/]/ ksfPsf] vfgf vfP/ ptf lsg v]/ kmfNg] < 6f9f klg
5}g . Tolx g]/ t xf] gL Û s'g} lbg vfpFnf gL Û cfh s/ gugf]{; Æ
lx/fnfnn] eg] .
æeft gvfg] eP, Ps rf]S6f df;' vfP/ hfgf]; . a:gf];, d
lnP/ cfpF5' .Æ cgdf]nsL cfdfn] leqlt/ hfFb} elgg .
s]xL ;do kl5 lx/fnfn cfkmgf] 3/lt/ nfu] . cgdf]nsf] kl/jf/
klg vfgf vfg] t/v/df nfUof] .
-#_
cgdf]n / /flugLsf] bfDkTo hLjgn] kGw|f“} a;Gt kf/ u/]sf]
lyof] . pgLx?sL 5f]/L l;Dkn t]x| jif{sL lyO{, hf] ;]G6 d]l/h :s'ndf
cf7 sIffdf k9b} lyO{ . cgdf]n / /flugLsf] hLjg /dfOnf];Fu rln/
x]sf] lyof] . cgdf]n dxf/fhuGh lzIf0f c:ktfndf l;lgo/ 8fS6/
sf] ?kdf sfo{/t lyof] eg] /flugL jL/ c:ktfnsf] k|;'lt jf8{df ;'kl/
G6]G86sf] ?kdf sfo{/t lyO{ . pgLx?n] sf7df8f}Fsf] ;t'ªundf rf/
tNnf ePsf] cfw'lgs aªunf lgdf{0f u/]sf lyP . cgdf]nsf afa'cfdf
lrtjfgd} a:y]] . plgx? sf7df8f}Fdf 5f]/fa'xf/L;Fu a:g dfg]gg .
pgLx?nfO{ lrtjg 6fF8Ls} cfkmgf] 3/ Kof/f] lyof] . To;}n] cgdf]nn]
cfdfafa'sf] ;xof]u ug{ Pp6f dfG5] /flvlbPsf] lyof] dfl;s kGw|
xhf/ tnj lbP/ . vfgkLg vfP/ kGw|xhf/ kfpg' u/La g]kfnLsf
nflu l7s} t xf] .
cgdf]nn] hjfx/nfn g]x? ljZj ljbofno lbNnLaf6
sfl8{of]nhLdf Pd=8L= ul/;s]sf] lyof] . p;nfO{ uªufnfn x[bo s]Gb|
af“;jf/Ldf cfpFg lgs} cfu|x ePsf] lyof], t/ p;n] dxf/fh uGh
5f]8g rfx]g . p d'6' ;DalGw ljz]]if1x?df g]kfndf bz hgf 8fS6/
x?df ulgGYof] . /flugLn] klg ufOgf]nhLdf lq=lj=af6} Pd=l8= u/]sL
lyO{ . clxn] pgLx?n] Pp6f k|fOe]6 xl:k6ndf klg nufgL u/]sf lyP
. pgLx?n] dfl;s kfFr nfv cfDbfgL uy{] .
o:t} ;dodf cgdf]nnfO{ d'6' 6«fG;KnfG6]zg ;DaGwL Ps xKt]
cGt/f{li6«o ;]ldgf/df efu lng ;o'St /fHo cd]l/sfsf] /fhwfgL
jfl;ª6g l8=;L=df k7fpg] eof] g]kfn ;/sf/n] . p;nfO{ Psk6s
cd]l/sf x]g{ hfg] OR5f lyof], /fd|} nfUof] . o;} lgx'Fdf cd]l/sf x]g{]
of]hgf agfof], p;n] . /flugL / 5f]/L l;Dkn klg cfkmg} vr{df cd]l/
sf 3'Dg hfg] eP . Ps xKtf jfl;ª6g l8=l;=df /xFbf ToxfFsf d'Vo
ko{6sLo 7fpFx? x]g{], csf{] Ps xKtf 6]S;f; uP/ kljq;Fu a:g] /
p;}sf] ;xof]udf u|ofG8 Sofgg, u|]6n]s, gfou|fkmfN;, :6]Ro' ckm
lnj6L{, xfj8{ ljZj ljbofn cflb 7fpFx? cjnf]sg ug{] of]hgf agfof]
. ToxL cg';f/ b'aO{ 6«flGh6 kf/]/ ltgj6f Kn]g l6s6 a's u¥of] .
ToxL of]hgf cg';f/ kljq;Fu kmf]g ;Dks{ ubf{ ;Dks{ x'g ;s]g
. km];a's, 6j'6/df klg kljq ;Dks{df cfPg . cgdf]nn] kljqsf] 3/
lrtjgdf ;Dks{ u¥of] . ToxfFaf6 hfgsf/L ldNof] sL kljqn] rf/ jif{
cl3 b]lv k};f k7fpg 5f]8]sf] /x]5 . kmf]g ;Dks{ eg] gf} dlxgf klxn]
;Dd x'g] u/]sf] / To;kl5 gePsf] atfP, kljqsf] a'jfn] . a'xf/L/
gftL;Fu eg] kmf]gdf k6s k6s s'/fsfgL x'g] u/]sf] hfgsf/L lbP .
pgL;Fu kljqsf] kTgLsf] kmf]g gDa/= dfu]/ cgdf]nn] kmf]g nufof] .
kljqsL :jf:gL sf]l/og s]6L /xL5 . p;sf] gfd l;glhg /x]5 .
l;ghLgaf6 yfxf eof] sL klaqn] p;Fu ;DaGw ljR5]b ul/;s]sf]
lyof] . ;DaGw ljR5]b u/]kl5 kljqn] 5f]/fsf] kfngkf]if0f cfkm} ug{]
egL lhDdf lnPsf] t/ Ps lbg 5f]/fnfO{ l;glhgsf] 9f]sfdf 5f]8]/
a]kTtf ePsf] atfO{ . To;kl5 afWotfa; 5f]/fnfO{ cfkm};Fu /fv]/
kfngkf]if0f ul//x]sL lyO{ . kljqsf] a'af cfdfn] kmf]g ubf{ hlxn] klg
aflx/ uPsf] eGbL /xL5 lsgsL kljq efu]/ uof] elg lbof] eg] 3/df
kL/ kg{] lyof] . 3/sf dfG5]nfO{ kL/ gk/f]; eg]/ ;DaGw ljR5]b ePsf]
/ kljq x/fPsf] s'/f eg]sL /lxg5 .
kljqsf] kTtf nfu]g . cgdf]nsf] jfl;ª6g l8=;L=df ;ft
lbg] ;]ldgf/df efu lng] qmddf ef/tLo, kfls:tfgL / aªunfb]zL
8fS6/x?;Fu lrghfg eof] . pgLx?;Fu} jfl;ª6g l8=l;=sf ljleGg
e f u d f 3 ' d f p g n U o f ] 5 f ] / L / : j f : g L n f O { .
tL ;fyLx? ;]ldgf/ ;lsPkl5 t'?Gt} kmsL{xfn] t/ cgdf]nsf kl/jf/
sf] l6s6 Ps xKtf kl5 lyof] . Ps xKtf ;Dd jfl;ª6g l8=l;=d} slt
a:g' < glrg]sf] 7fpFdf 3'Dg klg stf hfg] < sf]xL g]kfnLx? klg
e]l6Pgg . p;n] st} g st} t 3'Dg hfg} k¥of] .
nf]Ug] :jf:gLsf] ;Nnfx cg';f/ Go'of]s{ ;x/lt/ hfg] of]hgf agfP .
ljxfgsf] bz ah] lxF8]sf] a; gf} 306fdf ;fFem ;ft ah]
Go'of]s{ cfOk'Uof] . pgLx? xf]6n vf]Hb} hfFbf g]kfnLx?n] g} vf]n]sf]
xf]6n cGgk'0f{ e]l6of] . o;}df af; a;] . b'O{ a]8sf] ?d k|ltlbg
bO{ ;o 8n/ / vfgfsf] k|ltJolSt b'O{ 5fssf] ;o 8n/ . lrof gf:tf
tyf yk kl/sf/sf] cnu d"No nfUg] . xf]6nsf] sf]7f eg] /fd|f] lyof] .
l;Dkn xfd|f] 3/ cfPh:t} nfUof] eg]/ aflx/ leq ug{ yfnL . xf]6nsf]
aflx/ 7"nf] j/fG8f lyof], hxfFaf6 d]rdf a;]/ rf/}lt/sf] b[Zo
cjnf]sg ub{} lrof lkpg ;lsGYof] . sf]7fdf lgz'Ns jfOkmfO{, l6eL,
jfy?d tyf Oo/ sl08;G8 lyof] .
bf];|f] lbg ljxfg} pgLx? :6ofRo' ckm lnj6L{ x]g{ uP, km]/Ldf
r9]/ . of] ;d'b|sf] lardf /x]sf] ;fgf] 6fk'df cjl:yt lyof] .
h;nfO{ bf];|f] ljZjo'4 kl5 k|mfG;n] pkxf/ lbPsf] lyof] . cgdf]n,
p;sL kTgL /flugL / 5f]/L l;Dknsf] kfgL hxfh r9]sf] klxnf] cg'ej
ePsf]n] lgs} /f]dfl~rt eP . l;Dknn] lgs} tl:j/x? lvrL . otfptf
bu'/L . Toxf“af6 kms{]kl5 Pp6f xf]6ndf l5/]/ lkHhf vfP, clg
PDkfo/ :6]6 ljlN8ª r9] . k|lt JolSt 5lAa; 8n/ lt/]/ Ps ;o
b'O{ tn] of] ljlN8ªsf] *^ tnf ;Dd dfq r9g kfObf] /x]5 . ToxfFaf6
Go'of]s{sf] clwsf+z efu cjnf]sg ug{ ;lsGYof] . clg ;]K6]Dj/ !! df
cf];fdf ljg nfb]gn] Wj:t kf/]sf] 6jLg 6fj/ ePsf] 7fpFdf lgdf{0f
ul/Psf] :d[lt kfs{ cjnf]sg ug{ uPF, hxfF b'j} ejgsf] :yfgdf em/
0ffx? lgdf{0f ul/Psf] / To; 36gfdf ToxfF j/kl/sf ;Dk"0f{ ?v lj?
jfx? klg Wj:t ePsf /x]5g . To; 36gfdf Pp6f dfq ?v
afFr]sf] /x]5 . To; ?vnfO{ chDj/L ?v eg]/ lgs} :ofxf/ u/L /
flvPsf] lyof] . Tof] lbg O:6 gbLdf agfPsf] k'/fgf] ljzfn k'nsf]
cjnf]sg klg u/F] .
ef]nL kN6 ljxfg st} uPgg . ljxfgsf] vfgf a;]s} xf]6ndf
vfP . lbpF;f] Go'of]s{sf] ;aeGbf 7"nf] kfs{ ;]G6«n kfs{lt/ 3'Dg uP .
kfs{sf] k'/} efu e|d0f ug{ k}bn hfFbf ;Dej lyPg uf8L jf jUuLdf
hfg' kYof]{] . s'g} dflg;x? tnfpdf 8'ªuf zo/ ub{} lyP, st} gf6s
rln/x]sf] lyof], st} r6s]n] r6s b]vfpFYof], sfn]x? uLt ufpFy] /
zf/Ll/s cEof;x? uy{] . 7fpF7fpFdf ko{6sx?sf] lrqx? agfpg]
JolStx? a;]sf lyP . cgdf]nn] bz 8n/ lt/]/ 5f]/Lsf] tl:j/
agfpg nufof] . kfs{sf] u]6df :jtGqtfsf] d'tL{ ag]sf JolStx?
plePsf lyP . ltgLx?;Fu kmf]6f] lng] JolStx? nfOg nfu]sf lyP .
kmf]6f] lvr]kl5 tL d'lt{ ag]sf JolStnfO{ @ b]lv % 8n/ lbg' kYof]{ .
kfs{af6 lg:sbf ck/fGxsf] tLg ah]sf] lyof] . xf]6n dflnsn] lbPsf]
ufO8a's cg';f/ ca pgLx? 6fOD; :Sjfo/ x]g{ hfg] larf/ u/] .
Go'of]s{sf] 6fOD; :Sjfo/df k|ltlbg bz nfv dflgx? hDdf
x'G5g . dflg;x? dflg; x]g{ cfpF5g . To;}n] dflg;sf] ;ªVof a9L/
xG5 . rf/}lt/sf ;o tnfsf cUnf ejgx?sf] aLrdf /x]sf] rf]s tL
ejgx?df /flvPsf ljzfn xf]l/ªu af]8{x?n] ubf{ /ft lbg rsfrf}w
eO/xG5 . st} uLt ufog 5, st} g[To rNb}5, st} clego, r6s
rNb}5 . s'g} JolSt l8:g] cfj/sf kfqx?, ;'k/ Dofg, :kfO8/ Dofg,
Jof6Dofg cflb ag]sf 5g . s'g} :jtGqtfsf] e"tL{ ag]sf 5g . s'g}
lxdefn', lrDkf~hL, lxd lrt'jf, d]dy ag]sf 5g . ltg};Fu tl:j/
lvrfpg]x?sf] eL8 5 . b'O{÷rf/ hgf k'?ifx? / b'O{ hgf dlxnfx?
cfkmgf] z/L/df k]lG6ªu u/fP/, ;jf{ªu gUg 5g . ltgLx?sf] z/L/df
sk8fsf] Pp6f 6'qmf klg 5}g . tL gUg k'?if / dlxnfx?;Fu klg
tl:j/ lvrfpg]sf] nfOg 5 . dflg;sf] cf–cfkmgf] ;f}v xf] . o:t} 5 .
tL ;jf{ªu gUg k'?ifx? dWo] Pshgf k'?iflt/ cf}NofpFb} cfgdf]nn]
eGof] æ/flugL Tof] dflg;lt/ x]/ t ÛÆ
/flugLn] l/;fpFb} egL æ5L Û s] b]vfPsf] xf]nf < nfh z/d x/
fPsf] dfG5] . 5f]/L ;Fu} 5 eGg] s'/f klg yfxf geP h:tf] .Æ p;n]
cfFvf tb{} csf{]lt/ d'G6f] kmsf{O .
æTof] xf]Og s] . Tof] dflg; stf stf lrg] h:t} nfu]sf]n] eg]sf]
x'“ . Tof] dflg;nfO{ d}n] st} b]v] h:t} nfu]sf] 5 . ;fFRr} xf] . d}n]
ltdLnfO{ lh:SofPsf] xf]Og . Psk6s x]/ t ÛÆ p;n] k'gM s/ u¥of] .
ædfd' x]l/:of] t, Tof] dflg; g]kfnL h:t} b]lvb}5 .Æ l;Dknn]
klg ToxL dflg;lt/ Ozf/f ub}{ egL .
æltdL afa'5f]/L /fd|f s'/f x]5f}{ / < d x]lb{g . x]/ ltdLx? nfh
gePsfx? .Æ /flugL k'gM l/;fO{ .
æltdL s'/} ga'em]/ l/;fp5of}F . Ps k6s dfgjLo gftfn] x]/
t ;xL, Tof] dfG5]nfO{ . dnfO{ ;Demgf cfO{/x]sf] 5}g . ltd|f] ;Demgfdf
kSs} cfpF5 xf]nf . Tof] dfG5] xfd|} lrg]hfg]sf] h:tf] nfUb}5 .Æ
cgdf]nn] /flugLnfO{ cg'/f]w u¥of] .
cgdf]nsf afa'5f]/L ToxL dfG5]lt/ lgofn]/ x]b}{ lyP . /flugLn]
klg afa'5f]/Ln] yfxf gkfpg] u/L ss{] cfFvfn] Tof] dfG5]nfO{ x]/L . Tof]
cªu|]hLdf s'/f ub{} lyof] . xfF;L/x]sf] lyof] . Tof];Fu dflg;x? tl:j/
lvrfO/x]sf lyP . b'O{ 8n/, rf/ 8n/, kfFr8n/ lbGy] . p;n] d'77Ldf
/fVb} hfGYof] . Tof] dfG5]sf] z/L/ /ftf], xl/of], kx]Fnf], sfnf], ;]tf] yl/
y/Lsf /ªun] /ªufO{Psf]n] d'tL{ h:tf] b]lvPsf] lyof] . /flugLnfO{ klg
Tof] dfG5]nfO{ stf b]v]F h:tf], lrg] h:tf] nfUof] . sxfF b]v]sf] xf]nf
eg]/ an u/]/ ;f]Rg yfnL . w]/} j]/ ;f]Rbf p;sf] lbdfudf emjf66
kljqsf] cg'xf/ b]vf k¥of] . p em;ªu x'Fb} cgdf]n lt/ kmsL{ /
cgdf]nnfO{ xftn] 3r3RofpFb} egL æcgdf]n, s] crDd xf] < Tof] t
xfd|f] 6fF8Ls} ;fyL kljq h:tf] kf] nfUb}5 dnfO{ t . x]/ t Û x]/ .
To;sf] xF;fO{ 7ofSs} p:t} 5 . cUnf] klg TolTts} xf] .Æ
æcF=======xf], xf], pxL xf] dnfO{ klg ofb cfof] . xf] kSs} Tof] kljq
g} xf] . s;/L o:tf] kltt sfd ug{ yfNof] t To;n] < g]kfndf Toqf]
wg ;DklTt, dfg, ;Ddfg ePsf] 8fS6/ h:tf] pRr bIf JolSt cd]l/
sfdf cfP/ b'O{ 8n/sf] nflu OHht a]rL/x]sf] 5 . cfˆgf] OHht t
df6f]df ldnfof], ldnfof], xfdL g]kfnLsf] dfg k|lti7fdf ;d]t 7];
k'¥ofO /x]sf] 5 . s] p;n] sdfP/ g]kfndf k7fPsf] k};f o;} u/L
sdfPsf] xf]nf < s] Tof] kljq g} xf] t < ls d]/f cfFvf lt/ld/fPsf
x'g < p;sf] cg'xf/ ;Fu ldNg] csf{] sf]xL JolSt xf]nf < s] ljb]zdf
a:g] g]kfnLx?sf] o:t} xljut xf]nf <Æ cgdf]n af]Nb} lyof] .
æafaf, Tof] sf] dfG5] xf] <Æ l;Dknn] ;f]wL .
æd klg cndNn k/]sf] 5' . Tof] d]/f] ;fyL kljq h:t} nflu/
x]5 . of] s'/f s;}NfO{ geg x} 5f]/L .Æ cgdf]nn] 5f]/Lsf] skfn d';fb{}
eGof] .
æx'G5 afaf, d elGbg .Æ l;Dknn] egL .
æcgdf]n, /ft kg{ yfnL ;Sof] . hfpF ca xf]6nlt/ . gq cFWof/
f]df x/fpg] 5f}F xf]6n kTtf gnufP/ .Æ /flugL Soflagsf] dfly a;]sL
lyO{, p7b} egL .
æ/flugL, ltdL / l;Dkn xf]6nlt/ hfFb} u/ . d Tof] dfG5] klaq
xf] sL xf]Og, kTtf nufP/ cfFp5' . p olb klaq g} /x]5 eg]d p;nfO{
klg lnP/ cfFp5' .Æ eGof] cgdf]nn] .
/flugLn] l/;fpFb} egL æltdL cy{ g Joy{sf] s'/f gu/ x} . kljq
g} eP klg xfdLnfO{ s] km/s k5{ / < p;sf] cfkmgf] hLjg xf] . p;n]
cfkmgf] OR5f cg';f/ cfkmgf] hLjg rnfpg kfpg' k5{ . ltdLn] lsg
lardf l8:6j{ u5f{} <Æ
æ/flugL, ltdLn] o:tf] eGg ;'xfpFb}g . ltdL / d g]kfnsf
lhDd]jf/ gful/s xf}F . d kljqnfO{ o:tf] kltt sfo{ ug{ lbGg . d
p;nfO{ of] gf/sLo hLjgaf6 d'St u/]/ g]kfn lnP/ hfG5' . ltdL d]/
f] k|Lo ;ªuLgL xf} . dnfO{ cfkmgf] st{Jo ug{af6 g/f]s . ltdLn] o:tf]
sfo{df dnfO{ ;xof]u ug'{k5{ . ltdL PSn} xf]6]n hfg ;lSbgf} eg]
ltdLx? oxL a; . d Tof] dfG5] slt v]/ oxfFaf6 stf hfG5, kv{]/ a:
5' . clg kl5 kl5 p;sf] 8]/flt/ hfG5' / jf:tljs s'/f a'em]/ sfd
u5{' .Æ cgdf]nn] /flulglt/ x]b}{ eGof] .
/flugLn] Rof7Lb} egL æltd|f] ln8] l9kL b]v]/ d jfSs eO;s]“ .
ltdL Tof] dfG5]sf] kl5 kl5 hfp . Tof] h:t} dfu]/ vfp . xfdL hfG5f}F
. ltdL guP klg ef]nL xfdL jfl;ª6g hfg]5f}F . ltdL h] dg nfU5 u/
.Æ
/flugL 5f]/Lsf] xft ;dft]/ 8f]¥ofpFb} rfF8f] rfF8f] l;9L cf]ln{g
yfnL . cgdf]n s]xL af]n]g . ToxL a;L/xof] .
;fFemsf] cf7 ahL;s]sf] lyof] . c“Wof/f] ePklg 6fOD; :Sjfo/
df lemnLldnL lyof] . cgdf]n kljqsf] 8]/ftkm{ hfg] ;dosf] kvf{Odf
lyof] . t/ kljq cem} klg ljleGg JolStx?;Fu tl:j/ lvrfpFb} 8n/
sdfpFb} lyof] . p cem} cfkmgf] 8]/ftkm{ hfg] ;'/df lyPg . dflg;x?
p;nfO{ b'O{ 8n/, rf/ 8n/, kfFr 8n/ lbGy]F . p dVv lyof] .
cgdf]nsf] w}o{tf x/fpFb} uPsf] lyof] . /ft l5lKkb} lyof] . /flugL
l/;fP/ uPsL lyO{ . xf]6n k'uL sL k'lug < p clw/ x'Fb} lyof] . ca
p;n] kljqnfO{ af]nfpg} k¥of] eg]/ p;sf] glhs} uP/ g]kfnLdf eGof]
ætkfO{ g]kfnL xf]Og <Æ
kljq em:s]/ cgdf]nlt/ x]¥of] t/ t'?Gt ;Dxflnof] . p;n]
cgdf]nn] eg]sf] s'/f ga'em] em} clego u¥of] clg k'gM cfkmg} sfddf
Jo:t x'g vf]Hof] .
cgdf]nn] klg kljqn] jf:tljstf n'sfof] eg] a'emof] . p;n]
xf/ gdfgL cªu|]hLdf eGof] æx]nf] ld:6/, cf/ o' g]kfnL <Æ
ægf]===gf]=====cfO{ Pd g6 g]kfnL, cfO Pd a|flhlnog . x' cf/ o'
<Æ kljqn] eGof] .
cgdf]nn] cfkm'lt/ b]vfpFb} eGof] æcfO{ Pd g]kfnL, cfO{ Pd
cgdf]n, of]/ a]:6 k|m]08 cgdf]n . o' cf/ kljq, o' cf/ cN;f]
g]kfnL .Æ cgdf]nn] p lt/ klg cf}nf b]vfof] .
æXjf6 gf]G;]G;, x' cf/ o' < cfO{ Pd g6 kljq . cfO{ Pd
hf]gfyg dfs{; . 8f]G6 l8:6j{ dL .Æ kljqn] l/;fpFb} eGof] .
æltdL kljq xf}F . lrtjgsf] 6fF8L ahf/sf] :yfoL jfl;Gbf lx/
fnfnsf 5f]/f xf}F ltdL . d ltd|f] ;fyL cgdf]n x' . ltdL / d la; jif{
;Fu} a;]sf 5fF}, Pp6f 7fpFdf v]n]sf 5f}F, ;'v b'vdf xfF;]sf 5f}, /f]Psf
5f} . d ltdLnfO{ h:tf] cj:yfdf klg 7Dofpg ;S5' . d]/f] cfFvfn]
dnfO{ wf]sf lbPsf 5}gg . ltdL dnfO{ 5sfpg ;Sb}gf}F . clego gu/
. jf:tljs cj:yfdf cfp .Æ cgdf]nn] g]kfnLdf eGof] .
ægf]=====gf]====Æ eGb} kljq efUg vf]Hof] . cgdf]nn] efUbf efUb}
p;sf] kfv'/f ;dftL xfNof] . p;n] kljqnfO{ cFufnf] xfNb} eGof]
ækljq ltdL lgs} /fd|f] 8fS6/ xf}F . g]kfndf ltd|f] 7'nf] dfg ;Ddfg
5 . ltdLn] cl:6of]nhL h:tf] dxTjk"0f{ If]qdf ljz]if1tf xfFl;n u/]sf
5f} . ltdLnfO{ oxfF o;/L a:g ;'xfpFb}g . ltdL o:tf] sfddf nfu]sf
xf}nf eGg] s'/f d}n] ;f]r]sf] lyOg . ltdL dnfO{ df/ jf sf6, d
ltdLnfO{ 5f]8lbg . Pp6f ;fyLsf] gftfn] ltd|f] OHht hf]ufpg' d]/f]
st{Jo xf] . lx8 ltd|f] 8]/fdf hfpF . cfkmgf] 3/ agfPsf 5f} eg] dnfO{
cfkmgf] 3/df n}hfp . d ltd|f] ;Dk"0f{ s'/f ;'Gg rfxG5' . of] sfd /fd|f]
xf]Og eGg] s'/fdf d ljZj:t 5' . of] sfo{af6 d'St u/fpg d]/f]
as{tn] EofP ;Dd ltdLnfO{ x/t/xsf] dbt ug{ tof/ 5' . t/ o;/L
tNnf] bhf{sf] sfd ug{ eg] lbGg . of] sfdaf6 hlt g} w]/} sdfO{ xf];,
of] sfd ltdLn] 5f]8g} kb{5 . Æ
kljq sdhf]/ aGb} uof] . ca cgdf]nnfO{ 5sfpg ;lsb}g eGg]
a'emof] p;n] . xftdf ;fgf] kz{ lyof] . z/L/ ;jf{ªu gfªuf] / ljleGg
/ªux?n] /ªluPsf] lyof] . p;n] ?b} cg'go ljgo
ug{ yfNof] .æcgdf]n ltdL oxfF lsg cfof} < ltdL afx]s c? s'g}
JolStn] dnfO{ lrGg] lyPg . dnfO{ oxL cj:yfdf 5f]8L b]p cgdf]n .
ltdL hfp . d ltdL;Fu hLjgdf klxnf] rf]l6 cg'go ub{5' sL of] s'/f
s;};Fu gegL b]p . /flulg;Fu klg geg . of] d]/f] cGt/x[boaf6
lg:s]sf] cg'/f]w xf] . d ltd|f] nflu, d]/f] cfdfafa'sf] nflu / g]kfnsf]
nflu dl/;s“] . d ca cfkmgf] ;SsnL ?kdf kms{g ;lSbg . Tof] b]z
h;n] dnfO{ 5fqj[lTtdf 8fS6/ k9fO{ of]Uo agfof], To;}nfO{ 5f]8]/
efu]sf] kfksf] kmn ef]Ub}5' d . d]/f] ljGtL 5, ltdL hfpF .Æ
cgdf]nn] eGof] ækljq ltdL :jfledfgL g]kfnL xf} . of] dflg;x?
sf] dxf;fu/df g/f]p . lx8 ltd|f] cfjf;df hfp . d cfh ltdL;Fu}
vfgf vfG5', ltdL;Fu} a:5' . ToxL a;]/ s'/f u/f}Fnf . x'g t /flugL /
d]/L 5f]/L l;Dkn xf]6ndf PSn} 5g . t} klg ltdLNffO{ o:tf] xfntdf
5f]8]/ d hfg ;lSbg . lxF8 .Æ
æd]/f] sxfF 3/ x'g' < d]/f] cfjf; st} 5}g . g t d]/f] 8]/f g} 5 .
Pp6f bofn' cd]l/sgsf] df]6/ Uof/]hsf] 5]psf] l58Ldf a:5' d . d
ltdLnfO{ ToxfF n}hfg ;lSbg . d]/f] a]HhtL gu/ cgdf]n . d]/f] x}
l;ot lsg x]5f{} < d ltd|f] kfp x'G5' . dnfO{ oxL cj:yfdf 5f]8L
b]p . ltdL hfp .Æ kljqn] cgdf]nsf] kfp 5'g vf]Hb} ljlGt u¥of] .
cgdf]nn] kfp 5'g lbPg . p;n] cFufnf]df emg s:b} eGof] æs]
ltdL;Fu nufpg] sk8f 5 < 5 eg] d ltd|f] 8]/fsf] aflx/} a;'nf .
ltdL sk8f nufP/ cfp . sk8f g} 5}g eg] lx8 d lsgLlbG5',
k;ndf hfp . d ltdLnfO{ d]/f] xf]6ndf lnP/ hfG5' . ToxfF d]/L
kTgL / 5f]/L 5g . ToxL a;]/ s'/f u/f}Fnf .Æ
kljq cufl8 nfUof] . p;sf] kl5 cgdf]n lx8g yfNof] . ;8sdf
rxnkxn sd} lyof] . s]xL ;do ;8sdf lx8]/ pgLx? cf]e/x]8 la|
hdf r9]F . ToxfFaf6 blIf0f tkm{ lx8]/ P6nflG6s dxf;fu/sf] lsgf/df
k'u] . lsgf/} lsgf/ Ps lsnf]ld6/ lx8]kl5 Pp6f c;Ltnfsf]
lalN8ªsf] sDkfp08df k|j]z u/] . To; lalN8ªsf] uf8L kfls{ªsf]
klZrd tkm{ Pp6f ;fgf] sf]7fdf kljqsf] 8]/f lyof] . 8]/fdf ;fgf]
ljbo't r'Nxf], Pp6f k|mLh, s]xL efF8fs'8f, ;fgf] b/fh / Pshgf
d'l:snn] ;'Tg ldNg] knªu lyof], h;df la:t/f / Anfªs]6
k6ofP/ /flvPsf] lyof] . sf]7fdf uPkl5 kljqn] glhs} /
x]sf] ;fj{hlgs jfy?ddf uP/ g'xfof] . sk8f nufof] . cgdf]n
knªudf al;/xof] . kljqn] lrof tof/ u¥of] . b'j}n] lrof lkP .
kljqsf] cj:yf lgs} lrGtfhgs lyof] . of] b]v]/ cgdf]nn] eGof]
ækljq ltdL g]kfnsf bIf / pRr :t/sf hgzlSt xf} . xfd|f] b]zdf
dfq xf]Og, ;+;f/ e/L ltdL h:tf] of]Uo 8fS6/sf] lgs} vfFrf] 5 .
g]kfndf ltdLn] g} hf]8]sf] / k'Vof}{nL u/L lgs} ;DklTt 5 .
ltdLnfO{ of] sfd ug{] k|]/0ff s;/L cfof] < slxn] b]lv o:tf] sfo{df
nfUof} < ls ;'? b]lv g} oxL sfd ug{ yfn]sf lyof} <Æ
kljqn] cfFz' k'5b} eGof] æd s;/L atfpF cgdf]n < d rf}w
jif{ cl3 Pd=8L= ug{ cd]l/sf l5bf{ 7'n7'nf ;kgf b]v]sf] lyP .
Pd=l8= ug{] ;dodf dfl;s b'O{ xhf/ kfFr ;o 8n/ 5fqj[lTt kfpFy] .
Tof] k};faf6 arfP/ 3/lt/ klg k7fpg yfn]“. Pd=l8= u/]kl5 /fd|f]
ha ldn]sf] lyof] . dfl;s kGb| xhf/ 8n/ kfpFy] . dlxgfsf] bz xhf/
8n/ t g]kfndf k7fpFy] . Tof] sDkgLdf sl/a @ jif{ sfd u/] .
To;kl5 dfl;s !& xhf/ 8n/df csf{] 7fpFdf sfd ug{ yfn] .
ToxL ;dodf blIf0f sf]l/ofsL cd]l/sfdf k9g cfPsL g;{;Fu ljjfx
klg u/“] . km]/L b'O{ jif{df sDkgL kl/jt{g u/]“ . u|Lg sf8{sf nflu k|
lqmof cufl8 a9fpg] ;f]Rbf ;f]Rb} ePg . yfx} gkfO{ bz jif{ ljt]5 .
ptf l;ghLgsf] klg u|Lgsf8{ ePsf] lyPg . l;ghLgsf] le;fsf] Dofb
;lsPkl5 kL=Pr=8L= ug{ yfnL . d]/f] le;fsf] Dofb ;lsPkl5
sDkgLn] sfdaf6 lgsfnL lbof] . d gofF ljifodf k9gsf nflu
egf{ klg ePsf] lyOg . l;ghLgs} :6of6;df a;]/ km'6s/ sfd
ug{ yfn+] . l8kf6{d]G6n :6f]/df sfd ldNof] . ToxfF dfl;s !%)) 8n/
dfq kfpy] . o;af6 xfd|f] kl/jf/nfO{ vr{ wfGg d'l:sn eof] . kl5
5f]/f klg eof] . k'/fgf] arfPsf] k}:ff klg ;lsb} uof] . 3/df cfly{s
cefj ePkl5 ;}tfgn] af; u5{ eG5g . d]/f] / l;ghLgsf] lardf
To:t} eof] . k|To]s lbg snx x'g yfNof] . cGtdf xfdL ;DaGw
ljR5]b ug{] lg0f{odf k'Uof} . l;6L xnaf6 ;DaGw ljR5]b ul/ kms{bf
dnfO{ Ps dlxgf leq cd]l/sf 5f]8g] k'hL{ lbOPsf] lyof] . l;ghLg;Fu
klg s'g} cfDbfgLsf] ;|f]t lyPg . lbgsf] rf/ 306f xf]6ndf sfd u/]/
dfl;s afx| ;o 8n/ sdfpyL . To;}n] 5f]/fnfO{ ;fydf /fVg dflgg .
5f]/f klg d ;Fu} g]kfn kms{g' kg{] eof] .
d}n] rf/ jif{sf] 5f]/fnfO{ ;fydf lnP/ xf]6ndf af; a;“] .
cfkm';Fu ePsf ;a} ;fdu|L a]Rbf aNntNn b'O{ xhf/ 8n/
h'6fpg ;s]“ . xf]6nsf] ljn ltbf{ g]kfnsf] nflu l6s6 lng] k};f klg
ar]g . 3/df kmf]g u/]/ k}:ff dfUg klg nfh nfUof] . s]xL lbg
Hofnfbf/Ldf sfd ug{] / l6s6sf] k};f h'6fpg] ;f]r]/ sfd vf]h“] .
dfl;s !&)) 8n/ eGbf a9L sdfpg ;Sg] sfd kfOg . Tolt k};fn]
t b'O{ afa'5f]/fnfO{ Ps dlxgf ;Dd vfg a:g klg gk'Ug] eof] . s]
k};f aRYof] / < cGtdf Ps /ft 5f]/fnfO{ l;ghLgsf] 8]/fsf] aflx/
9f]sfdf 5f]8]/ ToxfFaf6 efu]“ . l;glhgn] jfWotfa; 5f]/fnfO{ :ofxf/L
xf]nf eGg] s'/fdf 9'Ss x'g ;lsg . Ps lbg kmf]g u/]/ d
Soflnkmf]lg{of Pp6f ;fyLsf]df uPsf] 5' . Ps xKtf 5f]/fnfO{ /fv, d
kl5 cfP/ n}hfg] 5' eg]“ t/ d Go"of]s{lt/ xflgPF . Go"of]s{ cfO{ k'Ubf
d;Fu kfFr;o 8n/ dfq afFsL lyof] .
Go"of]s{ cfPkl5 klg w]/} 7fpFdf sfd vf]h] . st} klg /fd|f] sfd
kfpg ;lsg . cfh eGbf gf} dlxgf cl3 b]lv olx sfd ub{} a;]sf]
5' . b}lgs b'O{;o 8n/ hlt sdfp5' . dlxgfsf] 5 xhf/ ;Dd
sdfO{ x'G5 . To;df ;a} vr{, k]lG6ª vr{ s6fpbf klg cf}ift
sdfO{ k|lt dlxgf b'O{ xhf/ t art ug{] u5'{ . oxL /sd d rfF8} 5f]/
fsf] kfng kf]if0f / lzIffsf] nflu l;ghLgnfO{ k7fpg] ;f]r]sf] 5' .
5f]/fsf] lzIff /fd|f] eof] eg] ef]nL c7f/ jif{ k"Ubf cd]l/sL gful/s
aGof] eg] /fd|f] sfd kfpFg]5 . Tof] a]nf d]/f] klg u|Lgsf8{ x'g]5 . ca
d}n] t]x| jif{ bM'v ug'{ kg{] 5 . To;kl5 d]/f] klg Joj:yf x'g]5 .
oxL ;f]rfO{df of] sfo{df nfu]sf] x' . cfh ltdLn] dnfO{ lrGof} . of]
s'/f dnfO{ /fd|f] nfu]sf] 5}g . ltdL hfp cgdf]n . dnfO{ oxL s'lxg
b]p . d g]kfn kms{g klg ;lSbg . clxn] nfrf/ eP/ s] hfg' < d]/f]
hLjg g/sdf 8'a]klg 5f]/fsf] hLjg g/sdf 8'Ag lbg] 5}g . ltdL
hfpF . /flugL cflTtPsL xf]lng . l9nf gu/ .Æ
æxf]Og kljq, of] x'g ;Sb}g . ltdL sd{7 o'jf xf} . ltdL /fd|f]
dfG5] xf} . ltd|f] OdfGbfl/tf, d]xgtLkg, nugzLntf, w}o{tf k|;ªzf
ug{ nfos 5 . kl/l:ylt gsf/fTds eP/ dfq of] cj:yfdf k'u]sf
xf} . clxn] xfd|f] b]zdf klg sfd ug{]nfO{ /fd|f] sdfO{ x'G5 . g]kfndf
ltdL h:tf w]/} 8fS6/sf] vfFrf] 5 . d}n] klg sf7df8fF}df Pp6f 3/
agfpg] afx]s s]xL ;DklTt hf]8]sf] 5}g . clxn] Pp6f gl;{ªu xf]ddf
z]o/ xfn]sf] 5' . d ltdLnfO{ To;sf] k|d'v agfpg ;S5' . ;lsG5 eg]
l;ghLgnfO{ klg lnP/ hfpF . pgL klg g;{ /lx5g . To“xL sfd
ug{]5g . of] s'O/]sf] b]zsf] w]/} dfof gu/ . a? d d]/f] l6s6 Ps xKtf
kl5 ;f5'{ . ltd|f] 5f]/f / kTgL l;ghLgnfO{ klg g]kfndf lnP/ hfFp .
l;ghLgn] dflggg eg] d dgfpg] k|of; u5'{ . ltdL / d ldn]/ sfd
u¥of}+ eg] xfdL g]kfndf 7"nf] ;kmntf xft kfg{]5f}F . cl3 ltdLn] d]/f]
uf]8f 5'g vf]h]sf lyof} . clxn] d ltd|f] kfp 5'G5' . ltdL g]kfn kms{g}
kb{5 .Æ cgdf]nn] kljqsf] kfp 5'g vf]Hb} eGof] .
kljqn] uf]8f 5'g lbPg . p;n] cgdf]nnfO{ cFufnf] xfn]/ 8fFsf]
5f]8]/ ?g yfNof] . cgdf]n klg /f]of] . b'a} ldq s]xL ;do /f]O/x] .
s]xL ;dokl5 k'g cgdf]nn] g} eGof] ækljq, o;/L /f]P/ s]xL sfd 5}
g . ltdLn] g]kfndf w]/} ;DklTt hf]8]sf 5f} . 6fF8L ahf/df 7'nf] 3/
5. gf/fo0f 3f6df Pp6f 3/ / b'O{j6f 38]/L 5g . sf7df8f}df klg
ltd|f] j'jfn] b'O{÷ltgj6f 38]/L lng' ePsf] 5 . ltd|f] efO{ OlGhlgo/ 5
. l9nf gu/, lx8 hfpF . d ltd|f] af/]df s;}nfO{ eGg] 5}g . d]/L
kTgL /flugL clxn] lgs} lrGtfdf xf]lng . s]xL ;fdfg lng' 5 eg]
lnP/ hfpF . lx8 d]/f] sf]7fdf . ToxL uP/ yk of]hgfx? agfpFnf .Æ
kljq s]xL af]n]g . p;n] s]xL sfuhkq, sk8fx?, ;]leª d]l;g, P]gf,
6'ya|; cflb ;fdu|Lx? Jofudf /fVof] . 3/ dflnsnfO{ Ps dlxgfsf]
clu|d ef8f lbP/ sf]7fsf] ;fFrf] a'emfof] . b'j} hgf ;fyLx? d]6«f]df
r9]/ cgdf]nsf] xf]6nlt/ nfu] .
!)= z/0ffyL{
O/fssf] pTt/L zx/ l6lqm6 cfw'lgs tl/sfn] l8hfOg ul/Psf]
gd"gf zx/ xf] . of] aUbfbaf6 !$) lsnf] ld6/ pTt/ klZrd 6fOu|L;
gbLsf] klZrdL lsgf/fdf a;]sf] ;'ljwf ;DkGg ;fgf] zx/ xf] .
cnchf eGg] ;fgf] gu/ hxfF ;g !(#& df O/fssf tTsflng /
fi6«klt ;bbfd x';]gsf] hGd ePsf] lyof], Toxfaf6 l6lqm6 zx/ dfq !
# lsnf]ld6/ 6f9f 5 . ;bbfd x'];gsf] hGdynf]af6 glhs} kg{] ePkl5
o; zx/df pgsf] cfFvf gkg{] s'/} ePg . pgn] o; zx/nfO{ k'gM ;+/
rgf u/L gd"gf zx/sf] ?kdf ljsf; ug{] of]hgf agfP . oxL of]hgf
cg';f/ zx/df ;8s, k'n, vfg]kfgL, 9n lgsf;, ljh'nL, ;~rf/
h:tf ;'ljwfx?sf] ljsf; x'g yfNof] () sf] bzsdf . zx/
sf ;Dk"0f{ k'/fgf ;+/rgfx? x6fO{ rf}8f ;8sx?, kfs{x?, ;ªu|xfno,
v]ns'b :6]l8od, z}lIfs ;+:yfx?, c:ktfnx?, gf6s 3/ tof/ ul/
of] . ;'bw vfg]kfgL, UofF;nfOg tyf ljbo'tsf]
Joj:yf, ;/;kmfO{ / :jR5 x/fe/f jftfj/0fn] ubf{ of] zx/df k'u]kl5
:ju{sf] cg'e"lt x'GYof] . ToxfF @% xhf/ JolStx?n] Ps}k6s k|fy{gf ug{
;Sg] dl:hbsf] lgdf{0f ul/of] . zx/sf] blIf0f k"j{ 6fOlu|; gbLsf]
lsgf/df ;bbfd x';]gn] cfkmg} lgjf; tof/ u/]sf lyP . of] zx/nfO{
7"nf 7"nf zx/x? af;/f, d;'n, lss'{s, aUbfb cflb;Fu ;8s, /]n /
xjfO dfu{bjf/f hf]l8of] .
dflg;sf] hLjg :t/ pRr x'g yfNof] . hldgsf] d"No
cfsflzof] . b]zsf ljleGg 7fpFaf6 dflg;x? o; zx/df cfp“g yfn]
. cfw'lgs xf]6]n, /]i6'/]G6, cfjf; Pl/of tyf ahf/x? lj:tf/ x'g yfn]
. hg;ªVof j[blw x'Fb} Ps nfvaf6 bz jif{df @ nfv ^) xhf/
k'Uof] . cfly{s lqmofsnfkx? a9g yfn] . /fi6«klt ;bbfd x';]gsf]
lgb{]zg / cNnfxtfnfsf] cflzjfb{n] of] zx/sf dflg;x? a]km';
{bL / ;'vL ag] . of] zx/ x]g{ O/fssf ljleGg efuaf6 / cGo b]zx?
af6 ko{6sx? cfpFg yfn]sf]n] ko{6g Joj;fo km:6fpg yfNof] . t]n
laqmLaf6 cfPsf] k};f ljsf; lgdf{0f / vfbofGg vl/bdf nufPsf]n]
hgtfnfO{ ;'ky d"Nodf vfbofGg, nTtf sk8f, d]l;g/L pknAw u/
fOPsf] lyof] . dflg;x? pbof]uwGbf, vfgL, ko{6g, v]tL, oftfoft
If]qdf nfu]/ dgUo] cfDbfgL uy{] . ;a} l6ls|6af;Lx? v';L / ;Gt'i6
lyP .
;g @))# dfr{ dlxgfsf] clGtd ;Ktfx, lbpF;f] 3fdn] pu| ?k
lnO;s]sf] lyof] . 3fdn] ;8sx? tfltg] qmd ;'? eO;s]sf] lyof] .
dflg;x? lbpF;f]lt/ sd} dfq aflx/ lg:sGy] . ;8sdf klg ;jf/Lx?
lbpF;f]df sd} b]lvGy] . ljxfg / ;fFemkv eg] ;8sx? el/e/fp x'Gy] .
cfhef]nL cfsfzdf ;'k/ ;f]lgs ljdfgx? b]vf kg{ yfn]sf lyP .
ad / uf]nfsf] cfjfh ;'lgg yfn]sf] lyof] . ;'k/ ;f]lgs ljdfgsf]
cfjfh sfgdf kbf{ dflg;x? cfsfzlt/ x]y{] . To;a]nf ;Dd ljdfg
gb]lvg] eO;s]sf] x'GYof] . dflg;x?sf] d'vaf6 yl/yl/sf s'/
fx? ;'lgGy] . aUbfb ljb]zLn] sAhf ul/;s], O/fssf t]n vfgLx?
cd]l/sfn] sAhf ul/;sof], af;/f, d;'n h:tf 7"nf zx/x?df xhf/f}F
dflg;x? d/]sf 5g . ;bbfdnfO{ ljb]zL ;]gfn] 3]/f xfnL ;Sof] cflb
cflb .
l6lqm6 zx/sf] k"j{df Pp6f d'l:nd k/Dk/fdf lgdf{0f ePsf] ltg
tn] ejg lyof] . ToxL 3/df a:Yof] cSt/ x';]gsf] kl/jf/ . of] kl/jf/
df cSt/ x';]gsL kTgL kml/bf, 5f]/f] cNtfkm, 5f]/Lx? jflxbf /
gflhdf lyP . hDdf kfFr hgfsf] kl/jf/ ;'vL lyof] . vfgf nufpgsf
nflu s'g} sl7gfO{ lyPg . 5f]/fn] jUbfb ljZj ljbofnoaf6 ev{/
PdljP u/L kms{]sf] lyof] eg] b'a} 5f]/Lx? lss{'s zx/
df ;ªuLtdf :gfts ul/x]sf lyP . /dhfg kj{sf] cj;/df 5f]/Lx?
klg 3/d} cfPsf]n] v';LofnLsf] dfxf]n lyof] . ;a} zx/jf;Lx? /
dhfg kj{df /dfO/x]sf] cj:yfdf cfsfzdf o'bws ljdfgx?sf]
u8u8fx6 ;'lgg yfNof] . a]n'sfsf] gdfhkl5 cSt/n] eg] æcNtfkm,
clxn] xfd|f] b]z 7"nf] ;+s6df 5 . klZrdfx?n] xfd|f] b]zdf wfjf
af]n]sf 5g . xfd|f] blIf0fdf /x]sf] ;fdfl/s dxTTjsf] 7"nf] ;x/ af;/f
b'Zdgsf] sAhfdf uO ;Sof] /] Û ToxfFsf dxTTjk"0f{ snfs[ltx?,
P]ltxfl;s dxTTjsf j:t'x? / k'/ftflTTjs j:t'x? ;a} Wj:t
eO;s] /] Û kf}/fl0fs dxTTjsf o:tf j:t'x? Wj:t x''g' 7"nf] b'Mv nfUbf]
s'/f xf] . clxn] b'Zdgx? /fhwfgL aUbfblt/ a9L/x]sf 5g . xfd|f]
of] ;'Gb/ ;x/ klg rfF8} b'Zdgsf] xftd kg{] 5 . xfdLn] xfd|f] hGde"dL
5f]8g' kg{]5 . o:tf] cj:yfdf xfdLn] s] ug'{knf{ < s]xL ;Nnfx
ug'{ h?/L 5 . ca t}F eg, xfdL s] u/f}F <Æ
ækfkf, xfdL pTt/df 5f}F . aUbfb xf¥of] eg] xfd|f] s]xL nfUg] 5}
g . xfdL xfg{]5f}F . aUbfbn] lhTof] eg] xfdL lhTg] 5f} . b'Zdgsf] d'Vo
zlSt clxn] blIf0fdf 5 . aUbfbn] g} o;sf] km};nf ug{] 5 . xfdL s]
ug{ ;S5f} / <Æ cNtfkmn] cfsfz lt/ x]b{} eGof] .
jflxbf glhs} a;]/ k':ts k9L/x]sL lyO{ . afa'5f]/f s'/f
ug{ nfu]kl5 k':ts 6]j'ndf /fv]/ s'/f ;'Gg yfnL . cfkmgf] bfh'sf] s'/
f ;'g]/ p;n] egL æbfbf, oL klZrdfx?n] xfd|f] b]zdf lsg cfqmd0f
u/]sf 5g < xfdLn] pgLx?sf] s] lauf/ u/]sf 5f}“ / <Æ
cNtfkmn] alxgLlt/ x]¥of] / eGof] ætF o:tf s'/f a'emlbg; .
pgLx? cfhaf6 xf]Og, ljut kfFr ;o jif{ b]lv ;+;f/nfO{ n'6b}
cfPsf 5g . clxn] pgLx?n] xfd|f] /fi6«klt ;bbfd x';]gnfO{ /
f;folgs / h}ljs xltof/ /fv]sf] e'm6f] cf/f]k nufP/ xfd|f]
b ] z n f O { n ' 6  g c f P s f 5 g  . o ' / f ] l k o g x ?
cfkm"nfO{ cfw'lgs, ;Eo, :jtGqtf, ;dfgtf / dfgjtfsf kIfkftL
eG5g t/ pgLx? slxn] klg ;Eo, cfw'lgs, ;dfgtf / dfgjtfsf
kIfkftL ePgg . k|hftGq pgLx?sf] b]vfpg] bfFt dfq xf] . pgLx?n]
k|hftGqsf] cf8df ;+;f/df cTofrf/ ub{} cfPsf 5g . pgLx?n] cd]l/
sLx?NffO{ n'6]/ ToxfFsf cflbjf;L /]8 OlG8ogx?nfO{ ;dfKt kf/] .
ToxfFsf] efiff, wd{, ;+:s[lt, ;Eotf / snfnfO{ Wj:t kf/] . Plzof /
clk|msfnfO{ n'6] . ca pgLx?n] n'6g afFsL /x]sf] c/asf] wtL{ d'lg /
x]sf] k]6«f]lnod kbfy{ g} lyof] . ToxL xfd|f] wtL{ d'lg /x]sf] cd"No j:t'
n'6gs} nflu logLx?n] of]hgfjbw ?kdf em'6f] cf/f]k nufpFb} cfqmd0f
yfn]sf 5g . xfdL k|yd lgzfgfdf k/]sf 5f}F . xfdL kl5 cGo c/
ljog b]zx? klg o'/f]lkogx?sf] cfqmdgdf kg{] lglZrt 5 .Æ
æo:tf] cj:yfdf lsg c/ljogx? cfk;df gldn]sf xf]nfg <Æ
jflxbfn] k'gM k|Zg u/L .
æc/asf hgtfx? ;a} Pstfsf kIfkftL 5g t/
oxfFsf :jfyL{ zf;sx?n] pgLx?nfO{ Ps x'g lbPsf 5}gg . oxfFsf
zf;sx? lkmK6L lkmK6Lsf] l;bwfGtdf rn]sf 5g . cfwf cfkm' vfp,
cfwf dflnsx?nfO{ v'jfp . Ps b'O{hgf o:tf zf;sx? ;Ttfdf
k'U5g sL plgx? o'/f]lkogx?nfO{ cj1 ub{5g . o:tf JolStx?
o'bwsf] ;fdgf ub{5g . clxn] ePsf] ToxL xf] .Æ
æo;df t o'/f]lkog eGbf cd]l/sfs} g]t[Tj 5 xf]Og / <Æ
æxf], t/ xfn cd]l/sf eg]/ ;+o'St /fHo cd]l/sfnfO{ a'emg] ul/
Psf] 5 . Tof] b]zsf ;Ttfwf/Lx? ;a} o'/f]ksf cfk|jfl;x? x'g . To;}
sf/0f d}n] ltgLx?nfO{ o'/f]lkog eg]sf] x'F . jf:tljs cd]l/sL
cflbjf;Lx?nfO t oL o'/f]lkogx?n] klxn] g} dfl/lbPsf lyP . afFr]sf
yf]/} /]8 OlG8gx? clxn] klg clt si6 ;fWo ul/aLdf afFrL/x]sf
5g .Æ cNtfkmn] eGof] clg cln k/ cfdf glhs ;/]/ a:of] . kml/bfn]
5f]/fsf] skfn ;xnfOg .
cSt/n] cNtfkmlt/ kms{]/ eg] æcNtfkm, xfd|f] b]z ;+;f/sf k|
flrgtd ;Eotfx? dWo a]ljnf]lgog, ;'d]l/og tyf
d];f]kf]6fldog ;Eotfsf] s]Gb| xf] . xfdL;Fu k|flrg, k'/ftflTjs
dxTjsf] cd"No ;DklTt 5 . oL v}/]x? xfd|f] hldgd'lg /x]sf] vlgh
t]n / xfdL;Fu /x]sf k'/ftflTjs dxTjsf j:t'x? n'6]/ n}hfg
rfxG5g . oL j:t'x? arfpg' xfd|f] st{Jo xf] . To;}n] xhf/f}F O/fsLx?
ax'/fli6«o ;]gf;Fu n8gsf nflu hfFb}5g . d klg o'bwdf hfG5' . tF
3/ ;dfn]; .Æ
of] s'/f ;'g]/ kml/bfnfO{ lrGtf eof] . pgn] elgg æxh'/ of] s]
eGb} x'g'x'G5 < xh"/ ljgf xfdL s;/L afFRg ;S5f} . o:tf s'/f gugf{];
. dxfg cNnfxdf ljZjf; ugf{]; . cNnfxtfnfn] xfd|f] /Iff ug{] 5g .
xfdLnfO{ s]xL x'Fb}g . xfdL pTt/df 5f}F . xfdLn] s;}sf] s]xL ljuf/]sf
5}gf}F . cNnfxn] xfd|f] enf] u?g . xfd|f]] 5f]/f ev{/ k9]/ cfPsf] 5 .
d]/f] bfh'sf] a}Fs ckm c/ljofdf 7"nf] nufgL 5 . ToxL a}+sdf p;sf]
hflu/sf nflu s'/f eO;s]sf] 5 . p;sf] nflu w]/} 7fpFaf6 ljjfxsf]
s'/f cfPsf] 5 . rfF8} lgsfx u/f}+nf . 5f]/Lx?sf] nflu klg /fd|f] 7fpFdf
ljjfx ug{] kSsf eO;s]sf] 5 . xfdL ;'vL 5f} . xh"/ w}o{ u/]/ a:gf];
 . Pp6fn] ub{}df s]xL x'Fb}g . xfd|f] ;/sf/ 5, ;]gf 5 . cj:o klg ;/
sf/n] b'ZdgnfO{ eufpg] 5 . o:tf] 3/ 5f]8]/ n8g hfgnfO{ xh"/sf]
pd]/nfO{ ;'xfpFb}g .Æ pgn] cfkmgf] nf]Ug]sf] sfFwdf xft /flvg .
ækml/bf ltdL s'/f a'emlbgf} . xfdL ;a} O/fsLx? PseP/ n8]gf}
eg] ofFsLx?n] xfd|f] b]z dfq xf]Og, xfd|f] 3/ ;d]t jjf{b kfg{]5g .
xfd|f 5f]/L r]nLx?sf] OHht n'6g] 5g . To;}n] ltdL dnfO{ g/f]s . of]
l6lqm6 zx/af6 xfdL kfFr xhf/ ;'lGgx? ef]nL hfFb}5f}F . blIf0fdf
b'Zdgn] sAhf ul/;s]sf] 5 . aUbfbdf s]lx b]zb|f]lxx?n] ;bbfd
bfbfnfO{ wf]sf lbPsf 5g eGg] ;'lgPsf] 5 . lxhf] ;Dd pxfFsf]
glhs /x]sf JolStx? o; cfktsf] 3l8df pxfFsf] ;fy 5f]8]/ ;q'
kIfdf ldn]sf 5g /] Û o;j]nf pxfFnfO{ xfd|f] h?/t 5 . d}n] hfg} k5{
.Æ cSt/n] lgwf/sf] kl;gf k'5b} eg] .
kml/bf ?g yflng . pgn] ?b} elgg æd]/f] ;f}x/, d]/f] vlnkmf, d
s] ljlGt u? < d PSn} a:g ;lSbg . xfdLnfO{ s]xL x'Fb}g . k|f0f /x]kl5
ef]nL s]xL u/f}Fnf . ;bbfd g/x] klg b]z sFxL hfb}g . b]z /x]kl5
xfdLnfO{ cfkmgf] hLjg rnfpg s;}n] /f]Sg ;Sb}g . xfd|f] 3/ /fd|f] 5
. xfd|f 5f]/f 5f]/L /fd|f 5g . xh'/n] 3/ 5f]8]/ hfg] s'/f gugf{]; . hfg]
eP cNtfkmn] alxgLx?sf] x]/rfx u/f];, d klg ;Fu} hfG5' .Æ
o;} ;dodf sfg km'6g] u/L r6ofª k/] h:tf] cfjfh
cfof] . ;fob 6sL{sf] gfsfaf6 ax'/fli6«o ;]gfsf o'4s ljdfgx?n]
pTt/L zx/x? d;'n, l6lqm6 / lss'{sdf klg adjf/L ug{ ;'? u/]sf
lyP . o; dWosf rf/j6f ANofs 8«f]gx? O:tfda'naf6 l6lqm6
tkm{ p8]sf lyP . o; ;x/df PsfPs dxfe"sDk cfP h:t} k[YaL
xlNnof] . rf/}lt/ sf]nfxn dlRrof] . o; adaf/Ldf ;x/sf #)) 3/
x? k"0f{ ?kdf Wj:t eP eg] cGo ;Dk"0f{ ejgx?df cf+lzs Iflt x'g
k'Uof] . #))) dflg;x? dfl/Psf lyP, h;df dlxnf /
s]6fs]6Lsf] ;ªVof cfwf lyof] .
zflGtk"0f{ cdg rogdf afFrL/x]sf] l6lqm6 af;Lx?df PsfPs ?
jfaf;L / lrTsf/ ;'lgg yfNof] . 7"nf] ljklTt cfOnfUof] . cSt/sf] 3/
sf] cfwfefu elTsof] . kfFr} hgf a]xf]; eP/ n8] . s]xL ;dokl5
cSt/ / cNtfkm xf];df cfP . pgLx? ;s';n lyP, t/ kml/bf / b'a}
5f]/Lx? 3fOt] ePsf lyP . 3fOt]x?nfO{ xl:k6n k'¥ofpg s'g} ;fwg
lyPg . PDa'n]G;df kmf]g ubf{ kmf]g lahLsf lahL lyof] . ;8sx?df
3/x? eTs]sf] 9]/n] ubf{ af6f] cj?bw lyof] . s'g} ljsNk e]l6G5 sL
eg]/ otfptf bf}8fbf}8 ubf{ ;d]t s]xL ;Lk gnfu]kl5 afa'5f]/fn]
PsPs hgfnfO{ af]s]/ xl:k6n tkm{ bu'/] . xl:k6ndf 3fOt]x? Nofpg]
qmd rln/x]sf] lyof] . rf/}lt/ lrTsf/, cft{gfb, ?jfaf;L / sf]nfxn
lyof] . 8fS6/x? xtf/df lyP . xl:k6n 3fOt]x?n] el/e/fp x'Fb}
lyof] . cNtfkm xl:k6ndf cfdfnfO{ 5f]8]/ csL{ 3fOt]
alxgLnfO{ Nofpg 3/lt/ bu'¥of] . cSt/ s/fO/x]sf lyP . s;}n] ;'Gb}
gYof] . Ps 306fsf] lrRofx6 / bu'/fbu'/ kl5 aNn Pshgf 8fS6/
cfP/ e'Od} hfFRg yfn] . To;a]nf ;Dd kml/bf dl/;s]sL lyOg . kl5
yfxf eof] Tof] lbgsf] 36gfdf kfFr xhf/ dflg;x? 3fOt] ePsf lyP .
To; lbg kl5 k|To]s lbg 8«f]g cfqmd0f hf/L /xof] . pTt/L zx/
x?, l6lqm6, d;'n, lss'{s cflbdf klg eoªs/ adjf/L eO/xof] . b'O
xKtf ;Ddsf] nuftf/sf] adjf/L kl5 l6lqm6sf] &% k|ltzt efu Wj:t
eO;s]sf] lyof] eg] b'O nfv krf; xhf/ hg;ªVof dWo cfwf
dflg;x? dfl/Psf jf 3fOt] ePsf lyP . pTt/df 6sL{n] ax'/
fli6«o ;]gfsf] nflu xjfO{ / hldgL xdnfsf] nflu af6f] lbPsf]
lyof] .ca O/fssf] rf/}lt/ l;l/of / O/fg afx]s ax'/fli6«o ;]gfn] 3]/f
xfNof] . xjfO{ cfqmd0faf6 O/fssf] xjfO{ c88f, xltof/ sf/vfgf, ;}
lgs c88f Wj:t agfPkl5 hldgaf6 klg xdnf ;'?eof] . O/
fsL ;]gfsf] cfGtl/s ?kdf km'6 ePkl5 cfwL ;]gf lg:s[o
eof] . ;bbfd x';]gk|lt akmfbf/ ;]gfn] cfwf k]6 vfP/ klg
clGtd ;f; ;Dd axfb'/L;fy n8of] . c67fO; b]zsf] ;o'St kmf}h;Fu
O/fsLx?sf] s]xL nfu]g . pTt/ / blIf0flt/af6 ax'/fli6«o ;]gfn]
aUbfbnfO{ 3]/f xfNg] qmddf ;g @))# ck|Ln !# df l6lqm6 klg
sAhf u¥of] . To;sf] Ps xKtf leqdf ;Dk"0f{ b]z ljb]zLx?n] sAhfdf
lnP . O/fsL /fi6«klt ;bbfd x';]g efu] .
o'bw ;dfKt eO;s]sf] lyof] . klZrdf b]zx?n] gofF
s7k'tnL ;/sf/ u7g u/]/ O/fsdf zf;g ug{ yfn] . O/fsL t]n
sDkgLx?af6 O/fsLx?nfO{ x6fOof] . tL t]n sDkgLx? cd]l/sL, la|
6fgL, k|m]Gr / hfkfgLx?n] kfP . O/fsLx? cfkmg} b]zdf b]zb|f]xL,
xTof/f 7x/fOP . pgLx? cfkmg} e"lddf ;/0ffyL{ ag], u'nfd ag], ck/
fwL ag] . ;bbfdsf lk77' eGb} wdfwd sfdaf6 lgsfNg
yflnof] . ;Ddfghgs kbx?df ljb]zL bnfnx? el/P eg] lgDg :t/
sf b/afg, s'NnL, Ko'7, :jLk/, vnf;L cflb sfdx? O/fsLx?n] kfP .
w]/} O/fsLx?n] Hofg u'dfPkl5 afFsL /x]sf O/fsLx? klg 3/af/
ljlxg eP/ ;8sdf k'u] . /f]u, ef]s, s'i7f, cfTdunfgLn] ubf{ c?
nfvf}F O/fsLx?sf] Hofg uof] .
cSt/ x';]gsf] n8fO{df uP/ ;q'x?sf] lj?bw n8g] ;kgf k'/f
gx'Fb} n8fO{ ;lsPsf] lyof] . pgLx?n] of] lg0f{o lgs} l9nf] u/]sf lyP .
;Dk"0f{ O/fsL hgtfx?n] Ps dlxgf cl3 g} of] lg0f{o u/]sf] eP
n8fOn] csf{] ?klng ;SbYof] . cSt/n] kTgL u'dfPsf lyP . 5f]/Lx?
pkrf/ u/fP/ 3/ kmls{;s]sf lyP . cfwf 3/ eTs]sf] lyof] . afFsL /
x]sf] cfwf 3/nfO{ 6fn6'n kf/]/ a:g ldNg] agfP . To;}df rf/hgfsf]
kl/jf/n] u'h/f rnfpg yfNof] . cSt/ klg hflu/af6 lgsflnPsf lyP
. To;}n] hLjg ;~rfng lgs} sl7g x'g yfNof] . cNtfkmsf] nflu a}Fs
ckm c/ljofaf6 hflu/sf] k|:tfj cfPsf]df o'bwdf a}Fs g} Wj:t
ePsf]n] a}Fs aGb lyof] . ;x/df a]nfotL, cd]l/sL, hd{g, k|m]Gr cflb
yl/yl/sf dflg;x? b]lvg yfn]sf lyP . pRr kbx?df log}
JolStx? / logsf bnfnx? lyP . O/fsLx? log}sf efl/ af]Sg], 7]nf
rnfpg], vfgf ksfpg], uf8L rnfpg] cflb sfd ug{ afWo kfl/P .
cfkmgf] k]6 kfNg oL sfdx? ug{} kg{] x'GYof] . cSt/sf afa'5f]/f cfTd
a]r]/ o:tf] ckdfghgs sfd ug{ rfxFb}gy] . To;}n] pgLx?nfO{ :fFfem
ljxfgsf] 5fs 6fg{ ;d]t sl7g eO/x]sf] lyof] . clwsf+z O/fsL a}
Fsx? aGb eO;s]sf lyP . lbgf/sf] d"No 36]sf] lyof] . lbgf/sf] ;66f
8n/ rNg yfn]sf] lyof] . cSt/n] s]xL /sd a}Fsdf hDdf u/]sf lyP .
Tof] ;d]t lgsfNg ;s]sf lyPgg .
lgs} ;d:of ePkl5 Ps lbg cSt/n] eg] æcNtfkm hf t]/L
cfdfsf] cf}F7L a]r]/ cfOh . ca Ps b'O{ lbgdf 5fs 6fg{ ;d]t
d'l:sn xf]nf h:tf] 5 . sfd s]xL 5}g . ca of] b]zdf a;]/ afFlrPnf
h:tf] 5}g . t]/L cfdfnfO{ of] b"b{;f b]Vg' k/]g . d o;}df v';L 5' .
cNnfxn] pgnfO{ v';L /fv'g .Æ
ækfkf, xfdL ca cfkmg} b]zdf z/0ffyL{ eO ;Sof}+ . af;/f, aUbfb
nufot b]zsf ljleGg efudf /x]sf ax'd"no snfs[ltx? klZrdf
cfttfoLx?n] n'6L ;s] . O/fsL t]n ca xfd|f] /x]g . tfnfjfgLsf]
s7k'tnL ;/sf/ klZrdfx?sf] kfpFdf nDk;f/ k/]sf] 5 . ;Hhg / /
fi6«jfbL O/fsLx?nfO{ a:g sl7g eO/x]sf] 5 . oL cfttfoLx?n] s'g
lbg xfd|f] xf85fnf sf95g yfxf 5}g . To;}n] ca xfdL c? s'g}
b]zsf] z/0fdf hfg'knf{ h:tf] nfu]sf] 5 .Æ cNtfkmn] eGof] .
cSt/n] efG;fdf sfd ul/ /x]sL 5f]/LnfO{ k'sf/] æ5f]/L, P 5f]/
L .Æ
æxh'/ kfkf ÛÆ jflxbf leq}af6 af]nL .
æs] 5 < cfhsf nflu vfg]s'/f 5 <Æ
æ5 kfkf, cfhsf nflu ux'Fsf] /f]6L tyf dDdLn] /fVg'
ePsf] ;'s]sf] df;'sf] ;'k agfPsL 5' .Æ
æef]nL kl;{sf nflu s] 5 t <Æ
æca afh/fsf] lk7f] kfFr lsnf], rfdn b'O{ lsnf], dVvg /
tLn /x]sf] 5 . To;sf] ;fy} b'O{ ltg lsnf] ;'s]sf] df;' klg 5 . ;fob
b'O{ rf/ lbg u'h/f rN5 xf]nf .Æ
æl7s} 5, To;f] eP cfh} of] cf“}7L ga]rf}F . ca of] b]zdf xfd|f]
enf] x'g]jfnf 5}g . oxL a]r/ uf8L ef8f agfP/ l;l/oflt/ efUg' knf{
.Æ
jflxbf efG;faf6 aflx/ afa' / bfO{ a;]sf] 7fpFdf cfP/ :6'n
tfg]/ a;L / eGg yfnL ækfkf, oxfF xfd|f] cfkmg} v]t 5 . eTs]sf]
ePklg cfkmg} 3/ 5 . s]lx lbg si6 ePklg ;w}F o:tf] x'g]5}g . ca
n8fO{ ;lsPsf] 5 . b]zdf zflGt eof] eg] klxn] h:t} ;a}
sfd ;lhnf] x'g]5 . bfbfsf] lgsfxsf] nflu km]/L va/ cfPsf] 5 . s]6L
kIf /fd|f 5g . ca xfdL klg s]xL sfd u/f+}nf . csf{sf] b]zdf uP/
s] /fd|f] xf]nf / < To;}n] oxfFaf6 hfg' /fd|f] x'g]5}g .Æ
æxf] kfkf, dDdLn] xfdLnfO{ 5f]8]/ hfg' ePklg xh'/ xfd|f] ;fydf
x'g'x'G5 . bfbf xfd|f] ;fydf x'g'x'G5 . xfd|f bM'vsf lbgx? lat]/
hfg]5g . xfdL oxLF cfkmg} b]zdf cfkmg} ;x/df, cfkmg} 3/df a:5f}+ .
xfdL sxL hfFb}gf}+ .Æ gflhdfn] klg lbbLsf] s'/fdf ;xL yfkL .
cNtfkm s]xL af]n]g . cSt/n] eg] æl7s} 5 . ltdLx? To;f] eG5f}
eg] oxLF a;f}F . d ef]nL b]lv g} cfkmg} af/Ldf t/sf/L v]tL ;'? u5'{ .
t/sf/L lgs} dxªuf] klg 5 . ltdLx? 3/sf] sfd u/ . b]zdf zflGt
5fof] eg] xfdL c? sfd u/f}+nf . ltdLx? sn]h cfpFnf . cNtfkmn]
kfp/f]6L agfpg] sfd yfnf]; . a? kml/bfsf uxgfx? a]r]/ cfjZos
s'/fx? h'6fpg' knf{ .Æ
oxL s'/fdf rf/}hgfsf] ;Nnfx ldNof] . To;sf] csf{] lbg b]lv g}
cSt/n] afl/df sfd ug{ yfn] . cNtfkmn] kfp/f]6L pbof]u ;~rfng
u¥of] . jflxbf / gflhdfn] klg sfddf ;3fpg yfn] . oL b'j} k];f
o'bbf]Tt/ O/fssf] nflu lgs} ;'xfpFbf] ePsf]n] lgs} km:6fpg yfNof] .
Ps dlxgf leq} kfpF/f]6Ln] lgs} ahf/ lnof] . pbof]u gfkmfdf hfg
yfNof] . o;}af6 kl/jf/sf] vr{ rn]/ klg k};f art x'g yfNof] .
cSt/n] afl/df yl/yl/sf t/sf/L /f]k] . o;sf] pTkfbg cfpg
s]xL ;do nfUg] ePklg t/sf/L lgs} /fd|f] lyof] . ca lj:tf/} b'Mv
e'n] h:tf] eof] . hLjgsf] uf]/]6f] ;'ud x'g yfNof] . ca cfsf{]
dlxgf;Dd kl/l:ylt cg's'n ePdf alxgLx?nfO{ sn]h k7fpg ;lsg]
cg'dfg u¥of] cNtfkmn] .
o;/L g} b'O{ dlxgf ljTof] . km]/L cSt/sf] kl/jf/df v';Lsf
lbgx? kmls{P . af/Laf6 t/sf/L ljqmL x'g yfNof] . o'4n] Wj:t
ePsf] ;dodf t/sf/L lgs} dxªuf]df laSg yfNof] . afa' 5f]/fsf]
Joj;fo km:6fPkl5 gflhdf / jflxbf sn]h hfg] t/v/df nfu] . ptf
cNtfkmn] b'O{ hgf sfdbf/ /fVof] eg] af/Ldf sfd ug{ cSt/n] klg
Ps hgf HofdL /fv] . o'4sf 3fpx? ljl;{b} uP . csf{] dlxgf
cNtfkmsf] lgsfxf tf]lsof] . csf{]lbg ljxfg lss"{s /dfgf x'gsf nflu
;Dk"0f{ tof/L u/L jflxbf / gflhdf ;'t] .
cSt/ kl/jf/ d:t lgb|fdf lyof] . cs:dft Ps x'n ax'/
fli6«o ;]gfsf] hTyf l6lqm6 ;x/sf 3/3/df k;]/ dflg;x?NffO{ n5f/
k5f/, s'6lk6 ub{} kqmfp u/L o'jfx?nfO{ Eofgdf sf]Rg yfNof] . s]xL
l;kfxLx? cSt/sf] 3/df klg 9f]sf kmf]8]/ leq k;] . pgLx?n] s] eof]
egL ;f]Rg gkfpFb} æ;bbfdsf lk77', /flt ;/sf/sf] lj/f]w ub{} lx8g],
8fFsfx?, cd]l/sfnfO{ ufnL ug{], ;bbfdsf] hohosf/ ub{] lx8g]Æ
eg]/ ufnL ub{} ax'/fli6«o ;]gfsf] hTyfn] cSt/sf afa' 5f]/fnfO{ /
fOkmnsf] s'Gbfn] es'g{ yfn] . xfjfdf uf]nL ;d]t rnfP . b'j}nfO{ 8f]/
Ln] kftf s;]/ afFw] . clg d/gf;Gg x'g]ul/ s'6] . 3/df ?jfaf;L /
sf]nfxn dlRrof] . xfdLn] s]xL u/]sf 5}gf}F , xfdL lgbf{]if 5f}F eGbf klg
s;}n] ;'g]g . 3/3/df ;}lgs HofbtL dlRrPsf]n] ;xof]usf] nflu
sf]xL cfPg . ;a}sf] 3/df p:t} lrTsf/ / /f]bg lyof] . jflxbf /
gflhdf afa' / bfOsf] arfj6sf nflu pgLx?sf] z/L/df 3f]K6f] k/]/
arfp arfp eGb} ?g s/fpg yfn] . of] ;'g]/ ;}lgs 6f]nLsf] k|d'vn]
eGof] æoL /08Lx?nfO{ cNnfxsf] gfddf anL r9fp . logLx?sf] d'vdf
uGwf kfgL e/ .Æ
6f]nL k|d'vsf] cfb]z kl5 rf/ rf/hgf l;kfxLx?n] b'j} alxgLx?
nfO{ n5f/ k5f/ kfb{} n'ufkmf6f] Roft]/ gfªuf] kf/] . pgLx? cnfk
ljnfk ub{} ?g s/fpg yfn] t/ s]xL l;k nfu]g . ;]gfsf] hjfgx?n]
kfn}kfnf] of}g ltvf{ d]6fP . a]xf]; cj:yfdf b'j} jlxgLxnfO{ 5f]8]/
cSt/ / cNtfkmnfO{ 8f]/Ln] afFw]s} cj:yfdf ToxL 5f]l8 ;}lgsx? uP .
hfFbfhfFb} tfnfjfgLsf] lj?bw, ax'/fli6«o ;]gfsf lj?bw s]xL af]n]sf]
v08df Hofg dfg{] wDsL klg lbP .
ca cSt/ kl/jf/;Fu s]xL afFsL /x]g . ;j{Zj u'Dof] . rf/}
hgfsf] /f]bg, qmGbg, lrTsf/ / cft{gfb s;}n] ;'g]g, sf]xL dbbtsf]
nflu cfPg, sf]xL af]n]g . h;n] HofbtL u/]sf lyP, pg}n] ;'g]/
cfgGb lnP . cSt/ / cNtfkmsf] afFw]sf] 8f]/L vf]ln lbg] ToxfF sf]xL
lyPg . jflxbf / gflhdf cfkmg} kL8fdf vKg g;sL /StfDo cj:yfdf
e'OFdf nl8/x]sf lyP . dxfg cNnfx tfnfn] dflyaf6 of] kL8f b]v]sf
eP klg s'g} dbbt u/]gg . pgn] dfgj lqmofsnfkdf x:tIf]k
ug'{ x'Fb}g . dfq x]/]/ dgf]/~hg ug'{k5{ .
csf{] lbg ljxfg jflxbfn] ;a} ;fdu|L tof/ kf/]/ cSt/
nfO{ lap“emfpg uO{ . p;n] egL ækfkf, of] b]z ca xfd|f] /x]g . xfdL
xfd|f] b]z vf]Hg hfg'k5{ . cfh} hfg'k5{, p7gf]; .Æ
ljxfgsf] pHofnf] ga:b} rf/} k|f0fL 3/af6 lg:s]/ l;l/of
tkm{ lxF8] . k|To]sn] lk7o'df ;–;fgf u7/Lx? af]s]sf lyP . pgLx?
cfkmgf] b'Mv]sf] z/L/ l3;fb}{ lyP . krf;f}F jif{ b]lv a;]sf] 3/, t/sf/L
jf/L / kfpF/f]6L sf/vfgf TolxF /xof] .
!!= xl/tf/f
æs'n]sL cfdf .Æ
æxh"/ .Æ
æxfd|f] s'n]sf] ca :s'n hfg] ;do cfO;Sof] . hfgsL klg
b'O{ jif{sL eO;sL . xfdL emg emg ul/a x'Fb} uPsf 5f}F . kfFr
jif{ cl3 c+zjG8f ul/ 5'6l6Psf b'a} bfh'x? lbg k|ltlbg wgLx'Fb}
uPsf 5g . ca t k]6 kfNg ;d]t lbglbg} Hofnf dhb'/L ul/xg' k/
sf] 5 . ePsf] hUuf hldg klg ;a} a]r]/ vfO ;lsof] . s] u/L 5f]/
f5f]/L kfNg] < s;/L k9fpg] < dnfO{ s]xL pkfo cfpFb}g < s]xL
h'StL ;f]Rg' k¥of] s] . gq xfdL vfg} gkfO{ dg{] eof}F .Æ xl/n] xfO
sf9b} eGof] .
;fFemsf] vfgf vfP/ aflx/ cfFugdf a;]/ zLtn vfFb} lyP, xl/ /
p;sL :jf:gL tf/f . 5f]/f] s'njL/ kfFr jif{sf] lyof], hf] otfptf
rsrs ul//x]sf] lyof] eg] 5f]/L hfgsL cfdfsf] sfvdf kN6]/
cfsf;lt/ x]b}{ lyO{ . j}zfv dlxgfsf] ;do rf}/hxf/L h:tf]
udL{ 7fpFdf lah'nLsf] cefjdf sf]7f leq a:g sl7g lyof] . /ftLdf
w/}h;f] dflg;x? aflx/} ;'Tg] uy{] . cfsfz ;kmf lyof] . o; kfnL
lxpFbdf klg kfgL gk/]sf]n] lxpFb] v]tLkftL klg /fd|f] ePg . j}zfv
dWo];Dd kfgL k/]sf] lyPg . cfsfzdf st} afbnsf
l5sf{ldsf{ b]lvPsf lyPgg . To;}n] xl/sf] rf/ hgfsf] kl/jf/ klg /
ftLdf aflx/} v'nf cfsfzd'lg ;'Tg] ub{Yof] .
kfFr jif{ cl3 ljjfx ul/ NofPsL xl/sL :jf:gL tf/f 6f6fufpF
a:g]tsL 5f]/L lyO{ . p lgs} df]6L3f6L / vfOnfUbL lyO{ . kfFr jif{sf]
s'nlj/ / b'O jif{sL hfgsL klg cfdf h:t} df]6f3f6f lyP . ljjfx
ul/ NofPkl5 dfq tf/fsf] c;Eo hªunL :jefj / vGr'jf afgL ;a}
nfO{ yfxf eof] . xl/sf] 3/sf s;}NffO{ p;sf] afgL Joxf]/f dg k/]g .
p;sf] lrl6Ss k/]sf] uf]/f] cg'xf/n] ubf{ xl/ p k|lt cfslif{t ePsf]
lyof] . ljjfx ul/ NofPkl5 c? h:tf] ;'s} g/fd|f] afgL ePklg
nf]Ug]nfO{ eg] p;n] v'j dfof uyL{ . c?;Fu hlt emu8f u/]klg
nf]Ug];Fu n';'Ss kyL{ . To;}n] kl/jf/sf c? ;b:on] of] :jf:gL;Fu t]/
f] 3/hd x'g ;Sb}g . o;n] tnfO{ /;ftndf 8'afpF5], o;nfO{ a]n}df
5f]l8b] eg]/ w]/} ;DemfpFbf klg xl/n] tf/fsf] xft 5f]8g ;s]g .
cGtdf xl/sf afa' led;]gn] tLg} efO 5f]/fx?nfO{ c+zjG8f ul/ cnu
ul/lbP . kfFr jif{ cl3 c+zjG8f ul/ 5'6l6Psf b'j} bfh'x?n]
cfkmgf] ;DklTt c? a9fPsf lyP eg] xl/sf] eg] ;a} ;lsP/ 6f6
kN6]sf] lyof] . tf/f lgs} vGr'jf lyO{ . lbgdf rf/ kfFr k6s vfGyL .
hlt vfPklg p;nfO{ vfpvfp nflu/xGYof] . vfg]s'/f klg h:tf] eP
klg x'GYof]. ld7f] gld7f] eGg] lyPg . eft, /f]6L, bxL, b'w,
df;', ;fu;AhL, l98f], u'Gb|'s h] klg vfGyL . 5f]/f5f]/L klg cfdf h:t}
lyP . tf/f emg emg df]6fpFb} uPsL lyO{ . sfnf] skfn, ufhn] cfFvf,
kftnf cf]7, uf]/f] /ª, nfdf] gfs ePsL tf/f klxn] lrl6Ss k/]sL
k'tnL h:t} b]lvGyL t/ clxn] df]6fP/ 3}6f] h:t} x'g yfn]sL lyO{ .
sfd ug{ klg lgs} clN5 uyL{ . o:tf] ePklg s] 3/ ;k|GYof] / <
afnLgfnL /fd|f] x'g 5f]8of] . uf]8d]n gePkl5 cGg kmNg] s'/f ePg .
ePsf] u/uxgf a]r]/ vfP . x'Fbf x'Fbf afj'n] /f]Sbf /f]Sb} hUuf klg a]Rg
Eofof] xl/n] . ca clxn] Hofnf dhb'/L u/]/ vfgkLg h'6fpg] afWotf
cfO nfu]sf] lyof] .
xl/n] k9g ;s]g . aNn tNn lr6 rf]/]/ P;Pn;L ;Dd kf;
u/]klg cfO=P= k9g g;sL Tolts} 5f]8of] . tf/f klg cN5L :jefjn]
ubf{ k9g g;sL ltg kN6 P;Pn;L lbP/ kf; ug{ g;sL yfs]sL lyO{
. To;kl5 k9fO{sf] gfd} lng 5f8L . sfF;]sfF;] Ps}gf;] eg] h:t} xl/n]
dg k/fof] . xl/sf af s]6L dfUg cfP . ljjfx eOxfNof] . rfnrng
a'emg] df}s} ldn]g . ljjfx ePkl5 yfxf eof] sL p vfP/ slxNo}
gc3fpg] cfOdfO lyO{ . p;sf] d'v 5'/f h:t} lyof] . d'v dfq xf]Og,
p;sf] xft ;d]t rNbYof] . Ps jif{ leq} p;n] ;f;', ;;'/f, h]7fHo" /
h]7fgL;Fu afemfafem ul/;s]sL lyO{ . h]7fgLx?;Fu t sof} k6s
s':tL ;d]t v]n]sL lyO{ . ;f;'sf] ;d]t skfn n'5g EofPsL lyO{ .
ufpF3/ s;};Fu p;sf] /fd|f] ;DaGw /x]g . ;a} p;Fu 8/
fpy] / ;ts{ /xGy] . nf]Ug];Fu eg] p slxn} emu8f ulb{gyL, ld7f]
af]NyL / lgs} dfofn' Jojxf/ b]vfpyL . oxL s'/f crDd nfUbf] lyof] .
oxL sf/0fn] ubf{ xl/n] p;nfO{ TofUg ;s]sf] lyPg .
æs'n]sf af, dnfO{ o:tf s'/f s]xL yfxf 5}g . a? tkfO{s}
bfO{ efpHo";Fu uP/ ;f]w] yfxf x'GYof] sL < s]xL g s]xL pkfo t
cj:o atfpnfg .Æ tf/fn] egL .
æxf] t gL Û t}Fn] l7s} elg; . kfFr jif{ leq} pgLx? olt wgL
s;/L eP eGg] s'/f t pgLx?nfO{ g} yfxf xf]nf gL Û a? d ef]ln g}
uP/ 7'NbfO ;Fu ;Nnfx dfU5' . ca t xfdLn] klg s]xL ug}{ k5{ .Æ
xl/n] v';L x'Fb} eGof] .
p ef]lnkN6 ljxfg} p7]/ cfkmgf] h]7f] bfHo" ?kl;+xsf] 3/df k'Uof]
. ?kl;+xsf] 3/ k"j{lt/sf] le/fnf] kfvf]df lyof] . ltgtn] lrl6Ss k/]sf]
/ftf] / ;]tf] df6f]n] lnk]sf] 9'ªufsf] 5fgf] ePsf] 3/ lgs} ;fgbf/ lyof]
. 3/ k5fl8sf] uf]7df b'O{j6f e}F;Lx?, b'O{j6f uf]? / Pp6f ufO{ afFw]sf]
lyof] . p;sf] bfOnfO{ e]6]/ p;n] eGof] æbfHo", d cfh Pp6f ;Nnfx
dfUg cfPsf] 5' . /fd|f] ;Nnfx lbP/ dnfO{ of] ul/aLsf] k~hfaf6
arfpgf]; .Æ
æs] ;Nnfx dfUg cfO; <Æ ?kl;+x a/08fdf k/fnsf] u'Gb|Ldf
a;]/ r'/f]6 lkpFb} lyof] . r'/f]6sf] w'jfF uf]nf] kf/]/ p8fpFb}
p;n] ;f]Wof].
xl/n] bfO{af6 r'/f]6 lnP/ Ps ;sf]{ tfGb} eGof] æbfHo', cfh
eGbf kfFr jif{ cl3 c+z j08f ul/ 5'6l6bf ltg} efOn] a/fa/ ;DklTt
kfPsf lyof+} . clxn] tkfO{x? o:tf] /fd|f] aGbf]j:t u/L a:g' ePsf]
5 . d]/f] t ;a} ;DklTt klg ;lsof] . emg kl5 emg sªufn x'Fb}
uPsf] 5' . clxn] t k]6 kfNg ;d]t b}lgs Hofnf dhb"/L ug'{ k/]sf] 5
. dh'b"/L gu/]sf] lbg ef]s} a:g' kg]{ cj:yf cfO{ ;Sof] . . tkfO{x?n]
h:tf] k};f sdfpg] s]xL h'StL a'blw eP l;sfO{ lbg'x'GYof] sL
eg]/ ;Nnfx dfUg cfPsf] 5' .Æ
?kl;+xn] jfofF v66f dfly bfofF v'66fsf] pk/v'66L nufof] .
nfdf] h'Fufdf xft k]m¥of] / xl/lt/ rf]/ cf}nf] b]vfpFb} eGof] æx]/ sfG5f,
t]/f] aNn a'blw lkm/] h:tf] 5 . t}Fn] cfh;Dd s;}sf] ;'lgg;
 . :jf:gLn] eg]sf] dfq ;'lg; . t}Fn} k9g klg ;lsg; . cN5L ul/; .
ca d h:tf] hflu/ vfg t g;Sg] eO; . d}n] eg]sf] dfG5; eg]
clnslt k};f h'6fP/ k;n u/]/ a; . v]tLkftL u5{; eg] t]/
L :jf:gLsf] hLpg} xlNnb}g, PSn} s] ;Snf; . k;ndf w]/} bf}8w'k klg
ug'{ kb{}g .Æ
æd;Fu Ps k};f 5}g . :jf:gLsf u/uxgf, hUuf, hldg ;a} a]r]/
vfO;s]F . ca k;n s] k};fn] u?F bfHo" <Æ
æk};fsf] lrGtf gu/ . sfd ug]{ dfG5]nfO{ ;a}n] ;xof]u u5{g .
b'O{ rf/ xhf/ d lbG5', To:t} dfOnf;Fu dfu . af;Fu klg clxn] k};f
5 . c:tL e}F;L a]Rg' ePsf] 5 . otf ptf u/L krf; ;f7L xhf/
h'6fP/ k;n u/ .Æ
xl/sL h]7L efpHo' leqaf6 s'/f ;'lg/x]sL lyO{ . k};f lbg] s'/
f ;'g]/ p;nfO{ l/; p7of] . p RofFl7b} cfP/ eGg yfnL æof] s'/f
x'g} ;Sb}g . logLx?nfO{ k};f lbg] < logsL :jf:gL s:tL 5 gsRr/L Û
Tof] k};f NofPsf] yfxf kfpg] xf] eg] b'O{ lbgdf vfO{ ;S5] .
p;nfO{ ef]nLsf] s] kL/ x'G5 / < s;}nfO{ ;xg] xf]Og . sFxL
P“]rf]k}“rf] ug]{ xf]Og . 3/df sf]xL cfof] eg] kfgL g} glbP/ ufnL u/]/
k7fp5] . sf]xL kfx'gf cfPsf] ;xg] xf]Og . cfFugaf6} nv]65] . Ps
kfyLsf] eft vfg] vGr'jf kfn]sf 5g :jf:gL . k};f lbP/ stfaf6
NofP/ lt5{g l/g <Æ
xl/n] p“wf]d'G6f] nfP/ 6fpsf] sGofpFb} eGof] æcfhef]nL t
To;sf] klg s]xL xf]; lkm/]sf] 5 . ca To:tf] gunL{, efph' . Ps
k6snfO{ ;xof]u ugf]{; . ca klg s]xL ug{ g;s] k]m/L eGg cfpg] 5}
g .Æ
æx'Fb}g, x'Fb}g . k}n] cfkmgL :jf:gLsf] afgL ;'wf/ . afgL ;'w|]sf]
yfxf kfPkl5 dfq xfdL ;xof]u u/f}Fnf .Æ efph'n] 7'N7'nf] :j/df egL
/ leq lt/ uO{ .
æx'g t xf] sfG5f, t]/L :jf:gLsf] afgL g;'w|];Dd ;xof]u
ug'{ klg a]sf/} 5 . ;a}sf] egfO{ ToxL 5 sL a'xf/Ln] nfh ;/d s]xL
gdfgL ;a}nfO{ ufnL ul5{g . ;a};Fu emu8f ul5{g . 3/df cfPsf
Oi6ldq / kfx'gfx?nfO{ a:g glbO{ wkfpl5g . To:tf]
afgL ;'wfg{ ;S5; eg] xfdL cj:o ;xof]u u/f}Fnf . clxn] hf / oxL
s'/f eg .Æ ?kl;+xn] eGof] .
xl/ cFWof/f] d'v nufpFb} p7of] / lg/f; eP/ 3/lt/ nfUof] . 3/
k'u]/ lgGGofp/f] d'v nufP/ lkF9Ldf YofRr a:of] . nf]Ug]sf] cFWof/f]
d'v b]v]/ tf/fn] ;f]wL ælsg s]xL gaf]nL a:g'eof] < s] eg] bfOx?n]
<Æ
xl/n] 6fpsf] p7fP/ :jf:gLlt/ x]¥of] / eGof] æbfh'n] ;xof]u
gug]{ eP .Æ
ælsg ;xof]u gug]{ /] < xfdLn] s] lj/fPsf 5f}F / <Æ tf/fn]
k'gM ;f]wL .
xl/n] lgwf/sf kl;gf k'5b} eGof] æxfdLn] s;}nfO{ ;xof]u ub}
{gf} /] Û 3/df cfPsf Oi6ldqx?, cfkmGtx? / kfx'gfx?nfO{ enfs';f/L
ub}{gf} /] Û kfgL g} glbO{ nv]65f}F /] Û ;a};Fu emu8f u5f}{F /], ufnL u5f}{F
/] Û c?nfO{ cK7]/f] kbf{ ;/;fk6, P]“rf]k}Frf] ub}{gf} /] Û To:tf] afgL
g;'wf/];Dd ;xof]u ub}{gf}+ eg] .Æ
tf/f cfkmgf] nf]Ug]sf] 5]pFd} cfP/ a;L . s]xL ;do b'j} r'krfk
a;] . Ps If0f kl5 tf/fn] egL æcfh;Dd h] eof] eof] . ca b]lv
xfdL klg kfx'gfx?nfO{ af]nfO{ af]nfO{ ld7f] dl;gf] v'jfpFnf . lsg
kL/ ug'{x'G5 < :jfut ;Tsf/ u/f}Fnf, enfs';f/L u/f}Fnf, /fd|f] Jojxf/
u/f}Fnf . of] d]/f] sa'n eof] . ca v';L x'gf]; .Æ
ækSsf xf] <Æ
ækSsf xf], hfFrL x]gf]{; g ÛÆ
æn t To;f] eP cfh}af6 ;'? u/f}F . d cfh ;fFem g} kfx'gf
af]nfP/ NofpF5' . tF /fd|f] Jojxf/ u/]; .Æ
æx'G5 t egL ;s“] . af]nfP/ Nofpgf]; .Æ
lbpF;f]df b'j}hgf ldn]/ 3/ ;kmf u/] . kfx'gf
cfPkl5 ;'TgnfO{ sf]7f, cf]9g], cf]5ofpg] ;a aGbf]a:t eof] . ;fFem
kv xl/ kfx'gf af]nfpg d"naf6f]sf] j/lkknsf] rf}tf/f]df uP/ a:of] .
p;n] rf}tf/f]df a;]/ af6f] lxF8g] dflg;x?nfO{ /f]s]/ eGYof] æs]
tkfO{x? d]/f] 3/df af; a:g hfg'x'G5 < d tkfO{Fx?nfO{ vfg
a:gsf] /fd|f] Joj:yf u5'{ .Æ
ækfun dfG5] .Æ eGb} a6'jf cufl8 a9y] .
w]/} dfG5]nfO{ p;n] kfx'gf alg lbg cg'/f]w u¥of] t/ pgLx?n]
emg pN6f] ;f]Fr]/ af; a:g dfg]gg . /ft kg}{ nfu]sf] ;dodf b'O{ hgf
dflg;x? cfP . pgLx?nfO{ b]v]/ xl/n] eGof] æP xh'/ Û /ft kl/;Sof] .
ca sxfF hfg'x'G5 < cfpgf]; d]/f] 3/df hfpF . d vfg a:gsf] k};f
klg lnGg . /fd|f] :ofxf/–;Tsf/ ug]{5' .Æ
pgLx?nfO{ af; rflxPsf] lyof] . To;}n] xl/;Fu hfg tof/ eP .
xl/ lgs} v';L x'Fb} kfx'gf lnP/ 3/df k'Uof] . sf]7fdf kfx'gfx?
nfO{ ;Ddfgk"j{s a;fof] . To;kl5 tf/fnfO{ eGof] æP s'n]sL cfdf, d}
n] kfx'gf af]nfP/ NofPsf] 5' . pxfFx?sf] /fd|f] Vofn /fVg' . tF
cf]vndf wfg s'6]/ rfdn tof/ u/ . d ufpFlt/ uP/ Pp6f efn]
s'v'/f lsg]/ NofpF5' . kfx'gfx?nfO{ df;' eft v'jfP/ /fd|
f] :ofxf/ ;Tsf/ ug'{k5{ .Æ
æx'G5, d ;a} u5'{, tkfO{ rfF8} cfpg'xf]nf .Æ tf/fn] egL .
xl/ ufpFlt/ nfu]kl5 tf/fn] dgdg} ljrf/ u/L …cfh oL eft]x?
geP t dhf;Fu df;' eft vfg kfOg] lyof] . d}n] b'Mv ug]{, oL
glrg]sf et'jfx?n] df;'eft vfg] eP, cfk"m eg] x]/]sf] x]¥o} .Ú p;n]
tL kfx'gfx?nfO{ eufpg] h'StL ;f]Rg yfnL . df;'–eft vfg kfOg]
sNkgfdf 8'Ab} d'vdf kfgL cfpg yfNof] . p;n] Pp6f h'lSt lgsfnL .
p;n] b'a} kx'gfx?n] b]Vg] 7fp“df cf]vn /fv]/ d';n rnfpg
yfnL . agfj6L cfF;' lgsfn]/ ?Fb} d';n rnfpFb} ul//x]sL lyO{ . 5f]/
f5f]/L glhs} cfFugdf v]Nb} lyP . p /f]Psf] b]v]/ Pshgf kfx'gfn]
glhs} uP/ ;f]Wof] ælbbL Û xh'/ lsg /f]O/xg' ePsf] 5 < wfg s'6g
ufx|f] ePsf] 5 eg] xfdL ;xof]u u5f}F gL ÛÆ
p emg cfjfh lgsfn]/ ?Fb} eGg yfnL æxf]Og xh'/, wfg s'6g
ufx|f] eP/ xf]Og, d cs}{ kL/n] /f]O/x]sL 5' .Æ
kfx'gfn] k'gM ;f]Wof] æs] kL/n] /f]O /xg'ePsf] 5 < eGgf]; g Û
xfdL s]xL dbbt ug{ ;S5f}F sL <Æ
tf/fn] emg 8fFsf] 5f]8]/ ?Fb} egL ætkfO{x?nfO{ 9fF6]/ s] u?F <
tkfO{x? o:tf] slnnf] pd]/sf tGg]/Lx? x'g'x'G5 . d]/f] 3/sf a'9f lgs}
l/;fxf 5g . k|To]s lbg kfx'gf af]nfP/ NofpF5g . /ftL oxL d';nn]
xfg]/ df5{g . sf]xL sf]xL dfq afFr]/ hfG5g . sf]xL oxL d5{g . /
ftL /ftL dnfO{ klg d/]sf nf; af]s]/ gbLdf kmfNg hfg'k5{ . ToxL
kL/ k/]/ ;fFem k¥of] sL ?g dg nfU5 . cfh emg tkfO{x? h:tf
snsnfpbf tGg]/Lx? csfnd} dg'{x'g] eof] eGg] kL/n] /f]O/x]sL 5' .Æ
æxf] / < ToxL eP/ t xf]nf, af]nfO{ af]nfO{ NofPsf] . ;+sf t
klxn} nfu]sf] lyof], of] dflg;n] lsg s/ u/]/ hfpF hfpF eG5 eg]/ .Æ
otL eGb} p leq uP/ csf]{ ;fyLnfO{ of] s'/f ;'gfof] . of] ;'g]kl5 b'j}
kfx'gf xtf/ xtf/ cf–cfkmgf kf]sf kGt'/f af]s]/ h'Tff nufpFb} s'n]nd
7f]s] .
pgLx? uPsf] yf]/} ;do kl5 g} s'v'/f] lnP/ xl/ klg 3/df
cfOk'Uof] . kfx'gfx?nfO{ gb]v]kl5 p;n] tf/fnfO{ ;f]Wof] æv} kfx'gfx?
<Æ
æv} s] eg' < d}n] d';nn] wfg s'6b} lyPF . d';n lbgf]; v]nfpF5f}
F, eGy] . d}n] otL rfdn s'65', clg lbpFnf eg]sf] t l/;fP/ lx8Lxfn]
.Æ tf/fn] cFWof/f] cg'xf/ nufpFb} egL .
Tof] ;'g]/ xl/n] l/;fpFb} eGof] æToxL hfaf] d';n dfUbf klg
lbg ;lsg; < n] t d';n, d pgLx?nfO{ lbG5' / kmsf{P/ NofpF5' .Æ
p;n] :jf:gLsf] xftaf6 d';n vf]:of] / kfx'gf uPsf] lb;flt/
bu'¥of] . cln k/ uPkl5 p;n] b'j} kfx'gfx?nfO{ b]Vof] . b]Vg] ljlTts}
p;n] hf]8hf]8n] s/fpFb} eGof] ælngf]; xh'/ d';n, clg kms{gf]; .
gl/;fpgf]; , kv{gf]; .Æ
s/fPsf] cfjfh ;'g]/ b'j}n] k5fl8 kms]{/ x]/] . ldld{/] cFWof/f]df
xl/n] eg]sf] s'/f s]xL a'e]mgg t/ d';n xftdf af]s]/ bf}8]/ cfk}mlt/
cfPsf] b]v] . Tof] b]v]/ Pp6fn] eGof] æx]/ x} x]/ . To;sL :jf:gLn]
l7s} eg]sL /lx5 . d';n af]s]/ xfdLnfO{ dfg{ cfpFb}5 . n l56f] l56f]
bu'/ . cln l9nf] u/]sf] eP t b'i6n] ljtfpbf] /x]5 gL .Æ
æxf] t gL, efUon] afFlrof] .Æ csf]{n] eGof] .
b'j}hgf Hofg xTs]nfdf /fv]/ a]tf]8;Fu bu'/] . xl/n] w]/} a]/ bf}
8bf klg pgLx?nfO{ e]6fpg ;s]g . cGtdf s]xL gnfu]kl5 lg/f;
eP/ 3/ kmSof]{ .
;fFemdf df;'–eft vfP/ tf/f 8Dd c3fO{ / 8sfg{ yfnL . xl/ eg]
kfx'gfx? cfk'mnfO{ b]v]/ emg lsg a]tf]8;Fu efu]/ uPsf xf]nfg
eg]/ ;f]Rb} lyof] t/ s]xL pTt/ kfPsf] lyPg .
!@= xl/dfof
b]zsf] ;a}eGbf 7'nf] a; c88f xf] of] uf]ªua' a;kfs{,
h;nfO{ gofF a;kfs{ klg elgG5 . oxfFaf6 b}lgs xhf/f}F uf8Lx?
b]zsf ljleGg efudf hfgsf nflu /dfgf x'G5g . TolTts}uf8Lx?
lelqG5g klg . u/La / dWod ju{sf g]kfnLx?sf] nf]slk|o oftfoftsf]
;fwg ag]sf] 5 a;;]jf . slxn]sfxLF k};f sd ePsf ljb]zL ko{6sx?
/ g]kfnsf] k|fs[lts b[Zo x]b}{ hfg] OR5f ePsf JolStx? klg a;sf]
ofqf u5{g . wgf9o JolStx? a;sf] ofqf ub{}gg . pgLx? Kn]g
r95g jf cfkmg} lghL sf/df ofqf u5{g lsgsL g]kfnsf] a; ;]jf
l g s } c ; ' / l I f t 5 . ; 8 s b ' 3 { 6 g f d f g ] k f n n ]
ljZjsf ;Dk"0f{ b]znfO{ pl5g]sf] 5 . b}lgs h;f] ;8s b'3{6gf eP/
dflg;x? d/]sf] ;dfrf/ cfO/xG5 . g]kfnLsf] lgolt egf}F sL ;/sf/
sf] hgtf k|ltsf] nfk/afxL egf} o:tf] c;'/lIft ofqfsf nflu xfdL
afWo 5f} . ;fF3'/f] / vfN8f v'N8L ePsf] hh{/ ;8s x'g', clgoldt
tl/sfn] uf8L rnfpg', 6«flkms lgod pnª3g ug{', a;sf] 5tdf a;]/
tyf 9f]sfdf e'mlG8P/, sf]rfsf]r u/]/ ofqf ug'{, 8«fOe/n] dfbs kbfy{
;]jg u/L uf8L rnfpg', 3'DtL af6f] x'g', ;jf/L nfO;]G; lbg] tl/sf /
fd|f] gx'g' cflb sf/0fn] b3{6gf e}/x]sf 5g / oL s'/fdf ;'wf/ gx'g] xf]
eg] o:tf b'3{6gfx? klg eO/xg] 5g . t}klg of] a;kfs{df b}lgs
dflg;x?sf] 7"nf] le8 hDdf x'G5 . g]kfnsf k|To]s lhNnfsf s'gf
sGb/fsf dflg;x? e]6g ;lsG5 oxfF . cf–cfkmgf] uGtJosf]
lj1fkg / k|rf/k|;f/n] sf]nfxnsf] ?k lnPsf] x'G5 . kf]v/f====kf]v/
f=====, emfkf=====emfkf=====, sfFs8leTtf, dx]Gb|gu/, ;'v{]t, afUn'ª g]kfn
uGh, w/fg=====w/fg========, wgs'6f eGb} vnf;Lx? lrRofO/x]sf x'G5g
. o:t} eL8ef8df d}n] Pshf]l8 bDkltnfO{ /Tgkfs{af6 a;kfs{df
lnP/ cfPF . pgLx?sf] ;dfg, kf]sf, kGt/f 6oflS;af6 ptf/]/, ;jf/
Laf6 ef8f a'em]/ 6oflS;df a:g} nfu]sf] lyP“, Pp6f cfjfhn]
dnfO{ cfslif{t u¥of] . Pp6L dlxnfn] dnfO{ ;f]Wb} lyOg æafa',
afg]Zj/ stf k5{ <Æ
pgL cGbfhL k}tfln; krf; jif{sL h:tL b]lvlGyg t/ skfn
km'n]sf] lyPg . rfp/L k/]sf ufnf, sn]6L k/]sf cf]7, leq u8]sf
cfFvf / cg'xf/df cfPsf] sfnf] kf]tf]n] ubf{ pgsf] a'9of}nLsf] nIf0f
b]vfO /x]sf] lyof] . pgn] w]/}lbg b]lv skfn sf]/]sL lyOgg xf]nf .
ebbf tl/sfn] ;]k;fk kf/]/ k5fl8 nu]/ k'/fgf] sk8fsf] km'sf{n]
afFw]sL lyOg . cfsf;L /ªsf] d}nf] Anfph / ;:tf] vfnsf]
OlG8og ;'tLsf] wf]tL nufPsL lyOg . v'66fdf Knfli6ssf /ftf
hflnbf/ rKkn lyP eg] xftdf k'/fgf] lk7o'df af]Sg ldNg] h]G6;
Aofu lyof] . o:tf] nfUYof] sL pgL lgs} u/La, c;Eo tyf kl/ToSt u|
fld0f dlxnf x'g . t} klg d}n] eg]“ æ6ofS;Ldf hfg'x'G5 < d k'¥ofO
lbG5' afg]Zj/ .Æ
æn afa' k'¥ofO{ lbgf]; g wd{ nfUnf .Æ pgn] ljlGt u/] em}F ul/g
.
ærf/ ;o nfU5 gL, lbg'x'G5 < d tkfO{sf] a:g] 7fpFd} 5f]l8 lbG5'
.Æ d}n] eg]“ .
æd ;Fu ltg ;o dfq 5, nlu lbgf]; g afa' , d cfktd} 5' .Æ
pgn] k'gM cg'/f]w ul/g .
d]/f] 8]/f klg k'/fgf] jfg]Zj/df lyof] . o;} pt} hfg'5, To;} pt}
hfg'5 . ofq' klg nUg], 8]/f klg hfg] ubf{ gf]S;fg gePsf]n]
ltg ;od} uf8L r9fpg] dg agfP“ . ljxfg rf/ ah] b]]lv slt uf8L
rnfpg' < ;fx'nfO{ uf8L a'emfP/ xf]6]ndf vfgf vfpGh]n t cf7
klgahL ;S5 . ;fFemsf] kfFr ah]sf] lyof] . cFWof/f] ePsf] lyPg .
To;}n] 8]/flt/ hfg] ljrf/ u/]/ eg]“ æx'G5, ufl8df a:gf]; t/ d c?
;jf/L ldNof] eg] xfN5' x}, kl5 gs/fpg' xf]nf .Æ
æx'G5, afa' x'G5 .Æ eGb} pgL k5fl8sf] l;6df al;g . d}n]
k5fl8 kms{]/ pgL a;]lt/sf] 9f]sf 9ofSs nufP“ . a;kfs{sf] u]6df
cfpFbf gcfpFb} sf]xL /Tgkfs{, sf]xL l;+xb/af/, sf]xL gofF jfg]Zj/
hfg] ;jf/Lx? e]l6P . d}n] eg] æc06L tkfO{ cufl8 cfp“gf]; .Æ
pgL cfkmgf] Aofu ;dft]/ aflx/ lgl:sOg . d}n] 6oflS;sf]
cfufl8sf] 9f]sf vf]n]kl5 d]/f] afofFlt/sf] l;6df al;g . d}n] plglt/
sf] 9f]sf nufP“ . k5fl8 ev{/ e]l6Psf ofqLx?nfO{ b'O{ b'O{ ;osf b/
n] a;fPF . 6ofS;L afnfh' afOkf; x'Fb} c:sn SofDk;, n}grf}/, s]z/
dxn x'Fb} hdnaf6 lqrGb| sn]h ;Dd k'Ubfcln cln cFWof/f] a:g
yfNof] . eb|sfnL, l;+xb/af/, dfOtL3/ x'Fb} gofF afg]Zj/ rf]sdf k'Ubf
c? ;a} ofqLx? cf]nL{;s]sf lyP . /fd|} cFWof/f] eO;s]sf] lyof] . d}
n] ;f]w]“ æcG6L tkfO{ sxfF emg{] xf] <Æ
ædnfO{ t yfxf 5}g afa', afg]Zj/ eGy]F, sxf“lg/ xf] <Æ pgn]
elgg .
æs] u/f}F t, gofF afg]Zj/ rf]s oxLF xf], oxL emg'{x'G5 <Æ
æn afa' of] gDa/df k'¥ofOlbgf]; . of] d]/f] dfdfsf] kmf]g gDa/
xf] .Æ
æof] gDa/sf] df]jfOn ePsf] dfG5] sxfF 5g sxfF, s;/L yfxf
x'G5 < kmf]g u/]/ af]nfPkl5 cfOxfNg' x'G5 gL tkfOFsf] dfdf .Æ
æd;Fu df]jfOn 5}g . tkfO{;Fu 5 eg] kmf]g ul/lbgf]; g afa' .Æ
æv} gDa/ lbgf]; . dfdfsf] gfd s] xf] <Æ
æjL/ k|;fb vgfn .Æ
æclg tkfO{sf] gfd <Æ
æxl/dfof kf}8]n .Æ
d}n] kmf]g nufPF . sDKo'6/sf] cfjfh cfof] æof] gDa/ /lhi6/
ul/Psf] 5}g . s[kof r]s ug'{xf]nf, wGojfb .Æ
b'O{ ltg k6s kmf]g nufpbf klg ToxL cfjfh cfPkl5 d}n] eg“]
æcG6L tkfO{nfO{ s;n] unt gDa/ lbP5 . kmf]g nfu]g . c? s;}sf]
gDa/ 5}g<Æ
pgn] elgg æ5 lg lrtjgdf d]/f] efOsf] gDa/ 5 . o;}df kmf]g
u/]/ dfdfsf] gDa/ ;f]lw lbg'xf]; g .Æ
pgn] lbOPsf] gDa/ 8fOn ubf{ km]/L sDKo'6/sf] cfjfh cfof]
ætkfOn] ;Dks{ ug{ vf]Hg' ePsf] df]jfOnsf] :jLr ckm ul/Psf] 5 .
s[kof k'gM k|of; ug'{xf]nf, wGojfb .Æ
æc/] cG6L of] df]jfOnsf] klg :jLr ckm ul/Psf] 5 . l9nf
eO;Sof], cf]ln{g'xf]; sxfF cf]n{g] xf] <Æ d}n] eg]“ .
æafa', d;Fu c? gDa/ 5}g . tkfO{NffO{ hxf“ OR5f nfU5, ToxL
ptfl/lbg'xf]; . d;Fu oxL ltg ;o ?k}ofF 5, lng'xf]; . ;8sdf /ft
sf65' . ef]nL pHofnf] ePkl5 dfdfsf] 3/ vf]Hg'knf{ .Æ
pgn] ;o ;osf ltgj6f gf]6x? dlt/ a9fOg .
d}n] pgL;Fu k};f lnOg . d}n] eg] æclxn] /fVg'xf];, em/]kl5
lbg'xf]nf .Æ
/ft kl/;s]sf] lyof] . d}n] ;f]r] …lar/f cfOdfO dfG5], ;8sdf
sxfF 5f]l8lbg' < cfkmgf] cfdf s:tf], c? cfOdfO{ s:tf] < d]/L
cfdfnfO{ o:t} cfkt k/]sf] eP s:tf] x'GYof] xf]nf <Ú d wd{;+s6df
k/“] . of] cfOdfOnfO{ 6oS;Ldf r9fP/ 7"nf] e"n u/]h:tf] nfUof] .
cfkmgf] sf]7f klg 7"nf] eP t xf] . cf7 km'6sf] ;fgf] sf]7f sxfF nUg' <
t} klg cfkmgL cfdf cfPsf] eP t ToxL sf]7fdf lng'kYof{] . To;}n]
cfkm' ;fyLsf]df ;'Tg hfg] dg agfP/ uf8L cfkmg} 8]/flt/ a9fPF . 8]/
fsf] aflx/sf] uNnLdf uf8L /f]s]/ pgnfO{ eg]“ æpqgf]; cG6L
tkfO{nfO{ oxL 5f]l8lbG5' .Æ
æo:tf] cFWof/f] uNnLdf s] u? afa' < cln pHofnf] 7fpFlt/
5f]l8lbPsf] eP x'GYof] .Æ aflx/ lg:sb} pgn] elgg .
d klg aflx/ lg:s]/ ufl8sf] 9f]sf aGb ub{} eg]“ æcfp“g'xf];
d]/f] kl5kl5 .Æ
cf1fsf/L afns em}F pgL d]/f] kl5 nflug, cfkmgf] yf]qf]
emf]nf ;dft]/ . e'OFtnfsf] ;fgf] sf]7f, 9f]sf vf]n]/ leq k:of}+ .
sf]7fdf Pp6f ;fgf] Pshgf dfq ;'Tg ldNg] vf6 lyof] . To;df
a]/]/ /fv]sf] d}nf] lj:t/f l;/fgLlt/ lyof] . b'O{j6f ;6{x?, ltgj6f
kfOG6x? / Pp6f Hofs]6leTtfdf 7f]lsPsf] lsnfdf nx/} e'lG8Psf
lyP . s'gfdf Pshf]/ rKkn / Pshf]/ h'Ttf lyP eg] e'O{df af]/f
lj5ofOPsf] lyof] . csf{] s'gfdf vfgf ksfpg] UofF; / UofF; r'Nxf],
s]xL efF8fs'F8f / vfglkgsf] ;fdfg lyof] eg] knªd'lg k'/fgf
klqsfx?, b'O{rf/j6f k':tsx? / vqofªv'q'ª 5l/Psf b]lvGy]F . sf]7f
w'Fjfn] sfnf] ePsf], dfs'/fsf] hfnf] nfu]sf], e'OFdf kfgL kf]lvP/
cf]5ofPsf] af]/f s'xL ;s]sf]n] sf]7f 8'ªu uGxfpYof] . sk8fx? ;a} d}
nf ePsf lyP . d}n] eg“] æcG6L, d]/f] sf]7f oxL xf] . xfdL u/La
g]kfnLsf] bzf o:t} xf] . tkfO{nfO{ PSn} ;8sdf 5f]8g dgn] dfg]g,
bof nfUof] . cfkmgL cfdfsf] ;Demgf eof] . tkfO{ oxL a:g'xf]; .
d ;fx'sf]df uf8L a'emfP/ pt} /]:6'/fdf vfgf vfG5' / ;fyLsf]df hfG5'
;'Tg . ef]nL ljxfg d cfPkl5 dfdfsf] 3/ vf]Hg hfg'xf]nf . 9f]sf
nufP/ cf/fdn] ;'Tg'xf]nf .Æ
sf]7fsf] rf/}lt/ cfFvf 8'nfP/ pgn] elgg æafa' tkfO{Fsf] sf]7f t
s:tf] kmf]x/ /x]5 . 8'ªu uGxfO/x]sf] 5 . o:tf]df a:bf lj/fdL kl/
G5 . d cln cln ;kmf ul/lbG5' . cF, ;'Ggf]; t, d}n] ljxfg b]lv s]xL
vfPsL 5}g . tkfO{F;Fu vfgf ksfp“g] aGbf]j:t 5 <Æ
ærfdn, bfn, cfn', g'g, a];f/ / v';f{gL dfq 5, cG6L . c? s]xL
5}g . UofF;,UofF; r'nf] / ef8fFs'8f eg] 5g . vfgf ksfpg emofp
nfU5 . d t w]/} h;f] aflx/} vfG5' . rfdn klg w]/} klxn]sf] xf], lau|
L ;Sof] sL < cG6L, d rfprfp NofOlbG5', ToxL vfP/ ;'Tg'xf]; . s]
ksfpg] emGem6 ug'{x'G5 <Æ d}n] eg]“ .
æx'Fb}g afa', cfh tkfO{ klg oxL vfg'k5{ . d eft, bfn ksfpF5',
tkfO{ 6ofS;L a'emfP/ rfF8} 8]/fdf cfpg'xf]nf . Toltv]/ ;Dd d of]
sf]7f ldnfO{ lbG5' . n of] tkfO{sf] ef8f ltg ;o dWo b'O ;do
lngf];, Ps ;o d} /fV5', ;fk6 eof] . s'g} lbg lbpFnf . of] b'O{ ;o ?
k}ofFsf] wlgofF, n;'g, Kofh / c? s'g} xl/of] t/sf/L Nofpg'xf]nf .
bfn / rfdn 5“b}5 eGg'x'G5, eOxfN5 . u/La g]kfnLn] /fd|f] rfdn
sxfF kfpF5g / < s'x]sf] ePklg ksfpFbf dnf{ gL ls6fg' .Æ pgn]
elgg . æc afa', kfgL stf xf]nf < 6jfOn]6 klg b]vfOlbg'xf]; g, x}
afa' .Æ
d}n] eg] æcfpg'xf]; aflx/ . oL oxfF wf/f] 5 . of] 3/sf]
k5fl8 ;f}rfno 5 . ;fFrf] lngf]; .Æ
pgn] ;f}rfnosf] ;fFrf] lnb} elgg æn afa', ca tkfO{ hfg'xf]; .
pt} ga:g'xf]nf x}, d b'O{ hgfs} nflu vfg ksfp5' .Æ
d}n] uf8L lnP/ ;fx'sf] 3/df a'emfPF . ef8f klg a'emfPF . ;fx'sf]
3/sf] u]6 aflx/ cfP/ 8]/fdf hfpF sL ghfpF egL cndn ul//x]F .
dgdgdf ;f]r]“, …cG6L t/sf/L Nofpg] cfzfdf eft / bfn ksfP/
a;L/x]sL xf]lng . k};f klg pg}sf] xf] . d]/f] egf}F eg] d]/} xf] . 6ofS;L
ef8f ltg ;o dWo] s} g xf] . t/ c? rf/ hgfn] lt/]sf] af6}
dnfO{ ef8f eGbf a9L cfO;s]sf] lyof] . 3f6f t k/]sf] lyPg . Tof]
lx;fjn] of] k};f pg}sf] xf] . lar/f ljxfg b]lvsL ef]sL, kv{]/ al:ng,
hfg} k¥of] .Ú
t/sf/L k;ndf uP/ wlgofF, n;'g, Kofh u/L ;o ?k}ofFsf] /
6df6/, d'nf tyf sfpnL u/L ;o ?k}ofFsf] lsg]/ ;':t ;':t lx8b}
sf]7fdf k'u]F . Ps 306f eGbf t a9L g} ;do nfUof] xf]nf .
sf]7fdf k:bf t rdTsf/ kf] b]v]F . cl3;Ddsf] cFWof/f] sf]7f
clxn] Ps}If0fdf pHofnf] eP5 . knª s] egf}F, vf6 s'gflt/ ;/]sf],
dfs'/fsf hfnf ;a} ;kmfr6, lbjfndf nfu]sf sfnf bfux? ;a} ;kmf
ePsf, e'OF k'5]/, efF8fx? dfem]/ l6lnSs k/]sf, lj:t/f lrl6Ss
ldn]sf] . sf]7f t zfgbf/ b]lvg yfn]5 . h'Ttf rKkn 9f]sfsf] s'gfdf,
efG;f emofnsf] 5]pdf, Uof; hf/ / r'Nnf] ;d]t 6Nsg] eP5 . dnfO{
b]v]/ pgn] elgg æafa' gcfpFb} ;a} l7s kf5{' eg]sL lyP“, ;lsg .
ef]sf] k]6n] hfFu/} nfu]g . d}n] tkfO{sf e'Odf lj5ofPsf s'x]sf af]/
fx? kmflnlbP“ . knªd'lg ltgj6f af]/fx? /x]5g . clxn] sfd rnfp,
ToxL cf]5ofO lbPsL 5' . ef]nL 7'nf] vfn] l;of] Nofpg'xf]nf , af]/f
vf]n]/, l;nfP/ /fd|f] sfk{]6 agfO lbg]5' . d tkfO{sf d}nf sk8fx?
klg ef]nL ;kmf ul/lbpFnf . d]/f] sk8f klg sxfF ;kmf 5g / < Ps
dlxgf eof] g'xfPsL, n'uf wf]PsL 5}g . ef]nL ;a} u5{' . cF x]gf]{; t
tkfO{sf] rfdndf t slgsf / e'; dfq /x]5 . s;/L vfg' eof]
xf]nf eft < lgkmGbf olt e'; / slgsf lg:Sof] .Æ pgn] Kn]6df /x]sf]
e'; / slgsf b]vfOg .
ænf]Ug]dfG5]sf] efG;f t eof] cG6L, e'; g ;'; ksfof] vfof] .Æ d}
n] cfZro{ rlst x'Fb} eg] æcG6L, tkfO{ t sDKo'6/ xf] ls s] xf] < Ps
306fd} rdTsf/} ug'{ eP5 . . d c? s;}sf] sf]7fdf k;] h:tf] nfu]/
kms{g kf] nfu]sf] lyP“ . ljxfg b]lv s]xL vfPsL 5}g eGg' x'G5, o:tf]
hfFu/ sxfFaf6 cfof] < tkfO{ w]/} yfSg' eof] xf]nf cG6L, oqf] sfd
ug'{ eP5 . tkfO{ cf/fd ug'{xf];, d ksfpF5' vfgf .Æ
æRj======Rj======a/f . laxfg} b]lv 6ofS;L rnfpFbf rnfpFbf slt
yfSg'eof] xf]nf . cf/fd ug'{xf];, d ksfOxfN5' vfgf, ca bfp/f sf6g'
kg{] xf]Og, pk|mg' kg{] xf]Og . a;La;L vfgf ksfpg] t xf] gL Û
a? ;Sg'x'G5 eg] wf/faf6 Ps afN6L kfgL NofOlbg'; g afa' .
b'O{ afN6L kfgL s] NofP“, ef]sf] k]6 km'q'Ss eO;s]“ . cF of] t/sf/L
klg pt}af6 kvfn]/ Nofp“g'xf]nf .Æ pgn] b'O{j6f cfn', Pp6f Kofh,
Pp6f d'nf, sfpnLsf] 8Nnf], Pp6f 6df6/ / clnslt wlgof
yfnLdf /fv]/ lbOg .
d}n] t/sf/L kvfn]/ kfgL NofpFbf ;Dd bfn / eft kfls;s]sf]
lyof] . pgn] bfn k|mfO{ ug{ tfKs] ttfP/ t]n vf]lhg . gkfPkl5 elgg
æafa' t]n /x]g5 . gePklg rN5 . ;a} u/La g]kfnLn] t]n sxfF
vfG5g / < kfPsf] lbg vfof], gkfPsf] lbg kfgLdf ksfof] vfof] .Æ
d em;Fu ePF . x'g klg t]n lyPg . w]/} lbg b]lv d}n] Tof]
sf]7fdf s]xL ksfPs} lyOg . d}n] eg] æcG6L, tkfO{ ef]sfpg' eof]
xf]nf . gq glhs} 5 vfbofGgsf] k;n . d t]n lnP/ cfpg] lyP“ .
kfFr ldg]6 nfUnf .Æ
æx'G5 gL afa', d t/sf/L sf65' tkfO{ t]n lnP/ cfpFgf]; . a?
afa';Fu k};f 5 5}g < of] lngf]; ;o ?k}ofF . of] tkfO{s} ef8f t xf]
gL . d}n] 7Ug vf]h]sL dfq t xf] gL, ef]nL b]vfhfnf .Æ pgn] cl3 /
fv]sf] ;osf] gf]6 dlt/ a9fOg .
ækb{}g cG6L d;Fu 5 . cl3 tkfOn] b]Vg' g} ePsf] 5 . cfpFbf
cfpFb} cf7;o sdfO{ ePsf] lyof] . lbpF;f] sdfPsf] t uf8Ldf k]6«f]n
xfNbf / ;fx'nfO{ uf8Lsf] ef8f a'emfpFbf l7Ss} eof] . a? tkfOsf]
b'O{;o klg lnGg, n /fVgf]; . tkfO{ d]/f] sf]7fdf cfP/ kfFr ;o ?k+}of
eGbf a9Lsf] t sfd ug'{ ePsf] 5 .Æ d}n] klxn] lnPsf ;o ;osf
b'O{j6f gf]6x? pgLlt/ a9fPF .
ælar/f Û ef8f klg /flVbg /] Û /fVgf]; . a? rfF8} hfgf] t]n
Nofpg . tfKs] /ftf] eO;Sof] . c afa', cfwf lsnf] lrgL / ;o u|fd
hlt lrofklTt klg Nofp“g'xf]nf . k};f 5 eg] Ps lsnf] rgf klg .Æ
pgn] ?k}ofF /fVg dflggg . cfkmgf] ;osf] gf]6 eg] sd/df 3';fl/g .
± ± ±
xfdLn] vfgf vfFbf /ftsf] bz ah]sf] lyof] . rfdn ;l8;s]]sf]n]
eft s]xL uGw cfpFYof] t/ klg vfgf lgs} ld7f] ksfPsL lyOg xl/
dfof cG6Ln] . d}n] sf:sLsf] ¥ofn] rf}/af6 sf7df8f}Fdf cfP/ 6ofS;L
rnfpg yfn]sf] b'O{ jif{sf] cjlwdf ;aeGbf ld7f] vfg]s'/f vfPsf]
lyP“ . cem}F rfdn /fd|f] ePsf] eP slt ld7f] x'GYof]xf]nf < o;
sf]7fdf k;]sf] rf/ 306f glaTb} cG6Ln] dnfO{ /fd|} 5fk kfg{ ;kmn
ePsL lyOg . Ps dlxgf cG6L cfkm};Fu a;]/ vfgf ksfpg] xf] eg] t
d]/f e'8L g} nfUYof] xf]nf eGg] ;f]r]F d}n] . d}n] eg“] æcG6L tkfO{n]
vfgf ksfpg] tflnd sxfF ug'{ePsf] xf] < vfgf Hofb} ld7f] nfUof] .Æ
æsxfF tflnd ug'{ afa', cfOdfO{sf] hft} vfgf ksfpg,] n'uf w'g],
3/ ;kmf ug{], efF8f dfemg], t/sf/L / kmnkm'n /f]Kg], s]6fs]6L :ofxfg]
{ t xf] gL Û ToxL ug{ g;s] s] cfOdfO{ < x'g t cfhef]lnsf cfOdfO{n]
of] ;a ug{ 5f]8L ;s] .Æ pgn] PsIf0f /f]lsP/ elgg ædnfO{ klg
ld7f] nfUof] . n x]gf{]; t Tolt w]/} eft vfO;s]“ . laxfg b]lv
gvfPsL, aNn ;f; cfof] . n afa' oL efF8fx? ;a} wf/fdf nlu lbgf];
. d ;a h'7f] ;kmf u5'{ clg efF8f dfem5' . afa' ;'Tg' eP x'G5,
To;kl5 .Æ
æslt sfd ug'{x'G5, cG6L < ;'Tgf]; ca ef]nL ;kmf u/f}Fnf
efF8f .Æ d}n] eg“] .
æefF8f h'7f /fVg' x'Gg afa' . ;kgf g/fd|f] b]lvG5 . slt 5g /
efF8f < rf/j6f t xf] gL, hfgf]; .Æ pgn] gdfg]kl5 d efF8f af]s]/
wf/fdf uPF / efF8f cfkm} dfemg yfn+] .
pgL h'7f] r'nf] ;kmf u/]/, kf]5f nufP/ aflx/ wf/fdf cfOg . d}
n] ToltGh]n efF8f ;kmf ul/;s]sf] lyP“ . Tof] b]v]/ pgn] elgg
æRj=====Rj=====Rj====afa'n] dnfO{ g/s} kfg{' x'g] eof] . d}n] vfPsf] h'7f]
yfnL ;d]t ;kmf ul/;Sg' eP5 . /fd====/fd======.Æ
;a} sfd ;Sbf P3f/ aHof] . d}n] eg] æcG6L, sf]7f ;fgf] 5, vf6
Pp6} 5 . tkfO{ ;'Tg'xf]nf /fd|f];Fu . 9f]sf leqaf6 aGb ug'{xf]nf .
d ;flysf]df hfG5' . ef]nL laxfg} cfpF5' .Æ
æ/fd====/fd=====/fd=======afa', tkfO{nfO{ cfkmgf] sf]7faf6 lgsfn]/
d oxfF ;'Tbf kfk nfUb}g < x'Fb}g To:tf] . tkfO{;Fu ;–;fgf b'O{j6f
lj:t/fx? /x]5g, d}n] b]lv;s“] . 5f]8gf]; .Æ dnfO{ vf6af6 p7g
nufP/ pgn] lj:t/f b]vfpFb} elgg . æn of] Pp6f tkfO{FnfO{nufOlbG5'
. clg of] tGgf klg nufOlbG5' . n ;'Tgxf]; / of] Anfªs]6 cf]9gf]; .
dR5/ t w]/} nfUb}g, t} klg d em'n xflnlbG5' . dnfO{ of] lj:t/f eP
k'U5 . d ;Fu asL{ 5, ToxL cf]95' . u/Lan] of] eGbf /fd|f] sxfF ;'Tg
kfOG5 / <Æ
pgn] dnfO{ aflx/ hfg lbOgg . d vf6df ;'t]“ . em'n klg pg}
n] xflnlbOg . cfkm"n] e'OFdf lj:t/f nufP/ cfkm};Fu ePsf] Rofbb/
cf]9]/ ;'Tb} elgg ædnfO{ e'mn rflxFb}g . afa' aflx/ hfFbf oL d]/f]
v'66flt/af6 hfg'xf]nf . ToxfF vfnL 7fpF 5 . cF afa'n] aTtL lgefpg]
si6 ug'{ knf{ x} .Æ
lgb|f klg lgs} ld7f] nfUof] . laxfg % ah] d lapFem] . pgL
laxfg rf/}ah] p7]/ g'xfP/, skfn sf]/]/, rgf tf/]/, lrof ksfpb} /
lx5g . d p7]kl5 pgn] elgg æafa' rf/}ah] uf8L rnfpg hfg] s'/f
ug'{x'GYof] . gf:tfsf] nflu rgf l7s kf/]sL 5' . lrof kfSb}5 . lar/f
yfs]/ ;'t]sfnfO{ s] lap“emfp eg]/ lap“emfpg ;lsg . ca rfF8}
xftd'v wf]P/ cfpFgf]; . lrof ;]nfO{ ;S5 gq eg] . lrof gf:tf
vfP/ afa' 6ofS;L rnfpg hfg'xf]nf . d oxfF a;]/ vfg tof/ u5'{ .
vfgf vfP/ dfdfsf] 3/ vf]Hg hfpFnf . x'Gg afa' <Æ
æx'G5 gL . To;} u/f}Fnf .Æ eGb} d ;f}rfnolt/ nfu]F . d}n] xft
d'v wf]P/ lrof gf:tf u/]/ aflx/ lg:sg] t/v/ ubf{ pgn] elgg
æafa' slt ah] vfgf vfg cfpFg' x'G5 < dnfO{ vfgf tof/ ug{ ;lhnf]
x'G5 .Æ
ætkfO{ eft ksfP/ vfg'xf]nf . d pt} vfgf vfP/ P3f/ ah]lt/
tkfO{nfO{ lng cfpFnf, clg tkfO{sf] dfdfsf] 3/ vf]Hg hfpFnf .Æ d}n]
eg“] .
æTof] t x'Fb}x'Gg . tkfO{ vfg gcfpFg] eP d s]xL vfGg . d htf
hfpFnf hfpFnf . clxn] g} lg:sG5', ;fFrf] nfP/ hfgf]; .Æ pgL
emf]nfdf n'ufkmf6f] sf]Rg yflng .
dnfO{ ;fx|} bof nfUof] . d}n] vfg 8]/fd} cfpFg] arg lbP/ aflx/
lg:s]F . ;fx'sf] 3/af6 uf8LlgsfNbf ;f9] 5 ePsf] lyof] . uf8L
lgsfNg s] kfPsf] lyP, ;jf/L e]l6Oxfn] . laxfge/L v'a ;jf/L ldn] .
P3f/ ah];Dd g]6 tLg xhf/ sdfO{ eof] . b'O{ jif{sf] cjlwdf lbge/
Ldf t]n xfn]/ ;fx'sf] ef8f lt/]/ b'O{xhf/ eGbf a9L slxn}
sdfO{ ePsf] lyPg . sf]7fsf] ef8f lt¥of], ;fFem ljxfg xf]6ndf vfof]
gf:tf, clncln bf?KffgL, l;g]df x]¥of], k};f hlt lrlnd . b;}Fdf 3/
hfpF eGof] k};f g} gx'Fg] . b'O{ rf/ xhf/ cfdfnfO{ b;}F vr{ k7fpg
klg ufx|f] . cfh t crDd} ef] . ljxfg} ltg xhf/ cfDbfgL . d xtf/
xtf/ 8]/fdf cfpFbf ;f9] P3f/ ePsf] lyof] . 8]/fdf cfpFbf csf{]
rdTsf/ b]v] . cG6Ln] cf]9g], cf]5ofpg]sf] vf]n, tlsofsf] vf]n, d]/
f ;Dk"0f{ nufp“g] sk8fx? wf]P/ ;'sfO5g . sf]7fsf] leq aflx/ ;kmf
ul/5g . af]/fx? vf]n]/, l;nfP/ sf]7fsf] e'Odf ldnfP/ lj5ofPsL,
Pp6f af]/fsf] 8f]/d]6 9f]sf aflx/ /fv]sL, cfkm" klg sf]/Laf6L ;kmf
ePsL /lx5g . dnfO{ b]Vg] ljlTts} elgg æn afa', xft v'66f wf]P/
cfpFgf]; d vfgf kl:sG5' .Æ
vfgf vfFb} ubf{ d}n] eg“] æcG6L, tkfO{ b'O{ rf/ lbg d ;Fu}
a:gf]; x} . a? d PSn} uP/ tkfO{sf] dfdfsf] 3/ kTtf nufpF5'. clg
kTtf nfUof] eg] tkfO{nfO{ lnP/ hfG5'. x'Gg cG6L <Æ
ælsg < afa'nfO{ d lsg b'Mv lbO/x'F <Æ
æxf]Og cG6L, tkfO{;Fu e]6 eP b]lv t d]/f] sdfO{ rf}a/ eO;Sof]
. rdTsf/kf] eof] t . oL x]gf{]; t cfh ljxfg dfq} ltg xhf/
sdfO{ eof] . To;}n] tkfO{ cln lbg d;Fu a:g' eof] eg] d]/f] t efUo
g} lkmnf{ h:tf] nfu]sf] 5 .Æ d}n] k};f b]vfPF .
æx'G5, afa'nfO{ cK7]/f] kb{}g eg] dfdf3/ a:g' / oxfF a:g'df s]
km/s 5 / < afa' klg PSn} x'g'x'Fbf] /x]5 . vfgf agfpg klg ufx|f]
dfGg' x'Fbf] /x]5 . d vfgf ksfpF5' , 3/sf] sfd u5'{ . afa'n] sdfpg]
sfd ugf]{; . x'Gg t afa' <Æ pgL d';'Ss xfFl;g .
d}n] vfPsf] h'7f] efF8f lnP/ wf/fdf hfg} nfu]sf] lyP sL pgn]
efF8f vf]:b} elgg ægfO{ afa', o:tf] ug{ KffOGg . ljxfg e/L uf8L
rnfP/ yfs]/, cfpg' ePsf] 5 . d]/f] s] sfd 5 / < a;L a;L vfgf
ksfP“, n'uf wf]P“, Tolt t xf] . h'7f] yfnL oxL /fVgf];, xft r'7]/
cfwf 306f cf/fd ugf{]; clg hfg'xf]nf .Æ
xft r'7g wf/fdf hfFbf 3/e]6L cfdfn] elgg æ8«fOe/ afa', cfh
tkfO{n] sf]7fdf s;nfO{ Nofpg' ePsf] 5 <Æ
ælsg / cfdf < pxfF d]/L cG6L x'g'x'G5 . lrtjgaf6 cfpg'
ePsf] xl/dfof cG6L .Æ d}n] eg]“ .
æs:tf] /fd|f] rng, s:tf] hfFu/, cfh t xfd|f] 3/ aNn 3/ h:tf]
eof] . x]gf{]; t 3/ jl/kl/ . leTtf ;a} ;kmf u/]/, ;f}rfno / wf/fsf]
j/k/ ;kmf u/]/, km'nx? udnfx? ;a} uf]8d]n u/]/, ldnfO{ lbP/ k'/
fgf km'nx? kmfn]/, gofF km'nx? /f]k]/, df6f] km]/]/ crDd 5 . af/Ldf
pd|]sf emf/kftx? ;kmf u/]/ vfN8f]df /fVg' eof] . sfd gnfUg]
l;;fsf 6'qmfx? Knfl:6ssf;fdfgx? p Tof] af]/fdf /flvlbg' eof] .
pxfFnfO{ t s]xL lbg ot} /fVg'knf{, afa' . a? ltx'g t/sf/L k'u gk'u
eP d]/f] af/Laf6 lng'xf]nf .Æ 3/e]6L cfdfnfO{ klg cG6Ln] crDdsf]
u'0f nufO{ ;ls5g .
d vfgf vfP/ kN6]sf] t cfFvf nfu]5 . cfwf 306fd} pgn]
p7fpFb} elgg æp7gf]; afa', w]/} ;'Tg' x'Fb}g s] . ca hfgf]; / cfkmgf]
sfd ugf]{; . d]/f] dfdfsf] 3/ klg kTtf nufpg] k|of; ug'{xf]nf .Æ
pgL h'7f] efF8f kvfn]/ r'Nxf] ;kmf u/]/ a;]sL lyOg . d lg:sg
nfUbf pgn] k'gM elgg æof] nufPsf] sk8f vf]Ngf]; / p wf]Psf] n'uf
k6ofP/ l;/fgL d'lg xflnlbPsL 5', Tof] nufpgf]; . d oL sk8f ;kmf
ul/lbpFnf . a? n'uf w'g] kfp8/ ;lsPsf] 5 . afa'n] krf; ?k}of
5f]l8lbg' eof] eg] d lsg]/ Nofpnf . glbP klg s]lx 5}g .
d;Fu ;o ?k}of 5, o;}af6 lsg'“nf .Æ
æc/] cG6L, d]/f] sk8f w'gnfO{ cfkmgf] k};f lsg vr{ ug'{x'G5 <
lngf]; of] ;o ?k}ofF /fVgf]; . krf; ?k}ofFsf] ;f]8f lsGg' xf]nf, krf;
?k}ofFsf] vfhf vfg'xf]nf . d clxn] hfG5', .Æ d}n] eg] .
d}n] l;/fgLd'lgaf6 wf]Psf ;kmf sk8f lgsfn]“ . ;6{, k}G6, 6f]kL
km'sfn]/ ;kmf sk8f nufp“g yfNbf pgn] elgg æafa' Tof] algofg t
emg d}nn] lsl6Psf] 5 . Tof] klg km'sfn]/ 5f]8gf]; wf]OlbpFnf . d
cfdf h:t} t xf] gL . csf{] algofg 5}g eg] cfh ;fFem kms{bf glal;{
Nofpg'xf]nf .Æ
æx'Fb}g cG6L, cfdf a/fj/sL tkfO{NffO{ jlgofg t w'g lbGg .
d ;fFem cfkm} ;kmf u5'{ .Æ olt eGb} sk8f nufPF .
wf]P/ k6ofP/ /fv]sf sk8f nufpFbf k|]; u/]sf h:t} ePsf lyP
. cfkm"nfO{ l;g]dfsf] lx/f] h:tf] nfUof] . lrl6Ss k/]/ aflx/ lg:s]F .
uf8L ;8s 5]pdf 5f]8]sf] lyP, sltv]/ cfP/ uf8L klg k'5]/ ;kmf
ug{ EofO5g . dnfO{ t sf]xL b]jL, b]ptf 5n ug{ cfP h:tf] klg
nfUof], if8oGq h:tf] klg nfUof] . hLjgdf slxn]sfxL s] crDdsf
36gf 36bf /x]5g < ;f]rL g;Sg', sNkgf klg ug{ g;Sg' eof] .
;fFem 8]/fdf kms{bf cfkmgf] nflu Pshf]/ jlgofg / s66',
cG6Lsf nflu 8;gf, tGgf, ANofªs]6 / Pp6f em'n lnP/ cfP“ . Ps
af]/f rfdn, cfwf lsnf] df;', xl/of] v';f{gL, n;'g, wlgof, hL/f,
bfn / t/sf/L lnP/ cfPF . ;a} lsGbf klg d;Fu cem} ltg xhf/ ?k}
ofF t afFsL g} lyof] . ;fFem cf7 ah] 8]/fdf k'Ubf vfgf tof/ lyof] .
oL ;fdfgx? cG6Lsf] lhDdf nufPF . pgn] of] x]/]/ elgg æafa', o;/L
k}:ff vr{ gu/]sf] eP x'GYof] . k};f /fVg' eof] eg] eljiodf sfd nfU5
. d ceflugLsf nflu l;/s, 8;gf, e'mn s] rflxG5 / < e'Odf klg
;'Tg ;S5' . afa'n] sf]7fdf a:g, vfg lbg' ePsf] 5, oxL d]/f] nflu
gljl;{g] u'0f ePsf] 5 . vfgf t tof/ 5, afa' xft v'66f wf]P/ cf/fd
ugf]{; . d df;' ksfpF5' .Æ
pgn] df;' ltg efu nufOg . Ps efu ksfOg, Ps efu srf}/
fdf 5f]k]/ /flvg / Ps efu lrD6fdf pg]/ Uof; r'nf]df ;]sfpg
yflng . Tof] b]v]/ d}n] eg]“ æc06L cfwf lsnf] hfaf] df;' klg
gksfP/ s] ug{ yfNg' eof] <Æ
æPs} 5fsdf w]/} vfP/ s] ug'{ < xfdLnfO{ of] df;' ltg 5fs x'G5
. of] srf}/fsf] df;' ef]nL ljxfgnfO{ x'G5 clg of] ;'sfPsf] df;'
ef]nL ;fFemnfO{ x'G5 Æ pgL xfFl;g .
vfgkLg ;s]/, r'Nxf] efF8f] u/]/ pgn] laxfgsf] nflu rgf
lehfOlbOg . gofF 8;gf, Anfªs]6 / tGgf d]/f] nflu nufO lbP/ k'/
fgf] 8;gf, Anfªs]6 / e'mn cfk"mn] k|of]u ul/g . lj:t/fdf kN6]kl5
pgn] ;f]lwg æ8«fOe/ afa', tkfO{sf] 3/df sf] sf] x'g'x'G5 <Æ
æ3/df cfdf x'g'x'G5 clg Pp6f efO{ 5 . a'jf xfdL ;fg} x'Fbf
ljTg' ePsf] lyof] /] Û efO{ afx| sIffdf k95 .Æ
æ3/ stf xf] gL <Æ
æd/f] 3/ sf:sL lhNnfsf] ;b/d'sfd kf]v/f ahf/sf] kf/L k66L
¥ofn] rf}/df k5{ .Æ
æsf7df8f}F cfPsf] slt eof] <Æ
æd b'O{ jif{ cl3 sf7df8fF} l5/]sf] x' . ToxL a]nf b]lv 6ofS;L
rnfpFb} cfPsf] 5' t/ k};f sdfpg ;lsPsf] 5}g .
cfdfnfO{ nTtfsk8f / efOnfO{ k9fO{ vr{ k'¥ofpg klg wf} wf} k5{ .
s] ug'{ c06L, u/Lasf] bfp sa} gcfp .Æ
æafa'sf] gfd klg ;f]w]sL 5}g . slt jif{sf] x'g' ef] xf]nf <Æ
æc06L, gfd bfgaxfb'/ u'?ª xf] . clxn] rf}la; k'u]/ klRr;df
nfu]F .Æ
æca t s]6L x]g]{ a]nf klg eof] xf]nf . st} x]g'{ ePsf] 5}g <
PSn} slt a:g' x'G5 <Æ
æs] s]6L x]g{' c06L, cfˆg} Hofg kfNg ufx|f] 5 . xfdL 3/ g
3f6sf]nfO{ 5f]/L klg s;n] b]nf / < clg c06Ln] dfOt t lrtjg
eGg' ef] . 3/ stf gL <Æ
æd]/f] 3/ x]6f}F8f xf] . 3/df >Ldfg / Pp6f 5f]/f 5 . dfOtdf
klg cfdf x'g'x'G5 clg Pp6f efO{ 5 .Æ
ægfd t xl/dfof eGg' ef] . slt jif{ k'Ug' ef] / oxfF
dfdfnfO{ e]6g cfpg' ePsf] xf] sL c? s'g} sfdn] xf] <Æ
æd clxn] $( jif{ k'u]/ krf;df 6]s]sL 5' . 3/df >Ldfg ;Fu
emu8f k/]/ s]xL lbg dfdfsf] 3/df a:g hfG5' egL efu]/ cfPsL .
afa';Fu a:g n]v]sf] /}5 . dfdfsf] 3/ klg km]nf k/]g . l7s} 5, s] ug'{
/ <Æ
æd}n] cfh w]/} hgf;Fu tkfO{sf] dfdfsf] af/]df ;f]wk'5 u/]F . st}
kTtf nufpg ;lsg . b'O{ rf/ lbg k|of; ubf{ cjZo kTtf nfUnf .
lrGtf gug'{xf]nf .Æ
pgn] p7]/ alTt lgefpFb} elgg æn t afa' cj ;'tf}F . ef]nL
ljxfg} p7g'k5{ .Æ
± ± ± ±
ljxfg rf/} ah] c06Ln] dnfO{ p7fpFb} elgg æ8«fOe/ afa',
p7gf]; . d lrof gf:tf tof/ u5'{, tkfO{ g'xfpgf]; . xgf]{; t afa',
tkfO{sf] hLp s:tf] d}nf] 5 < hfgf];, laxfg g'xfpFbf hLp xn'ªuf] /
lg/f]uL x'G5 . afa' sfddf uPkl5 d klg g'xfpF5' .Æ
dnfO{ gg'xfO ;'v} lbOgg c06Ln] . d}n] g'xfPF, algofg s66'
wf]P/ ;'sfPF . gf:tf u/]/ aflx/ lg:s] . lbpF;f] eft vfg cfpFbf
c06Ln] elgg æafa', lxhf] tkfO{n] lbPsf] ;o ?k}ofF dWo krf;sf] ;k{m
lsg] . afFsL krf;sf] ;'hL NofPsL 5' . km';{b x'G5 eg] ltg rf/
ah]lt/ 8]/fdf k;]/ gf:tf u/]F x'G5 gL Û dnfO{ PSn} vfg klg dg
nfUb}g . cfpFg'x'G5 <Æ
æglhs} kl/P5 eg] cfpg ;S5' t/ slxn] sfFxL t lgs} 6f9f
klg hfg'k5{ c06L, d gcfPklg tkfO{n] vfg'xf]nf .Æ
æo;f] ug'{xf]nf gL Û 3/e]6L lbbLsf]df cfpF5' eg]/ kmf]g ug'{eof]
eg] d gf:tf l7Ss kf/]/ /fv“'nf .Æ
æx'G5 c06L d clxn] uP“ .Æ otL eGb} d aflx/ lg:s]F .
Tof] lbg klg d]/f] sdfO{ kfFr xhf/ eof] . d]/f] kf;df cf7xhf/
hDdf ePsf] s'/f ;fFem c06LnfO{ eg“] . c06Ln] ;f]lwg æafa', tkfO{sf]
a}ªsdf vftf 5 <Æ
æ5}g c06L, k};f eP kf] vftf vf]Ng' <Æ d}n] eg“] .
ætkfO{;Fu clxn] cf7xhf/ ?k}ofF 5 . oxfF glhs} s'g} g s'g} a}
ªs cjZo xf]nf . a}ªsdf vftf vf]Ngf]; / ePsf] k};f vftfdf /fVb}
hfgf]; . o;/L kf;d} /fVbf x/fpg klg ;S5 . s;}n] ;fk6 dfu]/
vfOlbg ;S5, cgfjZos s'/fdf vr{ x'g ;S5 . h;/L klg vftf
vf]Ng]; x} afa' .Æ c06Ln] elgg .
ef]lnkN6 pgn] 3/e]6L cfdfnfO{ lnP/ bz} ah] /fli6«o jfl0fHo
a}Fs gofF afg]Zj/ uP/ vftf vf]Ng] kmf/d, b:tVt gd'gf sf8{ tyf
hDdf ug{] ef}r/ e/]/, d]/f] gful/stfsf] k|df0f kqsf] kmf]6f]slk u/]/
l7Ss kf/]sL /lx5g . d}n] oL ;a} sfuhkq / kmf]6f] ;lxt a}Fsdf uP/
vftf vf]n]“ . bzxhf/ ?k}of vftfdf hDdf eof] .
;dodf vfgf, ;dodf gf:tf, l7s ;dodf ;'Tg] / p7g], k|
ltlbg g'xfpg], ;kmf sk8f nufpg], ;kmf sf]7f, ;kmf lj:t/fdf ;'Tg],
ld7f] vfg]s'/f vfg] ugf{n] d Ps dlxgfdf ;ft lsnf] a9]sf] lyP“ .
vr{ klg lgs} s6f}tL eof] . d rf/ k6s 8]/fd} cfP/ vfGy]F .
c06Ln]k'/L–t/sf/L, ksf}8f, Kn]g k/f}7f, lrof–lj:s'6, rfprfp, lrof–
kfp/f]6L, df;'–lrp/f, k'nfp, yl/yl/sf gf:tf agfplyg . Ps lsnf]
df;' NofFbf ltg lbg rnfplyg . ca ljxfg ljxfg b'w cfpFg yfNof],
lrofsf] nflu eg]/ . 3/a]6LnfO{ eg]/ csf{] 7"nf] sf]7f lnof}F ef8fdf .
a}Fsdf gAa] xhf/ hDdf eO;s]sf] lyof] . k|To]s lbg sdfPsf] k};f
c06LnfO{ 5f]l8lbGy], pgn] Tof] k};f a}Fsdf hDdf u/]/ ef}r/
dnfO{ a'emfplyg . 3/e]6L klg lgs} v';L lyP . c06L klg df]6fP/
hjfg b]lvg yfn]sL lyOg . dnfO{ eg] Pp6f s'/fn] cfZro{df kf/]sf]
lyof] sL Ps dlxgf ;Dd vf]hL ubf{ klg gofF afg]Zj/ tyf k'/fgf]
afg]Zj/ st} klg jL/ k|;fb vgfn gfd ePsf] JolSt km]nf k/]g .
c06Lsf] 3/ / dfOtL s;}n] klg cfh ;Dd c06Lsf] vf]hL u/]sf] yfxf
ePg . c06L klg 3/ hfg] s'/f slxn} ulb{glyg . d}n] klg
c06LnfO{ cfkmgf] 3/ hfg'k5{ eGg] s'/f lal;{g yfn]sf] lyP“ . t} klg
Ps lbg ;f]w“] æc06L, tkfO{ d;Fu a:bf dnfO{ c;fWo /fd|f] ePsf]
5 . d}n] cfkmgL cfdfnfO{ ;d]t lj;{]sf] 5' . t} klg tkfO{sf] 3/
lauf/]/ d;Fu a:gf]; s;/L eg“' < ca tkfO{ cfkmgf] 3/ hfg'xGg <Æ
æ5f]l8lbg'; afa', Tof] kfkLsf] s'/f . tkfO{n] b]Vg' ePg, d ;'?df
tkfO{;Fu e]6 x'Fbf s:tL xf85fnf lyP“ . lbglbg} s'6lk6 uYof{] . 5f]/f]
klg afa'lt/} nfu]/ 3/af6 lgsfnL lbP . d ca ToxfF hfGg . afa'n]
a:g lbpGh]n oxL a:5' . dfdf 3/ klg hfGg . dfOt klg hfGg .
afa'n] lax] u/]kl5 5f]/f5f]/L x]l/lbpFnf . oxfF ga;, hf eGg'x'G5 eg]
hfG5' . st} g st} Ps uf; h'6fP/ vfpFnf . geP d/f}+nf .Æ pgn]
cfFvfdf cf;' lgsflng .
o; kl5 d}n} pgsf] 3/ / dfOtLsf] af/]df slxn] klg ;f]lwg .
d}n] Ps hf]/ gofF sk8f lsgLlbg] larf/n] Ps ;fFem eg] æc06L xh'/
d;Fu a:g yfn]kl5 t d lgs} ;'vL ePsf] 5' . d]/f] vfglkg, a;fO,
lx8fO{, njfO{ lgs} :6of088{ ePsf] 5 . a}Fsdf klg gAa] xhf/ ?k}ofF
hDdf eO;s]sf] 5 . d ca wlg ePsf] 5' . of] ;a} xh'/n] ubf{ g}
ePsf] xf] . t/ tkfO{ eg] pxL k'/fgf] Anfph / wf]tLdf x'g'x'G5 . To;}
n] ef]nL d xh'/nfO{ ahf/ lnP/ hfG5' . Pshf]/ gofF sk8f, Pshf]/
h'Ttf lnP/ cfp“g'xf]nf . xh'/n] ubf{ d]/f] sNkg} ug{ g;lsg] k|ult
ePkl5 xh'/nfO{ o:tf] b;fdf /fVg'' eg]sf] kfk af]Sg' g} x'g]5 .Æ
æx'G5 gL afa', dnfO{ klg 3'Dg dg t nfu]sf] lyof] . eGg ;s]sL
lyOg . oqf] ;do sf7df8f}F a:bf klg gofF afg]Zj/ rf]s eGbf ptf
slxn} b]v]sL 5}g . ef]nL ljxfg afa' sfddf hfg'xf]nf . d vfg tof/
u5'{ . vfgf vfP/ lbpF;f]lt/ hfpFnf gL 3'Dg . x'Gg t afa' <Æ pgn]
elgg .
æx'G5 c06L To;} u/f}Fnf .Æ d}n] eg“] .
ef]lnkN6 vfgf vfP/ Ps ah] xfdL sf]7faf6 lgl:sof}F . uf8L ;
8s 5]pd} lyof] . ev{/ c06L uf8L leq k:gnfO{ 9f]sf vf]Nb} lyOg
sL d]/f] ;fyL OGb|] e]l6of] . p ;jf/L 5f]8]/ vfnL 6ofS;L rnfpFb}
ToxL ;8s x'Fb} cfPsf] lyof] . c06LNfO{ b]v]kl5 p;n] eGof] æP
bfgaxfb'/, ltdLn] ljjfx u¥of} < ljjfxdf va/ klg u/]gf}F, lsg dfof
df/]sf] <Æ
dnfO{ emgSs l/; p7of] . d}n] l/;fpFb} eg]“ æltd|f] cfFvf 5 sL
5}g < s] d krf; jif{sf] h:tf] b]lvG5' < c06L;Fu kfk af]N5f}F <Æ
æltdL;Fu pd]/ s;n] ;f]w]sf] 5 / < c06L x'g'x'G5 eg] t e}uf]
lg, l/;fpg' k5{ <Æ p;n] eGof] .
æclg krf; jif{ pd]/sL c06L;Fu ;fFk]]kl5 s] eGg] t <Æ
æsf] krf; jif{ < pxfF krf; jif{sL x'g'x'G5 < s] eG5g logL <
lar/f afO; t]O; t k'Ug' ePsf] 5}g xf]nf <Æ p;n] rlst ePsf]
cg'xf/ nufof] .
ægs/fp x}, v'a dfG5] lrGg] ePsf . hfpF c06L, o:tfsf] s'/
f ;'g]/ b'Mv gdfGg'xf]nf . logLx? o:t} 5g . tGg]/L a'9f s]xL lrGb}gg
.Æ olt eGb} d}n] uf8L :6f6{ u/]F . c06L s]xL af]lngg .
uf8L Go'/f]8 kfls{ª :yndf kfs{ u/]/ ljzfn ahf/sf]
Pp6f /]l8d]8 k;ndf k:of}F . d}n] æn]l8h sk8f b]vfpgf]; g, Pshf]/
lsGg' 5Æ eg“] .
p;n] ufpg / n]luG; rf/ kfFr ;]6, To:t} e]:6 /
lhG;sf ;]6x?, :s6{x? b]vfpg yfNof] . d}n] k;n]nfO{ eg]“ ækrf;
krkGg jif{sf dlxnfn] nufpg ldNg] s'tf{ ;'?jfn 5}gg<Æ
æd}n] pxfFsf] nflu sk8f b]vfO /x]sf] 5' . cfdfsf] nflu xf] eg]
b]vfOxfN5' gL ÛÆ k;n]n] c06Llt/ b]vfof] . klxn] pxfFsf] nflu g}
x]gf{]; g ÛÆ
ætkfO{ s] eGb} x'g'x'G5 < pxfF t xf] gL d]/L c06L, krf; jif{sL
x'g'x'G5 .Æ d}n] c06LnfO{ b]vfP“ .
p;n] c66xf; u/L xfF:b} eGof] æpxfF krf; jif{ k'Ug' eof] /]< s]
xfF;f] ub{} x'g'x'G5 < la; afO;sf] t?gLNffO{ krf; jif{sL eGg'x'G5 .Æ
c06Ln] elgg æ5f]l8lbgf]; 8«fOe/ afa', eGg]n] s] eG5g eG5g .
n afa', d}n] tkfO{sf] nflu of] lhG; / l6 ;6{ 5fgL lbPsL 5', p ToxfF
Soflagdf uP/ nufpg'xf]; t ldN5 ldNb}g <Æ pgn] tL sk8f d lt/
a9fpFb} Sofljg b]vfOg .
d}n] Sofljgdf uP/ k'/fgf sk8f km'sfn]/ c06Ln] 5fg]sf lhG; /
l6 ;6{ nufP . z/L/df 7ofSs} ldNof] . d Sofljgaf6 aflx/
lg:sbf ;fx'n] eGof] æSof lx/f] b]lvg' ef] < tkfO{ sL c06Lsf] 5gf}6
uhasf] /}5 .Æ
æn ;fx'hL, d]/f] nflu of] / pxfFsf] nflu Pshf]/ Tof] nufPsf] /
Ps hf]/ of] r]s ;6{ kfOG6 Kofs ul/lbgf]; .Æ c06Ln] elgg .
d}n] ;f]w]F æslt eof] ;fx'hL <Æ
æw]/} ePsf] 5}g . b'O{ hf]/ Dof8dsf] nflu / b'O{ hf]/ tkfO{sf]
nflu ldnfP/ aofln; ;o krf; eof] . pxfFn] sd} bfdsf] 5fGg'
ePsf] 5 .Æ ;fx'n] ljn lbFb} eGof] .
ToxfFaf6 s:d]l6s k;ndf uof}F . ToxfF c06Ln] s]xL
d]scksf ;fdfg lnOg . d}n] klg ;]leª d]lzg / lqmd lsg]F .
clg kfls{ªaf6 uf8L lgsfn]/ Go'/f]8 u]6df cfpFbf b'O{hgf tGg]/
Ln] ;f]w]F æ6ofS;L vfnL 5 <Æ
d}n] af]Ng gkfpFb} c06Ln] elgg ævfnL 5 t/ afa'x? stf xf]
hfg] <Æ
ælj cfO{ l;l;, gofF afg]Zj/ .Æ
æn xfNgf]; afa', pxfFx? klg pt} hfg] /], emg ;lhnf] eof] .Æ
pgn] elgg .
d}n] eg]“ æb'O{hgfsf] u/]/ ltg ;o nfU5 .Æ
æl7s 5 .Æ eGb} b'Ohgf kl5Nnf] l;6df a;] . 6ofS;L /Tgkfs{,
eb|sfnL, l;+xb/af/, dfOlt3/ x'Fb} gofF afg]Zj/ rf]sdf k'Ubf 5]pdf
uf8L /f]s]+ . b'O{ hgf cf]n{]/ ef8f glbO{ ;/f;/ hfg yfn] . d}n] s/fP/
eg] æcf] bfO{, ef8f .Æ
æs] sf] ef8f < xfldn] clxn] ;Dd ef8f ltg{] u/]sf] 5}g .Æ eGb}
lx8b} /x] .
c06Ln] ljB't ultdf aflx/ lg:s]/ bf}8]/ tL b'O{hgfsf] cufl8
k'u]/ af6f] 5]Sb} s8s]/ af]lng æemg 8«fOe/ afa'n] dfGg' ePsf] lyPg,
bof u/]/ a:g lbPsf] ef8f glt/]/ hfg] < v'?Ss ef8f lgsfn, xf]Og
eg] k'ln; af]nfpF5' .Æ
æglbP s] u5of}{ <Æ Pp6fn] eGof] .
æ6ofS;L ltdLx?sf] afa'sf] xf], l;Tt}df r9gnfO{ < rfF8f] lgsfn
k};f <Æ pgL emg rls{Og .
c? dflg;x? klg /ldtf x]g{nfO{ jl/kl/ hDdf eP . ca 5'6sf/
f kfpg sl7g 5 eg]/ csf{]n] tLg ;o lgsfn]/ lbof] . c06Ln]
ltg ;o ;dft]/ elgg æPs ;o c?, ef8f glt/L hfg nfu]sf] hl/
jfgf .Æ
æn, :jf:gL dfG5] gePsf] eP hfg]sf] lyP .Æ eGb} krf;sf] gf]6
kmof66 c06Lsf] xftdf kmfn]/ uof] . c06L s/fpFb} kmls{Og ædfG5]
gkfPsf 8fFsfx? .Æ
Pp6fn] k5fl8 kms]{/ eg]sf] ;'lgof] æSof of/, 5f]s/L t bfbf
kf] /}5] .Æ
± ± ±
8]/fdf cfhef]nL b'O{j6f knªx?, lsr]g 6]a'n, efF8f /fVg] ¥ofs,
Pp6f b/fh, b'O{j6f d]rx? / Pp6f 6]a'n lyof] . sf]7f 7"nf] ePsf]n]
dlxgfsf] klRr; ;o ef8f, lah'nLsf] 5'66} . 3/e]6L cfdfn] af/Ldf
pTkfbg ePsf] ;fu;AhL t/sf/L l6Kg vfg s'g} /f]s nufpg' ePsf]
lyPg lsgsL af/L / udnfsf] ;Dk"0f{ sfd c06Ln] g} uyL{g . c06Lsf]
d]xgtn] ubf{ t/sf/L t 3/sf ;a}nfO{ k'u]/ klg
l5d]sL ;DdnfO{ afF8g k'UYof] . wf/fsf] 5]pdf, af6f] 5]pdf,
5tdf ;d]t udnf /fv]/ c06Ln] yl/ yl/sf t/sf/L kmnfpg yfn]sL
lyOg . To;}n] t/sf/L lsGg' kb{}gYof] . rfdn, bfn, g'g, t]n, d;nf,
gf:tfsf] ;fdfg lsGbf ;d]t d]/f] klxn]sf] Ps dlxgfdf vr{ x'g] /sd
eGbf yf]/} k};fdf k'u]sf] lyof] . c06Lsf] xft g} o:t} lyof] . vfg]s'/f
klg gfk]sf] h:t} slxn} v]/ kmfNg' kb{}gYof] .
Ps lbg ;jf/L lnP/ ;fgf]l7dL lt/ hfFb} lyP“sL ljkl/t lt/af6
vfnL 6ofS;L lnP/ OGb|] cfpFb} u/]sf] b]lvof] . p;n] uf8L /f]s]/ eGof]
. æbfgaxfb'/, d oxL l;l6Olel6g]/ kv{G5', ;jf/L k'¥ofP/ cfp .
ltdL;Fu Pp6f s'/f ug'{5 .Æ
d}n] x'G5, eg]/ cufl8 a9] . pRr dfWolds lzIff kl/ifbsf]
u]6df ;jf/L 5f]8]/ kms{bf OGb|] l;l6OeLl6g]/ plePsf] lyof] . p;sf]
uf8L ;8s lsgf/df /f]lsPsf] lyof] . d}n] p;sf] uf8L glhs} uf8L /
f]s]/ aflx/ lg:sbf d]/f] glhs cfP/ eGof] æpleP/ s] s'/f u/f}F < p
ToxfF lrof k;ndf hfpF . lrof klg vfp“, ukm klg u/f}F . Æ
xfdL l;l6Olel6sf] SoflG6gdf uP/ b'O{ sk lrofsf] c8/
u¥of}“ . lrof lkpFb} s'/fsf] yfngL p;}n] u¥of] æx]/ g ;fyL 5lAa;
jif{ k'luof], laafx c“em} ePsf] 5}g . ca Pp6f s]6L vf]h]/ ljjfx ug'{
k¥of] eg]/ ltdL;Fu ;Nnfx dfUg vf]h]sf] .Æ
d}n] eg] æof] t /fd|f] s'/f xf], u/ g t ljjfx .Æ
p;n] dlt/ x]/]/ eGof] æltdLn] ;xof]u u¥of} eg] d]/f] ljjfx
x'G5 . ;xof]u u/]gf} eg] x'Fb}g . To;}n] dnfO{ ltdLn] ;xof]u u/ .
ltd|f] nflu d ;xof]u u/f}Fnf .Æ
æd}n] s] ;xof]u ug'{ k¥of] < egg d ul/xN5' gL ÛÆ
æs]lx lbg cl3 ltd|f] uf8Ldf lyOg gL, ltd|L c06L, xf] pg}
nfO{ b]v]kl5 d]/f] t /ftsf] lgb} x/fO{ ;Sof] . ;kgf klg pgs} b]V5' .
rnfO{ b]pg s'/fsfgL . Hofb} u'0f dfGg] 5' .Æ
æs] s'/f u5f{} ltdL < ax'Fnfpg t nfu]gf}F < pgL lrtjg dfOt,
dsjfgk'/sf] x]6f}8f 3/ ePsL cwj}“;] dlxnf x'g . x]6f}8fdf pgsf
>Ldfg / 5f]/f] 5g . ltdL hqf] t pgsf] 5f]/f] 5 . aL; jif{sf] eof] .
cfdf eGg ;'xfpg] dlxnfnfO{ o:tf] s'/f ug'{ kfk nfUb}g ltdLnfO{ <Æ
æxf]Og of/, ltdL wf]sfdf 5f} . pgsf] ljjfx klg ePsf] 5}g
xf]nf . 5f]/f] t k/sf] s'/f xf] . dnfO{ krf; ;f7L jif{sL ePklg,
ljjfx ePsL 5f]/f5f]/L ePsL ePklg km/s kb{}g . dflG5g eg] d
ljjfx ul/xfN5' . Ps k6s s'/f ul/b]pg .Æ
æd t s'/f ug{ ;lSbg . ltdL cfkmF} e]6]/ s'/f u5f}{ eg] u/ .
dnfO{ o:tf] s'/f dg kb{}g .Æ d}n] eg] / p7]/ lxF8L klg xfn]“ .
;a}n] pgnfO{ aL; afO; jif{sL eGy] . Hofb} ;'Gb/ eGy] t/
dnfO{ eg] klxnf] lbg uf]Fua' a;kfs{df b]Vbf h:tL lyOg, p:t} nfUYof]
. s]xL df]6fPsL eg] lyOg . d]/f gh/ a;]sf lyP sL, c? dflg;x?
ax'nfPsf lyP yfxf ePg t/ Pp6f s'/f lglZrt lyof] sL o; ;+;f/
df cfwf gax'nfPsf] sf]xL klg lyPg . ;a}sf] duh s]xL lju|]s} lyof] .
c06L t?gL ePsf] eP d k/fO db{;Fu Pp6} sf]7fdf lsg ;'Tg d~h'/
uly{g< pgsf dfdf 5g sL 5}gg< st} kTtf lsg nfu]g < jfg]Zj/sf]
6Kkf 6Kkf 5fg dfbf{ klg jL/k|;fb vgfn gfdsf] sf]xL JolSt km]nf
k/]g . c06L 3/ klg hfg] s'/f ulb{gg . dfOt klg hfg] s'/f ulb{gg .
of] s] s'/f xf] < pgLklg cw{ kfun lyOg . d klg cw{ kfun lyP .
xfdL ;a} kfun lyof}F . sf]xL ;bb] lyPg . bfndf s]xL sfnf] 5 h:tf]
nfUYof] . ;fFemdf 8]/fdf uP/ c06LNfO{ lgofn]/ x]/]F, p:t} nfUof] . rfp/
L k/]sf] t/ df]6fPsf] cg'xf/, p:t} njfO{, p:t} lx88'n . p:t} kfsf]
Jojxf/, xf]l;of/L / kSsf sfd . aLz afO;sL dlxnfsf] o:tf]
Jojxf/ sxfF x'g' < s]xL lbg o:t} tgfjdf /x]“ .
lj:tf/} d ;fdfGo cj:yfdf cfP kl5 d}n] Pslbg eg] æc06L,
clxn] d;Fu Ps nfv rfln; xhf/ ?k}ofF hDdf eO;s]sf] 5 . oxfF /
fv]/ s] ug{] < tkfOnfO{{ s]xL cfjZos eP eGgf];, gq d of] k}“;f 3/
k7fOlbG5' .Æ
pgn] elgg æ8«fOe/ afa', Pp6f s'/f egf}F <Æ
æeGgf]; g s] s'/f xf] <Æ
ætkfO{n] k|To]s lbg ;fx'nfO{ uf8L ls/fof slt a'emfpg' x'G5 <Æ
æklRr; ;o, lsg / <Æ
æPs dlxgfsf] slt eof] <Æ
Ps If0f /f]lsP/, lx;fa u/]/ d}n] eg“] ækrxTt/ xhf/ .Æ
ulDe/ d'b|fdf pgn] elgg æxf], dlxgfsf] krxTt/ xhf/sf b/n]
Ps jif{df ;fx'nfO{ tkfO{n] gf} nfv a'emfpg' x'g] /x]5 . Tolt k};fdf
t gofF uf8L cfpF5 . To;}n] rf/ kfFr xhf/ 3/ vr{sf] nflu cfdfnfO{
k7fOlbg'xf]; . clg Ps nfv k}lt; xhf/ tkfO{;“u x'G5 . d;Fu klg
8]9 tf]nfsf] cf}7L, Oo/, l/ª / 6kx? 5g . of] ;a} a]Rbf slDtdf
krxTt/ xhf/ t xf]nf . gub b'O{ nfv hlt eof] eg] kmfOgfG; u/
fpFbf gofF uf8L cfpF5 . tkfO{n] ;fx'nfO{ ltg{] k};f dfq arfpbf klg
Ps jif{ kl5 t uf8L cfkmgf] eOxfN5 . To;}n] gofF cfkmg} uf8L
lsGgf]; .Æ
æxh'/n] h'lSt t Psbd /fd|f] atfpg' eof] t/ tkfO{sf] uxgf
a]r]/ uf8L s;/L lsGg' <Æ d}n] cK7]/f] dfGb} eg]“ .
æs] ef] t < kl5 k};f sdfpg' eof] eg] Jofh ;lxt b'O{ tf]nfsf]
l;qmL lsgLlbg'xf]nf . sfd u/]kl5 u¥ofu¥o} x'G5 . kl5 gx6gf]; .
uf8L lsGgf]; .Æ pgL d':s'/fOg .
æof] s'/f t d}n] cfh ;Dd ;f]r]s} lyOg . o:tf] s'/f s;/L yfxf
kfpg'x'G5 c06L <Æ d klg d':s'/fPF .
ækrf; jif{ pd]/ vfPsf] cg'ej x'Fb}g t <Æ pgL klg xfFl;g .
To;sf] Ps xKtf kl5 d]]/f] cfkmg} uf8L cfpg] kSsf eof] . uf8L
cfpg] ePkl5 kfls{ª ug{] 7fpF klg t rflxof] . of] s'/f 3/j]6L
cfdfnfO{ ;'gfP“ . pxfF klg lgs} v';L x'g' ef] / eGg' ef] æl7s} 5, of]
d]/f] u]6 ;fgf] 5 . s]xL k};f afa'n] yKgf];, s]xL d yK5' . of] u]6
x6fP/ uf8L l5g{] 7"nf] u]6 /fvf}F . kfl{s{ª ug{] 7fpF t hlt klg 5 .
o:tf] /fd|f] dfG5]nfO{ 3/af6 cg]q k7fpg ;lSbg .Æ
æx'G5 cfdf, To;} u/f}F .Æ d}n] eg] .
gofF u]6 /fVg Ps xKtf hlt nfUof] . Tof] a]nf ;Dd kmfOgfG;sf]
sfd klg ;lsof] . uf8L NofPsf] lbg c06Ln] km'ndfnf, cla/
nufO{ cu/aTtL afn]/ k'hf ul/g . uf8LnfO{ 9f]u]/ ;ftk6s kl/qmd
ul/g . dnfO{ klg To;} ug{ nufOg . lrNnf], sfnf] /ªsf] 6f6f
sDklgsf] uf8L Hofb} ;fgbf/ b]lvPsf] lyof] . 3/e]6L nufot
l5d]sLx? ;a}nfO{ ld7fO{ af8of}F .
ef]nL kN6 uf8L lnP/ hfg nfUbf c06Ln] dnfO{ gofF ;'6, 6fO{ /
r:df nufpg lbFb} elgg æo:tf] /fd|f] uf8Lsf] 8«fOe/ klg t lx/f] x'g'
k¥of] gL ÛÆ
d}n] 6fO{ ;'6 / r:df nufP/ 8«fOe/ l;6df a:bf h]6 ljdfgsf]
kfOn6 h:tf] cg'ej u/]F . lrNnf] uf8L ;/{/ ;8sdf u'8g yfNof] . d
ca ;fdfGo 8«fOe/af6 uf8L dflns eO;s]sf] lyP“ . uf8Lsf] ls:tf
dlxgfsf] ;f7L xhf/ dfq . kGw| xhf/ t gfkm} x'g] eof] . 5lTt;
dlxgfsf] ls:tf kl5 uf8L t cfkmg} . k}:ff eP Tof] eGbf klxn} a'emfP
kl5 Jofh sd ltg'{kg{] .
klxnf] dlxgfd} ls:tf lt/]/ Ps nfv sdfPF . Tof] k};faf6 d}n]
c06Lsf] nflu b'O tf]nfsf] ;'gsf] r]g lslglbP“ . pgL lgs} v';L eOg
. dnfO{ d'/Ld'/L cflzjf{b lbOg . slxn]sfxL sfd kbf{ 3/
j]6LnfO{ lgz'Ns uf8L r9fpg] x'Fbf pxfFx? klg dVv x'g''x'GYof] .
d ljxfg ;w}F g'xfpy] . gg'xfO{ ;'v} lbGglyg c06Ln] . ;fFem ;w}F
xft v'66fdf t]n nufpg elGyg . To;}n] k|To]s lbg xftv'66f
dfln; ug{] g;f g} a;]sf] lyof]] . Ps lbg c06Ln] elgg æv} lk7o'df
d nufO lbG5' .Æ
æx'Fb}g c06L, o:tf] kfk t d af]Sg ;lSbg .Æ d}n] eg]“ .
pgn] t]nsf] efF8f] vf]:b} elgg“ æ3f]K6f] kgf{];, s] sf] kfk <Æ
pgn] lk7o'df t]n nufpFbf d}n] cfdfnfO{ ;Dem“] . hf8f]
dlxgfdf g'xfOlbP/ 3fddf klN6g nufO{ o:t} dfofn' xftn] cfdfn]
t]n 3;fO lbg'x'GYof] . lgs} cfgGb nfu]/ d t lgbfpg k'u]5' . sk8f
cf]9fP/ em'n klg nufO{ lbO5g c06Ln] . d t Ps} k6s ljxfg dfq
Ao'lemP“ .
b'O{ rf/ lbg c? lat] . Ps lbg dnfO{ cfkmg} 8]/f
glhssf] ;jf/L ldn]sf]n] ljxfg bz ah] ;jf/L 5f]8]/ kms{b} lyP .
dgdg} larf/ u/]F ;f9] P3f/ ah] vfgf vfg t cfpFg} k5{ . 8]/fdf
k;]/ hfG5' eg]/ ;w}Fsf] eGbf 8]9 b'O{ 306f rfF8f] g} 8]/fdf k'u]F . uf8L
;8s 5]pd} 5f]8“] . sf]7fdf k:5' eg]sf] t sf]7fdf u'gu'g u/L s'/f
u/]sf] ;'g]“ .d leq gk;]/ sf] /x]5 eg]/ s'/f ;'Gg yfn“] . 9f]sfdf
kbf{ lyof] . 3/e]6L cfdf x'g'x'Fbf] /x]5 . pxfFn] eGb} x'g'x'GYof] ægfgL, s]
cfh ;Dd cnu cnu ;'T5f} ltdLx? <Æ
æxh'/ cfdf, cfdf 5f]/f h:t} kljq 5f“} .Æ c06Ln] elgg .
æ8«fOe/ afa' klg slt ;f]emf < o:tL /fd|L t?gL Pp6} sf]7fdf
ltg dlxgf ;Dd ;'Tbf ;d]t s:tf] ;+od ug{ ;s]sf < xf]Og xf]nf,
dnfO{ 9f65of} ltdL .Æ
æxf] cfdf, ;fRr} xf], 9fF6]sL 5}g . pxfFn] dnfO{ krf; jif{sL a'9L
eg]/ kTofO{ /xg' ePsf] 5 . c06L eg]/ cfkmg} cfdf h:t} cfb/
ug'{x'G5 . xftn] t s] sf7n] klg 5'g' ePsf] 5}g .Æ
æo:tf] a'9Lsf] d]sck / clego slxn] ;Dd u5of}{ < ca
5f]8Lb]p . 8«fOe/ afa' gldNbfsf dfG5] 5g . d]/f] 3/df a;]sf] b'O{ jif{
eof], slxn] klg g/fd|f] sfd sfjf{xL b]v]sL 5}g . lgs} OdfGbf/, bf?
kfgL vfP/ gdfltg], s]6L kl5 gnfUg], h'jftf; gv]Ng], ;xof]uL, bofn'
/ ldhfl;nf 5g . clt /fd|f] afgL 5 . ca ltdLx? ljjfx u/]/ a; .
d s'/f ul/lbG5' .Æ
c06Ln] elgg æhlt clego u/]/ a'9Lsf] d]sck u/]klg dfG5]n]
lrgLxfNbf /x]5g cfdf . 8«fOe/ afa' h:tf ;a} sxfF x'Fbf /x]5g / <Æ
pg]n] OGb|sf] s'/f, Go'/f]8sf Jofkf/Lsf s'/f ul/g . b'j}hgf dl/dl/
xfF:g yfn] .
d 3/df x'Fbf 3/e]6L cfdfnfO{ lbbL elGyg . clxn] cfdf
eg]/ ;Daf]wg ul//x]sL lyOg . pgn] k'gM elgg æcfdf xh'/ hfgf];
ca . 8«fOe/ afa' cfpg] ;do x'g nfUof] . P3f/ ah] ;Dd
cfOk'Ug'x'G5 s'g} s'g} lbg . d ca d]sck u5'{ . cem} Ps b'O{ dlxgf
pxfFsL c06L eP/} a:5' . To;kl5 xh'/ ;Fu ;Nnfx u/]/ h]
ug'{k5{ u/f}Fnf .Æ
ToxL ;dodf d}n] sf]7fleq k:b} eg]“ æca d]sck klg ug'{kb{}g
. c06L aGg' klg kb{}g . ca cfh}, clxn} of] sf]7f 5f]8]/ hfgf]; .
cfdf ;f“5L x'g'x'G5 . d}n] ;a} s'/f ;'lg;s“] . dnfO{ em'6f] af]n]/ w]/}n]
em'SofPsf 5g . csf{] em'Sofpg] Pshgf ylkg'eP5 . tkfO{ sf] xf],
dnfO{ yfxf 5}g . d yfxf kfpg klg rfxGg . d olt s'/f hfGb5' sL
tkfO{ c?nfO{ wf]sf lbg l;kfn' x'g'x'bf]/x]5 . o:tf] em'6f] s'/f u/]/
ld7f] af]n]/ c?nfO{ u'd/fxdf kfg{] dfG5]nfO{ d Ps ldg]6 klg ljZjf;
ug{ ;lSbg . /fd|f] klg NffUb}g . oL uf8L ef8f lngf]; / oxfFaf6
hfFgf]; .Æ
d]/f] s'/f ;'g]]/ 3/j]6L cfdfn] eGg' ef] æ8«fOe/ afa',
o:tL ;j{u'0f ;DkGg b'nxL kfpFg ;lsGg . oL gfgL ;fx|} nIf0fsL 5g
. gfgL cfPsf] b'O ltg dlxgfd} tkfO{n] uf8L lslg;Sg' eof] . tkfO{sf]
hLjgdf v';L 5fPsf] 5 . tkfO{ cfhfef]nL df]6fP/ s:tf] x'g' ef]
x]gf{]; t, tkfO{sf kfv'/f ;ndfg vfgsf h:tf ePsf 5g .
tkfO{ s:tf] ;'u'/sf] vf]/ h:tf] sf]7fdf ;'Tg'x'GYof] . b'O{ jif{df k}:ff w]/}
sdfpg' eof] xf]nf t/ tl/sf ghfg]/ Ps k};f /fVg ;Sg'ePg . clxn]
gfgLs} h'lSt a'l4n] /fh;L 7fF6afF6df a:g'ePsf] 5 . d}n] eg]sf]
dfGg'x'G5 eg] oL gfgLnfO{ pDsg glbg'xf]; . rFf8} ljjfx ugf{]; .Æ
d}n] eg“] æcfdf, xh'/n] eg]sf] ;f]x|} cfgf l7s xf] t/ cfh em'6f]
s'/f af]n]/ 5sfpg ;Sg]n] ef]nL 5sfpFb}g, wf]sf lbFb}g, em'6f] af]Nb}g
eg]/ s;/L ljZjf; ug{ ;lsG5 < pxfFsf] ?k 5, hfFu/ 5, ;Lk 5,
Tof] dnfO{ yfxf eO;Sof] . b'O{ lbg cfgGb u/]/, ;'v sf6]/ kl5 ?g'
eGbf t clxn] b]lv b'Mv sf6g' /fd|f] 5 . To;}n] cfh} pxfn] of] sf]7f
5f]8g' k5{ . d ca wf]sf vfg ;lSbg .Æ
ænf} gfgL, lsg em'6f] af]Nof}F < ;To s'/f s] xf] < afa';Fu eg]/
dfkmL dfu . oL afa' u'?ªsf 5f/f lgs} ;Hhg 5g . ;/n x[bosf 5g
. logL;Fu a:of} eg] ltdLnfO{ b'Mv kb}{g eGg] s'/fdf d 9'Ss 5' . b'a}
hgf aRrf 5}gf}F . s'/f ldnfp d hfG5' .Æ 3/j]6L cfdf hfg'eof] .
pxfF uPkl5 xl/dfofn] d]/f] v'66f ;dft]/ elgg æ8«fOe/ afa', d}
n] cfh ;Dd tkfO{;Fu em'6f] af]n“], 5sfP“, tkfO{nfO{ xfF;f]sf] kfq klg
agfP“ . o;sf] nflu Ifdf kfpF . d}n] tkfO{ o:tf] ;Hhg x'g'x'G5 egL
yfxf kfPsf] eP ;To s'/f eg]sf] eP klg x'GYof] . t/ xfd|f]
b]zdf :Jff:gL dfG5]sf] nflu st} klg ;'/Iff 5}g . cfkmgf] ;'/Iffsf
nfuL xfdLn] cg]s gf6s / axfgfafhL ug'{k5{ . aflx/ t aflx/
eOxfNof], xfdL :jf:gL dfG5]x? cfkmg} 3/leq ;d]t ;'/lIft 5}gf}F .
ca d tkfO{nfO{ s'g} s'/f n'sfplbg ;a} eG5' .Æ
pgn] cfkmgf] syf o;/L eGg yflng .
d]/f] 3/ lrtjg lhNnf e/tk'/ gu/kflnsf j8f g+= !# df k5{ .
d]/L cfdfsf] dfOtL3/ x]6f}8f xf] . d]/f af gf/fo0f3f6df h'Ttfsf]
k;n ug'{x'G5 . d]/f] Pp6f efO{ 5, d eGbf kfFr kif{ sfG5f] . d]/f af
cfdfn] dnfO{ lgs} dfof lbP/ /fd|f] :ofxf/ ;';f/ u/]/ x'sf{pg' ef] .
xfd|f] lgs} ;'vL kl/jf/ lyof] . efO{ / d jf]l8{ª :s'ndf k9Yof}F . p
eGbf d rf/ sIff dfly lyP“ . d a9b} uP“. !$ jif{ k'u]kl5 d]/f]
5 f t L d f : t g x ? b ] v f k / ] . d t ? g L b ] l v g
yfn“] . :jf:gLdfG5]sf] ;aeGbf 7'nf] ;q' eg]sf] p;sf] ?k g} x'Fbf]/x]5
. d]/f] ?kdf hjfgL ylkPkl5 ;a}sf cfFvf nfUg yfn] . dnfO{ To;sf]
cfefif eO/x]sf] x'GYof] . c? t c? d]/f] cfkmg} af ;d]t d]/f] ?kdf
nf]leg' eP5 . pxfFn] dnfO{ klxn] eGbf a9L, efO{ eGbf klg a9L dfof
ug{ yfNg'eof] . sfvdf a;fpg], ufnf hf]8g], ;'d;'Dofpg], DjfO{ vfg]
ug{ yfNg'eof] . slxn] sflx t dnfO{ ps'; d's'; klg nfUYof] . t/
cfkmg} afnfO{ g/fd|f] s;/L ;f]Rg' < afn] lgs} dfof u/]sf]n] of] ;a
ug'{ ePsf] xf]nf egL ;f]Rby“] .
lbgx? laTb} uP . d kGw| kif{ k'u]F . sIff bzdf k9y]“ . efO 5
sIffdf lyof] . d]/f] afn] slxn] k|ms tn tfgL lbg], slxn] ;6{ dfly
kmsf{Olbg], slxn] ;ldhsf] x's vf]nL lbg] h:tf ceb| Jojxf/
ug{ yfNg' eof] . of] s'/f cfdfnfO{ eG5' eGg] nfu]sf] lyof] .
eGg ;s]sL lyOg . Ps lbg efO{nfO{ ;Grf] geP/ cfdfn] xl:k6n
lnP/ hfg'ePsf] lyof] . p;sf] v'66fdf vl6/f] cfPsf] lyof] .
d :s'naf6 cfP/ :s'n 8«]; vf]n]/ csf{] nufpg nfUbf s;}n] d]/f]
bfofF :tg RofKk ;dfTof] . efO{ af}nfof] sL eg]/ k5f8L kms]{/ x]/]sf]
t cfkmg} afa' kf] x'g'x'Fbf] /x]5 . d}n] :tgaf6 pxfFsf] xft em6sf/]/
x6fpFb} eg] æaf, cfkmg} 5f]/LnfO{ o:tf] ubf{ tkfO{NffO{ kfk nfUb}g <Æ
pxfFsf] d'vaf6 lgl:sof] æcfkmg} 5f]/L eP kf] t, emf8Laf6
e]6fP/ NofPsf] t xf] gL .Æ
ToxL ;dodf cfdf / efO{ aflx/ af]n]sf] ;'lgof] . olb cfdf /
efO{ s]xL l9nf] u/]sf] eP d]/f] OHht aRg] lyPg . d xtkt ;6{ /
d]8L nufP/ aflx/ bu'/]“ . d]/f] Tof] lbg OHht hf]luof] .
dnfO{ emf8Ldf e]6fP/ NofPsf] eGg] s'/f ToxL lbg yfxf kfP“ .
Tof] a]nf ;Dd s;}n] eg]sf] lyPg . Tof] lbg dnfO{ ;fFem ;Dd 8/
nflu/xof] . htf cfdf, hfg'x'GYof], pt} pt} uO/x]F . ;fFem
cfdf;Fu ;f]w“] æcfdf, tkfO{n] dnfO{ emf8Ldf e]6fP/ Nofpg' ePsf] xf]
/ <Æ
pxfFn] eGg' eof] æs;n] eGof] 5f]/L < d}n] g} hGdfPsL x'F gL Û
d]/f] afaf ÛÆ
d}n] lhbbL u/] æcfdf g9f6L eGgf]; t Û dnfO{ sxfF e]6fP/
Nofpg'ePsf] xf] <Æ
æxf]Og s], sxfF e]6fpg' < s] eG5] of] <Æ pxfFn] em'6f] af]Nb}
x'g'x'GYof] eGg] s'/f pxfFsf] af]nfOaf6 emlNs/x]sf] lyof] .
d}n] afn] eg]sf] eg]kl5 pxfFn] eGg' eof] æ5f]/L tF kL/gu/ . tF
d}n] hGdfPsL 5f]/L xf]Og; eGg] s'/f d}n] ljl;{;s]sL lyP . t}
n] ;DemfO; / dfq ofb cfof] . tFnfO{ d c;fWo dfof u5'{ . cfkm}Fn]
hGdfPsf] 5f]/L eGbf a9L . d]/f] ljjfx ePsf]] bz jif{ ;Dd klg xfd|f]
5f]/f5f]/L ePgg . t]/f] afn] wd{k'q ckgfpg] s'/f ug{ yfNg'ePsf] lyof]
. xfdLn] wd{k'qsf] nflu xl:k6ndf klg ;Dks{ u/]sf lyof}F . Ps lbg
ljxfg} v;Lsf] nflu 3fF; Nofp5' egL hªundf uPsf] t aRrf /f]Psf]
cfjfh ;'g]F . /f]Psf] lt/ uPsf] t emf8Ldf tFnfO{ sk8fdf a]/]/
kmfn]sf] e]6fPF . t]/f] d'vdf / z/L/ el/ sldnf nfu]sf lyP . d}n]
tFnfO{ p7fP/ 3/df Nofpbf t]/f af klg lgs} v';L x'g'eof] . tF rf/
jif{sL ePkl5 t]/f] efO{ d]/f] k]6df cl;{of] . tFnfO{ of] 3/df
NofPb]lv ;a} s'/f /fd|f] eof] . Jofkf/ km:6fof], 5f]/f eof], :jf:Yo klg
clxn] ;Dd /fd|f] 5 . To;}n] tF d]/L 5f]/L dfq geP/ d]/f] efUo klg
xf]; . d]/f] ;j{Zj xf]; d]/f] cfkmg} 5f]/L xf]; .Æ
cfdfn] dnfO{ c;fWo dfof ug'{x'GYof] . efO{sf] t emg s] s'/f ug{]
< dnfO{ Ps If0f 5f]8b}gYof] . d}n] cfdfnfO{ ;a} s'/f eGg} kYof{] gq
eg] d afa'af6 aRg] lyOg . d}n] klg cfkmg} afaf6 hGd]sf] aRrf km]/
L emf8Ldf kmfNg' kYof{] . of] emf8Ldf aRrf kmfNg] zLnzLnf rnL/
xGYof] . d}n] ;a} s'/f cfdfnfO{ eg]“ . of] ;'g]/ cfdf lgs} ?g'eof] .
pxf“n] af;“u emu8f ug'{{eof] . To;a]nf afn] cfdfnfO{ lgs}
lk6g'eof] . xfdLn] klg afaf6 lgs} lk6fO{ Kffof}F lsgsL efO{ / d
cfdfnfO{ arfpg rfxGYof+} . j/k/af6 sf]xL ;xof]u ug{ cfPgg . afn]
cfdfnfO{ d/gf;Gg x'g]u/L s'6g' eof] . xfd|f] s]xL nfu]g .
pgn] kfgL vfOg . ;f}rfno uOg . km]/L cfP/ d]/f] glhs} a;]/
cfkmgf] syfsf] afFsL c+z eGg yflng .
/fte/sf] /0f;ªu|fd kl5 ljxfg pHofnf] gx'Fb} cfdfn]
efO{nfO{ lnP/ dfOt hfg nfUg' eof] . pxfFn] hfg]j]nf eGg' eof]
ætkfO{ h:tf] ck/flw;Fu d al:bg . d uPF .Æ
of] ;'g]/ afn] eGg' eof] ætF hfG5]; eg] hf . dnfO{ s]xL 5}g . d
ca xl/dfofnfO{ g} :jf:gL /fV5' .Æ
cfdfn] aflt/ y's]/ hfg'eof] . ToxfFg]/ cfdfsf] dfof klg
jgfj6L ePsf] cg'ej eof] dnfO{ . pxfFn] ;'/Iff lbg'kg{] dnfO{ g} lyof]
t/ dnfO{ hfG5]; sL eg]/ Ps arg gaf]nL efO{NffO{ dfq lnP/
lg:sg' eof] . 3/df ca af gfdsf /fIf;sf] cufl8 d gfdsL k|f0fL
ef]hgsf nflu c;xfo cj:yfdf /x]“ . cfdfsf] kl5 hfg dg nfu]g
lsgsL pxfFsf] j]jf:tfn] dnfO{ lgs} kL8f lbPsf] lyof] . ca aRg]
pkfo st} lyPg . To;}n] cfdf uPsf] s]xL ;do kl5 g} d lg:s]/
lhNnf k|x/L sfof{no k'u]F . k|x/Ln] afnfO{ kqmfp u/L Nofof] . b'O{ rf/
306f /fv]/ ca b]lv o:tf] sfd gug'{ egL sfuh u/]/ 5f]8L lbof] .
d;Fu s]xL gaf]nL af sfuh u/]/ k|xl/ sfof{noaf6 lg:s]/ hfg'eof] .
dnfO{ 3/ hfg] OR5f ePg . ;'/Iff klg b]lvg . hfg] 7fpF klg st}
lyPg . sfuh u/]/ uP klg dg g} lju|]kl5 s] nfUof] / < To;}n] k|x/L
sfof{noaf6 lg:s]/ l;=l8=of]= ;fx]jsf]df k'uF] . ToxfF Ps 306f
s'/]kl5 d]/f] e]6g] kfnf] cfof] . sfk{]6 lj5ofPsf] 7"nf] sf]7f, rf/}
lt/ ;f]kmf ;]6 /fv]sf], lbjfndf g]kfnsf k|wfgdGqLx? tyf slj
snfsf/x?sf lrqx? 6fFluPsf] lyof] . 7"nf] e'l8, 7"nf7"Nff cfFvf,
cfFvfdf r:df nufPsf, g]kfnL kf]zfs nufPsf JolSt k/ s'gfdf 7"nf]
6]j'nsf] cf8df a;]sf lyP . d}n] gd:t] u/]kl5 pgn] ;f]w] æs] ;d:of
k¥of] <Æ
d}n] ?b} ;a} s'/f ;'gfP“ . d}n eg“] æd ca 3/ hfGg . dfjnL
klg hfGg . dnfO{ k9g] n]Vg] / vfg] a:g] Joj:yf ul/ kfpF .Æ
l;=l8=of]= ;fjn] ulDe/tfk'j{s d]/f] s'/f ;'g] kl5 eg] æd]/f] 3/
df hfG5of}F < d]/f] 5f]/f ljb]zdf k9g uPsf] 5 . 3/df d]/L cfdf, d]/L
kTgL / b'O{j6f 5f]/Lx? 5g . ltdLNffO{ ToxfF s'g} ;d:of x'Fb}g . k9g
klg kfpF5of} . Toxf ghfg] eP dlxnf clwsf/jfbLnfO{ af]nfP/ lhDdf
nufOlbG5' . c? Joj:yf pgLx?n] g} u5{g . eg s] u/f}F <Æ
d}n] eg] æd xh'/sf] 3/df hfG5' .Æ
pgn] eg] æltdLnfO{ 3/af6 s]xL nTTff sk8f, sfkL lstfj tyf
cGo s]xL lng' 5 eg] clxn] lnP/ cfpF . ef]nL ljxfg} d ltdLNfO{ d]/f]
3/ k7fOlbG5' . Æ
pgn] d;Fu Pp6f l;kfxL k7fO{ lbP . d 3/df k'Ubf af 3/df
x'g'x'Gy]g . l7s} eof] . Kjfnaf6 ;fFrf] lgsfn] . 3/ leq uP/ nufpg]
n'uf, ;'gsf] cf}7L, Oo/ l/ª nufP . sfgdf ePsf ;'gsf 6k lgsfn]/
h]adf /fv]F . ;fg} b]lv bz}F ltxf/ tyf rf8 kj{df l6sf6fnf]
ubf{ lbPsf ?k}ofF v'q's]df hDdf u/]sL lyP“ . vq's] km'6fn]/ uGbf
kfFr xhf/ b'O ;o gf]6 / c? 9ofsx? lyP . gf]6 klg ?dfndf a]/]/
emf]nfdf xfn]F . 9ofsx? ToxL 5f]8L lbP“ . :s'n Aofudf k':ts,
sfkLx? gc6]sf]n] /fVg ;lsg . Pp6f sfkL / cªu|]hLsf] lstfj
dfq /fv]“ . of] ;a} u/]/ aflx/ lg:s]F . 3/df tfNrf df/]/ ;fFrf] ;w}
Fe/L /fVg] u/]sf] Kjfndf /flv lbP“ .
± ± ±
l;l8of] ;fjsf] 3/ kf]v/f /x]5 . kf]v/f cfPkl5 d]/f] gofF
hLjg ;'? eof] . gofF ahf/ kf]v/fdf pxfFsf] 3/ glhs} Pp6f ;/sf/L
:s'n /x]5 . To;sf] gfd k|eft pRr dflj /x]5, h;nfO{ gfO6 :s'n
klg eGbf /x]5g lsgsL ToxfF 8] / gfO6 u/L b'O{ l;km6 k9fO{ x'GYof] .
ToxL :s'nsf] 8] l;km6df sIff bz df egf{ ul/lbP . s] k9fO{ x'GYof] /
< d t Tof] 3/sL gf]sgL{ kf] eP . k9fO{ n]vfO{ ug]{ ;do g} lyPg .
vfg ksfpg], n'uf w'g], 3/ ;kmf ug{], efF8f dfemg], af/Ldf uf]8d]n
ug{], ljxfg rf/ ah] b]lv j]n'sf P3f/ ah] ;Dd sfddf bnfpg yfn] .
ljxfg rf/ aHof] ls æxl/dfof,====xl/dfofÆ eg]/ s/fpg yfnLxfNy]F .
rf/ aHof]sL /08Lx?nfO{ lrof geO{ gx'g] . tL gsr/L Tof] 3/sf 5f]/
Lx? lbgdf bz k6s t 8«]; abNy] . sk8f klg slt x'g < Pp6Lsf
dfq b'O ;o hf]/ t h'Ttf dfq lyP . k}G6, e]:6, n]xªuf, ufpg, :s6{,
ss6]n 8«];, n]l;G;, sf]6, cfp6/ s] s] xf] s] s] < cfdf To:t}
gSsnL, xfkkfOG6 nufP/ ;]G8f] e]:6df ahf/ lg:sg] . rfln; k}
tfln; jif{sL cfOdfO{ ;]G8f] e]:6, lnlkl:6s, ufhn, cfO :of8f], a8L
nf];g bn]/, cTt/ :k]| u/]/ l;g]df / kf6L{df hfGyL .
3/df sfd ug{] d afx]s csL{ Pp6L aRrf ;lxtsL cwa};]
dlxnf lyOg . xfdL b'O{hgf lbge/L sfd ul/x/GYof} . hfg] sxfF <
emf8Ldf kmfn]sL s]6Lsf] of] ;+;f/df cfkmGt eGg' sf] x'G5 /< Pp6L
cfdfn] emf8Ldf kmfn]/ uOg . csL{ cfdfn] 3[lgt ;dfhdf cgfy
kf/]/ uOg . To;}n] d}n] Pp6f c7f]6 u/]F dgdg} sL d cj}w
ue{ slxn] klg af]Sg] 5}g, h;n] ubf{ aRrf hGdfP/ emf8Ldf kmofSg'
k/f]; d]/L cfdfn] h:tf] . Tof] a]nf b]lv dnfO{ ;a} eGbf 3[lgt s'/
f ;]S; g} xf] eGg] nfUg yfNof] . a? Hofg hfcf];, s;}sf] Hofg lng'
k/f];, h]n hfg'k/f]; t/ s;};Fu of}g ;DaGw /fVg' gk/f]; eGy]+
dg]dg} . ToxL sf/0fn] tL aRrf ePsL dlxnf;Fu d]/f] ulx/f] ldqtf
eof] . 3/df a:bf jf ahf/ hfFbf slxn} /fd|f] b]lvg] k|of; ul/g . ;w}F
em'q] emfd|] eO/xGy] . cg'xf/df bfu nufP/ skfn uHofªdHofª kf/]/
kmf]x/L, c;Eo / s'?k b]lvg] k|of; uy{] . gq Tof] 3/df d
sxfF ;ltTj arfpg ;Sy] / < Tof] 3/df lbglbg} w]/} nf]Ug] dfG5]x?
cfO/xGy] . Tof] 3/sf] l;l8of]sL &% jif{sL a'9L cfdf jfx]s ltg}
hgfsf Aofo k|m]G8x? lyP . d b'AnfP/ xf85fnf dfq ePsL, To;df
klg cg'xf/ lauf/]sL, kmf]x/L b]lvg] c;Eo s]6L;Fu, s]6L s] egf}F a'9L
b]lvg yfn]sL d;Fu tL ;Hhgx? glhs} kb{}gy] . To;}n] d ar]“ . d}n]
slt k6s l;l8of]sL :jf:gLnfO{ cj}w of}g ;DaGwdf lnKt ePsf]
b]v]sL lyP“ . tLg} cfdf 5f]/L d]/f] b]vfb]vL nfh} gdfgL 3[lgt sfdx?
uy{] . dnfO{ y'Sg dg nfUYof] .
Tof] csL{ a'9L, hf];Fu dnfO{ ;'Tg] agfPsf lyP, /fte/
vf]s]/ ;'Tg} lbFb}gyL . slxn] of] u/, slxn] Tof] u/ egL/xGyL /fte/ .
cfkm'nfO{ lgb|f nfu] kf] ;'tf]; . cfkm'nfO{ lgb|fn] Rofk]sf], p eg]
cfkmgf hjfgLsf, afNosfnsf, ljjfxsf, nf]Ug] / 5f]/f5f]/Lsf s'/fx?
ul/xGyL . p eGyL æh;n] h] ;'s} egf];, hf];Fu ljjfx u/f];, hLjg
hf];Fu ljtfcf]; tf klg klxnf] k'?if;Fu ljtfPsf] If0f hLjge/L ofb
cfO{ /xG5 . ;kgfdf p;}nfO{ b]lvG5 . ljjfx u/]kl5 nf]Ug]n] klxn]
g} ;ltTj u'dfPsf] s'/f yfxf kfpF5sL eg]/ 8/ nflu/xG5 .Æ p;n]
klxnf] k|]d, j}jflxs hLjg, uef{j:yfsf] cj:yf cflbsf] jf/]df
atfpyL .
p;n] eGyL æPp6f 5f]/f oxL kf]v/fsf] s'g} pRr dfljdf lk|
lG;kn 5 . Pp6f 5f]/f k|d'v lhNnf clwsf/L ePsf] 5 . 5f]/Lsf nf]Ug]
OlGhlgo/ 5g . pt} l;+ufk'/df a:5g kl/jf/ ;lxt . eP/ s] ug'{ <
cfkm'nfO{ x]g{] sf]xL 5}gg . hxfF a;]klg x]nfF u5{g . x'g t 5f]/Ln]
jif{sf] c;L gAa] xhf/ ?k}ofF k7fOlbG5] l;+ufk'/af6 t/ k};fn] sfd
ug{] xf]Og . enf tF 5]; / ;fyL ePsL 5]; .Æ
ljgf k};fsf] gf]sgL{ agfpg kfPkl5 s;n] /fd|f] dfGb}g < d Tof]
3/sf] ;f/f sfd ul/lbGy]“ . Tof] 3/df d 5 jif{ a;“] . d]/f] nflu Tof]
3/ lyPg, g/s lyof] g/s . pgLx?sf] nflu :ju{ lyof]xf]nf t/ Tof]
3/ g/s g} lyof] . k};f dfq eP/ s] ug'{ < 5f8f af]S;Lx?, c?sf] kL/
dsf{ ga'emg] . gfd klg Pp6fsf] lgKkn, csL{sf] a]~h', cfdfsf] /
f]hgf, s:tf gfd x'g< dnfO{ / tL gf]sgL{ cfdfnfO{ t pgLx?n] k'/fgf]
eP/ kmfn]sf sk8f sf6]/ l;nfO{ lbGy] . s'tf{ ;'?jfn, Anfph, DofS;L
clg k'/fgf hfdf, k|mfs, rf]nL lbGy] . k}“;f dfUof] eg] eGy] ælsg
rflxof] tnfO{ k}:ff, vfgf nfpg kfPs} 5;, lx8g 3'Dg / l6le
x]g{ kfPs} 5; .Æ
5f8f /08Lx?, k]6 klg af]Sb}gy] . dg{ klg g;s]sf kft/x? .
dnfO{ nfUof] . of] 3/df a;]/ hLjg kmfNg' eGbf lu66L s'6]/
vfg' /fd|f] xf]nf . oL /08Lx?sf] ;]jf rfs/L u/]/ g wd{ x'g] xf], g
hLjg aGg] xf] < To;}n] lt gf]sgL{ cfdf;Fu Ps lbg eg]“ æcfdf
of] ;+;f/df d]/f] cfkmgf] eGg' sf]xL 5}g . d clxn] dfq PSsfO;
jif{sL ePF . of] 3/df a;]/ d]/f] s]xL sNofg x'g]jfnf 5}g . ;do
cufl8 g} dl/g] s'/f kSsf 5 . o:tf] hjfgL pd]/d} a'9L b]lvg yfn]sL
5' . To;}n] d of] h]naf6 lg:sg rfxG5' . hfg'x'G5 eg] b'j} hgf efuf}F
.Æ
pgn] elgg ægfgL, d cfˆgf] nf]Ug]nfO{ 5f]8]/ sxfF hfpF . ltd|f]
sNofg xf];, ltdL hfpF . dnfO{ ;Demb} u/] .Æ
pgsf] a'9f] ToxL 3/df rf}sLbf/ lyof] . pg}n] dnfO{ of] wf]tL
Anfph lbPsL x'g . dnfO{ efUgdf klg pg}n] dbb u/]sL lyOg . d /
ftL afx| ah] 6jfOn]6 hfg] axfgfdf 3/af6 lg:s]/ efu]F . /fte/
lxF8]/ laxfg pHofnf] x'g] ;dodf n]vgfy ahf/ k'u]F . ToxLaf6
sf7df8f}F hfg] a;df r9]F . pxL cfkmg} 3/af6 NofPsf kfFrxhf/
b'O{ ;o dWo] kGw| ;o ?k}of afFsL lyP . ;ft ;o a;ef8f lbPF .
Ps ;osf] af6f]df eft vfPF . ;fFem kv sf7df8f}Fsf] uf]Fua' a;kfs{df
t cfO{k'u] t/ ca stf hfg] </Tgkfs{ / afg]Zj/ b'O{ 7fpFsf] gfd dfq
yfxf lyof] . Tof] /ft a;kfs{d} u'hf/]“ . csf{] lbg klg s]xL
h'lSt ;'em]g . dfu]/ a;f} jf xf]6ndf efF8f dfemf}F s] u/f}, s] u/f}F <
eO/xof] . ca jf]gZj/lt/ hfg'k¥of] eg]/ ;f]Rb} lyP“ ls afa'sf]
6ofS;L 5pd} cfP/ /f]lsof] . clg d]/f] dgdf s] cfof] s'GgL afa';Fu
s'/f u/]F . efUon] tL/ lgzfgfdf nfu]5 . of] ;a} eof] .
xh'/;Fu e]6 x'Fbf d;Fu ;fRr} g} ltg ;o ?k}ofF dfq lyP . d
lgs} a'9L g} b]lvGy] . PSsfO; jif{sL t?gL k}+lt; lsnf] eg]kl5 s:tf]
x'Fbf] xf] < Tof] 3/df 5 jif{ a:bf h] hlt g/fd|f s'/fx? ePklg
dnfO{ Pp6f kmfObf of] eof] sL d}n] efiff, af]nLrfnL / 3/
leqsf] ;Dk'0f{ sfd l;s]“ . ToxL clxn] sfd nfUof] . ca d xf]6n u/L
a;f}F eg] /fd|f] rnfpg ;S5' h:tf] nfU5 t/ xf]6n vf]Ng k};f klg t
x'g' k¥of] .
h] xf]; d tkfO{;Fu a:g yfn]kl5 df]6fP/ d]/f] ?k b]lvg yfNof] .
To;nfO{ hlt n'sfpg vf]h] klg n'sfpg g;lsg] eof] . tkfO{sf] ;fyL
OGb|n] t ljjfxsf] s'/f g} rnfP . Go'/f]8df hfFbf tkfO{sf] xfF;f] g} eof]
. s'/f ;a} oxL xf] . of] s'/fdf s'g} jgfj6L eP d s] df s;d vf
eGg'x'G5 s;d vfg tof/ 5' . dnfO{ nfu]sf] lyof] sL 8«fOe/x? 5f8f
x'G5g, 5f]/Lr]nL eGb}gg xf]nf . w]/}n] o:t} eGy] . t/ tkfO{ lgs} hftL
x'g'x'“bf] /x]5 . glrg]sL, ghfg]sL, :jf:gL dfG5]nfO{ af; lbg' eof] .
d}n] eg]sf] dfGg' ef] . clxn] t tkfO{ aLz nfvsf] dflns eO;Sg' ef]
. ca o;}u/L k|ult ub{] hfg'xf]nf . /S;L vfP/ ;DkTtL v]/
gkmfNg'xf]nf . /08LjfhLdf km:g' eof] eg] /f]u / zf]s b'j} lglDtG5,
Tof] gug'{xf]nf . hLpsf] Vofn ug'{xf]nf . vfgf ;dodf vfg'xf]nf .
uf8L xf]l;of/ eP/ rnfp“g' xf]nf . dnfO{ k};f rflxb}g . Tof]
cfdfnfO{ k7fO{lbg' xf]nf . dnfO{ Pp6f k]6 kfNg ufx|f] 5}g, lu66L
s'6]/ klg k]6 kfn'nf . /fd|f];Fu a:g'xf]nf dhfG5' .Æ
pgL cfkmgf k'/fgf sk8f klxn] NofPsf] cfkmgf] h]G; Jofudf
sf]rfsf]r kfg{ yflng . d}n] lsgL lbPsf sk8f lems]/ dlt/ a9fpFb}
elgg æoL sk8f d}n] cfh;Dd nufPsL 5}g . ljjfx ug'{eof] eg]
b'nxLnfO{ x'G5g . oL h'tf eg] d lnG5' . lsg eg] d]/f rKkn
r'8L;s]sf 5g . lnP/ uO{ geGg'xf]nf . of] ;'gsf] r]gdf klRr; xhf/
?k}ofF tkfO{sf k/]sf 5g . d tkfO{sf k};f vfg] 5}g . a]r]/ tkfO{sf]
vftfdf xflnlbg]5' . kTofpg' x'Gg eg] ;Fu} hfpF, a]r]/ cfkmgf] k};f
Nofp“g'xf]nf . cfh ;Dd tkfO{sf] vfP“, sf]7fdf a;]F . slt vr{ eof]
xf]nf . dnfO{ Ifdf lbg'xf]nf . emf]nf prfn]/ rKkn l5/fP/ ha pgL
hfg yflng, dnfO{ eSsfgf] km'6of] . d t Sjf Sjf u/L ?g yfn]]“ . s]
eof] s'GgL, d]/f] ?jfO{ aGb g} ePg . d /f]Psf] b]v]/ pgL cSs g aSs
eOg . d t efjgfdf k'u]/ pg]sf] v'66f 5fFb xfNg k'u]5' . kl5 xf];
cfPkl5 d}n] eg“] æd]/L cK;/f, d]/L k|Lo, d]/L gfusGof d tkfO{sf]
sdf/f] eO a:b5', tkfO{n] eg]sf] dfG5' . d}n] tkfO{sf] lrTt b'vfP“,
dnfO{ Ifdf ug{'xf]; . dnfO{ 5f]8]/ ghfgf]; . ca daf6 slxn} tkfO{sf]
lrTt b'vfpg] sfd x'g] 5}g .Æ
pgL klg dnfO{ cFufnf] xfn]/ ?g yflng . xfdL Ps
csf{nfO{ cFufn]/ efjljxn eO{ w]/}j]/ ;Dd /f]O/xof}F . kl5 dg xn'ªuf]
ePkl5 b'j}n] vfg vfof}F . vfgf vfP/ 3/j]6L cfdfnfO{ ljjfx ug{] s'/f
;'gfof}F . pxfFn] Hof]ltif af]nfP/ ;fOt x]g{ nufpg' eof] . Hof]ltifLn]
eg] æef]nL ;f]daf/ ljxfg bz ah] pTtd ;fOt 5 .Æ
ef]nL kN6 d]/f rf/–kfFr hgf ;fyLx? / 3/j]6Lsf kl/jf/
sf ;b:ox? xfd|f hlGtx? eP . xfdLn] blIf0fsfnL dlGb/df uP/
ljjfx u¥of}F . Tof] lbg d]/L b'nxLn] dnfO{ yfxf glbP/ Go'/f]8df
lsg]sf] u'nfjL ufpFg / 6«fph/ nufPsL lyOg . cg'xf/df xNsf
d]sck u/]/ skfn k5fl8 h'/f] kf/]sL lyOg . pgsf] ;'Gb/tf
b]v]/ ;a}n] lha|f] 6f]Sy]F . pgsf] cufl8 t d v'66fdf afFw] klg
g;'xfpg] h:tf] nfUof] .
± ± ±
d}n] ljjfxdf cfdfnfO{ af]nfpg ;lsg lsgsL ljjfx rfF8} ug'{kg]{
eof] . ljjfx u/]/ 8]/fdf kms{]kl5 dfq cfdfnfO{ kmf]g nufP“ .
ptfaf6 cfjfh cfof] .
æx]nf] ÛÆ
æxh"/ cfdf, 9f]u u/]F .Æ
æefUodfgL eP;, s] 5 va/ <Æ
æcfdf, d}n] lrtjgsL c06LnfO{ ljjfx ul/;s]F . ljjfxdf
af]nfpg g;s]sf]df Ifdf rfxG5' . tkfO{ / efO{ ef]nLg}
xfdLnfO{ cflzjf{b lbg cfpg''; . xfdL snªsLdf tkfO{nfO{ lng
cfpF5f}F .Æ
d]/L b'nxLn] d]/f] lk7o'df Kof66 kf/L xfg]/ lj:tf/} elgg æs]
c06L eg]sf] <Æ
d}n] klg cfdfn] g;'Gg] u/L eg]“ æc06LnfO{ ljjfx u/]kl5 s]
eGg] t <Æ
pgn] jgfj6L l/; b]vfpFb} elgg æcF=====cF=====dg gk/]sf]
dfG5] .Æ
ptf cfdfn] x]nf]=======x]nf] ub{} x'g'x'GYof] . d}n] x]nf] eg]kl5 pxfFn]
eGg' eof] ætF}n] s] eg]sf] < sf] c06L;Fu ljjfx ul/; . c? sf]xL
gkfP/ c06LnfO{ ljjfx u/]/ kfk lsg af]ls;< ls 766f u/]sf] xf];<Æ
æ766f u/]sf] xf]Og cfdf, ;fFRr} eg]sf] x'F . tkfO{ ef]nL h;/L
klg cfpFg'k5{ . oxL cfPkl5 ;a}s'/f yfxf kfpFg'x'G5 .
xfdLnfO{ cflzjf{b lbg], sf7df8f}F klg x]g{] . h;/L klg cfpFgf]; .Æ d}
n] eg]“ / kmf]g /flvlbP“ .
clxn] xfdLn] ljjfx u/]sf] klg bz jif{ eO;Sof] . xfd|f] uf]bfj/
Ldf cfkmg} 3/ 5 . d]/f] b'Oj6f 5f]/fx? 5g, d]/L kTgL h:t} ;'Gb/ .
d]/L cfdf klg xfdL;Fu} x'g'x'G5 . efO klg ot} 5 . ¥ofn]rf}/sf] s66L
d66L a]r]/ efO{sf] nflu eg]/ csf{] 38]/L nlulbPsf] 5' . efOsf]
ljjfx cem} ePsf] 5}g . p;n] klg 6ofS;L rnfpF5 . d klg 6ofS;L
rnfpF5' . xfd|f cfkmg} uf8Lx? 5g . /ftLdf xfd|f] 3/sf] sDkfp08
leq b'O{j6f lrNnf uf8Lx? a;]sf x'G5g . ;+;f/df lj/n} dfG5]x?
alTt; nIf0fn] o'St ePsL kTgL kfpF5g xf]nf . dnfO{ cfOdfO{sf
alTt; nIf0fx? s] s] x'g yfxf 5}g, t/ d]/L kTgLdf tL ;a} nIf0fx?
5g eg]/ ljZjf; u/]sf] 5', d}n] .
clxn] klg s;};Fu kl/ro u/fpFbf d eGg] u5'{ ælrtjgsL
c06L, d]/L b'nxL .Æ
pgL klg p:t} tl/sfn] elG5g ædg gk/]sf] dfG5] .Æ
!#= ;?jf
p;sf] 9f8 / xftx? lgs} nfdf lyP t/ v'66fx? eg] lgs}
5f]6f  . df]6fP/ es'08f] ePsf] z/L/, 5f]6f v'66f / nfdf] 9f8n]
ubf{ lx8bf abxfF; lxF8]h:t} u/L lx8Yof] . 7"n7"nf] cf]7, 5f]6f] lrp8f],
uf]nf] gfs, p7]sf] lgwf/ lyof] p;sf]  . sfnf] k}G6, ;]tf / sfnf
wsf{ ePsf] ;6{, sfnf] O:6sf]6 / unfdf dxfb]jn] ;k{ a]/]h:t}
unjGbL a]/]sf], sfnf] r:df nufPsf], skfn 5f]6f] kf/L sf6]sf]
p;sf] :j?k ;s{;sf] hf]s/ h:tf] xfF;f] p7bf] lyof] . 7"nf] 6]a'nsf]
k5fl8sf] 3'Dg] sfnf] d]rdf a:bf cgf}7f] k|sf/sf] hGt' h:tf] b]lvg] /
fs]zsf] gfd eg] p;sf] :j?k;Fu lans'n} ldNb}gYof], czf]egLo
lyof]  . p;sf] cfs[lt;Fu d]n vfg] gfd ;fob p;sf] lrgf x]g{]
Hof]ltifLn] 7DofPg xf]nf . gq eg] psf] gfd w'd{';, efn' k|;fb of
wDd/ w'; x'g ;SbYof] .
z}lIfs g]t[Tj ljsf; tflnd rln/x]sf] lyof]  . z}lIfs tflnd
s]Gb| jL/]Gb|gu/ ;'v{]tsf] xndf tflndsf] klxnf] lbgsf] pb3f6g ;q
kl5 z];g ;q ;'? x'g nfusf] lyof] . tflnd xndf dWo klZrdf~rn
ljsf; If]qsf kGw| lhNnfsf pRr dfWolds ljbofnosf rfln; hgf
jl/i6 k|frfo{x? tflnddf ;xefuL lyP  . k|lzIfssf] ?kdf /fli6«o
cGt/f{li6«o tflnd / ;]ldgf/x?df k|lzIfssf ?kdf sfo{ ul/ ;s]sf
Vofltk|fKt JolStx?, dGqfnosf ;lrjx?, lzIff ljbx?, cy{ljbx?sf]
gfd ?l6gdf n]lvPsf] lyof] . o;df tflnd s]Gb|sf k|lzIfsx?, pRr
dfWolds lzIff kl/ifbsf jl/i6 kbflwsf/Lx? / If]lqo lzIff
lgb{]zgfno ;'v{]tsf lgb{]zssf] klg gfd lyof]  . tflnd laxfg 5
ah] ;'? eP/ a]n'sf 5 ah] ;Dd rNg]jfnf lyof]  . lar lardf
vfgf / gf:tfsf] tflnd xnd} Joj:yf ul/Psf] lyof] . klxnf] lbgsf
k|yd b'O{j6f ;];gx? lyP If]lqo lzIff lgb{]zs /fs]zsf  . p d]/f]
gft]bf/ lyof] . d]/L cfdfsL alxgL, d]/L ;fgL cfdfsf] 5f]/f] ePsf]n]
gftfn] efO kb{Yof] .
o;} lar sfo{qmd ;~rfns pRr dfWolds lzIff kl/ifb g]kfn
uGh sfof{nosf k|d'v /d]zn] /fs]zsf] kl/ro u/fpFb} eg] æcfh o;
tflnd sfo{qmddf ;xefuL x'g'ePsf dWoklZrdf~rn ljsf; If]qsf
ljleGg pRr dfWolds ljbofnoaf6 cfpg' ePsf jl/i6 k|frfo{Ho"x?
cfh klxnf] lbgsf b'Oj6f sIffx? xfd|f] If]qsf If]qLo lzIff lgb{]zs /
fs]zHo"n] lng'x'g]5 . pxfFsf] VoftLsf] af/]df w]/}n] yfxf kfO;Sg' ePsf]
xf]nf . t/ klg s]xL s'/f atfpFbf cTo'lSt gxf]nf eGg] ljZjf; lnPsf]
5' . pxfF klg tkfO{x? h:t} klxn] bz jif{ ;Dd dfWolds ljbofnosf]
k|wfgfWofks eO{ sfo{ ul/;Sg' ePsf] / kl5 nf]s ;]jf kf; ul/
ljbofno lgl/Ifssf] ?kdf lzIff ;]jfdf k|j]z ug'{ePsf] lyof]  .
xfn ;Dd pxfFn] ljleGg lhNnfdf lhNnf lzIff clwsf/Lsf] lhDd]jf/L
jxg ul/;Sg' ePsf] 5  . pxfF ljut b'O{ jif{ b]lv If]lqo lzIff
lgb{]zssf] pRr kbdf sfo{/t x'g'x'G5 . pxfF g]kfn ;/sf/af6 ljleGg
k'/:sf/ tyf kbsx?af6 ;DDfflgt eO;Sg' ePsf] / ljleGg b]zx?sf]
e|d0f ul/;Sg' ePsf] 5 . pxfF b]zs} Pshgf sd{7, :jR5 5lj ePsf,
OdfGbf/ / lgisnªs JolStsf] ?kdf kl/lrt of]Uo k|zf;s x'g'x'G5 .
pxfFsf] OdfGbfl/tf / cfly{s kf/blz{tfaf6 xfdLn] w]/} s'/fx?
l;Sg ;S5f}F . pxfFn] ev{/} /fHoaf6 @)^( ;fnsf] pTs[i6 sd{rf/L
k'/:sf/ ;d]t k|fKt ul/;Sg' ePsf] 5  . pxfFsf] pkl:yltn] xfd|f]
tflnd sfo{qmdsf] ul/df a9fPsf] 5 .Æ
dnfO{ nfUof] of] hGt'sf] olt w]/} k|z+;f ug'{sf] s'g} t's 5}g .
o;sf] sfnf] s/t't w]/}nfO{ yfxf x'g' kg{] xf] t/ xndf pkl:yt w]/}
h;f] k|frfo{x?n] p;sf] af/]df ;sf/fTds l6sf l6KkgL u/]sf] ;'lgof] .
pgLx? elg/x]sf lyP …pxfFsf] rl/qaf6 k'/} dWoklZrdf~rn ljsf;
If]qdf /fd|f] ;Gb]z hfg]5 . o:t} :jR5, OdfGbf/, st{Jo lgi6 sd{rf/
Lx? ;a} If]qdf x'g] xf] eg] b]zsf] k|zf;g tGqdf cfd"n kl/jt{g
x'g]5 .Ú
oL s'/fx?af6 dnfO{ yfxf eof] p;sf] cfGtl/s rl/q h:tf]
lyof], To:tf] aflx/ lyPg  . h;n] ef]u]sf lyP, tL JolStn] s;}
nfO{ eg]sf lyPgg  . c?nfO{ eg]/ k|rf/df gNofPkl5 h:tf] ;'s}
3[lgt s'/f klg n'Sbf]/x]5 eGg] nfUof] dnfO{ . of] hGt'n] s] k9fpF5
xf]nf eGg] v'nb'bnL klg nfUg yfNof] .
sfo{qmd ;~rfnssf] kl/ro kl5 p cfkmgf] l;6af6 p7of] /
af]8{ dfs{/ xftdf lnP/ af]8{df s]xL n]Vg yfNof] . v'66fsf] bfFhf]df
xft nfdf ePsf]n] p;sf xft x]bf{ cf]/fªu cf]/fªusf] ;Demgf tfhf
eP/ cfof] . p;n] df]6f] / ebbf cfjfhdf cfkmgf] egfO{ /fVg yfNof]
æo; tflnd sfoqmddf pkl:yt k|frfo{Ho"x? d]/f] gd:sf/ .Æ
;a}n] tfnL lk6]/ :jfut u/] . p;n] eGof] æd]/f] z];gsf] 6lks
5, æz}lIfs k|zf;gdf cfly{s kf/blz{tfsf] dxTj  .Æ p;n]] af]8{df
zLif{s n]Vof] . 5f]6f v'66fn] ubf{ xjfO6 af]8{sf] cfwf efu eGbf dfly
p;n] n]Vg ;Sb}gYof] . p;sf] nlfu Ps ckg b'O{ af]8{ dfq sfddf
cfpg] eof] . dnfO{ nfUof]p;nfO{ prfn]/ 6]j'ndfly /flvlbpF, hxfFaf6
p;n] af]8{sf] k'/} efudf n]Vg ;sf]; t/ d}n] Tof] ul/g . p;n] af]8{df
xfF; xf] of v/fof] of Eofu'tf] of aªu'/, 5'6ofpg g;lsg] hGt'sf]
lrq agfof] . j/k/ pb'{ cIf/ h:t} b]lvg] s]/sf/ agfof] . Pp6f 6f]kL
h:tf] lrq 5]pdf agfP/ eGof] . æha ;Dd b]zdf cfly{s kf/blz{tf
x'Fb}g, ta ;Dd ToxfF e|i6frf/ n's]/ /x]sf] x'G5  . Pp6f /hxfF;n]
kmf]x/ kfgLaf6 sL/fx? 5fg]/ lnP h:t} xfdLn] e|i6rf/LnfO{ lgsfn]/
kmfNg'k5{ . clg dfq ToxfF cfly{s kf/blz{tf afFsL /xG5 .Æ
p;sf] egfOaf6 yfxf eof] sL p;n] agfPsf] lrq /hxfF;sf] /
kmf]x/ kfgLsf] /x]5 . p;nfO{ lbOPsf] 6lks / p;sf] egfO{df st}
tfnd]n lyPg . p;n] z];gsf] s'g} tof/L u/]sf] lyPg . p;n] lbPsf]
pbfx/0fn] s] eG5, p;nfO{ g} yfxf lyPg  . ;fFRr} eGg] xf] eg]
p;nfO{ cfly{s kf/blz{tf, z}lIfs k|zf;g, cfly{s k|zf;gsf af/]df
s]xL yfxf lyPg xf]nf . kf/blz{tfsf] dxTj emg s] yxf kfcf]; . p
eGb} uof] æcd]l/sf / a]nfotdf cfly{s kf/blz{tfn] klxn] b]lv g} h/f
uf8]sf] 5 . ToxfFsf ;8sx? ;kmf 5g, Jojl:yt 5g . ToxfF ;8sdf
xhf/f}F uf8Lx? u'8L/x] klg ;8s b'3{6gf x'Fb}g lsgsL 6«flkms
lgod ;a}n] kfngf u/]sf 5g . ejgx? lgs} cUnf 5g . ;f}rfno /
jfy?dx?df kfgL cfpg] l;:6d g} yfxf kfpg sl7g x'G5 .======Æ
p;sf] s'/faf6 yfxf eof] sL p;n] ;+o'St /fHo cd]l/sf
a]nfot, hfkfg / ef/tsf] e|d0f u/]sf] /x]5 . xfdL g]kfnLn] s/ lt/
sf] k};faf6 o:t} d'v{ k|zf;sx?nfO{{ ljb]z e|d0f u/fpFg] ;/sf/ k|lt
klg 3[gf hfu]/ cfof] dnfO{ . p;n] o:t} l;ª g k'R5/sf ugyg u/]/
;do s6fO/x]sf] lyof]  . bz jif{ ;Dd dfWolds ljbofnosf] k|
wfgfWofks ePsf] ;dodf s] k9fpYof] xf]nf p;n] < cfkmg} :jf:gL /
5f]/f5f]/Lsf] s'/f u/]/, k|z+;f u/]/ t s6fpYof] xf]nf ;do  . p;n]
nf]s;]jf kf; u/]sf] b]v]/ t dnfO{ nf]s;]jf k|lt klg ljZjf; x/fpg
nfu]sf] lyof]  . of]Uo k|zf;s eg]sf] s] xf] < of] b]zsf dflg;x?
NffO{ yfxf g} 5}g . aflx/L jftfj/0f, cfj/0f tyf eg;'gsf e/df, /
fhg}lts cf:yfsf cfwf/df k'/:sf/ / kbsx? k|bfg ulG5 / jf:tljs
cWoog ul/b}g eGg] s'/f /fs]zn] kfPsf] k'/:sf/ / kbsaf6 yfxf
kfOGYof]  . p;n] ;Dk"0f{ ;/f]sf/jfnx?nfO{ t d"v{ agfPsf] lyof]
lyof] ;/sf/nfO{ klg d"v{ agfPsf] lyof]  . cfkm" klg d"v{ lyof]  .
c? ;a}nfO{ d"v{ agfPsf] lyof] .
s'/f kFfr jif{ klxn]sf] xf], p alb{of lhNnf lzIff sfof{nosf]
xflsd lyof] cyf{t lhNnf lzIff clwsf/Lsf] s'l;{df lj/fhdfg lyof] .
d]/L efGhL b}n]v ;b/d'sfdsf] Pp6f k|fylds txsL :yfoL lzIfs
lyOg  . pgsf] ljjfx alb{ofdf ePsf]n] alb{ofsf] wwjf/ uflj;sf]
Pp6f :s'ndf pgsf] ;?jf ug'{lyof]  . b'a}lt/sf] ljbofno
Joj:yfkg ;ldltn] ;xdtL lbO;s]sf] lyof]  . b}n]v lhNnf lzIff
sfof{non] klg ;xdlt lbO;s]sf] lyof]  . ;Dk"0f{ sfuhkq
ldln;s]sf] / alb{of lhNnfdf d]/f] cfkmg} ;flgdfsf] 5f]/f lhNnf lzIff
clwsf/L ePsf]n] ;lhn} sfd x'G5 eGg] ck]Iff ;lxt d
ef~hLNffO{ lnP/ lhNnf lzIff sfof{no, u'nl/ofdf k'u]F  . xfdL
sfof{nodf k'Ubf :6fkm a}7s rln/x]sf] 5 eGg] hfgsf/L kfPkl5 d}n]
lhNnf lzIff clwsf/L;Fu e]6 ug{sf] nflu krf{ n]v]/ lkogsf] xftdf
ydfP“ . gftf v'n]/ rfF8} sfd xf]; eg]/ d}n] cfkmgf] gfd, y/, 7]ufgf
;a} n]v]sf] lyP“ krf{df  . t/ Tof] krf{n] s'g} sfd u/]g  . ltg
306fsf] kvf{Okl5 a}7s ;lsPsf] ;"rgf kfP/ d leq l5/]F . d}n] ;?
jfsf nflu rflxg] ;a} sfuhkqx? 6]j'ndf /fv]/ ;f]kmfdf a;]F  .
ef~hL klg d]/f] 5]pdf al;g  . p;n] cfwf 306f ;Dd sfuhx?
cf]N6fO{ kN6fO{ x]¥of] . xfdL cw}o{ eP/ r'krfk p;sf] cg'xf/ lgofNb}
a:of}F . klxn] t d lrof lkpg kfOg] cfzfdf lyP t/ Tof] cfzf Joy{}]
uof]  . p j8f] ulDe/ b]lvGYof] / af]Nbf df]n knf{ eg] em} r'krfk
sfuhx? xb}{ lyof] dfgf}F Gofolw;n] d'bbf km};nf ug'{ cl3 ldl;nsf]
cWoog ub{}5g  . w]/}j]/sf] kvfO{kl5 p;sf] jf0fL km'6of] æbfO{ cfh d
cln yfs]sf] 5' . d ;a} sfuhkqx? /fd|f];Fu x]5'{ . csf{] lbg cfpgf];
, sfd eOxfN5 .Æ
p;n] kTo]s sfuh b'O{ ltg k6s kN6fP/ x]l/;s]sf] lyof] .
cem} s] x]g{ afFsL 5 xf]nf < ;a} s'/f lzIff P]g, lgod cg';f/ b'?:t
5 . t} klg csf{]lbg lsg ;f/]sf] xf]nf < vfnL kfFr bz ldg]6sf] s'/f
t xf] . d}n] dgdg} ;f]Fr] / k|i6df eg]“ æefO{, d g]kfn uGh b]lv
ljbofnodf ljbf lnP/ cfPsf] 5' . ToxfF klg w]/} sfdx? x'G5g . ljbf
klg slt lbg lnpF < lgodfg';f/ ;a} sfuhkqx? b'?:t 5g . olt
sfd ug{ slt ;do nfUg] xf] / < clxn] rf/ ah]sf] 5  . l6KkgL
p7fP/ lr77L n]Vg] t xf] . o;df To:tf] uxg cWoog ug'{kg{] t s]xL
5}g  . kmfF6jfnfnfO{ l6KkgL p7fpg elgb]p  . xfdLn] lrof lkpFb}
ubf{ sfd e}xfN5 . s;f] <Æ
p;n] snj]n lyRof] . lkog cfPkl5 p;nfO{ eGof] æof] kmfOn p
Tof] b/fhdf /fv / uf8L tof/ ug{ eg 8«fOe/nfO{ .Æ
xfd|f] kmfOn b/fhdf /fVg nufP/ cf;gaf6 p7b} eGof] æ;?jf
h:tf] sfd, cflTtP/ x'Fb}g . a8f] xf]; k'¥ofP/ ug'{k5{ . clxn] tkfO{x?
hfgf]; . b'O{ lbg kl5 cfpg'xf]nf . dnfO{ csf{] h?/L sfddf aflx/
hfg' 5 .Æ
s]lx If0f cl3 yfs]sf] 5' eGg] dfG5] cf/fd gu/]/ k'gM uf8L r9]/
uof] . xfdL klg dlng cg'xf/ nufpFb} g]kfn uGh kmSof{}+ . To;sf] b'O{
lbgkl5 z'qmaf/ ePsf]n] Ps}k6s cfOtjf/ b;} ah] lhNnf lzIff
sfof{no u'nl/ofdf hfg] larf/ u/]/ d}n] efGhLnfO{ eg]“ æltdL lsg
b'v kfpF5of} / < cfOtjf/ d g} uP/ of] sfd u5'{ . sfd eof] eg]
kq d s;}sf] xftdf k7fO{ lbpFnf . ltdL 3/ hfp .Æ
eflGh 3/ uO{g . pgsf >Ldfg wwjf/d} df}/L kfng ul/ a:y]F .
cfOtaf/sf] lbg d bz} ah] sfof{nodf k'u]F . p sl/j P3f/ ah] cfof]
/ s';L{df lj/fhdfg eof]  . km]/L ToxL ;?jfsf] kmfOg lgsfn]/
x]g{ yfNof] . sl/j cfwf 306fsf] cWoog kl5 eGof], æbfO{, ;?Jff h:tf]
s'/f lgod k'¥ofP/ ug{'k5{  . c? ;a} sfuhkqx? l7s 5g  . ;?
jf ;xdltdf 5f8g] ljbofnosf] ljbofno Joj:yfkg ;ldltsf
cWoIfsf] 5fk nfu]sf] 5}g . b:tvt dfq 5 . of] ;xL u/]sf] 7fpFdf
5fk nufP/ Nofpg eGg'xf]nf . sfd ePs} ;Demg'xf]; . tkfO{ gcfpFbf
klg x'G5 . slt b'Mv kfpg'x'G5 < c? s;}nfO{ k7fpFbf klg x'G5 .Æ
d}n] eg“] æefO{ kxf8sf ljbofnox?df ljbofno
Joj:yfkg ;ldlt cWoIfsf] 5fk g} agfPsf x'Fb}gg . olt ;fgf] s'/fdf
slt b'Mv lbG5f} < d]/f] ;?jf x'Fbf klg cWoIfsf] 5fk nu]sf] lyPg .
afFs]df d]/f] ;?jf eof] . olt sfd ul/b]p .Æ
p;n] c“em ulDe/ ePsf] clego ub{} eGof] æbfO{, lgodsf] s'/f]
xf], dfG5] lrg]/ ePg  . sfuh af]Ng' k5{  . Tof] geP ;Dd sfd
ug{ ;lsb}g, s/ gugf{]; .Æ
sfd ePg . d 3/ kms{] . efGhLnfO{ Tof] kmfOn lbP/ ljbofno
Joj:yfkg ;ldlt cWoIfsf] 5fk nufpg 5'6]sf]n] 5fk nufP/ Nofpg
eg]“ . k'gM kmfOn b}n]v k'Uof] . ToxfFaf6 kmfOn cfPkl5 bz lbgkl5
k'gM alb{of uP/ kmfOn lhNnf lzIff clwsf/L /fs]znfO{ lbP“ . p;n]
kmfOn dnfO{ g} lkmtf{ ub{} eGof] æd}n] egL;s]sf] 5', uP/ kmfF6jfnfnfO{
e]6gf];, kmfOn klg p;}nfO{ lbgf]; .Æ
e'O{ tnfsf] k'j{tkm{, ljbofno k|zf;g kmfF6 k|fylds zfvf,
eGg] ;}gaf]8{ e'lG8Psf] sf]7fdf k;]F  . ToxfF w]/} lzIfsx?sf] 3'Orf]
lyof] . 3'Orf]nfO{ l5rf]Nb} kmfF6jfnfsf] glhs k'u]F . kmfF6jfnf xftdf
l;l6hg jfr, sfnf] r:df, lgnf] e]i6 / lhG;df lyof] . p;n] skfn
5f]6f] kf/L sf6]sf] lyof] . bfFof sfgdf 6k nufPsf] Tof] JolSt lxGbL
l;g]dfsf] len]gsf] rDrf h:tf] b]lvGYof]  . p;sf] cufl8sf] d]rdf
Pshgf JolSt a;]sf] lyof]  . d}n] a:g] 7fpF gkfP/ pleP/} kmfOn
p;nfO{ lbFb} eg] æafa', of] kmfOn xflsd ;fjn] oxfF k7fpg' ePsf]
5 . n em66 of] sfd ul/lbgf]; t ÛÆ
p;n] kmfOn ;dft]/ kN6fof] / eGof] æP of] uLtf v8sfsf]
kmfOn < b}n]vaf6 alb{of cfpFg vf]h]sf] xf]Og <Æ
æxf], xf], ToxL kmfOn xf] .Æ d}n] pT;flxt x'Fb} eg“] .
p cfkmgf] l;6af6 p7of] / eGof] ætkfO{ w]/} l9nf cfpFg' ef] . of]
sfd t c:tL g} x'g]jfnf lyof] . otf leq cfp“gf]; t ÛÆ
p leqlt/ lx8of] . d p;sf] kl5 kl5 nfu]F . xfdL ljbofno k|
zf;g kmfF6sf] leq csf{] sf]7fdf uofF}  . ToxfF Pp6f vfnL 6]j'n /
To;sf] jl/kl/ rf/j6f d]rx? lyP . sf]7f s]xL cFWof/f] lyof] . 9f]sfdf
xl/of] kbf{ nfu]sf] lyof]  . xfdL b'j} d]rdf a;]kl5 p;n] eGof]
æxflsd ;fk xh'/sf efO{ kg'{ x'g] /x]5  . To;}n] lrofkfgsf nflu
krf; xhf/ eP k'U5, eGg' ePsf] 5 . gq eg] o:tf] ;?jfsf nflu
8]9 b'O{ nfv lbg] u/]sf 5g c?n] . Tolt /sd Nofpg' ePsf] 5 eg]
d clxn] g} kq tof/ ul/lbG5' . 5}g eg] /sdsf] hf]xf] u/]/ ef]nL
cfpg' eP x'G5 .Æ
dnfO{ emgSs l/; p7of] . 6fpsf] eGg 3'd] h:tf] eof] . of]
hGt'n] cfkmgf cfkmGtnfO{ ;Dd g5f]8g] /x]5 c?;Fu emg s:tf]
Jojxf/ u5{xf]nf < eGg] nfUof] . d dfWolds ljbofnosf] k|wfgfWofks
ePsf] bz jif{ e};Sof] . o:tf k|sf/sf w]/} sfdx? klxn] klg w]/} ul/
Psf] xf] . lzIf0f k]zfsf] la; jif{ cjlwdf o;/L xfsfxfsL 3'; dfu]sf]
yfxf lyPg . sfd ;DkGg ePkl5 v'l;n] gf:tf kfgL ug'{ cnu s'/f
xf] . d]/f] lzIf0f k];fsf] cjlwdf b;f}F hgf lhNnf lzIff clwsf/Lx?;Fu
Jojxf/ ug'{ k/]sf] eP klg o:tf] Jojxf/ s;}n] u/]sf lyPgg . a?
cfkmgf] gftf gkg]{ JolSt ePsf] eP ;lhn} sfd x'GYof] xf]nf . d s]xL
af]Ng ;lsg . emu8f klg ul/g lsgsL cfkmg} efOsf] a]OHhtL ug'{ /
fd|f] nfu]g  . of] s'/f d]/L cfdfn] yfxf kfPdf s] ;f]Rg'xf]nf eGg]
nfUof] . ;flgdf xfd|f] 3/df cfpFbf b'O{ alxgL slt v';L eP/ xfF:b}
s'/f ug'{x'G5 / Ps k|f0f eP h:tf] Jojxf/ ug'{x'G5 . of] ;DaGw t of]
hGt'nfO{ klg yfxf gePsf] xf]Og t/ dfG5]sf] cf–cfkmgf] k|j[lTt x'G5 .
p;sf] o:t} /fIf;L k|j[lTt lyof], u¥of] t/ d}n] s]xL ug{ ;lsg . d}n]
Tof] kmfOn 6]a'naf6 p7f“P / sfof{noaf6 aflx/ lg:s]“ . afOs :6f6{
u/]/ g]kfn uGhlt/ xflgPF . 3/df cfPkl5 ef~hLnfO{ kmf]g u/]/ eg]
æd}n] ltd|f] sfd u/fpg ;lsg . cfP/ kmfOn n}hfpm / cfk}m k|of;
u/ .Æ
To;sf] Ps b'O{ lbgkl5 cfP/ ef~hLn] cfkmgf] kmfOn lnP/
uOg  . pgL cfk}m Ps k6s k|of; u5'{ eg]/ alb{of k'u]/ /fs]zsf]
cfjf;d} k'u]/ e]l65g . p;n] eg]5 æxl/x/ bfO{ d;Fu s'/f g} gu/L
efu]/ hfg' eP5 . o:tf] ;fgf] ltgf] sfdsf] nflu ltdLn] b'Mv kfpg'
kg]{ lyPg . bfOsf] ef~hL ePkl5 d]/L klg t ef~hL g} eof} . 8]/fdf
d cfh PSn} 5' . cfh d};Fu a; . ef]nL g} lr77L tof/ ul/lbpFnf .
d}n] clxn] ;Dd t?gL cfOdfO{sf] sfd ubf{ Ps k};f lnPsf] 5}g .
ltdL d;Fu a:bf dfG5]n] ;+sf klg ug]{ 5}gg lsgsL xfdL dfdf–
ef~hL xf}F .Æ
pgn] elg5g ætkfO{FnfO{ o:tf] kftsL s'/f ;f]Rg clnslt klg
nfh nfu]g < dnfO{ tkfO{F h:tf] l3gnfUbf] JolSt;Fu ;'t]/ ;?jf x'g'5}
g .Æ
pgn] Tof] kmfOn ToxL kmfn]/ ?Fb} p;sf] sf]7faf6 lgl:s5g .
kl5 ;fFem ?Fb} ;a} s'/f d;Fu atfOg  . k]m/L b}n]vd} uP/ k9fpg
yflng  . To;sf] 5 ;ft dlxgfkl5 alb{ofaf6 /fs]zsf] ;?jf eof]
eGg] ;'g“] . d gofF lhNnf lzIff clwsf/L cfPkl5 Ps k6s k]m/L
alb{of k'u]/ ;?jfsf] s'/f /fv]F  . pgn] ;xh} x'G5 eg]kl5 d}n]
ef~hLnfO{ sfuhkq k7fOlbg eg]“ t/ pgL cfpg] eg]sf] l;6df gofF
lzIfs lgo'lSt eO{ ;s]5  . lhNnf lzIff clwsf/L cfk}mn] gofF
lzIfsnfO{ p;sf] 3/ kfos kg]{ 7fpFdf ;f/]/ ef~hLsf] ;lhn} ;?jf
ul/ lbP“ .
kf]x/;fn kf] s;n] ;'gfof] sL /fs]z t If]lqo lzIff lgb]{zs
eP/ ;'v]{t cfPsf] 5 /] Û clxn] t k|ToIf cfkmg} cufl8 :jR5 5lj
ePsf], st{Aolgi6 OdfGbf/ JolStsf] ?kdf efif0f lbO/x]5  .
dnfO{ nfUof] …of] b]zdf o:t} e|i6frf/L, sfdrf]/ / b'i6 JolStx?sf]
af]njfnf ePs}n] xfdL ;+;f/sf] ;aeGbf lgw{g b]zsf duGt] hgtf
ePsf xf}F .Ú
!#= ldqtf
g]kfnuGh n]kfns} lgs} udL{ x'g] 7fpF xf], t/ oxfFsf]] hf8f] klg vkL
g;Sg' x'G5 . d+l;/ kGw| b]lv df3 kGb| ;Dd cToGt hf8f] x'G5 . o; kfln
klg cToGt hf8f] ePsf] lyof] . d+l;/ kGw| b]lv kf}if dlxgfsf] rf}w ut] ;Dd
lbge/ 3fdsf] d'v b]Vg kfOPsf] lyPg . zLt nx? rln/x]sf] lyof] . afSnf]
x':;' / s'lx/f]n] ubf{ rf]srf]sdf dflg;x? cfuf] afn]/ tfkL/x]sf b]lvGy] . k|
fOe]6 a}+sx? / cfO{=Pg=lh=cf]=x?df Po/ sG8L;g ePklg cGo sfof{nox?df
hf8f]n] sfd ug{ sl7g lyof] . s'g} s'g} sfof{nodf xflsdsf] sfo{sIfdf lx6/
sf] ;'ljwf ePklg xfd|f] sfof{nodf Tof] ;'ljwf lyPg . lbge/ sfof{nodf
hf8f]n] s7ofªu|LP/ sfd ug'{ kYof]{ . 8]/fdf kms{]kl5 l;/s 5f]8g dg} nfUb}
gYof] . laxfg gf} ah] ;Dd klg l;/s cf]9]/ al;GYof] . gf} ah]kl5 aNn s/}n]
l;/saf6 lg:sg' kYof]{ . xftd'v wf]P/ vfgf vfP/ sfof{no hfg ;w}+ xtf/
x'GYof] . g'xfpg klg ;lsb}gYof], hf8f]n] . Tof] lbg klg d l;/s leq a;]/
cGtf]g r]vjsf] …5]kf/f]Ú eGg] syf k9L/x]sf] lyPF . leTtfsf] 38Ln] cf7 ahfO{
/x]sf]n] /]l8of] jfu]Zj/L PkmPdsf] ;dfrf/ a'n]l6g k|;f/0f eO/x]sf] lyof] t/
d]/f] Wofg ;dfrf/ eGbf syfd} s]Gb|Lt lyof]  . PsfPs ;dfrf/
a'n]l6gdf ;'Gb/L yfkf eGg] gfd pRrf/0f ePkl5 d]/f] Wofg Tot} cfsflif{t
eof] . syf k9g 5f]8]/ /f]l8of]af6 k|;fl/t ;dfrf/ Wofg lbP/ ;'Gg yfn“] .
To;df ;dfrf/ cfO/x]sf] lyof] …g]kfn uGhsf] ljkL rf]sdf clxn]
laxfg ;ft ah] dfnjfxs ef/tLo 6«sn] 7Ss/ lbFbf Pshgf ;fOsn ofqLsf]
d[To' ePsf] 5 . d[To' x'g]df hfh/sf]6 3/ eO{ g]kfn uGhdf 8]/f u/L a:g]
cGbfhL rf}lj; jif{sL ;'Gb/L yfkf ePsf] k'li6 ePsf] 5 .Ú
ca d]/f] cN5Lkg / hf8f] eflu;s]sf] lyof] . d]/f] d'6' 9's9's eof] .
dnfO{ lah'nLsf] s/]G6 nfu] em}F em6sf nfUof]  . d]/f] dgdf cfof] …cf]xf] Û
s'g ;'Gb/L yfkf xf]nLg < d]/} sfof{nosL vl/bf/ ;'Gb/L yfkf t xf]Ogg <Ú
k':ts / l;/s Psflt/ x'TofpFb} g]kfn uGh gl;{ªxf]dsf d]l8sn ;'kl/
G6]G8]G6 k|sfznfO{ kmf]g nufP“ . ptfaf6 cfjfh cfof] æx]nf] ÛÆ
æx]nf] k|sfzhL, tkfO{sf] x:kL6n glhs} s]xL j]/ cl3 Pp6f ;jf/L
b'3{6gf eP5  . ev{/ :yfgLo /]l8of]sf] ;dfrf/df ;'g]F . s] s'g}
dlxnfnfO{ ToxfF nfOPsf] 5 <Æ
æxf] /fh s'df/hL, ev{/ Pp6f dlxnfsf] ;j oxfF NofOPsf] 5  . d
glhs} 5' . pgsf] 36gf :ynd} d[To' eO;s]sf] /x]5 . pgsf] ;fyaf6 ;'Gb/L
yfkf gfdsf] sd{rf/L kl/rokq e]l6Psf] 5 . kf]i6df6{d ug{] tof/Ldf 5f}F .Æ
PsIf0f /f]lsP/ pgn] eg] æcF /fhs'df/hL, ;'Ggf]; t . pgsf] kl/ro kq
clxn] d]/} xftdf 5 . o;df tkfOs} clkm;sf] gfd n]lvPsf] 5 . To;}n] pgL
tkfOs} :6fkm x'g'k5{ .Æ
d xTt kTt n'uf nufP/, uf8L lgsfn]/ gl;{ª xf]dlt/ nfu]“ . ToxfF
dfG5]sf] lgs} 3'FOrf] nfu]sf] lyof] . 3'Orf] l5rf]Nb} uf8L kfls{ª u/]/ xl:k6n
leq k'u]F  . ToxfF gl;{ª xf]dsf d]l8sn ;'k/LG6]G8 k|sfznfO{ e]6F]  . pg}n]
kf]i6{df6{d ug{] 7fpF ;Dd k'¥ofP  . 6«ssf] 7Ss/n] tL dlxnfsf] cg'xf/
glrlgg] u/L lslrPsf] lyof] . pgsf] sk8faf6 d}n] :ki6 lrg“] sL pgL d]/}
sfof{nosL vl/bf/ ;'Gb/L yfkf lyOg .
pg} ;'Gb/L Û gfd ;'Gb/L ePklg ;'Gb/ eg] lyOgg . ;fFjnf] /+u, kfFr
km'6 prfO{, gfs, cfFvf, sfg, cf]7 / lrp8f] l7s} ePsL, sfnf]
skfn / ;'xfpbf bfFt ePsL xf]rL xf]rL, df]6L df]6L s'?k eGg gldNg] 5lAa;
aif{ pd]/ ePsL ;fdfGo dlxnf  . Ps 5f]/f / Ps 5f]/LsL cfdf, nf]Ug]
kxf8lt/} lzIf0f k]zf ug]{ ePsf]n] 5f]/f5f]/L cfkm};Fu /fv]/ k9fpg] u/]sL, 8]/f
u/L a:g] pg} ;'Gb/L yfkf If]qL  . pgsf 5f]/f5f]/L ho jfu]Zj/L :s"ndf
k9y]  . 5f]/L kfFr aif{sL, 5f]/f tLg aif{sf]  . d]/f] dgdf pgn] u/]sf ;a}
lqmofsnfkx? l;g]dfsf] l/n em}F Pskl5 csf]{ u/L cfpg yfn] .
d g]kfn u~hsf] of] sfof{nosf] xflsd eP/ cfPsf] clxn] tLgaif{ k'Ub}
lyof] . d of] sfof{nodf xflh/ ePsf] tLg dlxgf kl5 g} pgL klg Ko"7fg
lhNnfaf6 ;?jf e} cfPsL lyOg  . sfof{nodf xflh/ ePs} lbg d]/f]
sfo{sIfdf cfP/ cfkmgf] kl/ro ;lxt s]xL ljj/0fx? atfPsL lyOg . d}n]
gd:sf/ kmsf{pg' afx]s s]xL k|ltlqmof hgfOg . cfkm" rf/ aif{ cl3 nf]s;]jf
kf; u/]/ klxnf] lgo'lQm Ko"7fgd} lnPsL / rf/aif{ ToxL lhNnfdf a;]/ xfn
cfkm}n] ;?jf dfu]/ g]kfn u+h cfPsf] nufot c? klg s] s] ;'gfPsL
lyOg . d}n] w]/} s'/fdf Wofg lbOg lsgsL d cfkmg} sfddf Ao:t lyPF . d}n]
pgsf] s'/fdf rf;f] glbPkl5 pgL klg sltv]/ p7]/ uO5g yfxf g} ePg .
;do laTb} hfFbf pgL k|lt d]/f] ?rL a9g yfNof] . pgL ;w} sfof{nodf
bz aHg'eGbf cl3 g} k'lUyg / cfkmgf] sfddf nflUyg  . d cfkmgf]
sfo{sIfdf k|j]z u/]kl5 s]xL 5'§} yk sfd 5 sL eg]/ ;f]Wg cfpFlyg . cfkm"
eGbf dflyNnf txsf sd{rf/Lx?;Fu klg cfjZos lgb{]zg / ;Nnfx lnlGyg .
;fFem sfof{nosf ;a} sd{rf/Lx? uO{ ;s]kl5 klg kfFr bz ldg]6 kl5 g}
sfof{noaf6 lg:slGyg  . s]xL sfd ;lsPg eg] Tof] sfd g;lsP ;Dd
hfGglyg . lkognfO{ 9f]sf aGb ug{ xtf/ eO;s]sf] x'GYof] . cg'xf/ sfnf] eP
klg bLn pHofnf] ePsL, OdfGbf/, st{Jo lgi6 / nugzLn lyOg . w]/} s'/f}6]
gePklg cfkmgf] s'/f :ki6;Fu ljj/0f ;lxt /fVblyg . cfkmgf c;xdltx?
ts{k"0f{ tl/sfn] l;i6tfk"j{s /fVg] uly{g . c;lhnf sfdx? klg w}o{k'j{s ug{
cl3 ;ly{g . s'g} klg sfd nufpFbf slxn] klg gfO{ eGb}glyg . ;kmf / /fd|f
cIf/df :ki6 tl/sfn] n]lVyg / uNtL sd}dfq ub{lyg . sfof{nosL uxgf
eGg ldNg] b]zeSt sd{rf/L lyOg, pgL . d}n] b]zn] Pp6f /fd|f] sd{rf/L
u'dfPsf] dxz'; u/]F .
Ps lbg clkm; labf ePkl5 kfFr ah]/ laz ldg]6 x'Fbf d}n] pgsf]
sfo{sIfdf lrofPF . pgL cFem} sfd ul//x]sL lyOg . d}n] eg] æ;'Gb/LhL, slt
sfd ug'{x'G5 < eof] ca, hfgf]; . 5f]/f5f]/L ef]sfP xf]nfg .Æ
pgn] n]lv/x]sf] /lhi6/af6 6fpsf] p7fP/ dlt/ x]b}{ elgg æ;/, cfh
gu/] klg of] sfd ef]nL dnfO{{ g} ug'{ k5{ . sfd ;fFrL cfkm"nfO{, vfgf ;fFrL
c?nfO{ eG5g . To;}n] sfd g;sL hfg} dg nfUb}g .Æ
æ:s'naf6 5f]/f5f]/L cfPkl5 sf];Fu a:5g t <Æ d}n] ;f]w]F .
pgn] km]/L n]Vg ;'? ub{} dlt/ gx]/]/} elgg æ;/ 8]/f :s'nsf] glhs}
5 . af6f] sf6g' klg kb{}g . To;}n] :s'n hfg cfpFg ;d:of 5}g . 8]/fdf
Pp6f s]6L 5 . p;}n] gf:tf agfP/ v'jfpF5] . ;a} sfd u5{] . km/s kb}{g .Æ
d}n] eg]“ ætkfO cfkm} olt 8o"6Lkm"n x'g'x'G5  . nfugzLn,
st{Jolgi6 / kl/>dL x'g'x'G5  . tkfO{F;Fu a:g] s]6L klg tkfO{ h:t} k/
L>dL / st{Jolgi6 gx'g] s'/} ePg  .Æ PsIf0f /f]lsP/ d}n] km]/L eg“]
ælx8gf]; cfh d]/f] cfjf;df hfp“ . lrof klg vfpFnf, d]/f] Dof8d;Fu
lrgfklr{ klg u/fO{lbp“nf .Æ
pgL v';L eP/ kmfOn, /lhi6/ / sfuhkq b/fhdf /fVb} d]/f] kl5
nflug, cfkmgf] n]8Lj8{ ;fOsn 8f]¥ofpFb} .
d]/f] 3/ c3f{vfFrL  . la; jif{ cl3 nf]s;]jf kf; u/]/ gf;' kbaf6
lghfdtL ;]jfdf k|j]z u/]sf]  lyPF . of] ;ftf}F lhNnf lyof]  . clxn] /
fhkqfªlst lålto >]0fLsf] sd{rf/L . k}+rfln; jif{ pd]/ k'u]sf] kftnf] cUnf]
dfG5] . ;Gtfg b'O{j6f 5f]/fx? dfq, hf] pRr lzIffsf nflu sf7df8f}F lt/
uPsf lyP . hxfF hfFbf klg kTgL ;Fu} lnP/ hfg] afgL lyof] . d]/f] cfjf;
sfof{nos} xftfleq klZrd k66L lyof] . xfdL cfjf;df k'Ubf d]/L kTgLn]
lrof gf:tf tof/ u/]sL lyOg .
eb|tf / lzi6tf ;'Gb/Lsf] hGdhft u'0f lyof] xf]nf  . d]/L kTgL;Fu
pgsf] enfs';f/L eof]  . lrof lkpFb} ubf{ afnssfn, ljjfx, 3/ kl/jf/,
dfOtL, 5f]/f5f]/L cflb ljifodf /dfOnf] s'/fsfgL u/] b'a}n] .
To;sf] s]xL lbgkl5 cfkmgf] klt cfPsf] df}sf kf/L ;'Gb/Ln]
dnfO{ cfkmgf] 8]/fdf vfgsf nflu lgDtf ul/g . dnfO{ ToxfF hfg dg nfu]g
lsgsL cfkm"eGbf d'lgsf sd{rf/Lx?sf] s'g} s'/f vfg', lkpg' x'b}g eGg] d]/
f] ;f]rfO{ lyof] . csf{] lbg km]/L >Ldfg >LdtL g} cfP/ lgs} s/ u/]kl5 xfdL
klt kTgL g} pt} vfg]u/L uofF} . Pp6f a]8?d / ;fgf] lsr]gdf ;fdfGo a;fO{
lyof]  . sf]7f /fd|f];Fu ldnfPsf], n'ufkmf6f] / a]8 lj:t/f lrl6Ss kf/]sf]
lyof] . Pp6f 6]j'n / rf/j6f Knfli6ssf d]rx? lyP lsr]gdf . ToxfF Pp6f
8f]/Lsf] vl6of p7fP/ leTtfdf c8ofOPsf] lyof] . To;df sfd ug{] s]6L ;'Tg]
uyL{ xf]nf  . lsr]gdf UofF; r'Nxf] / s]xL efF8fs'8fx? lyP  . a]8?dsf
emofnx?df u'nfjL kbf{x? nfu]sf lyP .
pgsf nf]Ug] hfh/sf]6 bNnLsf :yfoL afl;Gbf /x]5g . pgL ToxLs}
pRr dfWolds ljbofnodf k|frfo{sf] kbdf sfo{/t lyP . g]kfn uGhdf 3/
agfpg] larf/n] kTgLsf] ;?jf ot} dfu]sf eGy]F . 38]/L klxn] g} lslg;s]sf]
s'/f uy{] sf/sfFbf]lt/  . ;f9] kfFr km'6 prfO{sf :j:y / x[i6k'i6 z/L/ ePsf
;fdfGo dfG5] lyP . vfgf /fd|} agfPsL lyOg ;'Gb/Ln] . lgs} :jfut ;Tsf/
u/] b'a}n] . xfdL Tof] lbg vfgf vfP/ ;fFem gf} ah]lt/ 8]/flt/ kmls{of}F .
;'Gb/L lgs} ldtJooL lyOg . l/S;f slxn} r9lbglyg . g]kfn uGh ;?
jf x'g] ljlTts} ;fOsn rnfpg l;s]sL lyOg / htf klg cfkmgf]
n]l8j8{ ;fOsnd} hflGyg  . ;fOsn ;w}F pgsf] ;fyL ag]sf] lyof,] dfgf}
F ;fOsn / pgsf] z/L/ Pscfk;df 6fFl;Psf lyP . ToxL ;fOsnn] cfh
pgsf] Hofg klg lnO{lbof] .
kmfu'gsf] dlxgf xf]nL kl5sf] Ps lbg clkm; 5'66L x'g] ;dodf pgL
d]/f] sfo{sIfdf cfP/ pleOg . d}n] pgLlt/ x]/]/ ;f]w]F æs]xL sfd lyof] sL <Æ
æef]nL Ps lbg 5'66L rflxPsf] lyof] .Æ pgn] elgg .
ælsg <Æ d}n] k'gM ;f]w]F .
æef]nL laxfg} sf]xnk'/ dfdfsf] 3/df hfg' 5 . ;fFem ;Dd kmls{xfN5' .Æ
pgn] ;xh efjdf elgg .
d]/f] klg ;f]xL lbg sf]xn k'/d} Pp6f sfo{qmddf hfg' lyof] . To;}n] d}
n] eg“] æef]nL laxfg dnfO{ klg sf]xn k'/d} hfg' 5 . lsg ;fOsndf b'Mv
kfpg'x'G5 < ljxfg ;ft ah] cflkm;d} cfpg'xf]nf, ;Fu} hfpFnf clkm;s}
uf8Ldf .Æ
æx'G5, To;f] eP t emg /fd|f] eof] . d xh"/;Fu} hfG5' .ÆeGb} pgL
aflx/ lgl:sOg .
ef]nLkN6 clkm;sf] u]6df pgL dnfO{ kv]{sL lyOg . uf8Ldf d}n] ;Fu}
lnP/ uPF . d ;s];Dd uf8L cfkm} rnfpF5' . s]6fx?sf] Tolt e/ nfUb}g .
slxn] sfxLF dfq rfns lnP/ hfG5' . sf]xn k'/ rf}tf/fdf pgnfO{ 5f]8]/ d
sfo{qmd :yn k'u“] .
sfo{qmd ;s]/ kms{bf ;fFemsf] ;f9] kfFr ah]sf] lyof] . pgL sf]xn k'/
lkknaf]6df dnfO{ g} kv]{/ a;]sL lyOg . kms{bf klg uf8Ldf lnP/ cfPF .
pgL cuf8Ls} l;6df ;Fu} a;]/ cfpFbf z/L/ Pscfk;df k6s k6s 5f]Obf /
dlxnfsf] z/L/af6 cfpg] uGwsf] sf/0fn] k'?ifsf] dgdf kfk knfpbf] /x]5 .
Tolt ?kjtL gePklg cfkm"EfGbf cfwf pd]/sL :j:y / k'i7 z/L/ ePsL
dlxnfsf] ;ldktfn] d]/f] c:tfpg nfu]sf] of}g rfxfg hfUg yfNof] t/ s]xL
eGg] cfF6 eg] cfPg . ToxL lbg b]lv d pgL k|lt cfslif{t x'g yfn] . dgdf
gsf/fTds efjgf pTkGg x'g yfNof] . pgsf] lgisk6 / lgZsnªs s'/
fsfgL / Aojxf/af6 pgdf of}ghGo efjgf lyPg eGg ;lsGYof]  . pgn]
dnfO{ Pp6f ldq / cleefjssf] ?kdf eg] lgs} dfGotf uly{g . pgn] emg
emg 3lgi6 ldqn] h:tf] Aojxf/ ub}{ hfg yflng .
pgL d;Fu olt 3lgi6 eOg sL k};fsf] ;fk6 rNg yfNof] . lj/fdL x'Fbf
Psbd} glhssf] gft]bf/n] h:t} ;]jf / ;xof]u ug{ yflng . s]xL Aoaxfl/
s ;d:of kg{;fy ;Nnfx dfUg cfpFlyg  . d}n] klg ;s];Dd
plrt ;Nnfx ;'emfj lbg] uy+]{ . d]/} ;Nnfxdf pgsf] k9fO{ cufl8 a9]sf]
lyof] . pgL dx]Gb| SofDk;df lj=P= df egf{ ePsL lyOg . k9fO{, clkm; /
3/sf] sfd ;kmntfk"j{s rnfO/x]sL lYfOg .
pgsf] dgdf s] lyof] yfxf lyPg t/ pgL hlt 3lgi6 x'Fb} hflGyg d]/
f] dgdf ptL ptL kfk a9b}uPsf] lyof] . xfd|f] 3lgi6tfn] c?nfO{ ;+sf gxf];
eg]/ ;s];Dd PsfGtdf e]6g] k|of; uy]{F d . clkm;df slxn] pgL;Fu a;]/
nfdf] s'/f ulb{gy]F  . xfdL clkm; 5'66L ePkl5 ;fFemkv / ljbfsf] lbg
ljleGg 7fFpdf e]6]/ lrof vfhf vfg] / ukm ug]{ uYof{}+ . pgL eg] k|foM dflg;
ePsf] / v'nf 7fFpdf a:g dg k/fpFlyg . d]/f] PsfGtdf a:g] k|:tfj pgL
c:jLsf/ uly{g . cGtdf pgs} eg] cg';f/sf] 7fpdf a:g s/ nfUYof]
dnfO{ . xfdL slxn] rf}/df a;]/ abfd vfFb,} 3fd tfKb} s'/f uYof{+} eg] slxn]
lrof k;n / /]:6'/]G6df lrof gf:tf vfFb} ulkmGYof}+ . lrg]sf dflg;n] klg
stfslt b]lv xfNy] . pgLx?nfO{ ;'Gb/L / d]/f] larsf] ;GjGw / e]63f6 dg
k/]sf] lyPg . xfdLx? ukm ubf{ kbLo x}l;ot, cfkmgf] pd]/, hft ;a lj;]{/
6LgPh;{ h:tf] s'/fsfgLdf /dfpFYof}F . d}n] Ps lbg egsf] lyP æ;'Gb/LhL,
xfd|f] af/]df w]/}n] gsf/fTds l6sfl6KkgL ug{ yfn]sf 5g .Æ
pgn] eg]sL lyOg æ5f]l8lbgf]; ;/, c?n] h] eg] klg xfd|f] Jojxf/ /
dg ;kmf 5 eg] eOuf] . Pp6f k'?if / Pp6f dlxnf lar ldqtf x'g' x'Fb}g /
< ldqtfnfO{ hft, wd{, pd]/, kb / wg ;DklTtn] afwf kfg'{ x'Fb}g . dnfO{ o;}
df cfgGb nflu/x]sf] 5 .Æ
d}n] ;kgfdf klg pg}nfO{ b]Vg yfn]“  . x/avt pgs} ofb cfpg
yfNof] . e]6' e]6', b]v' b]v' nflu/xGYof] . kTgLn] s] elGng < O:6ldqx?n] s]
eGnfg < eGg] lrGtf nflu /x]klg e]6g dg nflu/xGYof]  . xfdL slxn]
clkm;sf] uf8Ldf, slxn] l/S;fdf / slxn] cf–cfkmg} tl/sfn] :k6d} e]6g]
u/L hfg] uYof}{ . /]i6'/]G6, lrof k;n / kfs{df hfFbf d c?n] gb]Vg] PsfGt
7fpF, Sofljgdf a;f}F eGy]F . pgL eg] ;a}n] b]Vg] u/L rf}/df, sdg ?ddf
a:g dg k/fplyg . pgn] PsfGt sf]7f, Sofljg, emf8L tyf PsfGt kfs{df
a:g slxn} dflggg . pgL ;w}F c?n] b]Vg] t/ xfd|f s'/f c?n] g;'Gg] 7fpFdf
a:g elGyg . d eg] lrg]sf dflg;x?n] gb]v'g eg]/ uf]Ko 7fpFdf a:g hf]8
ub{y]F . pgL dflGbglyg . cflv/df hLt pg}sf] x'GYof] . pgL d;Fu af; a:g]
u/L nfdf] ofqfdf hfg slxn} dflggg . xfd|f] e]63f6 b'O{ 306f eGbf nfdf]
klg slxn} ePg .
pgsf] / d]/f] lardf h'g;'s} ljifodf klg s'/fx? x'Gy] . s'/f ug{] ljifo
j:t'sf] s'g} l;df lyPg  . s'g} 5]saf/ lyPg  . b]zsf] ;d;fdlos kl/
l:ylt, /fhgLlt, v]ns'b, dgf]/~hg nufot cfkmgf] afnssfn b]lv
xfn ;Ddsf 36gfx?, ;fyLefO{x?, Oi6ldqx?sf hLjg, wg ;DkTtL, 5f]/
f5f]/L, 3/ kl/jf/ ;a} ljifodf s'/fx? x'Gy] . xfdL lar ZnLn / clZnn
zAbx? k|of]u ug{ klg s'g} 5]saf/ lyPg . cem o:tf clZnn zAbx?sf] k|
of]u ug{ pg}n] ;'? u/]sL lyOg . xfdLn] cfkmgf] ;'xfu/ft, ljjfx k"j{sf of}g
;DaGwx?, r'Dag, clnªug, of}g cªux?sf] agfj6, cfsf/, ;+ef]u lqmofdf
x'g] pTt]hgf, cfgGb, ;+Def]usf cf;gx?, ;Def]usf k"j{ sfo{x? cflb
ljifodf ;d]t v'n]/ s'/f u/]sf lyof}F . xfdL lar s'g} s'/f uf]Ko lyPg .
Pscsf{sf] hLjgsf ;Dk"0f{ kx]nLx? v'nf ?kdf eGg] uYof}{ . xfdL df]afOndf
8fpgnf]u ul/Psf clZnn lkmNddf b'Zox? ;d]t x]/]/ ts{x? uYof}{+ . xfdL
kmf]gdf klg s'/f uYof}F{ . olt ubf{ ;d]t xfdL lar cflnªu, r'Dag tyf s'g}
k|sf/sf] zf/Ll/s ;DaGw eg] lyPg . dnfO{ klg s]xL xtf/ lyPg lsgsL
Pp6f k'?if / Pp6f dlxnf larsf] 3lgi6 ldtqfsf] clGtd kl/0ffd zf/Ll/
s ;DaGw g} x'g]5 eGg] s'/fdf d 9'Ss lyP“ .
o;} lar d]/L kTgL xfd|f] s'g} gft]bf/sf] lajfx ePsf]n] Ps xKtfsf]
nflu c3f{vfFrL uPsL lyOg . ToxL df}sf kf/]/ ;'Gb/L;Fu Ps /ft latfpg]
of]hgf agfPF d}n]  . sf]7f ;hL;hfp kf/]“  . ;fFem 5 ah] lt/
pgnfO{ ef]hgsf nflu l;bwfy{ s6]hdf lgDtf u/]F . clkm;s} uf8Ldf ToxfF
k'u]/ vfgf vfof}F . vfgf vfP/ kms{bf cf7 ah]sf] lyof] . kms{bf uf8L :nf]
u/]/ d}n] ;f]w]F æs] tkfO{sf 5f]/f5f]/L PSn} ;'Tg ;S5g <Æ
pgn] pN6} k|Zg ul/g ælsg / ;/ <Æ
d}n] eg] æd]/f] cfjf;df cfh d]/L kTgL 5}gg . To;}n] cfhsf] /ft d]/}
8]/fdf hfgsf nflu tkfO{+nfO{ cfu|x ub{5' . olb tkfOn] 5f]/f5f]/L PSn} 5f]8g
;Sg'x'Gg eg] d g} tkfO{sf] 8]/fdf ;'T5' . x'Gg <Æ
pgn] s'g} pTt]hgf gb]vfP/} elgg æ;/, tkfO{sL lzlIft / z';Ln
wd{kTgL 3/df x'g'x'G5, cfkm" ;/xsf 5f]/fx? x'g'x'G5, olt 7"nf] cf]xf]bfdf k'Ug'
ePsf] 5, ;dfhdf k|lti7f cfh{g ug'{ePsf] 5 . o:tf cg's/0fLo JolStn]
5f]/f5f]/L ;lxtsL csf{sL :jf:gL;Fu ;Def]usf] ofrgf ug'{ g}lts, k/Dk/fut
/ wfld{s b[li6n] plrt xf]nf / < of] xh'/sL wd{kTgLsf nflu 7"nf] wf]sf x'g]5
/ d]/f] kltsf] nflu klg cIfDo wf]sf x'g]5 . d]/f] kljq ldqtfsf] kmfObf
p7fP/ dnfO{ kltt u/fpg] tkfO{sf] rfxfg 5 eg] cfh}af6 of] ;DaGwsf]
cGt ul/g' kb{5 .Æ
d}n] eg“] ætkfO{n] d;Fu o:tf o:tf clZnn / of}g pTt]hgf a9fpg]
s'/fx? ug'{x'G5, h'g s'/f d cfkmgL kTgL;Fu ;d]t ug{ nhfpFg] ub{5' . d;Fu}
a;]/ kf]g{ lkSr/ x]g'{x'G5 . o:tf] klg kljq ldqtf x'G5 < of] t xfdL larsf]
ulx/f] k|]d ;DaGw kf] xf] t < k|]d sxfgLsf] clGtd kl/0flt zfl//Ls ;DaGw
g} x'G5 . To;}n] ;Def]u ;'vsf] rfxgf ug'{ s'g} kfk xf]Og .Æ
clxn] pgL cln pTt]lht ?kdf k|:t't x'Fb} eGg yflng æxf] ;/, oxL g}
;fFrf] ldqtf xf] eGg] ;f]r]sL lyP“ d}n] . d]/f] larf/df of] k|]d ;DaGw xf]Og .
of] k|]d ;DaGw x'g} ;Sb}g . k|]d ;DaGw x'gsf nflu pd]/, efjgf, tTk/tf,
eljio k|ltsf] cfzfefj / of]hgf x'g' k5{ . eljio ljgfsf] k|]d x'g} ;Sb}g .
tkfO{sf] ;'vL kl/jf/ 5, hxfF ;Gt'li6 / eljio 5 . d]/f] klg ;'vL kl/jf/ 5,
To;}df d k"0f{ ;Gt'i6 5' . g tkfO{n] dnfO{ ;Gt'li6 lbg ;Sg' x'G5 g ;Gtfg,
g eljio . To;}n] xfdL k|]dL–k|ldsf xf]Ogf}F, g of}g ;fyL g} xf}+ . xfdLn] cf–
cfkmgf] ;'vL kl/jf/ eTsfP/ gofF uf]/]6f] sf]g{ ;Sb}gf}F . of] k"0f{ ?kdf ldqtf
xf] . ldqtfdf hft, wd{, pd]/, lnªu, j0f{, ;+:s[ltn] c;/ kfg{ ;Sb}g . To;}
n] d tkfO{sL ldq eg] cjZo x'F . o;nfO{ sfod /fVg] jf tf]8g] tkfO{sf]
xftdf 5 . d s] eg' <Æ
d}n];8s lsgf/df uf8L /f]s]F / eg] æ Pp6f k'?if / dlxnf lar
pTt]hs / of}ghGo jftf{nfkaf6 s] glthf lg:sG5 < ldqsf] lardf o; k|
sf/sf s'/fsfgL s;/L rNg ;S5g / <Æ
pgn] p;}u/L elgg ælsg x'g ;Sb}g < Pp6f k'?ifn] csf{] k'?if ldq;Fu
cfkmgf cGt/ªu s'/f ug{ x'g], Pp6f dlxnfn] csf{] dlxnf ldq;Fu o:t} s'/f
ug{ x'g], clg Pp6f k'?ifn] dlxnf ldq;Fu cGt/ªu s'/f ug{ lsg
gx'g] < ;/ d]/f] 3lgi6 ldq x'g'x'G5 . ldqtfsf] lardf lsg kbf{ < ldq;Fu
lbn vf]n]/ ;a}s'/f ug{ ;lsGg eg] ldqtfsf] s] cy{ < tkfO{n] d]/f] ldqtfnfO{
cfkmgf] :jfy{ l;bw ug{] s'/fdf nufpg' x'G5 eg] cfh}af6 xfd|f] ;DaGw aGb
ul/g' kb{5  . ca b]lv sfdsfhL s'/fx? afx]s cGo s'/f gug'{xf]nf  .
wGojfb .“
olt eGb} pgL uf8Lsf] 9f]sf vf]n]/ aflx/ lgl:sOg / km6fkm6 lxF8L
klg xflng .
Ps xKtf ;Dd xfd|f] af]nrfn ePg . Ps xKtfkl5 d}n] g} Ifdf dfu]F . ca
xfd|f] ;DaGw gofF tl/sfn] cufl8 a9g yfNof] . xfdL Ps csf{nfO{ h:tf] ;'s}
dbbt ug{ tof/ x'GYof}F . ;'v b'Mvsf s'/fx? uYof}F{ . xfd|f] ldqtf oyfjt}
lyof] . e]63f6 / s'/fsfgLsf] dfqf eg] 36]sf] lyof] . cfh ckem{6 6«ssf]
7Ss/af6 pgsf] d[To' ePsf] s'/fn] d ;fx|} b'MvL ePF . pgsf] gfddf
ldqtfsf b'O{ yf]kf cfFz' v;fPF .
;dfKt

Sapanako Desh

  • 1.
    afn ;lxb lht' kN6L/x]sf]lyof] . sf]7fdf Pp6f ;fgf] emofn lyof] . ToxL emofnaf6 aflx/ a/08fdf an]sf] aTtLsf] pHofnf] p;sf] cfFvfdf kl//x]sf] lyof] . Pp6f knfli6ssf] af]/fsf] lj:t/fdf cfkmgf] O:6sf]6 k6ofP/ tlsof agfPsf] lyof] . h]7sf] dlxgf, kfgL k/]sf] lyPg . udL{ vkL g;Sg' lyof] . Pp6f ;fgf] emofn afx]s aGb sf]7fdf xfjf rNg] st} 7fpF lyPg . udL{n] ;f; /f]lsPnf h:tf] x'GYof] . hLpaf6 kl;gfsf] wf/f 5'6bYof] . nfdv'§]x?sf] ayfgn] x/avt uLt ufO/ xGYof] . 3/df x'Fbf p;nfO{ aTtLsf] pHofnf]df lgb|f kb}{gYof] . Pp6f dfq nfdv'§] st} s/fof] eg] hLp l;l/ªu eP/ ;'Tg ;Sb}gYof]. oxfF lt s'/fn] p;nfO{ k|efj kfb}{gg . /fte/L hlt nfdv'§]n] 6f]s]klg p;n] wkfpFb}g . p;sf z/L/ e/L /x]sf lgn8fd / 3fpx?sf] t'ngfdf nfdv'§]n] 6f]s]sf bfu t yfxf g} x'b}gy] . p ;fgf] 5Fbf b]lv g} p;sf] cfdfn] ;w}F u'gu'gfpg] Pp6f uLt lyof], æk"mnsf] y'Fuf au]/ uof] uªufsf] kfgLdf =============Æ eGg] . of] uLt p;n] /]l8of]df klg w]/} k6s ;'g]sf] lyof] . Hofb} dg kYof]{ . cfdfn] uLt u'gu'gfpFbf ;fFemdf p;nfO{ t'?Gt lgb|f kl/xfNYof]. of] uLtsf] w'g g} cgf}7f] lyof] t/ clxn] zfxL ;]gfsf] d]h/sf] sf]7fdf hj ToxL w'g aHbYof], Tof] w'gn] oxfF cftªs NofpYof], ljklTt NofpYof] / NofpFYof] ljeT; d[To' . d]h/sf] sf]7fdf hj Tof] w'g aHbYof], l;kfxLsf a'6x? aHg yfNby] / tL a'6x?sf cfjfh y'g'jfsf] sf]7flt/ glhlsGy] . clg 9f]sf v'NbYof] / a'6 y'g'jf dWo s'g} Pp6fsf] z/L/df ah|Gy] . To;nfO{ a'6n] lxsf{pFb} l3;fb}{ d]h/sf] sf]7fdf nluGYof] . clg ;'? x'GYof] ?jfaf;L, lrTsf/, u8ofªu'8'ª / ufnL unf} h . s]xL ;do kl5 y'g'jfsf] nf; sxfF 7]ufg nufpg] eg]/ 5nkmn u/]sf] ;'lgGYof] . s'g} efUodfgL y'g'jf dfq kms]{/ sf]7fdf cfpFYof] . lht' ;ft lbg klxn] cfkmg} 3/af6 cfdfsf] cufl8af6} lhNnf ljsf; ;ldltdf ad xfg]sf] cf/f]kdf kqmfp k/]sf] lyof]. p cfpFbf
  • 2.
    klxnf] lbg of]sf]7fdf % hgf y'g'jfx? lyP . To;kl5 k|To]s lbg b'O{ tLghgfsf b/n] ylkPsf ePklg clxn] of] sf]7fdf rf/hgf dfq y'g'jfx? lyP, p ;d]t . c? y'g'jfx? sxfF uP lht'nfO{ yfxf lyPg t/ c?n] ;]gfn] df¥of] eGby] . d/]sf] ufOFu'OF xNnf ;'g] klg p;n] nf; b]v]sf] lyPg . lht' c;n rl/qsf] 5f]/f] lyof] . p ufpF 8'Ng hfFb}gYof] . ;flyx? klg w]/} lyPgg p;sf . gf} sIffdf k9bf ;fyLx?af6 ufpFdf dfcf]jfbL cfpF5g eGg] ;'g]sf] dfq xf] . p;sf] Pp6f efO{ lyof] kfFr jif{sf] . afa'n] ef/tlt/ uP/ sfd uy]{ / 3/df cfpFbf v]tL kftLdf ; 3fpy] . cfdf 3/sf] ;a} sfd uly{g . v]tLkftL, 5f]/fx?sf] x]/ljrf/, ufOa:t'sf] kfngkf]if0f pg}n] ub{lyg . sfdaf6 k'm;{b lgsfn]/ k/ fnsf] u'Gb|L a'g]/ a]Rg] klg ub{lyg . rNnf s'v'/f, v;L kf7f a]r]/ 3/ sf] vr{ rnfplyg . lht'sf a'jf 3/df lyPgg . zfxL ;]gfsf hjfgx? cfP/ s]xL a'emg' 5, kl5 cfOxfN5 eg]/ p;nfO{ NofPsf lyP . cfdfn] s]xL ?k} ofF / vfhf lbg vf]Hbf l;kfxLn] s]xL lbg' kb}{g, ;fFemdf kmls{xfN5 eg]/ lng} lbPgg . p;n] b'v]sf] hLp d'l:snn] rnfpFb} sf]N6] kmls{of] . cfdfnfO{ ;De]m/ cfFvfaf6 tk tk b'O{ yf]kf cfF;' v;fNof] . p clxn] ufpFs} lzjzlSt dfWolds ljbofnodf sIff bzdf k9bYof] . k9fO{ w]/} /fd|f] gePklg ;Gtf]if hgs lyof] . 3/sf] sfddf cfdfnfO{ ;3fpg', efOnfO{ cIf/ l;sfpg' / k9g' p;sf d'Vo sfdx? lyP . ;}lgs SofDksf] u]6 aflx/ ;Dd NofpFbf p;nfO{ ;Ddfg hgs ? kdf NofOof] . hj u]6 leq k|j]z u/fOof], p PsfPs dfcf]jfbL cftªssf/L e}xfNof] . clg alif{g yfn] n67L, a'6 / kfOksf jiff{x? . clg l3;fb}{ NofP/ oxL sf]7fdf y'lgof] cGo kfFr hgf y'g'jfsf] ;fydf . pgLx? n'uf RofltPsf, /StfDo 3fpx?n] el/Psf, kx]lnPsf, cfFvf u8]sf ;f]emf ufpFn] h:tf b]lvg] AolStx? lyP . cfPsf] ;feFm p;nfO{
  • 3.
    s]xL vfgf lbOPg. /fte/ nfdv'66]x?sf] x'n p8L/x]sf] kmf]x/ sf]7fdf ef]s} ;'Tbf lgb|f nfUg] s'/} ePg . c? JolStx?nfO{ lbpF;} vfgf lbO{ ;lsPsf] lyof] . s;};Fu s]xL vfg]s'/f lyPg . /fte/ æk"mnsf] y'Fuf au]/ uof]=====Æ eGg] uLtsf] w'g w]/} k6s aHof]. w'g aHg ;fy Ps PshgfnfO{ af]nfOGYof]. Ps 306f es'/]/ NofOGYof] . d]h/sf] sf]7faf6 k'?if / dlxnfsf] ?jfO{, lrTsf/ / cft{gfbn] 3/sf sf]7fx? k|ltWjlgt x'Gy] . Ps hgfn] p;nfO{ lj:tf/} lrdf]6]/ eg]–æs]xL gaf]Ng', w]/} af7f] gaGg', s;}nfO{ gkf]Ng', cfkmgf] 3/sf s'/fx? ;f]w] kl5 ;To s'/fx? dfq eGg' .Æ dWo] /ftlt/ dfly xNnfvNnf eof] . …/Ltf d/L, Tof] s]6L ;fx|} / fd|L lyO{ . s;/L ck/flw sfddf nflu xf]nL < ljr/L d/L Û dbf{ ;Dd klg Pp6f s'/f eGg] xf]Og, s:tf] tflnd lbPsf] x'Fbf] /x]5 .Ú eGg] ufOu'O{ s'/fx? ;'lgof] . æTo; s]6LnfO{ Tof] n7]a|f] g]tf k'/]sf] 7fpFdf nu]/ uf8 .Æ d]h/n] cfb]z u/]sf] ;'lgof] . w]/}a]/ vnan ePkl5 aftfj/0f zfGt eof] . ljxfg rf/ ah] ;Dd dzfg3f6 h:tf] ;Ggf6f 5fof] . ljxfg rf/ ah] kl5 k]m/L vnan ;'lgg yfNof] . aflx/ hfg] / leq cfpg] qmd rln/Xof] . kfFr hgf dWo] b'O{ hgf y'g'jfx? ufoa ePsf lyP . æpxfFx?nfO{ sxfF nUof] <Æ lht'n] tLghgf dWo Ps hgfnfO{ ;f]Wof] . æ/flt g} zfxL ;]gfn] vfof] . b'j} zxLb x'g' eof] . Ps hgfnfO{ t d}n] aflx/ n}hfg nfu]sf] b]v]“ t/ csf]{nfO{ d¥of] eGg] ufOu'O{ xNnf dfq ;'g“] . n}hfg nfu]sf] b]lvg . cfh /flt dfq rf/ hgf ;fyLx? dfl/g' eof] . xfdL klg slt lbg;Dd afFrf}nf / < lbgdf b'O{ lunf; kfgL / Ps Kn]6 eft dfq lbG5, Ps hgfnfO{ . k|f0f lg:sg klg slt sl7g x'Fbf] /x]5 < oxfFaf6 aflx/ hfg lbg] xf]Og . w]/} oftgf ef]Ug'
  • 4.
    eGbf t k|f0flgl:s uP t /fd|} x'GYof] .Æ Ps hgfn] ;fptL u/] . csf]{ Ps hgfn] r'k nfUg] ;+s]t u/]kl5 k]m/L ;a} r'k nfu] . lht'n] /fte/ w]/} k6s cfdfnfO{ ;Demof] . p;n] cfdfsf] dfofn' xft cfkmgf] skfndf d';fl/Psf], cf]9g] s'/f cf]9fO lbPsf], e'mn ldnfO{ lbPsf], st}af6 cfpFbf sDd/af6 s]xL vfg]s'/f lgsfn]/ lbPsf] ;DemL/Xof] . Tof] /ft To;} s6of] . csf]{ lbg ljxfg !) ah]lt/ ToxL w'g aHof] . p;nfO{ dfly af]nfOof] . dfly uPkl5 ;]gfsf] d]h/ afns[i0f ;f]kmfdf a;]sf] lyof] . p;sf] bfFoflt/ b'O{ hgf ;}lgs hjfg xftdf P;=Pn=cf/= ;dft]/ plePsf lyP . d]h/ ;}lgs kf]zfsdf lyof] . p;sf cfFvf ag lj/fnf]sf h:tf lyP . sfg 7'nf lyP / b'j} cfFvfsf cfFlv ef}F hf]l8Psf lyP . gfssf Kjfnx? 7'nf ePsf]n] p cgf}7f] hLj h:tf] b]lvGYof] . gfsdf Pp6f sf]7L lyof] . bfFt xfTtLsf h:tf b]lvGy] . o:tf] dfG5] t dzfg3f6df d'bf{ kf]Ng] sfddf lgs} ;'xfpYof] xf]nf . oxfF b]zsf] /Iff ug]{ lhDd]jf/L s;/L kfof]xf]nf < lht'n] dgdf o:t} s'/f ;f]lr/x]sf] lyof] . d]h/n] h'Fuf d';fb}{ ;f]Wof], æP o'jf sd/]8, slxn]b]lv nfluof] t qmflGtdf <Æ lht' s]xL af]n]g . æeg ;fn] Û slxn] b]lv nflu; qmflGtdf <Æ p;sf] d'v / a'6 Ps} rf]6L rn] . a'6sf] rf]6n] lht' 6]a'ndf ahfl/of] . p;sf] 6fpsf] 6]a'nsf] s'gfdf nfu]/ eNeNtL /ut aUg yfNof] . k]m/L csf]{ a'6 ;Fu} ulh{of] d]h/, æof] b]zdf a;]/ o;} b]znfO{ aaf{b kfg]{ < cftªs k} mnfpg] < >L % nfO{ ufnL ug]{ < dfG5]sf] xTof ub}{ lx8g] < eg t]/f] g]tf sf] xf] <Æ lht' eOdf k5fl/of] . plePsf l;kfxLn] P;=Pn=cf/=sf] gfn d'vdf /fv]/ ædfl/ lbpm, eG5; sL eGb}g; <Æ eGb} d'vdf gfn sf]lr lbof] . d'vaf6 klg /ut aUg yfNof] . cl3Nnf] lbg ljxfg vfPsf] vfgf clxn];Dd s] /xGYof] < k]6df s]xL lyPg . kfgL;Dd klg lbOPsf] lyPg . lht' lgs} s/fof] . ef]sn] xf] jf rf]6n] <
  • 5.
    cfdfsf] ;Demgfn] xf]jf d]h/sf] 8/n] < p;nfO{ aGb'ssf] s'Gbf, nf7L, a'6 cflbn] lk6]/ lynf] lynf] kfl/of] . ToxfF dg]{ s'/fnfO{ 7"nf] dflgb} gYof] . Ps b'O{ hgf efUodfgL dfq afFRby] . w]/}h;f] oftgfsf] qmddf db{y] . b]z / hgtfsf] /Iff ug]{ eg]/ hgtfsf] s/af6 kflnPsf] ;]gfn] hgtfsf 5f]/f5f]/LnfO{ xTof ul//x]sf] lyof] . d]h/n] eGof], æn}hf, cfh} dnf{ < o;sf] cfGb|f e'F8L lgsfn]/ dfq dfg'{ k5{ .Æ l;kfxLn] lht'nfO{ v'66fn] kN6fP/ pTtfgf] kf¥of] . clg 5ftLdf 5'/Lsf] 6'Kkf]n] 3f]Rof] . lht' e]/L lrTsf/ lgsfNb} lrRofof] . æ;fnf d/]sf] 5}g .Æ l;kfxLn] eGof] . l;kfxLn] v'66fn] lxsf{pFb} eGof],æ p7 ÛÆ lht' crn kl8/Xof] . l;kfxLn] k]m/L æp7 ÛÆ eg]/ a'6n] lxsf{of] . p7g] zlSt eP kf] p7g] . lht' crn kl8/Xof] . d]h/n] hªuLb} eGof] æn}hf p7fP/ .Æ To;kl5 b'O{ hgf l;kfxLn] Ps Ps xft ;dft]/ l3;fb}{ nu]/ y'g'jf sf]7fdf kmofs] . lht' d/]sf] lyPg . dfG5]sf] k|f0f lg:sg w]/} sl7g x'bf]/x]5 . rfx]sf] a]nf k|f0f lg:sb}g t/ slxn] dg{ 8/ nfu]sf] a]nf ;lhn} k|f0f lg:sG5 . lht'sf] hLp zL/ b]lv k}tnf;Dd lynf] lynf] e};s]sf] lyof] . p;n] s'g 7fpFdf b'v]sf] 5}g eg]/ ;f]Rof] . ;fob bfofF xftsf] a'9L cf}nf b'v]sf] lyPg . lbge/ lht' p7g ;s]g . To;} kN6L /Xof] . lbp;f] Ps ah]lt/ rf/ hgfnfO{ Ps÷Ps Kn]6 eft / Ps hu kfgL lbOof] . lht'n] kfgL vfgsf] nflu p7g] k|of; u¥of] t/ ;s]g . c?n] ;xof]u u/]/ kfgL lkpg lbP . lht'n] eft klg vfg ;s]g . c? ltg hgfn] vfO{ ;s]kl5 p;nfO{ vfgsf] nflu ;xof]u u/] . lbzf lk;fj ug{sf] nflu Pp6f Knfli6ssf] afN6L lbOPsf] lyof] . lbzf lk;fan] afN6L el/ bf Ps hgfnfO{ aflx/ lnP/ kmfNg] cg'dtL lbOGYof] . aflx/sf] ;+;f/ s:tf] 5 egL x]g{sf] nflu ;a} hgfn] d hfG5', d hfG5' eGbf /x]5g .
  • 6.
    To; lbg klglht' afx]s ltg} hgfn] …d hfg]Ú eGg yfn] . cGtdf Pshgf afN6L lnP/ uP . l;kfxL kl5 nfUof] . ;ftf}F lbgsf] ;fFem lht' To;} kN6L/x]sf] lyof] . p;sf] v'66fsf] Pp6f cf}nf efFlrPsf] lyof] . b'O{j6f bfFt klg efFlrPsf lyP . ;fFemkv Pp6f o'jtL, o'jtL s] egf} aRrLnfO{ NofP/ ToxL sf]7fdf kmoflsof] . d'l:snn] !$ jif{sL :s'n] s]6LnfO{ n5f/k5f/ kfb{} ;}lgs xjNbf/ s'njL/n] ToxL sf]7fdf kmofSb} eGof]–æo;nfO{ ;a}hgf ldn]/ kfnf]kfnf] ub{} :jf:gL agfp Û ;'u'/sL aRrL Û dfcf]jfbL aGg] < t]/f] afa' sxfF 5 eGbf yfxf 5}g eGg] < lsg yfxf 5}g < /ftL yfxf kfp5]; .Æ æs]6L lxSs lxSs ub{} /f]O/x]sL lyO . w]/} a]/ kl5 ?g 5f]8]kl5 hLt'n] ;f]Wof] –æltd|f] gfd s] xf] <Æ ælnnf .Æ p;n] 5f]6f] hjfkm lbO{ . æs] ltdL ljbofyL{ ;ªu7gdf sfd u5{of}F <Æ æcx ulb{g . xfd|f] :s'ndf sf]xL cfPsf 5}gg . d cf7 sIffdf k95' . dnfO{ s]lx yfxf 5}g .Æ ælogLx?n] lsg NofP ltdLnfO{ <Æ æd]/f] a'af dfcf]jfbL x'g'x'G5 . pxfF b'O{ jif{ b]lv 3/df cfpg' ePsf] 5}g . sxfF x'g'x'G5 < s]xL yfxf 5}g .Æ ædnfO{ klg s]xL yfxf 5}g . t/ ;ft lbg klxn] 3/af6} dnfO{ NofPsf x'g . NofP b]lv s'6Ls'6L dfg{ yfnL;s] . cf}Fnf klg efFlrlbP . b'O{j6f bfFt klg efFrL lbP . hLp rnfpg ;lSbg .Æ ædnfO{ klg w]/} s'6] . ufnL klg u/] . kmf]x/ zAb t slt xf] slt, ;'Gg klg g;lsg] .Æ lnnfn] lj:tf/} egL . c? tLg hgf dWo Pp6fn] lj:tf/} eGof] æh] ;f]w] klg w]/} gaf]Ng' . ;ªu7gsf af/]df ;f]w] eg] yfxf 5}g eGg', 3/sf s'/fx? ;f]w] eg] ;To;To atfpg' . gfg' ltdL o:tL lgrf]/] b'w cfpnf h:tL 5f} . oL e'tx?n] sfFr} vfG5g xf]nf . x] b}j Û s] cTofrf/ b]Vg' k¥of] <Æ
  • 7.
    a'6sf] cfjfh ;'g]kl5 r'k nfUg] Ozf/f u/] ;a}n] . ev{/ rf}w jif{ k'u]sL uf]/L, kftnf] z/L/ ePsL, snsnfpbf] /fd|f] cg'xf/ ePsL :s'n] s]6L b]Vbf d]h/sf] dg s] /xGYof] . /ftL s/Lj bz ah]sf] ;dodf pxL w'g aHof] ækm'nsf] y'Fuf au]/ uof]=======Æ. a'6sf] cfjfh sf]7flt/ glhlsb} cfof] . 9f]sf v'Nof] . Pp6f l;kfxL b]vfk¥of] . p;n] eGof] –æP dlxnf sd/]8 Û cfOh d]h/ ;fkn] af]nfpg' ePsf] 5 .Æ ægfO d hfGg, clxn] .Æ lnnfn] OGsf/ u/L . æhfGg;, d]h/ ;fkn] af]nfpFbf hfGg eGg] ;'u'/sL aRrL ÛÆ otL eGb} xft ;dft]/ l3;fb{} nUof] . s]xL ;do kl5 ;ª;f/ xNnfpg] rLTsf/ ;'lgof]–æd/] afaf Û d/] Û dnfO{ arfpgf]; cfdf Û afaf tkfO{ sxfF x'g'x'G5 < tkfOsL Kof/L 5f]/ LnfO{ zfxL ;]gfsf] xflsdn] xTof ug{ nfUbf ;Dd lsg cfpg' x'Gg < d/] Û d/] Û ========Æ eGg] leqL x[bo b]lv lg:s]sf] cft{gfbn] 3/ k| ltWjlgt eof] . Ps hgf JolSt s8s]sf] ;'lgof], æd'vdf ?dfn sf]r Û s] x]/]sf] 5; <Æ s]xL ;do kl5 cfjfh aGb eof] . jftfj/0fdf cgf}7f] ;Ggf6f 5fof] . ;a}lt/ s'g} k|sf/sf] zAb ;'lgPg . cfh ca ;'Tg kfOg] eof] eGg] nfUof] ;a}nfO{ . To;sf] sl/j Ps 306f kl5 pxL w'g aHof] . ;a}sf] d'6'df cftªs 5fof] . o;j]nf kfnf] cfof] lht'sf] . hLt' dfly k'Ubf lnnf d/ L;s]sL lyO{ . d}nf] tGgfn] u'6'd'6' kf/]/ s'gfdf kmflnPsf] lyof] . p;sf] ld88Lsf] lgnf] km'sf{ aflx/ lg:s]sf] lyof] . d]h/ afns[i0f ;f]kmfdf a;]/ 6]j'ndf v'66f /fv]/ ysfO{ df/L/x]sf] lyof] . hLt'n] p;nfO{ ;To xl/ZrGb| 6]nL >[ªvnfdf b]lvg] r08fn h:t} ePsf] sNKfgf u¥of] . x'g klg To;sf] ?Kf/ªu r08fn;Fu 7fofSs ldNbYof] . hLt'nfO{ b]Vg ;fy s8s]/ eGof], aGb's k8s] h:t} æP
  • 8.
    s's'/, eg Ût]/f]] 3/df s'g g]tf cfpF5 < s–s;sf] 3/df a}7s x'G5, /ftL /ftL <Æ hLt'n] cfkmgf] clGtd 38L cfPsf] dx;'; u¥of] . s]xL af]n]g . p;n] ;f]Rof] …Tof] s]6LnfO{ d]h/n] df/L xfNof] . cem o;sf] wf]sf] k'u]sf] 5}g . d}n] o;sf] s's[To yfxf kfO{ ;s]“ . o;n] dnfO{ cjZo df5{ . dg'{ dg'{ o;nfO{ klg dfg{ kfP t slt ;Gtf]if x'GYof] . leqaf6 cf}8fx eP/ cfof] . t/ s;/L dfg{] < 3fF6L ;dft' eg] /fFuf]sf] uw{g hqf] 5 . aGb's 5}g . b'O{j6f l;kfxLx? P;=Pn=cf/= ;dft]/ b'O{lt/ plePsf 5g . æs] ;f]r]sf] 5; P ;'u'/ <Æ cfjfh ;Fu;Fu} Ps nft lk7o'Fdf lxsf{of] d]h/n] . p 9'gd'lgb} csf{]lt/sf] ;f]kmfsf] v'66lt/ 9Nof] 5ftLsf] e/df . PsIf0f rf/}lt/ kx]nf] b]lvof] . lj:tf/} cfFvf vf]Nbf ;f]kmfsf] tn Pp6f /utn] s6sl6Ps]f 5'/L b]Vof] . p;n] xft tGsfP/ a]xf]; ePsf] clego ub{] 5'/L a];/L ;dfTof] . d'G6f] a6f/]/ d]h]/lt/ x]¥of] . p cfn:o dfGb} kmf]x/ ufnL ub{} ;f]kmfdf c8]; nfu]s} lyof] . lht'n] hGd e/sf] cfqmf]; / zlSt lgsfNb} ljB't ultn] p7of] / d]h/nfO{ emlD6g k'Uof] . d]h/n] udL{ eP/ sldhsf] b'Oj6f a6g vf]n]/ a;]sf] lyof] . ;Dk"0f{ zlStn] d]h/sf] 5ftLdf 5'/Lsf] df/ k¥of] . hLt'n] cem} 5'/L 5f]8]g, a? z/L/sf] ;Dk"0f{ ef/ 5'/Ldf kfb{} 5'/L w:b} /xof] . Pp6f /fIf;L lrTsf/ ;lxt d]h/n] k]:tf]n rnfof] . uf]nL hLt'sf] k]6sf] jf/kf/ eof] . d]h/ klg 9'gd'lgb} ;f]kmaf6 e'Odf k5fl/ of] . hLt' csf{]lt/ 9Nof] . b'O{hgf l;kfxL cSs g aSs eO{ 6f]nfO /x] . lht'n] pHofnf] cg'xf/ nufpb} eGof] æalxgL lnnf Û ltd|f] xTof/ fnfO{ d}n] dfl/lbP“ . ltdL / d cj cGhfgd} zlxb x'g k'u]sf 5f}F . ltd|f] k|]/0ff gkfPsf] eP of] hNnfbnfO{ d}n] dfg{ ;Sg] lyOg“ .Æ
  • 9.
    olt eGb} ;Gtf]ifk"j{s hLt'n] cfFvf lrlDnof] t/ p;sf] cf]7df cem} d':sfg b]lvb} lyof] . ;dfKt -@)^) ;fn rf}/hxf/L, ?s'd_ @= aGwsL w'nfDd] / vfN6f v'N6L ePsf] sRrL ;8sdf k'/fgf] yf]qf] ;fOsn u'8fpb} d clkm;af6 3/lt/ hfFb} lyP“ . bz jif{ klxn] lsg]sf] ;fOsn r'O{r'O{ cfjfh lgsfnL/x]sf] lyof] . ;8sdf u'8]sf 6«ofS6/ / df]6/ ;fOsnn] p8fPsf] w'nf]sf] d':nf] cfFvf, sfg, gfs / d'vdf kl;/x]sf] lyof] . Ps xftn] ;fOsnsf] Xofl08n ;dfn]/ csf{] xftn] r'/f]6sf] ;sf{] tfGb} r'/f]6sf] w'Fjfdf ;8ssf] w'nf] lj;{g] c;kmn k|of; ul//x]sf] lyP“ . clkm;af6 b'O{ lsnf]ld6/ sRrL ;8sdf uPkl5 s/Lj Ps ;o ld6/ k/ v]tsf] lardf 3/ 5 d]/f] . …6fonn] 5fPsf] k'/fgf] df6f]sf] 3/sf w]/} 6fonx? km'6L;s]sf 5g . jiff{b ;'? x'g s/Lj b'O{ dlxgf afFsL 5 . kf]x/ ;fnsf] jiff{df Knfl:6sn] 5f]k]/ sfd rn]sf] xf] . o;kfnfsf] jiff{ 3/n] y]Unf h:tf] 5} g . 3/af6 d'n ;8s ;Dd cfpg] Ps ;o ld6/ af6f]df klg jiff{sf] ;dodf kfgL el/P/ sd/ ;Dd cfpF5 . To;df df6f] eg{ kfP ;lhn} cfjthfjt ug{ ;lsGYof] . ;/sf/n] o;kfnL tnj / fd|} a9fPsf] lyof] . clxn] 3/sf] 6fon abNg / 3/ cfufl8sf] af6f]df df6f] xfNg ;lsG5 eGg] nfu]sf] lyof] . t/ ahf/ efp o;/L XjfTt} a9of] ls 3/ rnfpg km]/L klg wf} wf} eof] . klxn] hfu]sf] cfzf lg/ fzfdf ablnof] . k|To]s lbgsf] vr{ TolTts} a9bf] 5 . t/sf/L, rfdn, lrgL vfg]t]n, d66L t]nsf] efp a9]/ cfsf; 5f]O;Sof] . s;/L afFRg] < 5f]/Lsf] ljjfx ug{] a]nf eO{ ;Sof] . 5f]/fsf] k9fO{sf] vr{ TolTts}
  • 10.
    dxªuf] 5 .s;/L vr{ wfGg] xfnf < a8f] s7Lg hdfgf cfof] . s;}n] b'O{ k};f pwf/f] lbb}Fg .Ú o:tf] s'/fx? dgdf v]nfpb} ;fOsn rnfpb} hfFbf af6f]df sf] sf] e]l6P < df]6/;fOsn, 6«fS6/ sltj6f e]l6P < af6f] s;/L sf6]/ cfFP < s]xL ;+emgf e}/x]sf] lyPg, PsfPs st}af6 cfPsf] rsf]{ cfjfhn] em;ªu ePF . æstfjf6 xf], Ps axfb'/ hL <Æ cfjfh cfPlt/ x]bf{ ljkl/t lbzflt/af6 k}bn lx8]/ d]/f ;fyL sfnLaxfb'/ cfO/x]sf lyP . k|fylds ljbofno b]lv xfO:s'n ;Dd ;Fu} k9]sf ;fyL . Ps} jif{ P;=Pn=;L= kf; u/]sf d]/f dLq P;=Pn=;L= kf; u/]/ k9fO{ 5f]8]sf lyP . s]xL ;do k|fylds ljbofnosf lzIfs e} 5f]8]/ Jofkf/df nfu]sf lyP . Jofkf/ lju|]kl5 s]xL ;do af}nfP klg xfn /fhgLltdf nfu]/ ;k|]sf lyP . dgdf v';L nfUof] . afNosfnsf ;fyL;Fu e]6 eP/ ;'vb'vsf s'/f ug'{ cfˆg} lsl;dsf] cfgGb x'G5 . lg:jfy{ 3]63f6 x'G5, k'/fgf sIffsf ;xkf7Lx?;Fusf] e]6 . em6k6 ;fOsnaf6 cf]n]{/ xft ldnfpFb} ;f]w] M æstfaf6 cfpg' ef] sfnLaxfb'/ hL ÛÆ b/f];Fu xft ldnfpFb} pgn] eg] æot}lt/ ufpFdf uPsf] lyPF . b'O{ rf/ 7fpFdf hge]nfx? ul/of] . o:t} ;ªu7g lgdf{0f ub}{ clg tkfOx? h:tf k'/fgf ;fyLx? vf]Hb} klg lxF8]sf] 5' . df}sfn] e]6 eof] . cfpg'xf];, lrof k;ndf a;]/ ukm klg u/f}F, lrof klg lkpFm .Æ dnfO{ klg Hofb} ef]s nfu]sf] lyof] . ljxfg gf} ah] vfPsf] d;'/ f]sf] bfn / eft o; a]nf ;Dd s] l6SYof] < lbp;f] lrof lkpg lg:Sof] eg] b'O{÷rf/ hgf ;fyLx?nfO{ klg lrof v'jfpg' kb{5 . k|lt sk ;ft ?k}ofFn] klg tL;÷rfln; ?k}ofF t vr{ e}xfN5 . a? b'O{ lunf; kfgLn] lbg u'hfg{ ;s]kl5 rfln; ?k}ofFsf ds} / e6df; lnof] eg] kfFr hgfsf] kl/jf/nfO{ gf:tf x'g ;S5 . To;}n] lbpF;f]sf] gf:tf vfg 5f]8]sf] w]/} e};s]sf] lyof] . cfh k'/fgf ;fyLn] Ps lunf; lrof v'jfP kl5 lsg gvfg] < olt ;f]Rb} pgsf] kl5 nfu“], w]/} k'/fgf] lx/
  • 11.
    f] ;fOsn 8f]¥ofpFb}. s]xL ;do lx8]kl5 Pp6f ss{6 kftfn] cf]t]sf] 5fk|f]df lrof k;n lyof] . ToxL 5fk|f] leq k:of}F . ;fyLn] k;n dflnsnfO{ cfb]z u/] æklxn] Ps Ps lunf; lr;f] kfgL, To; kl5 Ps Ps lunf; lrof / b'O{ b'O{ ;df];f lbg'xf]; .Æ g]kfnuGh gu/sf] glhs} kg]{ Tof] ;fgf] ufpF, udL{ r/d cj:yfdf lyof] . ss{6 kftf tflnP/ ttfPsf] tfjf h:tf] ePsf] lyof] . tftf] /fkn] ubf{ a:g d'l:sn lyof] . kl;gf r'xfpFb} s'/fsf] yfngL ;fyLn] g} u/] . æ5f]/f5f]/L slt hgf 5g < sxfF k95g < slt slt sIffdf k9b5g < slt slt pd]/sf 5g < efpHo"sf] dfOtL stf xf]nf < dfuL ljjfx ls k|]d ljjfx < efpHo"sf bfh'efO{, lbbL alxgLx? slt slt < ;f;" ;;'/f ;s'zn} < cfdf afa' stf x'g'x'G5 < 3/ slxn] agfpg' eof] <Æ cflb cflb k|Zgx? ;f]w] . d}n] cg'zfl;t ljbofyL{n] cfˆgf] lzIfsn] ;f]w]sf k|Zgsf] pTt/ lbP h:t} k|Zgsf pTt/ lbFb} uPF . To; kl5 cfˆgf] klg a]nL lj:tf/ nufP . æ5f]/f b'O{j6f, 7'nf] 5f]/f cfO{=P= k9]sf], kf6L{sf] ufpF sldl6 ;b:o, a'xf/L klg kf6L{d} sfd ug]{, sfG5f] 5f]/f !)±@ df k9b} u/]sf], 3/ agPsf] kfFr jif{ cl3 . rf/ sf]7fsf] kSsL Ps tn], kTgL hfh/sf]6sL, k|]d u/]/ eufO{ NofPsf] 7s'/LsL 5f]/L cflb cflb eg] kl5 pgsf l5d]sLn] /S;L lkP/ ug]{ u/]sf] xNnf, csf{ l5d]sLsL >LdtL k/k'?if;Fu ;Ns]sf] s'/f, pg} l5d]sLsL 5f]/Lsf] c;kmn k|]d / 5f]/fsf] 8«u vfg] afgLÆ cflb s'/fx? u/] . s'/fsfgLsf] qmddf xfdLn] lrof / ;df];f vfO{ ;s]sf lyof}F . dLqn] k]m/L lrof dufP . pgn] cfˆgf] :jf:Yosf] s'/f, 3/ Jojxf/sf s'/f, 5f]/f5f]/L, kTgL, kxf8sf] 3/, l5d]sL ;a}sf s'/f u/]kl5 / fhgLltsf s'/f lgsfn] . clxn] gofF g]kfn lgdf{0f ug]{ qmddf hgtfsf] 7'nf] e"ldsf /x]sf]n] tkfO{sf] ;xof]usf] cfjZostf 5, tkfO{ xfdL b]z / hgtfsf ;d:ofx? a'emg] dfG5]x? b]z / hgtfsf] nflu hLpHofgn]
  • 12.
    nfUg' k5{ eg]. pgsf s'/f 6'ªlug] s]xL st} nIf0f lyPg . k"j{sf] hfkfg b]lv blIf0f clk|msf;Dd, O/fs / ckmuflg:tfg ;d:of, sf]l/ og k|folåksf] ;d:of, kmsNof08 6fk', dWok"j{sf] hfu/0f cfGbf]ng, kn{ xfj/ 6fk'sf] ;d:of cflbsf] ljifodf atfP . xfnsf] dxfzlSt / fi6« cd]l/sf cfpFbf] krf; jif{ leq c;kmn /fi6«df ktg x'g] / To;j]nf ef/t, rLg / blIf0f clk|msf dxfzlSt /fi6«df kl/jt{g e} ljZj lqw|'jLo x'g] k|jn ;Defjgf JoSt u/] . dnfO{ crDd nfUof] . slt w]/} s'/fx? hfg]sf xf]nfg d]/f dLqn] . ;fob ljZjsf 7'nf 7'nf g]tfg] klg olt hfg]sf 5}gg xf]nf . pgsf] cufl8 d t ;fx|} c1fgL 7xl/P, ev{/ cIf/ lrGg yfn]sf] afns h:tf] . cfk"mnfO{ t 3/ Jojxf/ s;/L rnfpg] eGg] s'/f ;f]Rb} df slxNo} k'm;{b} ePg . cfh w]/} s'/f l;Sg klg kfOof], lrof klg vfOof] . dg dgdf ;Gtf]if} nfu]sf] lyof] . lgs} hftL dflg; nfUof] . ljbofno 5'6]kl5 o;/L ;Fu} a;]/ s'/fsfgL ul/Psf] lyPg . ldqsf] s'/f 6'ªlubf ;fFemsf] ;ft ahL ;s]sf] lyof] . lrof k;n] klg lbSs ePsf] lyof] xf]nf, k6s k6s x]b{Yof] . ltg ltg sk lrof / rf/ rf/j6f ;df];f vfO;lsPsf] lyof] . d]/f] klg 3/df h?/L sfd lyof], rfF8} hfg'kg]{, aNn kf] ;lDemg k'u“] . d]/f ldq sfnLaxfb'/ p7]/ ;a} h]jx? 5fd]/ k};f /fv]sf] kz{ t stf v;]5, dnfO{ Ifdf ug'{xf]nf . cfhnfO{ lrof gf:tfsf] k};f tkfO{n] ltg'{xf]nf . k]m/L s'g} lbg d lt/f}Fnf . n t d uP“ eGb} xft ldnfP/ aflx/ lgl:sP clg km6fkm6 lxFl8 klg xfn] . d}n] s]xL eGg] ;do g} kfOg . pgL uPsf] lt/ x]l//x“] dfq . lrof gf:tfsf] /sd aof;L ?k}ofF ePsf] /x]5 . cfk"m;Fu s]jn rfln; ?k}ofF dfq lyof] . ToxL rfln; ?k}ofF lgsfn]/ k;n]nfO{ lbFb} ljGtL u/] æ;fx'hL, d ;Fu clxn] olt dfq 5, of] lng'xf]; . afFsL k};f ef]nL cflkm; hfFbf lbg]5' .Æ
  • 13.
    ;fx'n] hªlub} eGof]æk};f gx'g] dfG5]n] tLg÷tLg sk lrof / rf/ rf/ j6f ;df];f lsg vfg] < Ps÷Ps sk lrof vfP x'Fb}gYof] < xf]6ndf a;]/ tLg 306f;Dd lsrlsr s'/f ug]{, c? klg u|fxs cfpF5g, 7fpF 5f]8g'k5{ eGg] s'/f klg g;f]Rg] . clxn] k};f 5}g eGg] < v'?Ss k};f lgsfNgf]; .Æ d}n] k]m/L cg'go u/] æ;fyLn] lrof vfpF eg] . cfk}m k};f b]nfg eGg] ;f]r]“ . k'/fgf ;Fu} k9]sf ;fyL;Fu e]6 ePkl5 lrof lkpg hfp“ eGbf hfGg s;/L eGg] < pgn] o:tf] Jojxf/ unf{g eg]/ ;f]Flrg . d]/ f] ToxL uNtL eof] . d j]dfg ug]{ dfG5] xf]Og . cfh;Dd s;}sf] Ps ;'Ssf 7u]sf] 5}g . a? Ps 5fs ef]s} a;]sf] 5' . tkfOsf] k};f ltg]{5' . dnfO{ hfg lbg'xf]; .Æ p;n] dfg]g . b]jL b]jtfsf] gfddf s;d vfFbf klg 5f]8]g . cGtdf aofln; ?k}ofFsf] nflu cfˆgf] bz jif{ b]lv r9b} cfPsf] k'/fgf] lx/f] ;fOsn aGwsL /fv]/ sl7g kfOnf rfNb} 3/lt/ nfu]F . @)^* df3 $= cfj/0f ev{/} alKtid kfPsf gj lqmlZrogx?n] rr{sf] xn el/e/fp lyof] . h]i7 dlxgfsf] udL{n] g]kfnuGh zx/sf] a;kfs{sf] glhs} /x]sf] To; xnsf] 5t tftf] eP/ kªvfx?n] tftf] xfjf kmfln/x]sf lyP . ;a} sf] hLpaf6 tktk kl;gf r'lx/x]sf] lyof] t/ eSthgx? udL{sf] kjf{x gu/L k|jrg ;'Ggdf dUg lyP dfgf} k/d]Zj/sf] k|tfkn] pgLx? nfO{ udL{af6 arfPsf] xf]; . lxpF h:tf] ;]tf] kf]zfsdf kmfb/ OGb| s'df/ ;flRrs} b]jb"t h:t} b]lvPsf lyP . pgsf] cg'xf/ wkSs an]sf] lyof] . pgn] o;/L k|jrg lbO /x]sf lyP dfgf}F pgL k|e' O{z' ;Fu a;]/ ;a} s'/f cfk}mn] k|ToIf b]v]sf lyP . pgL elg/x]sf lyP
  • 14.
    æofO/; gfp u/]sf;ef3/sf zf;sn] cfkmgL PSnL 5f]/L dg{ nfu]sf]n] cfˆgf] 3/df uO lbgsf nflu k|e' O{z'nfO{ ljlGt ul/ / x]sf lyP . To;}j]nf Pshgf JolSt cfP/ eGof] k|e'nfO{ si6 lbg' kb}{g lsgls s]6L d/L ;s]sL 5] . k|e'n] eGg' eof], g8/fp s]an ljZjf; u/, Tof] lgsf] x'g]5 . ofO/;sf] 3/df uP/ k|e"n] d/]sL s]6Lsf] xft ;dft]/ eGg' eof] …d]/L 5f]/L p7 .Ú To;sf] k|f0f kmSof]{ / Tof] t'? Gt} p7L .Æ kmfb/n] s;/L k|e' O{z'n] s'i6 /f]u nfu]sf] dflg;sf] /f]u lgsf] kfg'{ eof], s;/L kIff3ft ePsf] JolStnfO{ lgsf] kfg'{ eof], s;/L ljwjfsf] d]/]sf] 5f]/fnfO{ lhjLt agfpg' eof] eGg] s'/f lgs} efjk"0f{ tl/sfn] atfP . …pxfF d/]sf] tLg lbgdf k]m/L ljptg' eof] . pxfF k/dfTd k/d]Zj/sf k'q ePsf]n] pxfF hLljt gbL x'g' x'G5 .Ú pgn] eg] . pgsf] k|jrgn] dflg;x? dGqd'Uw x'Gy] . afFs] lhNnf e/L O{zfO wd{ dfGg] dflg;x?sf] ;ªVof al9 /x]sf] lyof] . rr{df k|fy{gf ug{ cfpg] dflg;x? lbg lbg} al9 /x]sf lyP . …kmfb/ OGb| s'df/ rdTsf/L 5g, pgL cfsfzdf p8g ;S5g, cGt/Wofg x'g ;S5g, pgn] 5f]P kl5 h:tf] ;'s} /f]u klg lgsf] x'G5Ú eGy] dflg;x? . cfh eGbf bz jif{ cl3 lqmlZrog wd{ ckgfPsf OGb| s'df/ zdf{n] cfhef]nL zdf{ n]Vg 5f]8]sf lyP . pgsf] ;lqmotfdf w]/} 7fpFdf ehg d08nLx? :yfkgf ePsf lyP . k|To]s zlgjf/ ehg d08nLdf hfg', gofF JolStx?nfO{ jlKtidf lbP/ lqmlZrog wd{df k| j]z u/fpg', gofF gofF ehg d08nLx? :yfkgf ug'{, lqmlZrog wd{df k|j]z u/]sf JolStx?nfO{ ljleGg ;xof]ux? h'6fpg' pgsf sfo{x? lyP . bz jif{d} pgsf] cWoog, wd{ k|ltsf] lgi7f, cfbz{ rl/q, OdfGbfl/tf, dfgj ;]jf, lgZkIftf, lqmoflzntf h:tf u'0fx?n] ubf{ pgsf] b]z leq 7'nf] rrf{ rn]sf] lyof] . pgnfO{ ;flRrs} k|e' O{z' klg eGg yfn]sf lyP, sltn] .
  • 15.
    skf; h:t} ;]tf]kf]zfs nufP/ ;8sdf lxF8bf dflg;x? >bwfn] lz/ e'msfpFy] . pgsf] kfpdf k/]/ k|e' bof ug'{xf]; eGby] . kmfb/ klg b'j} xftn] eStnfO{ ;dft]/ p7fpFy] / eGy] æafa' zfGt xf]pm, k/d]Zj/n] ;a} s'/f 7Ls ug'{x'G5 .Æ pgL /ftf] 6Lsf nufpg', d'tL{ k"hf ug'{, cfkmGtx? dbf{ h'7f] afg'{, lsl/of ug'{, b;}F ltxf/ h:tf] rf8kj{x? dgfpg' 7"nf] kfk ;DemGy], To;}n] lxGb' wd{ dfGg] cfkmgf cfdf afa' / cfkmGtsxfF hfb}gy] . lxGb'x?;Fu ;DaGw /fVg' eg]sf] ;}tfgnfO{ v';L kfg'{ xf] eGy] pgL . pgsf] k|jrg nuftf/ rln/x]sf] lyof] . pgn] elg/x]sf lyP æO{zfk"j{ $))$ df k/d]Zj/n] o; a|Xdf08sf] /rgf ug'{eof] . hLjhGt'x?sf] /rgf ug'{eof] . cfbd eGg] klxnf] dfgjsf] lgdf{0f ug'{ eof] clg cfbdsf] b]a|] s/ªuaf6 xAaf eGg] :qLsf] klg /rgf ug'{eof] . b'j}nfO{ :ju{sf] au}rf O8gdf 5f]l8lbg' eof] .============== cflb cflb .Æ ækmfb/, xfd|f] lj1fg k9fpg] ;/n] t k[YjLsf] pTklTt ePsf] rf/ c/a ;f7L s/f]8 jif{ eof] eGg'x'G5 .Æ Ps hgf s]6fn] p7]/ eGof] . ;a} eSthgx?n] s]6fnfO{ ufnL u/] . …k|e'sf] s'/f sf6g' x'Fb}g, k/d]Zj/n] b08 lbg'x'G5 . pxfF k/d]Zj/sf b"t x'g'x'G5 . ltdLnfO{ s] yfxf < a9L hfGg] gxf]pÚ eg]/ r'k nfUg eg] . s]6fsf] gfd ljdn lyof] . sf/sfFbf] lt/ 3/ lyof] . wDaf]emL pRr df=lj=df sIff ( df k9Yof] . sIffdf ;w}F k|yd x'g] ub{Yof] . p;n] kmfb/sf] s'/f ljZjf; ug{ ;s]g . k/d]Zj/n] dflg; agfpg' eof] eg] lsg lj1fg k9fpg] ;/n] dflg;sf] ljsf; afFb/af6 ePsf] lyof] eg]sf xf]nfg < p;n] cfkmgf] v'Nb'nL d]6fpg km]/L h'?Ss p7]/ s/fof] ækmfb/ dflg; t afFb/af6 ljsf; ePsf] xf]Og / <Æ kmfb/n] s]6flt/ cf}nf b]vfpb} eg] æafOandf n]v]sf] s'/f sxL em'6f] x'G5 < oxfF ;}tfgn] cfkmgf] b"t k7fPsf] 5 . To;nfO{ aflx/ k7fpg'xf]; . gq eg] xfdL ;a}nfO{ k/d]Zj/n] cjZo b08 lbg'x'g]5 .Æ
  • 16.
    b'O{hgf alnof JolStn]s]6fnfO{ l3Rofpb} aflx/ lgsfln lbP . kmfb/sf] k|jrg rln g} /xof] . ljdnnfO{ lsg xf] kmfb/ OGb|s'df/sf] s'/fdf ljZjf; nflu/x]sf] lyPg . d/]sf] JolSt km]/L ljplemg ;S5 eGg] s'/f afOandf sxfF n]v]sf] xf]nf < To:tf] em'6f] s'/f . olt w]/} dflg;x? em'6f] s'/f ;'g]/ klg k|Zg lsg ub{}gg < pN6} k|Zg ;f]Wg] dfG5]nfO{ ufnL u5{g . s] crDd xf] < p;n] kmfb/;Fu Pp6f afOan dfu]/ k9g] ljrf/ u¥of] . p ;fFemkv kmfb/sf] cfjf;df uof] . kmfb/sf] cfjf; rr{ eGbf s]xL k/ sDkfp08 ;lxtsf] 7"nf] b'O{tn] 3/df lyof] . ToxfF dfG5]sf] cfjthfjt eO/xGYof] . leq k:bf kl/ro kq b]vfpg' kYof]{ . ;fFem cf7 ah] b]lv ljxfg kfFr ah];Dd s;}nfO{ klg leq k|j]z ug{ lbOb} gYof] . ljdn ;fFem kfFr ah] lt/ ToxfF hfFbf u]6kfn]n] leq k:g lbPg . p sDkfp08sf] rf/}lt/ 3'Dbf 3/sf] k5fl8 k66L kvf{nsf] cf8df Pp6f cfFksf] ?v lyof] . ToxL ?vsf] ;xf/faf6 kvf{ndf r9]/ leq s'bof] . aflx/ sf]xL dfG5] lyPg . leq sf]7fdf eg] dflg; af]n]sf], xfF;]sf] ;'lgGYof] . Pp6f sf]7fdf leq dflg; af]n]sf] ;'g]/ 9f]sf 9s 9s kf¥of] t/ s;}n] 9f]sf vf]n]g . emofnaf6 leq x]bf{ cfkmg} sIffsL Pp6L s]6L kmfb/;Fu a;]sf] b]Vof] . p km]/L 9f]sf 9s9s kfg{ yfNof] . kmfb/ OGbs'df/ aflx/ lg:s]/ æsf] xf] <Æ egL s/fP . æxh"/ d afOan dfUg cfPsf], ljdn .Æ p;n] eGof] . kmfb/ s8lsg yfn] æ8]le8, cf] 8]le8 Û of] stfaf6 cfof] < s] x]5f}{ ltdLx? <Æ Pp6f cUnf], sfnf] dflg; cfP/ ljdnnfO{ Ps yKk8 nufof], clg n5f/ k5f/ kfb{} u]6aflx/ lgsfNof] . kfn]nfO{ ufnL u¥of] . kfn]n] cfkm'n] of] s]6fnfO{ klxn] g} k:g glbPsf] eGof] . ljdnnfO{ ca b]vf kl/; eg] lhpFbf] hfFb}g; eg]/ r]tfjgL lbof] .
  • 17.
    ef]lnkN6 :s'n uPkl5ljdnn] Tof] s]6LnfO{ PsfGtdf af]nfP/ ;f]Wof]–æsdnf, ltdL, lxhf] ;fFem kmfb/sf] cfjf;df uPsL lyof} <Æ æcxF, uPsL lyOg, lsg / <Æ ædnfO{ afOan rflxPsf] lyof], ltdL ToxfF hfg] eP km]/L hfFbf NofOlbGYof} ls eg]/ .Æ æxf]Og , d ToxfF lsg hfg] < uPsL lyOg .Æ b'a} sIffdf uP . ljdnnfO{ kmfb/k|lt emg ;+sf nfUg yfNof] . kmfb/sf] ultljlw dfly lgu/fgL /fVg yfNof] . kmfb/ Tolt 7'nf] 3/df a:5g . aflx/ lg:sbf sf/df lg:sG5g . 7'nf7'nf dflg; ;Fu pgsf] lrghfg, p7a; 5 . pgsf] cl3kl5 ;w}F dflg;x?sf] eL8 x'G5 . lhNnfsf 7'nf7'nf g]tf, xflsdx? klg pgL b]lv 8/fpF5g . of] dflg; olt zlStzfnL s;/L eof] < crDd lyof] . kf]k j]g]l8S6;Fu l;w} pgsf] 6]lnkmf]g aftf{ x'G5 eGy] dflg;x? . kmfb/n] s'g} dflg;nfO{ b'v kbf{ e]6 u5{g, cfly{s ;xof]u klg u5{g . sf]xL lj/fdL kbf{ lgz'Ns cf}iflw pkrf/ ug{], xl:k6n k'¥ofpg] / yk pkrf/sf] Joj:yf ug]{ u5{g . c88f cbfntdf s'g} ;d:of k¥of] eg] dflg;x? kmfb/ OGb|s'df/nfO{ u'xfg{ k'U5g . pgsf] Pp6f kmf]gsf] e/df sfd x'G5 . o;/L o; If]qdf pgL otL nf]sk|Lo ePsf lyP ls pgsf] lj?4 af]Ng] dflg;nfO{ c?x?n] Hofg} lng j]/ nfpb} gy] . ljdn aRrf ePsf]n] ar]sf] lyof] . 3/3/df pgsf] :jf:Yosf] sfdgf x'GYof], k|fy{gf x'GYof] . cGo wd{sf dflg;x? wd{ kl/jt{g ul// x]sf lyP . dflg;sf 3/3/df, ul/asf e'mkl8x?df, hxfF klg kmfb/ OGb| s'df/nfO{ b]Vg ;lsGYof] . s'i6/f]u / 6L=aL=sf lj/fdLx?sf nflu ;Nnfx lbg] / c:ktfn k'¥ofpg ;xof]u ug{] Ph]G6x? ufpF ufpFdf lyP . dfgf} g]kfn uGh gu/ / o;sf j/k/sf ufpFx?df k|e' Oz'sf] k'gh{Gd ePsf] 5 . pgnfO{ dflg;x? k/d]Zj/s} cjtf/ dfGg
  • 18.
    yfn]sf lyP .ufpF3/df hfFbf dflg;x? pgsf] kfpdf 3f]K6f] k/]/ cflzjf{b dfUy] . kmfb/sf] ;]jf efjaf6 ;a} a'blwhLjL, kqsf/, sd{rf/L, k|zf;sx?, g]tfx?, lzIfs, Jofkf/L cfZro{rlst lyP . of] gu/df pgn] u/]]sf] dfgj;]jf ljZjs} gd"gf ag]sf] lyof] . pgn] lqml:rog wd{ dfGg] JolStx?nfO{ yk k|lzIf0fsf nflu o'/f]k / cd]l/ sf k7fpg] uy{] . sltnfO{ ljleGg b]zdf /f]huf/Ldf klg nufPsf lyP . tL ;a}sf] ljj/0f lyof], pgL;Fu . Tof] ljj/0f k|jrgsf] ;dodf pbfx/0fsf ?kdf JoSt ub{y] . To:tf] dxfg JolStaf6 s]xL uNtL, sdhf]/L x'G5 eGg] s'/f s;n] ljZjf; ug{ ;S5 < k/d]Zj/n] a? slxn]sfFxL s]xL g/fd|f] unf{g t/ kmfb/sf] xftaf6 s;}sf] s'enf] x'Fb}g / x'g]5}g eGg] s'/fdf dflg;x?df k"0f{ ljZjf; lyof] . zlgjf/sf] lbg lyof] . kmfb/ OGb| s'df/ rr{df e]nf ePsf eStx?sf] cfufl8 lxpF emF} 6lNsg] ;]tf] jZqdf dGrdf plePsf lyP , dfgf}F ;fIfft k/d]Zj/ g} :ju{af6 cf]n]{sf x'g . pgsf] skfn / bf/ Lh'ªuf sfnf / nfdf lyP . r:dfsf] dflyaf6 x]/]sf lyP . cUnf] / ul7nf] vfOnfUbf] z/L/ lyof] . pgsf] k5fl8sf] leTtfdf O{zfdl;xsf] qm;df 6fluPsf] 7"nf] tl:j/ em'l08Psf] lyof] . pgL k|lzIf0f lbO/x]sf lyP, æk|e' Oz'n] eGg'eof] …x]/ d rfF8} cfpFb}5', d]/f] Ogfd dl;t 5 / d k|To]snfO{ p;n] u/]sf] sfdcg';f/ lbg]5' . d cNkmf / cf]d]uf 5' . d bfpbsf] d"n / ;Gtfg, clg ljxfgsf] rlDsnf] tf/f 5' . d hLljt gbL x'F, h;n] hLljt gbLsf] kfgL lkp5, p km]/L ltvf{pg' kg{] 5}g . To;}n] tkfO{x? ;a}n] k|e'sf] ;'–;dfrf/ k|To]s JolStsf] 3/df k'¥ofpg'xf]; , tkfO{x? ;a} OZj/sf] /fHodf k|j]z kfpg' x'g]5 .Æ ;a}n] cfldg cfldg eg] . k|jrg ;'Gg ljdn klg uPsf] lyof] . k|jrg ;lsPkl5 ;a} cf– cfkmgf] 3/lt/ nfu] . ljdn glhs} cDafsf] af]6df r9]sf] lyof] . kmfb/ ;aeGbf kl5 sf/df cfP . ljdnn] piff eGg] csL{ s]6L sf/df kmfb/;Fu a;]/ hfFb} u/]sf] b]Vof] . ef]nL kN6 piffnfO{ e]6]/ eGof]–
  • 19.
    æpiff, s] ltdLlxhf] rr{df uPsL lyof} .Æ æuPsL lyP“, lsg <Æ æk|jrg ;lsPkl5 sxfF uof} <Æ æ3/lt/ uPsL lyP“ .Æ æltdLnfO{ d}n] kmfb/;Fu sf/df uPsf] b]v]sf] lyP . xf] ls xf]Og, g9f6L eg t ÛÆ ægx'g] s'/f gu/ . d sxfF kmfb/;Fu hfg] <Æ b'a} 3/lt/ nfu] . ljdnn] slxn] sf], slxn] sf] w]/} slnnf s]6Lx? kmfb/sf] sf/df a;]/ uPsf] b]Vg] ub{Yof] . of] s'/f c? NffO{ eGbf s;}n] jf:tf ub{}gy] . kmfb/;Fu sf]xL hfFb}df g/fd|f] ;f]Rg klg ;lsb}gYof] . pgsf] ;a}df bofb[li6 ;dfg lyof] . s]6Lx? NffO{ ;f]Wof] eg] kmfb/;Fu uPsf] s'/f eGb}gy] . ljdnnfO{ eg] kmfb/ k| lt c;fWo ;ªsf nfUg] ub{Yof] . t/ s] ug{] < s;}nfO{ egf} eg] k| e'nfO{ b'j{rg af]n]sf] eg]/ s'6]/ df5{g dflg;x? . afFs] lhNnfsf ljleGg 7fpFx?af6 s]6Lx? x/fPsf] ;dfrf/ cfpFYof] . k'ln;sxfF l/kf]6{ btf{ x'GYof] . k'ln;n] cg';Gwfg ub{Yof] t/ x/fPsf s]6Lx? km]nf kfg{ ;Sb}gYof] . s]xL lbgkl5 Tof] s'/f x/fpFb} hfGYof] . kqsf/x?n] tL s'/fx? lj;{Gy] . o:t}df Pslbg sdnf eGg] s]6L x/fPsf] xNnf eof] . Tof] sxfF uO{ s;}n] yfxf kfPg . k'ln;sxfF l/kf]6{ btf{ eof] . k'ln;n] s]xL lbg vf]Hof], km]nf kf/]g . of] s'/f s]xL lbgkl5 TolTts} x/fof] t/ s]6L eg] ;w}Fsf] nflu x/fO{ . oL s'/fx?df kmfb/sf] g} xft 5 eGg]df ljdnnfO{ ljZjf; lyof] . c? dflg;x? eg] c? g} s]6L a]Rg] lu/f]x 5 egL ljZjf; ub{y] . Tof] lu/f]x ef/tLox?sf] xf]nf elg ;a} ef/tLo d"nsf JolStx?;Fu ql;t /xGy]F . ljdnn] k'gM Ps k6s piffnO{ e]6]/ s'/f ug{] ljrf/ u¥of] . Ps lbg piffnfO{{ eGof]], æpiff ltdL g9f6L eg t, ltdL Tof] lbg kmfb/sf] ufl8df uPsL lyof} ls lyOgf} <Æ
  • 20.
    piffn] l/;fpb} egL,æljdn ltdL af}Nffpg t nfu}gf} < d sxfF kmfb/sf] uf8Ldf hfg] < of] s'/f kmfb/sxfF k'Uof] eg] pxfFn] s] ;f]Rg' xf]nf < c? dflg;n] ltdLnfO{ afFsL /fVg] 5}gg . pxfF h:tf] b]jtfnfO{ ;ªsf ug{] < ca b]lv o:tf] s'/f gu/ d l;t . d ;xGg a'emof} <Æ ljdn ghjfkm eof] . p;nfO{ cfkmg} cfFvfsf] bf]if xf]nf, e|d k/]sf] xf]nf eGg] nfUof] . t/ sdnf stf x/fO{ < of] s'/f kTtf nufpg dg nfUof] p;nfO{ . cfhef]ln ljdnnfO{ oxL s'/fn] vfO/x]sf] lyof] . k9g klg dg nfUb}gYof] . Tof] yfOs6 skfn ePsL uf]/L / snsnfpbL sdnf eGg] s]6Lsf] cg'xf/ p;sf] cfFvfdf gfFRg yfNbYof] . ;w}F sIffdf bf];|f] a]Grdf a:g] uyL{ . slxn] sfFxL ul0ftsf k|Zgx? ljdn;Fu ;f]Wg] ub{YoL . kmfb/sf] sf]7fdf p;n] b]v]sf] ;fFRr} h:tf] nfUof] t/ e|d eP h:tf] klg nfUof] . To;/L st} hfg] pd]/ klg ePsf] lyPg . rl/q klg t To:tf] lyPg . p;n] kmfb/nfO{ g} zªsf ug{ nfUof] . p;n] dlxgf} k|of; ubf{ aNn tLg hgf ljZjf; ug{ ;lsg] ;fyLx? agfof] . tL tLghgfdf p;s} sIffsf xl/, lzj, / cd/ lyP . tL tLghgf Ps lbg ;fFem kv ahf/af6 3/lt/ cfpFb} ubf{ b'Ohgf s]6Lx? kmfb/sf] ufl8af6 cf]n{]sf] b]v]F, h;df Pshgf /]vf gfdsL cd/sL dg kg{] ;fyL lyO{ . of] s'/f ljdnnfO{ eGg' k5{ eg]/ ljdnsxfF uP . ljdnn] w]/} k6s o:t} 36gf b]v]sf] x'gn] rf/hgfdf ldqtf eof] . rf/} hgfn] kmfb/sf] lrof] rrf{] ug{] lgwf] u/] . Ps lbg ;fFem kv k'gM piffnfO{ kmfb/sf] uf8Laf6 cf]ln{b} u/]sf] b]Vof], ljdnn] . Tof] ;]tf] af]n]/f] uf8L ;lhn} lrGg ;lsGYof] . uf8L kms{]kl5 piff km6fkm6 3/lt/ xflgO{ . ljdnn] bf}l8b} uP/ piffsf] af6f] 5]Sof] / s8f :j/df eGof]–æpiff, ltdL cfh daf6 kG5]/ hfg ;lSbgf} . nf} eg ltdL sxfFaf6 cfof} <Æ æd hxfFaf6 cfpF, ltdLnfO{ s] rf;f] <Æ
  • 21.
    ædnfO{{ rf;f] 5,rfF8} eg .Æ æd]/f] af]6f] 5f]8, d s/fO{ lbG5' .Æ æd klg ;a};Fu s/fpFb} lx85', piff kmfb/;Fu ;w}F 3'Dg hfG5] eg]/ .Æ æltdL;Fu s] k|df0f 5 < ltd|f] s'/f s;n] kTofpF5 <Æ æd}n] ev{/ kmfb/sf] uf8Laf6 cf]n{]sf] b]v]F, oxL xf] k| df0f . ;a};Fu eGb} lx8of] eg] s;}n] cj:o kTofpnf .Æ piff l;lyn eO{ . g/d eP/ egL –æljdn emu8f gu/, clxn] dnfO{ l9nf eO;Sof], 3/ hfg b]p . d csf{] lbg ltdL;Fu s'/f u? Fnf .Æ æTo;f] eG5of} eg] d klg dfG5' .Æ ljdnn] olt eGb} af6f] 5f]l8lbof] . To;sf] b'O lbg kl5 PsfGtdf ljdnnfO{ e]6]/ piffn] egL–æx]/ ljdn, dnfO{ 7"nf] cK7]/f]df kfb{}5f} . d Tof] lbg kmfb/sf] cfjf;af6} cfPsL lyP“ . of] s'/f s;}nfO{ gegL b]p x} . gq eg] ca kmfb/n] dnfO{ slxn] klg ;xof]u ug'{ x'g] 5}g .Æ ækmfb/n] ltdLNfO{ s] ;xof]u u/]sf 5g / <Æ æw]/} ;xof]u ug'{ x'G5 k|e'n] . d lj/fdL x'Fbf k6s k6s d]/f] 3/ df uP/ cf}iflw pkrf/ u/fpg' eof] . k|To]s k6s k};fsf] cfjZos kbf{ d ToxfF hfG5' . pxfFn] cfjZostf cg';f/ ;xof]u ug'{x'G5 . pxfFaf6 w]/}n] ;xof]u kfPsf 5g . Tof] lbg klg d}n] sk8f lsGgsf nflu s]xL /sd dfu]sL lyP“ . pxfFsf] cfb]z 5 ls of] s'/f s;} nfO{ eGg' x'Fb}g . eg]sf] yfxf ePdf csf{] k6s ;xof]u ug{'x'g] 5}g .Æ æltdLn] clxn] ;Dd sltk6s ?k}of kfof}F < hDdf slt /sd eof] <Æ æcf}iflw pkrf/, cGo ;xof]u u/]/ kGw| aL; xhf/ ;Dd eof] xf]nf .Æ
  • 22.
    æof] s'/f ltd|f]3/df yfxf 5 <Æ æ;a}nfO{ yfxf 5 .Æ ækmfb/n] af]nfP kl5 hfG5of} ls cfkmF} hfG5of}F <Æ æclxn] ;Dd d cfkm}F uPsL 5' . pxfF 3/d} cfP/ klg ;xof]u ug'{ x'G5 . t/ cfpFbf] zlgjf/ ;fFem pxfFn] dnfO{ af]nfpg' ePsf] 5 . Tof] s'/f klg s;}nfO{ geGg] cfb]z 5 .Æ æx]/ piff, w]/} s]6Lx? x/fPsf 5g . sdnf x/fP b]lv d w]/} b'MvL 5' . sdnfnfO{ kmfb/sf] cfjf;df b]v]sf] lyPF d}n] . ;f]w]sf] klg lyPF . p;n] xf]Og eg]/ 6f/]sL lyO{ . t/ To;sf] b'O{ dlxgf leq Tof] x/fO{ . ltdLnfO{ klg kmfb/n] a]rL b]nfg . zlgjf/ uPkl5 3/df eg]/ hfp, ToxfF /ftL gj;, ufl8df /fv]/ ?k}l8xflt/ lng yfNof] eg] hfGg eg]/ 3/ kms{ ,Æ æpxfF h:tf] b]jtfaf6 To:tf] sfd x'g} ;Sb}g . ltdLn] To:tf] zªsf gu/ .Æ olt s'/f ePkl5 b'a} cf–cfkmgf] 3/lt/ nfu] . ljdnn] cfkmgf ltg}hgf ;fyL;Fu of] s'/f eGof] . Tof] zlgjf/ s] ug{] eg]/ 5nkmn u/] . rf/}hgfn] zlgjf/ ;fFem kmfb/sf] cfjf;sf] lgu/fgL ug{] lgwf] u/] . lglZrt lbg cfPkl5 rf/}hgf ;fyLx? ;fFem kfFr ah]lt/ kmfb/ sf] cfjf;lt/ hfg] af6f]df kg{] lrofk;n, skfn sf6g] 7fpF h'Ttf 6fNg] 7fpF, ljleGg axfgf ub{] 6xNg yfn], s;}n] zªsf gug{] u/L . kfFr ah]b]lv s]6Lx? cfpg yfn] . ;fFem ;Dd /]vf, piff nufot * hgf s]6Lx?, sf]xL k}bn, sf]xL uf8Ldf cfO;s]ssf lyP . u]6af6 s]6Lx? leq uPsf] b]v] t/ aflx/ sf]xL klg cfPgg . cl3kl5 / ftkg'{ cl3 g} s]6Lx?nfO{ 3/df k'¥ofpg] ul/Gyf] t/ cfh /ft kbf{ ;Dd s'g} klg s]6L aflx/ lg:s]sf] b]lvPg . ljdnn] tLghgf s]6fx?nfO{ ToxL lgu/fgL ug{ 5f]8]/ k|x/L sfof{nodf uof] . k|x/L sfof{nodf b]v]sf] ;a} s'/f atfpFbf klg pN6} p;nfO{ ufln u/]/ k7fOof] .
  • 23.
    ljdn kms]{/ k]ml/;fyLx? ePsf] 7fpFdf uof] . /ftsf] bz ah]lt/ Pp6f uf8L cfP/ kmfb/sf] cfjf; leq k|j]z u¥of] . ljdn glhs}sf] cfFksf] ?vdf r9of] . uf8Laf6 $ hgf x66fs66f JolStx? lgl:sP . tL dflg;x?n] s]xL af]/fx? uf8Ldf /fVg nfu] . ljdn k]m/L bf}8]/ k|x/L sfof{no uof] . p;n] kmfb/sf] cfjf;df rf]/x? k|j]z u/]sf] atfof] . Tof] ;'g]kl5 xtf/ xtf/ k|x/Lx? Totf nfu] . k|x/L 6f]nL kmfb/sf] cfjf;df k'Ubf uf8L u]6af6 aflx/ lg:sg} nfu]sf] lyof] . k|x/Ln] uf8L /f]s]/ To;df /x]sf JolStx? nfO{ lgoGq0fdf lnof] . kmfb/sf] cfjf;nfO{ rf/}lt/af6 3]/f xfln ;lsPsf] lyof] . uf8Ldf vfgtnf;L ubf{ kfFr af]/f r/; / a]xf]; kfl/Psf * hgf s]6Lx? e]l6P . ltgLx?nfO{ xl:k6n n}hfg] Joj:yf ul/of] . aNn kmfb/ OGb| s'df/nfO{ of] s'/fsf] hfgsf/L eof] . p;n] k| x/Lx?nfO{ …ljgf sf/0f lsg cfPsf] egLÚ s8lsof] . …tkfO{sf] 3/df rf]/ k;]sf] eGg] va/ kfP/ cfPsf] t/ oxfF cs} { s'/f e]l6Psf]n] tkfO{sf] cfjf; vfgtnf;L lng' kg]{ eof]Ú egL k|x/Ln] hfgsf/L u/fof] . kmfb/n] /f]Sbf /f]Sb} k|x/L 6f]nL leq k:of] . leq cfjf;sf] vfg tnf;L ubf{ s]xL r/;sf kfs]6x?, a|fpg ;'u/sf] Ps af]/f, cfOdfO{sf kf]zfsx?, ljleGg sfuhkqx? k'ln;n] hkmt u¥of] . To;df ljleGg ck/fwL ;d"xsf kmf]g gDa/x?, dxTTjk"0f{ uf]Ko ;"rgfx? k|fKt eP . Tof] 3/ wd{sf] cfj/0fdf dfgj t:s/L / nfu' cf}iflwsf] s]Gb| /x]sf] k| dfl0ft eof] . kmfb/ OGb|s'df/ ;lxt ;ft JolSt k|qmfp k/] . b'O{ j6f uf8L, tLgj6f df]6/ ;fOsnx? klg k|x/Ln] hkmt u¥of] . %= ;l/tfsf] ljx] æ;l/tf, P ;l/tf ÛÆ
  • 24.
    æxh'/ j'jf ÛÆ æotfcfOh t gfgL Û tF ;Fu Pp6f ;Nnfx ug'{ 5 .Æ æx'G5 a'jf, eGg'xf]; g Û s] s'/f xf] <Æ æx]/ gfgL tF ca klRr; jif{ k'lu ;ls; Û t]/f] ljjfx ug]{ pd]/ hfg nflu ;Sof] . t]/f] lbbLsf] aLz jif{s} pd]/df ljjfx ePsf] lyof] . t]/f] k9fO klg ;lsO ;Sof] . lzIfs ePsf] klg tLg jif{ k'Ug nflu;Sof] . hfGg] a'emg] t}F 5]; . ca t hf]/L kf/Ln] klg a'9L sGof eGg yfnL ;s]F . tLg jif{ b]lv t]/f] pd]/ afO; jif{ eGb} cfPsf] 5' . ljjfxsf nflu x]g{ cfPsf w]/} hgfnfO{ kmsf{O xfln; . ca To;f] gu/ 5f]/L, xfdLn] t]/} nflu eg]sf xf}F . s] 5 t]/f] ljrf/ <ls laafx g} gu/ L a:g] dg 5 t]/f] <Æ ;]tL/fdn] eg] . ;l/tfn] udnfdf /x]sf] u'nfkmsf] k'mnlt/ x]b}{ elgg–æa'jf, ljjfx g} gug]{ ljrf/ t xf]Og d]/f] . ;+;f/sf] /Llt cg';f/ g} rNg] ljrf/ 5 d]/f] klg t/ o;df s]xL kl/jt{g eg] cfpFg} kb{5 . ljjfx ug]{ eGb}df cfk"mnfO{ dg} gkg]{, ljrf/df d]n} gvfg], cfkmgf] dgn] gvfPsf] dfG5]l;t s;/L hfg' < k'/fgf] ;8]un]sf] ljrf/ af]s]sf, hf]O{l6ªu|] / gfdb{x?;Fu ljjfx ug'{eGbf ljjfx gu/L a:g' g} /fd|f] xf]nf eG7fG5' d . d k9]n]v]sL 5', cfkmgf] v'66fdf pleg ;Sg] Ifdtf 5, ddf . z/L/ df s'g} vf]6 5}g . d lsg nq]/ a;' < d tkfO{x?sf] af]em aGg] 5}g . a? a'9];sfndf tkfO{x?sf] ;xf/f aGg] 5' . ljjfx gub}{df s] x'G5 / < c?n] s] eG5g eGg] eGbf klg d 7Ls 7fpFdf 5' sL 5}g eg]/ ;f]Rg' / fd|f] nfU5 dnfO{ . cfk'm 7Ls 7fpFdf plePsf] 5' eg] c?n] h] eg] klg s] km/s knf{ / <Æ 5f]/Lsf] skfn d';fb{} ;]tL/fdn] eg]–æltdLx? b'O{j6L 5f]/L xfd|f b'O{ cfFvfsf gfgLx? xf} . t]/f] lbbL ljjfx u/]/ uPkl5 of] 3/sf] bLof] tF g} xf]; . tgePkl5 xfdL s;/L a;f}Fnf eg]/ clxn] g} dg lk8fn] 56k6fpF5 t/ Tof] eg]/ t]/f] hLjg ljufg{ x'Fb}g xfdLn] . ca t}n]
  • 25.
    ljjfx ug'{k5{ 5f]/L. cfh Pp6f /fd|f] 3/fgsf] k9]n]v]sf] s]6f tFnfO{ x]g{ cfpFb}5 . eg t s] u/f}F <Æ æ7Ls} 5, xh'/n] af]nfPsf] dfG5]nfO{ d}n] /f]Sg x'Fb}g . p;sf] ;a} afgL Jojxf/ / ;f]rfO{ s] 5 < Tof] a'em]/ lg0f{o u/f}nf .Æ ;l/tfn] elgg . ;]tL/fd ?s'd lhNnfsf] klZrddf kg{] rf}/hxf/Lsf :yfoL afl;Gbf x'g . pgsf k'vf{x? k"jL{ kxf8af6 otf cfPsf] * k':tf ljlt;s]sf] 5 . e]/L gbLsf] lsgf/df a;]sf] &)) x]S6/sf] of] a];Ldf 3gfj:tL 5 . oxfF wfg, ux'F, sf]bf] h:tf afnLx? /fd|f] kmNg] x'Fbf w]/} klxnf b]lv dflg;sf] a;f]af; x'Fb} cfPsf] 5 . ;]tL/fdsf afa' ul/a ls;fg lyP . pgsf 5 ;Gtfg dWo] pgL bf];|f] ;Gtfg x'g . ;]tL / fdsf Ps bfh', b'O{ efO{ / b'O{ alxgLx? ;a} ul/a g} 5g . ;]lt /fdsf] ljjfx c7f/ jif{s} pd]/df kbdf;Fu ePsf] lyof] . cfkmgf] s8f d]xgt / kl/>dn] ubf{ pgnfO{ vfgf, nfpg / 5f]/Lx?sf] lzIffdf ;d:of k/]g . h]7L 5f]/L zfGtf :6fkm g;{ k9]/ hflu/] 5g . ljjfx eP/ b'O{ 5f]/fsL cfdf ePsL 5g . sfG5L 5f]/L ;l/tf :gfts tx k'/f u/]/ ufpFs} dfWolds ljbofnodf lzIfs 5g . ;]lt/fdsf] kl/jf/ ;'lv 5 . b'O{ 5f]/Lx? hGdg ;fy ;]lt/fdn] kl/jf/ lgof]hg u/]sf lyP . To;j]nf ufpFdf ;a}n] pgnfO{ ck'tf] / gfdb{ eg]/ luHofPsf lyP . 3/df b'O{j6f e};L, Ps xn uf]?, rf/j6f afv|fx? 5g . kz'x? kfNg] / v]tL kftLsf] sfd ;]lt/fd / kbdfn] cfkmF} u5{g . hfh/sf]6 hfg] d'naf6f]sf] k"j{k66L blIf0f d"n 9f]sf ePsf] ltg tn] 3/ 5 . 3/ k5fl8 uf]7 5 . 3/sf] tnlt/ s]/f, cDaf, gf:klt cflb kmnkm'nsf] au}Frf 5 . kbdf cUnL, uf]/L ;'Gb/ dlxnf x'g . pgL d]xgtL, klt k/ fog, eb| / c;n zLn :jefj ePsL ;f]emL / OdfGbf/ 5g . 5f]/Lx? df pgsf w]/} u'0fx? b]Vg ;lsG5 . ;]lt/fd ul7nf] hLpF8fn ePsf s8f d]xgt ug{ ;Sg] lg8/ / OdfGbf/ dflg; x'g .
  • 26.
    3/ cufl8 ;kmfcfFug, km'nsf udnfx? / a:gsf nflu a]Grx? /flvPsf 5g . 3/sf] ;kmfO{ ug{], vfgkLg tof/ ug{] / kfx'gfx? sf] :jfut ug{] sfd ;l/tfn] ul5{g . ;Nofg sfnfufpFsf s[i0fsfGt ;DkGg kl/jf/sf a|fXd0f x'g . pgsf] 3/df s'g} s'/fsf] sdL 5}g . v]tL kftLsf] sfd, vfgkLg, s'6fg lk;fg, ;/;kmfO{, j:t'efp kfNg] cflb sfdx? ;a} gf]s/ rfs/ n] g} u5{g . s[i0f sfGt cfkm}F hhdfgL u5{g . cfkm' k'/ftgjfbL ePklg pRr lzIff xfl;n u/]sf pgsf 5f]/f5f]/L cfw'lgs 5g . logsf h]7f 5f]/f nlIdsfGt g]kfnL ljifodf :gftsf]Tt/ k'/f u/L a'9flgn s07 :s'ndf lzIf0f u5{g . pgL eGbf kl5sf Ps efO{ / b'O{ alxgLx? klg :gftsf]Tt/ ;Ddsf] lzIff k|fKt ul/ sfddf nfu]sf 5g . lt; jif{ k'uL;s]sf nlId sfGtsf] cem} ljjfx ePsf] 5}g . pgn] ljjfx gu/L efO{ alxgLsf] kfnf] cfpFb}g . pgL kfFr lkm6 bz OGr cUnf, uf]/f, /fd|f] lhp8fn ePsf, ld7f] af]ln jrg ePsf zfGt, ;'lzn / ulDe/ 5g . pgnfO{ dgk/fpg] s]6Lx?sf] sdL 5}g . pgL w]/} 7fpFdf s]6L x]g{ uP t/ s;}nfO{ dg k/fPgg . ;a}df s]xL g s]xL vf]6 b]vfpFb} tls{G5g . log} nIdLsfGt sf7df8f}F d} ;l/ tfnfO{ b]Vg k'U5g / dg k/fpF5g . s'/f ug{] cj;/ gldn]sf]n] ljbfdf 3/ cfPsf] df}sf kf/L ;l/tfnfO{ dfUg cfkm}F s]6Lsf] 3/df k'U5g . ufpFdf hGd]sL ;l/tf zx/sf ;Eo s]6Lx? eGbf ;'Gb/ 5g . cUnL, kftnL, uf]/L, ldn]sf bfFt, xl/0fsf h:tf cfFvf, ldn]sf] zf/Ll/ s agf}6 ePsL ;l/tfnfO{ cK;/f;Fu bfHg ;lsGYof] . pgnfO{ b]Vbf d'U3 gx'g] sf]xL lyPgg . cfh lgnf] ;f/L / Anfphdf pgL cK;/f eGbf /fd|L b]lvPsL lyOg . If]qL kl/jf/sL oL afnfnfO{ b]Vbf nIdLsfGt 6f]nfpFg yfN5g .cfˆgf] hft ljif{G5g . x'g t nIdLsfGt klg sfnf] k}G6 / ;]tf] ;6{, 6fO{ / sfnf] r:ddf b]jfgGb h:t} b]lvPsf lyP . pgsf] ;fydf pgsf :s'n k9bfsf ;fyL s0f{lj/ /fgf 5g . / fgf cUnf] / df]6f] z/L/ ePsf, y]Krf] gfs / aflx/ lg:s]sf] bfFtn] s'?
  • 27.
    k b]lvPsf 5g. cg'xf/ uf]/f] eP klg ebbf 5 . b'a} hgfnfO{ a/ 08fdf a;fOG5 . ;l/tfsf af, cfdf / ;l/tf klg ToxL a:5g . lrof lkpFb} s'/fsf] yfngL ;f]tL/fdn] g} u5{g . pgn] nIdLsfGtsf cfdfafa', efO alxgL, 3/kl/jf/, v]tLkftL, k9fO tyf hflu/ cflbsf] af/]df ;f]W5g / cfkmg]f klg atfpF5g . ;a} kl/ro kfPkl5 eG5g æafa', 5f]/L oxL xf] b]lvxfNg' eof] . xfdL If]qL, xh'/ a| Xd0f . kl5 g/fd|f] x'g' eGbf klxn] g} ;a}s'/f v'n:t x'g'kb{5 . o;df afa'sf] s] alrf/ 5 <Æ nIdLsfGtn] eg]–æcfhef]nLsf] hdfgfdf hftkftn] s]xL km/s kb{}g . d}n] ;a}s'/f klxn] g} yfxf kfP/ ;f]r ljrf/ u/L cfPsf] 5' . dnfO{ dg k/]/ g} oxfF;Fu s'/fug{ cfPF . d]/f af–cfdf s]xL k/Dk/ fjfbL x'g'x'G5 . ;l/tfnfO{ dGh'/ 5 eg] d cbftnd} ljjfx ug{ klg tof/ 5' .Æ ;]tL/fdn] 5f]/Llt/ kms{]/ eg]–æ5f]/L s] 5 t t]/f] ljrf/ <Æ æa'jf, ljjfx eGg] s'/f hLjg ljtfpg] s'/f xf] . hLjg w]/} nfdf] 5 . To;}n]] efjgf ldNg] dflg;;Fu g} ;DaGw ug'{ /fd|f] x'G5 . To;}n] d]/f] dgdf nfu]sf s]xL s'/fx? :ki6 kfg'{ kb{5, pxfFn] . clg dfq ljjfxsf] s'/f x'g ;S5 .Æ ;l/tfn] elgg . nIdLsfGtn] ;l/tf lt/ Ps6sn] x]b{} eg] –ætL s'/fx? s] s] x'g < lgw{Ss;Fu ;f]Wg ;Sg'x'G5 .Æ æxh'/n] cfkmgf] hLjg s;/L ljtfpg rfxg' x'G5 <Æ ;l/tfn] k| Zg ul/g . nIdLsfGtn] d':sfg ;fy eg]–æoL sl7g k|Zgx?sf] pTt/ lbg' sl7g g} x'g]5 . of] k|Zg ;'Gbf dnfO{ nfUof], odgsf /fhs'df/ xfltdnfO{ ;d|f6sf ;ft k|Zgx? log} xf]nfg . t/ d w}o{tfk"j{s cfkmgf] pTt/ lbg]5' . d g]kfnL ;flxTodf :gftsf]Tt/ tx plTt0f{ u/L a'9flgnsi7 :s'ndf g]kfnL k9fpFb} 5' . d ;a}nfO{ dfof u5'{ .
  • 28.
    zflGtk"0f{ hLjg rfxG5'. ;dfhdf /x]sf] s'l/ltx?, cGwljZjf;x? x6]/ hfpg eGg] OR5f /fVb5' . k'vf{b]]lv rnLcfPsf ;sf/fTds kIfdf ljZjf; /fVb5' . ;/n hLjg, ;fbf vfgkfg / /fd|f] :jf:Yo rfxG5' . ;a};Fu /fd|f] ;DaGw rfxG5' . sf7df8f}Fdf Pp6f /fd|f] 3/, lzlIft / ;'zLn kTgL, b'O{ 5f]/f Ps 5f]/L ePsf] ;'vL kl/jf/, oxL g} d]/f] hLjgsf] nIf /x]sf] 5 .Æ ;]lt/fdn] 5f]/Lsf] skfndf xftn] d';fb{} eg]–æs:tf] /fd|f] ljrf/ . wgL kl/jf/df hGd] klg ;fx|} pTtd ;f]rfO{ /x]5, pxfFsf] .Æ ; l / t f n ] b f ] > f ] k | Z g u l / g – æ d u l 0 f t s L ljbofyL{ ePklg ;flxTodf /fd|f] ?rL /fVb5' . k"jL{o / kfZrfTo ;flxTodf xh'/nfO{ dg kg{] s'/fx? s] s] x'g <Æ æd g]kfnL ;flxTosf] ljbofyL{ ePsf]n] ljZj ;flxTosf] Tolt w]/} cWoog 5}g . g]kfnL ;flxTodf efg'eStsf] elStefj, n]vgfysf] cfbz{ / afns[i0f ;dsf] ju{ ;dGjosf] efjgf dnfO{ dg k5{ . ;fdflhs ;ª/rgf eTsfpg], hftLhftL lardf km'6 Nofpg], xTof lx+;fnfO{ k|]l/t ug{], c/fhs ;flxTo dnfO{ dg kb{}g .Æ nIdLsfGtsf] pTt/ lyof] . æolb n]vs aGg' eof] eg] s] s] s'/fx? n]V5' eGg] nfU5, xh'/ nfO{ <Æ ;l/tfn] t]>f] k|Zg ul/g . nIdLsfGtn] cWof/f] cg'xf/ nfpFb} eg]–ædnfO{ n]vs aGg] dg 5} g, lsgls k|foM n]vsx?sf] kfl/jfl/s hLjg b'Mvk"0f{ x'G5 .Æ ;l/tfn] lg0f{o ;'gfOg–ædnfO{ dfkm ug'{xf]nf . d xh'/;Fu ljjfx ug{ ;lSbg . d]/f] clGtd lg0f{o oxL xf] .Æ olt eGb} ;l/tf leqlt/ nflug . b'a} kfx'gfx?nfO{ ef/L dgn] ljbf u/]kl5 ;]lt/fd bDklTt 5f]/Lsf] sf]7fdf uP . 5f]/Lsf] skfn ;'D;'DofpFb} kbdfn] elgg–ægfgL t}n] /fd|f] ul/g; . Tolt hflt
  • 29.
    dfG5] l;t ljjfxgug{] ePkl5 ljjfx sf];Fu xf]nf < xfdL lgs} lrlGtt 5f}F, 5f]/L .Æ ;l/tfn] cfdfsf] 5ftLdf d'v n'sfpFb} elgg–æcfdf, tkfO{nfO{ s] yfxf, p;sf] ld7f] af]nLdf slt ljiffn' s'/fx? lyP < lrGtf gug'{xf]; cfdf, d tkfO{;Fu x'Fbf tkfOsf] cfFvfdf cfFz' cfpFg lbg]5}g .Æ -@_ hLjg clj/n aUg] gbL h:t} xf] . xfd|f] OR5f gxF'bf klg hLjg rln/x]sf] x'G5 . of] cufl8 a9b} hfG5 . ;l/tf lbpF;f] ljbofno hflGyg . ;fFem laxfg 3/sf] sfd sfhdf cfdf afa'nfO{ ; 3fpFlyg . ;fFemlt/ Ps b'O{ ;d"x ljbofyL{x? 6o';g k9g cfpFy] . slxn] sflxF km';{b lgsfn]/ ufpFsf lbbL alxgLx?, sfsf sfsLx?;Fu ;'v b'Mvsf s'/fx?, :jf:Yo ;DaGwL, lzIff ;DaGwL s'/ fx? uly{g . afn clwsf/, dlxnf clwsf/, dfgj clwsf/ ;DaGwL s'/ fx?sf] hfgsf/L u/fpFlyg . dflg;x? wgL / ul/j s;/L x'G5g / dflg;x? lsg ;w}F ul/jLdf afFrL/xG5g eGg] s'/f k|i6 kfly{g . ljbofnodf klg pbfx/0f of]Uo lzIfs lyOg . /fd|f];Fu a'emfP/ k9fpg], ldNbf] pbfx/0f lbg], z}lIfs ;fdu|L k|of]u ug{], :ki6 / ld7f] cfjfhdf af]Ng] x'gn] ljbofyL{x? pgnfO{ lgs} dg k/fpFy] . ljbofnosf] x/]s sfo{qmddf pgsf] v6]/ sfd ug{] jfgL lyof] . ;/;kmfO, cltl/St lqmofsnfk, ;fF:s[lts sfo{qmd, z}lIfs e| d0f ;a} 7fpFdf pgL ;lqmotfk"j{s sfo{ uly{g . ljbofyL{x?sf] sdnf] dl:tisdf r]tgfsf] lbof] jfnL lblGyg, pgL . o;/L ;do ljlt/x]sf] lyof] . nIdLsfGt 3/df cfPsf] Ps dlxgf ljt]kl5 Pslbg ;l/tfsf] gfddf x'nfsaf6 Pp6f lr67L cfof] . k7fpg]sf] gfd lyPg . lr67L kmfnL lbpFsL h:tf] nfUof] pgnfO{ . s] ;f]r]/ xf] emf]nfdf xflng . ljbofno 5'66L ePkl5 3/df cfP/ lr67L vf]n]/ x]l/g . lr67L lgDg cg';f/sf] lyof] . ;l/tf ld;,
  • 30.
    …;fb/ clejfbgÚ dnfO{ ;Gr}5 . xh'/sf] dftflktf / sf]dn ufyfdf ;bf ;j{bf cf/fd} xf]cf]; eGg] sfdgf 5, d]/f] . w]/} lbgb]lv d]/f] dg cl:y/ 5 . lgb|f gk/]sf] klg w]/} eof] . kq n]v' eGbf klg ;ªsf]r dfg]/ xft sfKby] . cfF6 cfpFb}gYof] . w]/} k6s kq n]v]/ Roft]/ klg kmfn“] . cfh hGd]b]lvsf] ;xf; a6'n]/ of] kq n]Vg] hdsf{] u/]sf] 5' . o;sf] nflu Ifdf rfxG5' . ;fFRr} eGg] xf] eg] d}n] cfh;Dd xh'/ h:tL ;'Gb/ s]6L b]v]s} lyOg . dflg; otL ;'Gb/ x'G5 eGg] s'/f d}n] ;f]r]sf] klg lyOg . uf]/f] / nfDrf] cg'xf/, OGb]gL ;dfg cfFvL ef}F, df]lt ;dfg bfFt, nfn cw/ x?, d[usf h:tf gog, nfdf] s];/fzL, cUnf] kftnf] z/L/, a]xf]; agfpg ;Sg] d':sfg / cljrn ulDeo{, af}blws JolStTj, af]nLsf] ld7f; cflb alTt; nIf0fx? Pp6} JolStdf x'g' s:tf] cfZro{ . d]/f ;fyL nIdLsfGt klg nfvf}Fdf Ps 5g, ;'Gb/tfdf tyf zLn:jefjdf . s] sf/0fn] xh'/n] OGsf/ ug'{ eof], xfdL cfZro{df k/]sf 5f}F t/ d]/f] leqL dgn] s]xL yfxf kfP h:tf] u/]sf]n] xh'/n] vfh]sf] s'/f sfFxL ddf t 5}g < To;}sf] nflu xh'/sf] dg a'emg of] kq n]Vg] b[i6tf u/]sf] 5' . d cw{zf:qdf :gfts 5' . dnfO{ k|s[ltn] zfl//Ls ;'Gb/tf lbPsf] 5}g . ul/aL / a]/f]huf/Ln] lylrPsf d]/f af–cfdf;Fu /fd|f] vfg]s'/f lyPg t/ hfFu/ / d]xgt lyof] . pxfFx?n] vf]nfdf Eofu'tf, uªu6f, df5f, agdf lgz'Ns kfOg] kmnkm'n, ;fu;AhL, Rofp, cl/ ªufn, sGbd"nx? cflb yl/yl/sf j:t'x? v'jfPsf sf/0f z/ L/ :j:y /alnof] ePsf] 5 . k|wfgfWofkssf] eft ksfpFb} ubf{ P;=Pn=;L= pTtL0f{ ul/P5 . ufpFd} vf]n]sf] pRr df=lj= af6 afx| sIff pTtL0f{ u/]kl5 k|fylds ljbofnodf Go'g kfl/>ldsdf lghL ;| f]tdf k9fpFb} ubf{ k|fOe]6 k/LIffyL{sf] ?kdf :gfts tx plTt0f{ ul/P 5 . Psflt/ ul/jL / csf{]lt/ s'?k cg'xf/n] ubf{ dnfO{ cfh;Dd s'g}
  • 31.
    o'jtLn] klg k|]dk|:tfj u/]sf 5}gg . pRr hftLsf / wgL kl/jf/sf JolStx?af6 kfPsf] 3[0ff, s'6 jrg / lyrf]ldrf]sf sf/0f d leq ljb| f]xL efjgf k}bf ePsf] 5 . dnfO{ cfhef]nL ul/j / lgDg ;fdflhs cfly{s :t/ x'g'sf] kL8faf]w x'g yfnsf] 5 . nIdLsfGt d]/f :s'n k9bfsf ;fyL, ;fdGtL ;+:sf/df x's{]klg cx+sf/sf efjgf gePsf zfGtL k|Lo JolSt x'g. pgn] slxn] sfxL“ dnfO{ ;xof]u u/]sf sf/0f d pgsf] cfb/ ub{5' . /fd|f] af]nLjrg ePsf ldng;f/ 5g . To:tf JolStnfO{ OGsf/ u/]sf] dnfO{ dg k/]sf] 5}g . d t ljb|f]xL dfG5], zfGtLk"0f{ jftfj/0fdf r6ofª kfg{ dg nfU5 . ;dfhdf JofKt c;dfgtf, cGofo, cTofrf/, hftL, wd{, j0f{, lnªusf cfwf/df ul/g] lje]b, l9nf;':tL, e|i6frf/ h:tf] kmf]x/ a9f/]/ kmfNg dg nfU5 . vt/f;Fu v]Ng, d'To';Fu h'emg dg nfU5 . hd]sf] tnfp eGbf gbLsf] pn{bf] e]n dg k5{ . s7ofªu|Lg] hf8f], hLp 89fpg] 3fd, sf]nfxn / czfGtL xf]; a? d'bf{ zfGtL gxf]; eG5' d . To;n] ;dfhsf] ;Dk"0f{ sl;ªu/ a9f/]/ nuf]; ;dfhsf ls/fx? gi6 kf/f]; . dnfO{ klZrdL ;flxTosf/x? ljlnod ;]S;lko/, lgsf]nfO{ uf]uf]n, cGtg r]vj, DoflS;d uf]sL{sf ;dfh kl/jt{g ug{ ;Sg] qmflGtsf/L larf/x? / k"jL{o ;fxlTosf/x? n' :o'g, / fx'n ;fFs[Tofog, dxf:jtf b]jLsf ;+;f/ xNnfpg] larf/x? dg k5{ . ca g]kfndf klg of] b]znfO{ ultzLn agfpgsf nflu k|]/0ff k|bfg ug{] ;flxTo ;[h{gf x'g'kb{5 . ;+;f/nfO{ a'emg] dfq xf]Og abNgsf nflu o'jfx?sf] dg dl:tisnfO{ k|]l/t ug{] ;flxTo ;[h{gf ug{ ;Sg] ;|i6fx? hGdg' kb{5 . ;+;f/nfO{ ult k|bfg ug{ g;Sg] ;flxTo cGwf] ;flxTo 7fG5' d . xh'/sf] larf/df ;+;f/ s:tf] x'g' k5{ eGg] nfU5 < dflg;sf] efjgf s:tf] xg'kb{5 < xfdL g]kfnLn] s] ug'{knf{ < oL s'/fx?df k|
  • 32.
    sfz kfb{} /d]/f ljrf/x?sf] ljZn]if0f u/L k|ltpTt/ kfpg] cfzfsf ;fy ljbf x'G5' . pxL s0f{jL/ /fgf kq k9]kl5 ;l/tfsf] dl:tisdf cgf}7f] ljrf/ pTkGg eof] . cfkmgf] dgsf] efj s;}n] af]n] h:tf], cfkm}Fn] ;f]r]sf] s'/f k9]h:tf] nfUof] . s] d}n] vf]h]sf] JolSt ToxL xf] t < efjgf ldNof] eGb}df hft eft gldNg] s'?k dflg;;Fu s;/L ;DaGw hf]g{ ;lsG5 . To:tf] dfG5]l;t s;/L nf]Ug]sf] gftf nufpg] < efjgf ldNof] eg] g/fd|f] klg /fd|f] nfU5 eG5g dflg;x? . t/ xf]nf t of] s'/f < sf] ;Fu ;Nnfx dfUg] < cfkmgf] ;fyL /df;Fu ;Nnfx dfUg] ljrf/ ul/g . /df ljbofno k9bfsf] ldNg] ;fyL . P;=Pn=;L= kf; u/]kl5 ufpFs} sk8f Jofkf/L;Fu ljjfx ePsf] lyof], /dfsf] . /df eGbf bz jif{ h]7f] pgsf] nfUg] xf]rf] / df]6f] lyof] . /dfsf b'O{ 5f]/f e};s]sf lyP . ;do ldnfP/ ;l/tf /dfsf] 3/df uOg . ;l/tfnfO{ e]6g kfpFbf /df klg v';L eOg . lrof vfFb} ;l/tfn] s'/fsf] yfngL ul/g – æ/df tF d;Fu ldNg] ;fyL, pd]/ klg Pp6}, tF kSsf u[lxgL eO;ls; t/ d cFem} cfkm'nfO{ aRrf ;DemL/x]sL 5' . s;/L u[x:y hLjgdf k| j]z ug{] eGg] cem} lglZrt e};s]sf] 5}g .eg t, j}jfxls hLjg slt /dfOnf] x'G5 <Æ æxf] t, c:tL tFnfO{ x]g{ Pp6f /fd|f] tGg]/L cfPsf] lyof] /] . t}Fn] dflgg; eGg] ;'g]sL lyP“ . ljjfx u/]kl5 dnfO{ /dfOnf] g} ePsf] 5 . ca t t}“n] klg ljjfx ubf{ /fd|f] xf]nf eGg] 7fG5' d .Æ /dfn] elgg . æ/df, n eg t tFnfO{ t]/f] a'9f dg k5{ <Æ æcfkmgf] nf]Ug] dg gk/] sf] dg k5{ < s] eg]sL <Æ
  • 33.
    æd}n] eg]sf] cGoyfglnP; x} /df, t}n] cfkmgf] nf]Ug] b]Vg;fy dg k/fPsL xf]; sL ljjfx u/]kl5 /fd|f] nfUb} uPsf] xf] <Æ æcfkmg} ufpFsf] dfG5], ;w}F b]lv/x]sf] dfG5] t xf]gL Û PsfPs b]v]sf] xf]Og Sof/] . dnfO{ dfUg cfP5g . a'jfn] dnfO{ yfxf g} glbO{ x'G5 egLlbg' eP5 . d}n t kl5 kf] yfxf kfP . klxn] l/; p7of] . kl5 t dfof kf] nfUg yfNof] .Æ æcfhef]nL klg dfof nflu/xG5 t<Æ æx]/ g klxn] t aflx/L ?k dfq x]l/bf] /x]5 t/ ;do laTb} hfFbf c?g} s'/fn] cfglGbt agfpFbf] /x]5 . x[bo b]lv g} dfof ug{] ;Rrf k|]dL, ;'v / b'vdf Psgf; /xg] w}o{jfg, ;d:of ;Fu h'emg ;Sg] ;xf;L, vt/f;Fu ;fjwfgL ;fy v]Ng;Sg] rt'/, c? sf] ;Nnfx u|x0f ub{} cfkm}F lg0f{odf k'Ug ;Sg] b[9, ;;fgf s'/fx?df klg ;xfotf ug{] ;Rrf ldq, zf/Ll/s zlSt ePsf] jnjfg, ;a} ;Fu ldn]/ a:g ;Sg] ldng;f/, kl/jf/sf ;b:ox?sf] Pstf agfO{ / fVg ;Sg] s'zn Joj:yfks cflb u'0fx?n] ubf{ kf] emg ;dk{g efj k} bf x'Fbf]/x]5 . d lj/fdL x'Fbf d]/f] a'9fn] dnfO{ aRrf h:tf] sfvdf p7fP/ aflx/ leq kf5{g, lbg/ft ;]jf u5{g, ;fGTjgf lbG5g . d t pgsf] cufl8 kfgL eP/ auL lbG5' .Æ /dfn] cfkmgf] cg'ej ;'gfOg . æ/df, t]/f] ;Nnfxn] dnfO{ cfkmgf] hLjgsf] af/]df lg0f{o lng ;lhnf] agfof] . d a9L k9]sL ePklg tF w]/} a'blwdfgL /xL5; . n t d clxn] hfG5' . s'g} lbg e]6f}Fnf .Æ /dfn] p7b} elgg . æx'G5 t hf, d klg vfglkg lt/ nfU5' .Æ /dfn] p7b} elgg . ;l/tf 3/df cfPkl5 kq n]Vg yflng . /fgfhL, gd:sf/ tkfO{sf] kq kfPF . x'nfsLn] ljbofnodf cfP/ a]gfdL kq a'efpbf gk9]/ kmfnLlbp“ h:tf] nfu]sf] lyof] t/ s] efjgf cfof]
  • 34.
    dgdf, Tof] kq3/df cfP/ vf]n]“ . kq tkfOFsf] /x]5 . dg gnfuL gnfuL jfrg ub}{ uPF . kqdf ePsf s'/fx?n] d]/f] dgdf ;fgf] atfF; rnfpg ;kmn eP . d]/f] dgsf] tnfpdf ;fgf 5fnx? p7g yfn] . oL 5fnx? pn{bf e]n aGg ;S5g sL ;Sb}gg yfxf 5}g t/ kq n]Vg a;]sL 5' . tkfOFn] eg] h:t} d cfb/of]Uo xf]Og . g d :ju{sL cK;/f g} x'F . d klg c? h:t} ;fwf/0f dlxnf x'F . otL eGg ;S5' sL dnfO{ ;'Gb/ cg'xf/ ldn]sf] 5 . olx cg'xf/sf] jgfj6n] ubf{ w]/} k'?ifx? cfslif{t x'g] ub{5g . t/ ddf Pp6f j}u'0f 5 . d Hofb} s7f]/ 5' . cfkmgf] ljrf/ gldNg] dfG5] 5 eg] hlt;'s} ;'Gb/ xf];, wgL xf];, k9]n]v]sf] xf];, OGsf/ ul/lbG5' . xf] d s7f]/ 5' t/ cfkm';Fu ljrf/ ldNg] dfG5] l;t g/d klg 5' . d]/f] efjgf tkfO{F;Fu stfstf ;dfg ePh:tf] nfu]sf] 5 . o;sf] e]p kfpg s]xL lbg kv{g} knf{ . tkfOsf] ;fyLsf] s'/f ug'{ ePsf] /x]5 . pgsf] ld7f] af]nL leq w]/} unt s'/fx? e]6fPF d}n] . pgL c;n hLjg ;fyL xf]Og, cfkmgf] ;]jf ug{] ;'lzn kTgL rfxG5g . pgL k'?ifjfbL 5g lsgls pgL 5f]/f rfxG5g, 5f]/f ljgf pgL afFRg ;Sb}gg . b'O{ 5f]/f, Ps 5f]/ Lsf] cy{ ToxL xf] . pgL k/Dk/fdf /dfpg] k|f0fL x'g, kl/jt{g / pHofnf];Fu 8/fpF5g . zflGtsf] gfddf kmf]x/;Fu ldqtf ufF:g' sfo/tf xf] . To:tf dfG5];Fu gftf hf]g{ dnfO{ dg nfu]g . ;+;f/df b'O{ lsl;dsf dflg;x? x'G5g . Ps yl/ dflg;x? aflx/L cfj/0f dfq x]b{5g . leqL ;'Gb/tfnfO{ b]Vb}gg . o:tf dflg;x?sf] ljj]s ;'Go x'G5 . cfkm' s]xL ug{ ;Sb}gg . jgfj6L s'/ fdf /dfpF5g . ;8]un]sf] ePklg To;nfO{ kl/jt{g gu/L cfkm'klg b'u{lGwt aGb5g . ;lbof} b]lv xfd|f] ;dfh o:t} dflg;x?n] el/Psf] 5 . b'u{lGwt ePsf] ;dfhnfO{ kl/jt{g u/L pHofnf] agfpg vf]Hg'nfO{ pgLx? vt/f b]Vb5g, lx+zf b]Vb5g / xNnf b]Vb5g . csf{]
  • 35.
    yl/ dflg;x? aflx/L:j?k dfq gx]/L cfGtl/s u'0fx? s]nfp“5g . logLx? ljj]szLn x'G5g . c?nfO{ dfq bf]if yf]kfg{] eGbf cfkm"g} cu|;/ eP/ ;dfh kl/jt{gdf h'6b5g . hd]sf] tnfp ;kmf ug{ / ;dfhdf JofKt ;8]un]sf kmf]x/x? ;kmf ug{ vf]Hb5g . tnfp ;kmf ubf{ s]xL emf/x? pv]Ng' g} kb{5, of] lx+zf x'g] ub{} g . ;dfh kl/jt{g ug'{ g} qmflGt xf] . pgLx? kl/jt{gnfO{ ckgfp5g / To;}df cfglGbt x'G5g . ;dfhdf ;lbof}F b]lv hd]/ a;]sf] sl;ªu/ x6fpg' eg]sf] vt/f;Fu v]Ng' xf] . pgLx? vt/f;Fu v]Nb5g / cfkmgf] nIflt/ a95g . tkfOF{sf] kqaf6 tkfOF{ bf]>f] vfnsf] JolSt xf] eGg] emlNsG5 . Jojxf/af6 g} oL s'/fx? yfxf kfpFg ;lsg]5 . tkfOFsf] egfO / Jojxf/ Pp6} ePsf] x]g{ rfxG5' d . Ps k6s k|ToIf e]6 u/]/ s'/f u/ f}F h:tf] nfu]sf] 5 . s'g} cnf}lss j0f{g ug'{eGbf /fd|f] rl/q ;of}F u'0f >]i7 x'G5 . xfdL ;fwf/0f dflg; ePsf]n] ePsf] s'/fdf ljZjf; ug'{ / fd|f] x'g] 7fGb5' d . clxn]nfO{ olt . plx ;l/tf -#_ æxl/dfof ;'Gof}F < cfh ;l/tfsf] ljx] x'Fb} 5 /] .Æ æxf] t, b]Vb}df 8]9' afFb/ h:tf] dfG5], s] x]/]/ dg kf/of] xf]nf < v'66fdf afFw] klg g;'xfpg] .Æ xl/dfofn] cf]7 n]Ao|fOg . æs:tf] crDd, To:tf] /fhs'df/L h:tf] o'jtLnfO{ Tof] dg gk/]sf] aHofn] kf] nUg nfUof] .Æ uLtfn] wf/] xft b]vfpFb} elgg . æe}uf] cf–cfkmgf] efUo xf] . ;l/tfsf] efUodf ToxL n]v]sf] lyof] . lgs} u/Lj kf] 5 /] . g wg, g ?k,s:tf] efUo xf]nf ljr/L sf] < eujfgn] klg y/L y/Lsf] v]n b]vfpF5g .Æ xl/dfofn] u'gf;f] ul/g .
  • 36.
    b'a}n] e]/L gbLsf]kfgL e/]/ cf–cfkmgf] 3/lt/ nfu] . ;a}n] of] cgf}7f] ljjfx dg k/fPsf lyPgg . of] ufpFsL Kof/L 5f]/L g/fd|f] 7fpFdf k/L . ;a}n] dg b'vfP . ptf z+vlkknsf] rf}tf/f]df ljjfxsf] tof/L x'Fb} lyof] . ToxfF g afhf lyof], g ef]h et]/ . s'g} hGtL / a|fXd0f tyf Hof]ltif klg lyPgg . vfnL Pp6f ;'e ljjfx n]lvPsf] Jofg/, cf7÷bz j6f d]r / Pp6f 6]j'n lyof] . 6]j'ndf b'O{j6f km'nsf dfnfx?, clj/ / km'nx? / flvPsf lyP . Pp6f ;fgf] cfd;ef h:tf] sfo{qmd lyof] . To;df ;l/ tfsf] :s'nsf lzIfs :6fkmx?, ljbofyL{x?, ljbofno Joj:yfkg ;ldltsf dflg;x?, lzIfs cleefjs ;ª3sf kbflwsf/L, s]xL kfx'gfx?, b'nxfsf cfdfa'jf/ b'nxLsf cfdfa'jf ;dfj]z ePsf lyP . ljbofly{x?n] klg km'ndfnf NofPsf lyP . ljbofno Joj:yfkg ;ldltsf cWoIfsf] cWoIftfdf ;efsf] cfof]hgf ul/of] . ;'Gb/ ;/n] pb3f]ifssf] sfo{ u/] . pgn] cltlyx? sf] cf;g u|x0f u/fPkl5 :jfut efif0f u/], ljqmd ;/n] M æcfb/gLo o; j}jflxs ;df/f]xsf ;efWoIf tyf ljbofno Joj:yfks ;ldltsf cWoIfHo", pkl:ylt kfx'gfx?, ljbofyL{ efOalxgLx?, cfh xfdL xfd|f] ljbofnosL lzIfs >L ;l/tf If]qL / ;Nofg j8f ufpFsf s0f{lj/ /fgfHo"sf] ljjfxsf] ;df/f]xdf pkl:yt ePsf 5f+} . o; sfo{qmddf kfNg'x'g] ;Dk"0f{ dxfg'efjx?nfO{ :jfut ub{5' . d b'nxf tyf b'nxLsf] j}jfxls hLjgsf] c6n ;f}efUo, pRr ;kmntf / bl3{ hLjgsf] sfdgf ub{} ljbf x'G5' . wGojfb .Æ ;'Gb/ ;/n] k'gM sfo{qmd cufl8 a9fpFb} eg]–æcj d ljjfxsf] sfo{qmd cufl8 a9fpg cfh o; ;df/f]xsf cWoIf tyf lj=Jo=;= cWoIfHo"nfO{ cfu|x ub{5' . pxfFnfO{ ;xof]u ul/lbgsf nflu o; ljbofnsf lzIfs ljqmd ;/nfO{ cg'/f]w ub{5' .Æ
  • 37.
    cWoIfn] b'nxf b'nxLdGrdf cfPkl5 b'j}nfO{ Ps Psj6f dfnf lbP/ Ps csf{nfO{ nufpg eg] . b'nxfn] b'nxL / b'nxLn] b'nxfnfO{ dfnf nufPkl5 cWoIfn] b'a}nfO{ clj/ nufO lbP . To;kl5 kfn}kfnf] cGo cltly, lzIfs, tyf ljbofyL{x?n] clj/ dfnf nufP . cWoIfn] b'nxf b'nxLsf afa'x?nfO{ af]nfP . b'nxLsf afa'n] 5f]/Lsf] xft ;dft]/ b'nxfnfO{ lbP eg] b'nxfsf afa'n] b'nxLnfO{ lbP . olt u/]kl5 ljjfxsf] k|lqmof ;lsof] . ;'Gb/ ;/n] sfo{qmd cufl8 a9fpb} eg]–æxfd|f] o; ljbofnosL dfWolds txsL ul0ft ljifosL lzIfs ;l/tf ld; cfkmgf] ?k, u'0f, ljbjTtf / lgk"0f{tfdf o; If]qd} pTs[i6 x'g'x'G5 . pxfFnfO{ kTgL agfpg rfxg] w]/} tGg]/Lx? lyP t/ pxfFnfO{ tL sf]xL klg dg k/]gg . pxfFsf] cfkmgf] dgdf of] s'/f /fd|f] 5 egL lglZrt geP ;Dd lg0f{o ug'{x'Gg . cfh pxfFn] ;Nofg j8f ufpFsf >L s0f{jL/ /fgfhLnfO{ cfkmgf] j/dfnf klx/fpg' ePsf] 5 . cfkmgf] efjL hLjg / pbb]Zo ;lxt cfkm'nfO{ nfu]sf] s'/f /flv lbg' x'g pxfFnfO{ cfu|x ub{5' .Æ /ftf] ;f/L / Anfphdf ;lhPsL ;l/tf dGrdf b]vf kl/g . ;a} nfO{ clejfbg ub{} elgg– o; j}jflxs sfo{qmdsf ;efWoIf dxf]bo, pkl:yt cltlyHo", d]/f ;xkfl7 lzIfs ;flyx?, d]/f cfkmGt hgx? tyf ljbofyL{ efOjlxgLx?, cfh d]/f] ljjfxsf] z'e cj;/df o; sfo{qmddf pkl:yt eO{ xfd|f] dgf]jn pRr /fVg ;xof]u ug'{ ePsf]df xflb{s cfef/ k|s6 ub{5' . xfd|f] ljjfx o:tf] ;fgf] sfo{qmd u/]/ e}/x]sf] 5 sL g ef]het]/, g sf]z]nL cfbfg k|bfg, g bfOhf], g ljjfx d08k, g hGtL, g bdfx, g kl08t . o:tf] klg ljjfx x'G5 < eg]/ lv;L ug{]sf] sdL x'g] 5}g . d]/f] cfkmgf] klt 5gf}6 ug{] tl/sf klg cgf}7f] 5 . dnfO{ dg k/fpg] nf]Ug] dflg;x?sf] sdL lyPg . ?kjfg, wgjfg,
  • 38.
    zlStjfg, jnjfg tyfpRr hftLsf k|ltl:7t JolStx? gcfPsf xf]Ogg, dnfO{ dfUg . s;}nfO{ :jLsf/ ug{ ;lsg d}n] . d]/f af– cfdf / cfkmGtx? lgs} lrlGtt x'g'x'GYof] d]/f] Jojxf/ b]]v]/ . o;sf] sf/0f 5f]6s/Ldf elg lbg' plrt g} xf]nf eGg] 7fg]sL 5' . dnfO{ kTgL agfpg rfxg]x? d]/f] ;'Gb/ cg'xf/ x]/]/ cfPsf lyP . pgLx? aflx/ L ;'Gb/tfnfO{ g} ;a} s'/f 7fGy] . cfGtl/s ;'Gb/tfnfO{ x]b}gy]F . pgLx? hLjg;fyL xf]Og gf/LnfO{ bf;L / dgf]/Ghgsf] ;fwg agfpg rfxGy] . pgLx?n] d]/f] cfGtl/s OR5f / u'0fx? kTtf nufpg] k|oTg u/]gg . JolStsf] jfXo ;'Gb/tf uf}0f s'/f xf] . d'Vo s'/f leqL ;f]r / Ifdtf xf] . o:tf] Ifdtf d]/f] klt s0f{jL/df 5 eGg] dnfO{ nfu]sf] 5 . pgL;Fu jt{dfgdf s'g} s'/f 5}g . g ?Kf 5, g wg 5 , g zlSt 5 , g kb 5 t/ pgL;Fu o:tf] dl:tis 5, h;n] ef]nLsf lbgdf rdTsf/ b]vfpg] 5 eGg] d]/f] 7DofO{ 5 . pgnfO{ d h:t} kTgLsf] cfjZostf 5 eGg] 7fG5' d . d klg ;dfh kl/jt{gsf] OR5f /fVb5' . To;df dnfO{ pgsf] cfjZostf 5 . cj xfd|f] efjL hLjg s;/L ;Grfng xf]nf < To;sf] hfgsf/L d]/f] kltaf6} x'g]5 . ;a}nfO{ k'gM clejfbg ub{} d]/f egfO{ oxL 6'ªUofp5' . wGojfb .Æ ;'Gb/ ;/n] sfo{qmd ;Grfng ub}}{ eg]– æd cj To:tf JolStnfO{ af]nfpFb5', hf] ;Fu ;l/tf ld;n] eg] cg';f/ cyfxf 1fgsf] e08f/ 5 , k|ultzLn ljrf/ 5, d]xgt / hfFu/ 5 . pxf“ x'g'x'G5 b'nxf >L s0f{jL/ /fgf .Æ To;kl5 dGrdf s0f{jL/ /fgf b]vf k/] . ;a}nfO{ clejfbg ub{} af]Ng yfn] æsfo{qmdsf ;efkltHo", cltlyHo', d]/f / ;l/tfhLsf cfkmGtx?, ljbofyL{ efO alxgLx? o; sfoqmddf xfdLnfO{ z'esfdgf k|bfg ug{ kfNg' ePsf]df x[bo b]lv g} cfef/ k|s6 ub{5' .
  • 39.
    cfh d]/f] hLjgsf];aeGbf v'l;sf] lbg ag]sf] 5 . d ;l/tf h:tL ;j{u'0f ;DkGg ;'Gb/LnfO{ cfkmgL kTgL agfpg k'u]sf] 5' . xfdL aLrsf] w]/} k6ssf] e]63f6, lr77L kq cfbfg k|bfg / 5nkmn kl5 j} jflxs aGwgdf afFlwg] ;Nnfx eof] / cfh tkfO{x?sf] /f]xj/df ljjfx ;DkGg ePsf] 5 . cfh ;Dd d]/f] hLjg cWof/f]df ?dlNnO/x]sf] lyof] . k|sfzlt/ cu|;/ x'g] k|of; u/]klg :ki6 nIf 7Dofpg ;s]sf] lyOg . cfhb]lv xfdL ktL–kTgL pHofnf]lt/ cu|;/ x'g] hdsf{] ub{} ofqf ;'? u/]sf] 5f}F . ca xfdL b'a} ldn]/ ;dfh kl/jt{gsf] dxfg ofqfdf hfg] lglZrt u/]sf 5f}F . xfd|f] ;dfhdf xhf/f} jif{ b]lv sl;ªu/ y'lk|Psf] 5 . xfd|f ljrf/ x? k'/fgf 5g . xfd|f] b]z ul/jL, a]/fh]uf/L, clzIff, cGwljZjf;, 5'jf5't, ju{e]b, /f]uJofwL h:tf s'/fx?af6 cfqmfGt 5 . o:tf s'/fx? x6fpg} kb{5 . oL s'/fx? x6fpg ;dfhdf e'OFrfnf] cfpg} kb{5 . ;do ljTb} hfFbf ;dfhsf] ljsf; cfkmF} x'G5 eg]/ k'/ fg} ;dfhdf /dfpg] / cfkm' klg To;}df ;8]/ b'u{lGwt x'g] dflg;x? 5g xfd|f] ;dfhdf . o:tfx? ax'dtdf 5g . hfnem]n, if8oGq, l9nf;'l:t, e|i6frf/, nfk/jfxL ug{] dfG5]x? g} ;Ddflgt 5g . sfd ug{]n] :ofjf;L kfpg], /fd|f] sfd ug{]n] ;Ddfg kfpg], v/fj sfd ug{]n], sfdrf]/n] b08 kfpg] Joj:yfsf nflu n8g] 5f}F xfdL . gftfjfb, s[kfjfb, kml/ofjfb, rfkn';L h:tf s'/fx? x6g} kb{5 . xfdL cj d[To';Fu v]Ng] 5f}F . xfd|f] hLjgdf cynk'yn x'g]5 . ;dfhdf czflGt x'g]5, b]zdf czflGt x'g]5 . kl/jt{gsf] /fFsf] aNg]5 . d'bf{ zflGt x/fpg]5 . clg a;Lvfg]x?, 7'nf7fn'x?, ;dfGtx?, bnfnx?, /fi6«3ftLx?, xTof/fx?;Fu xfd|f] o'bw x'g]5 . clGtd o'bw . o; o'bwdf g]kfnsf ;Dk"0f{ >dhLlj hgftfx?sf] ;xof]u / ;dy{g x'g]5 . tkfO{x? klg cfkmgf] xs clwsf/sf] nflu clGtd o'bwdf ;fd]n x'g'x'g]5 egL cfzf lnPsf 5f}F, xfdLn] .
  • 40.
    clxn] w]/} s'/fug'{ eGbf ef]nLsf lbgx?df xfd|f] Jojxf/af6 ;a} yfxf x'g]5 . cGtdf d}n] af]Ng] qmddf s'g} k|sf/sf] uNtL sdhf]/L ePsf] eP Ifdf rxfG5' / d]/f] egfO oxL cGt ub{5' . wGojfb .Æ cGo jStfx?df lzIfs:6fkmsf] tkm{af6 Pshgf, ljbofyL{x?af6 Pp6f s]6f / Pp6f s]6L tyf k|wfgfWofks lyP . ;a} aStfx?n] laafxsf] z'esfdgf JoSt u/] . ljbofnon] ;l/tfsf] laafxsf] pknIfdf pkxf/ / lrofkfgsfo{s|dsf] cfof]hgf u/]sf] lyof] . ljbofnosf] tkm{af6 k|wfgfWofksn] b'nxf b'nxLnfO{ pkxf/ k|bfg u/]kl5 ;efWoIfn] z'esfdgf ;lxta}aflxs sfo{s|dsf] ;dfkg u/]sf lyP . cGtdf ;a} hnkfg sfo{s|ddf ;l/s eP . @)^) d+l;/, rf}/hxf/L ^= s'GtL sn a]nsf] l6lgª=====l6lgªsf] cfjfhn] /f]zgsf] Wofg eªu eof] . pgL lj:tf/} 3/ aflx/ lg:s]/ d"n u]6 lt/ nfu] . u]6 vf]n] kl5 Toxf“ sdn plePsf] b]v] . pgL lgs} v'l; eP/ sdnnfO{ cFufnf] xfNg k'u] . b'j} ldqsf] e]63f6n] /f]zgnfO{ lgs} zflGt ldNof] . pgn] eg]–æsdn ltdLnfO{ e]6g kfpFbf lgs} v';L nfUof] . stfaf6 af6f] lj/fof}F cfh <Æ æ;/sf/L ;]jfaf6 cjsfz lnPkl5 cfkmgf ;fyLx? e]6b} lxF8]sf] 5' d t . cfh ltd|f] ;Demgf cfof], clg e]6g cfO{ k'u]“ . ltdLnfO{ s:tf] 5 <Æ sdnn] xft ;dfTb} eg] . b'j} 3/ leq uP . ;f]kmfdf sdnnfO{ a;fpFb} /f]zgn] eg]–æd klg gf]s/Laf6 cjsfz lnPsf] Ps jif{ eO;Sof] . z/L/ l7s} 5 . dg ;w}F czfGt /xG5 . 5f]/f Pp6} 5, Tof] s'/f ltdLnfO{ yfxf 5b}F5 . p cfkmgf] kl/jf/ ;lxt OªuNofG8d} a:5 . 5 jif{sf] Pp6f gftL 5 . zfGtfn] dnfO{ 5f]8]/ k/nf]s ePsf] klg b'O{ jif{ eO;Sof] . sfd ug{]
  • 41.
    dflg; /fVof] eg]efuL xfN5g . ;a} sfd cfkm}F ug'{k5{ . PSnf] hLjg kf] 5 t d]/f] t Û ltdL a:b} u/, d lrof agfP/ NofpF5' .Æ ælx8 d klg ltdLnfO{ ;xof]u u5'{ . dnfO{ ld7f] lrof agfpg cfpF5 . lrof agfpFb} s'/f ug'{ cfkmg} vfnsf] cfgGb x'G5 .Æ ;f]kmfaf6 p7b} sdnn] eg] . /f]zgn] efG;fdf k:b} eg]–æTo;f] eP t d emg v';L x'G5' . dnfO{ klg o:tf] s'/fdf a8f] cfgGb nfU5 .Æ efG;f leq l5/]kl5 sdnnfO{ lrof agfpg] ;fdu|L b]vfP/ /f]zg kmnkm'n sf6g yfn] . lrof tof/ ePkl5 kmnkm'nsf] l/sfkL / lrofsf skx? af]s]/ b'a}hgf a}7s sf]7fdf cfP . lrof lkpFb} /f]zgn] eg]– æPSnf] hLjg ;fx|} sl7g x'Fbf] /x]5 . vfg agfpg klg clN5 nfU5 . slxn] kmf:6km'8n] sfd rnfpF5' . slxn] xf]6nlt/ uP/ vfG5' . xf]6]n klg slt hfg' < gftL;Fu kmf]gdf s'/f ubf{ cfgGb nfU5 . kmf]g /fVof] km]/L ;Ggf6fn] 5f]kL xfN5 .Æ æltdLnfO{ s] s] sfd ug{] dfG5] rflxG5, eg t Û To;sf] ;dfwfg d ;Fu 5 . ltdLnfO{ af]Ng] ;fyL klg x'G5 t/ k}:ff eg] cln nfU5 .Æ sdnn] :ofpsf] 6'qmfdf sfF6f /f]Kb} eg] . æs] sfd eGg] gL < vfgf ksfpg], 3/ ;kmf ug{], sk8f w'g], efF8f dfemg], gf:tf tof/ ug{], j]8 lj:t/f tof/ ug{], t/sf/L tyf km"nx?df kfgL xfNg], uf]8d]n ug{], oxL t xf] gL Û olt sfd ug{] dflg; 5 t ltdL;Fu < d]/f] eg] cg';f/ sfd u5{ eg] d t k};f eg] hlt lbO lbpFnf .Æ /f]zgn] xfF:b} eg] . æd /f]af]l6ªdf ljbofjfl/lw u/]sf] dfG5] . d]/f] cfkmg} /f]af]6 lgdf{0f ug{] k|of]uzfnf 5 . hflu/af6 cjsf; lnPkl5 d /f]af]6 lgdf{0fd} h'6L/x]sf] 5' . xfn;Dd d}n] 5j6f /f]af]6x? a]rL ;s]“ . tL / f]af]6x? sf/vfgfdf sfd ug{]jfnf, cfuf] glhs sd ug{]jfnf, ljh'nLdf sfd ug{]jfnf, /]l8of] ljls/0fo'St :yfgdf sfd ug{]jfnf / f]af]6x? lyP . clxn] d Pp6f 3]/n' sfd ug{] /faf]6 tof/ ub{}5' .
  • 42.
    rfxG5f}F eg] Tof]/f]af]6 ltdLnfO{ k7fOlbG5' . dnfO{ vfnL nfut lbP k'U5 .Æ æd}n] eg] cg';f/sf ;a} sfd unf{ t < jf:tljs dflg;af6 gePsf sfdx? d]lzgaf6 s] xf]nf <Æ æltdLn] eg] cg';f/sf sfd t ;lhn} u5{ . Tof] eGbf c? w]/} sfdx? klg u5{ . gkTofP Ps dlxgf ;Dd kl/If0ful/ x]/ g . lrTt ga'em] Ps dlxgf kl5 d lkmtf{ n}hfpFnf .Æ æslt lnG5f} t k};f <Æ æTo;sf] lgdf{0f ;fdu|L dfq lt; nfv ?k}of nfu]sf] 5 . d]/f] To;df b'O{ jif{sf] kl/>d klg nfu]sf] 5 . kl/>dsf] d"No !@ nfv hlt /fVof] eg] To;sf] s'n d"No aofln; nfv eof] . t/ d kl/ >dsf] d"No lnGg ltdL;Fu . c?nfO{ t d}n] krf; nfvsf b/n] a]r]sf] 5' . dnfO{ c? 7fpFaf6 klg dfu cfPsf] 5 . krf; nfvd} d"No to eO;s]sf] 5 t/ ltd|f] ;d:of b]v]/ dfq eg]sf] 5' .Æ æd;Fu Tolt k}:ff t 5}g . clxn] k7fO b]p g t, s]lx lbg . /fd|f] nfUof] eg] ;f]rf}Fnf . /fd|f] gnfu] klg ltdLn] c?;Fu a]Rbf laz nfv a9L g} kfpg] /x]5fF}F . s] eG5f}F <Æ æx'G5, c“em} s]xL sfd afFsL 5 . d To;sf] k"0f{tf lbP/ ltdLnfO{ k7fOlbG5' . dnfO{ ljZjfz 5, To;sf] cfudgn] ltd|f] afFsL hLjg lgs} ;xh x'g]5 .Æ sdn / /f]zg afns sfn b]lvs} ;fyL lyP . pgLx? k|fylds tx b]lv dfWolds tx ;Dd Pp6} sIffdf k9]sf lyP . To;j]nf k| fOe]6 :s'nx? ;a} 7fpFdf gePsfn] b'j}n] ;/sf/L ljbofnod} cWoog u/]sf lyP . pgLx? Tof] ;dosf d]wfjL ljbofyL{x? lyP . b'j}sf] cAoSt k|lt:kwf{ eO/xGYof], t/ Jojxf/df lgs} ldNg] ;fyL . Pp6f sIffdf k|yd :yfgdf cfpFbf csf{] bf]>f] :yfgdf cfpFy] . b'a}sf] pd]/ klg Pp6} lyof] . xfO:s'n ;s]kl5 b'j} cd[t ;fOG; SofDk;df lj1fg ljifo lnO{ k|ljgtf k|df0f kq txdf egf{ eP . ToxfFaf6 ljlzi6
  • 43.
    >]0fLdf k|df0f kqtx pTtL0f{ u/]]kl5 sf]nDaf] Knfg cGt/ut 5fqj[lTt kfP/ sdn ;f]leot ;ª3df OlGhlgo/ k9g uP eg] / f]zg ;f]xL 5fqj[lTtdf s[lif ljifo k9gsf nflu ef/tlt/ uP . To;j]nf klg b'j}sf] lardf lr77L kq cfbfg k|bfg eO/xGYof] . ToxfFaf6 kms{]kl5 b'j}hgf ;/sf/L ;]jfdf /x]/ cfkmgf] b]zsf] ;]jf ug{ yfn] . ;/sf/L ;]jf cjlwdf b'j}n] pRr lzIffsf] cj;/ kfP . kl5 b'j} hgfn] cf–cfkmgf] If]qdf 7"nf] VoftL cfh{g u/]sf lyP . sdnn] cd]l/ sfdf uP/ /f]af]l6ªdf ljbofjfl/lw u/] eg] /f]zgn] ef/tsf] a}ªnf]/ af6 sL6 lj1sf ?kdf ljbofjfl/lw u/]sf lyP . xfn b'j} j} 1flgsx? ! jif{ b]lv cjsfzsf] hLjg ljtfpFb} lyP . ;/sf/L k]zfaf6 cjsf; lnP klg sdn cfkmgf] j}1flgs sfo{df ;lqmo lyP eg] / f]zg eg] kfl/jfl/s kL8fn] ubf{ k"0f{?kdf lg:s[o hLjg ljtfpFb} lyP . -@_ To;sf] b'O{ xKtfkl5 sdnn] cfkm' cfO/x]sf] ;"rgf lbP kmf]gaf6 . sf/sf] cfjfh ;'g]kl5 /f]zgn] u]6 vf]n] . sdnsf] sf/ /f]zgsf] 3/ sf] sDkfpG8df cfP/ /f]lsof] . sdn sf/af6 aflx/ lgl:sP . pgL;Fu Pp6f ;'Gb/ o'jtL klg sf/af6 cf]ln{O . o'jtLsf] cg'xf/ sf7df8f}Fsf] g]jf/ ;d'bfosL o'jtL;Fu ldNbYof] . ;f9] kfFr km'6 cUnL, uf]/f] cg'xf/, sfnf] skfn, ldn]sf cfFvL ef}, cfFvfdf ufhn, sfgdf ;fgf 6k, 3fF6Ldf df]tLsf] dfnf nufPsL, lgnf] s'tf{ ;'? jfndf ;lhPsL ;'Gb/ o'jtLnfO{ b]Vbf /f]zgn] sdnsL :jsLo ;lrj xf]lng egL cg'dfg u/] . /f]af]6 gb]v]/ csdSs k/] . /f]zgn] xft ldnfpFb} ;f]w]]–æv}, t /f]af]6 NofPgf}FF <Æ /f]zgnfO{ csdSs k/]sf] b]v]/ sdnn] o'jltlt/ xftn] b]vfpFb} eg] æd}n] tof/ u/]sf] gofF /f]af]6 oxL xf] . o;nfO{ d}n] k"0f{ ? kdf :qLsf] :j?k lbPsf] 5' . o;sf] aflx/L / leqL ;Dk"0f{ cªux?sf] lgdf{0f ubf{ d}n] 7"nf] kl/>d, nufgL, af}l4s phf{ / ;do vr{]sf] 5' . l;dn, skf; / /]zdsf] /]zf, /St rGbgsf] w'nf], tfdf, rfFbL / ;'gsf
  • 44.
    tf/x?bjf/f o;sf] z/L// dl:tis lgdf{0f ePsf]n] z/L/ k'/} nrsbf/ 5 . skfn, gª, bftx?, :tg, uw{g, xft, v'66fx?, of]gLbjf/ b]lv kf7]3/, d'6' / kmf]S;f] h:tf cªux? ;d]t /fv]sf] 5' . ;Dk"0f{ 3/]n' sfdsfh ug{ ;Sg] u/L ;km6j]o/ tof/ 5 . Tof] afx]s cGo w]/} sfdx? klg ug{ ;Sg] 5 o;n] . of] d]/f] hLjgsf] 7"nf] pknlAw klg 7fg]sf] 5' d}n] . d}n] o;nfO{ :qLsf] ?k lbgsf] sf/0f 3/ df sfd nufpFbf :qL g} eof] eg] xfd|f] ;+:s[lt cg';f/ ldNg] 7fg“] . km]/L kfx'gfx? cfpFbf k'?if eGbf :qLsf] ;Tsf/ kfpFbf a9L cfgGb dxz'; ub{5g .Æ /f]zgn] cfZro{ JoSt u/] –æxf]Og, d t k'/} em'lSsP“ t . d}n] t /f]af]6 eg]/ ;f]Rg} ;lsg . d}n] t ltd|f] kL=P=kf] 7fg]sf] lyP t, s:tf] cRrd ÛÆ æltdL x]b{} hfp, ltdL dfq xf]Og, ltd|f] 3/df cfpg] s;}n] klg of] oGq dfgj eg]/ lrGg] 5}gg . d}n] o;sf] gfd s'GtL /flv lbPsf] 5' . ltdLnfO{ dg kb{}g eg] clxn] g} abNg ;S5f} .Æ sdnn] eg] . æPsbd /fd|f] gfd 5 . dnfO{ dg k¥of] . a? o;nfO{ sfd u/ fpg] tl/sf, Jof6«L rfh{ ug{] tl/sf, lj>fd u/fpg] ;a} s'/f :ki6 kfl/ b]p . kl5 dnfO{ ;d:of gxf]; . ltdLnfO{ klg k6s k6s kmf]gsf] 306Ln] emGem6 gnufcf]; .Æ /f]zgn] v'l; x'Fb} eg] . sdnn] uf8Laf6 Pp6f Ps 3gkm'6sf] afs; lgsfNb} eg]– æo;nfO{ ;Grfng ug'{ s'g} sl7g 5}g . of] k"0f{ :jrflnt / sDKo'6/ fOh 5 . cfjfhsf] e/df ;a} sfd u5]{ . ;a} k|sf/sf cfjfh / zAbx? klxrfg u/L ;f]xL cg';f/sf] sfd ug{ ;Sg] a]hf]8sf] Ifdtf 5 o;df . o;n] ltd|f] 3/sf] ;Dk"0f{ sfdx? ;kmntf ;fy ug]{ 5 . vfgf ksfpg], efF8f ;kmf ug]{, sk8f ;kmf ug]{, 3/ ;kmf ug]{, uf]8d]n ug]{, km"njf/Ldf kfgL xfNg], 3/ ;hfpg], kfx'gfx?nfO{ :jfut ug]{, ljbfO{ ug]{, 9f]sf vf]Ng], nufpg,] ljh'nL afNg], lgefpg], l6= eL=
  • 45.
    rnfpg] cflb sfdx?ug{sf nflu ;km6j]/ /fvL lbPsf] 5' . oL afx]s ltdLn] cfb]z lbPsf cGo sfdx? ;d]t ug]{ 5 . o;sf]key word g} ltd|f] / d]/f] cfjfh xf] . ltdLn] OR5f u/]sf sfdx? cfkm} ug{ ;Sg] Ifdtf x'g]5 . 3/ sDkfp08 aflx/ eg] ;s];Dd gn}hfg' . o;sf] rfh{ ug{sf] nflu tLg 306f 3fddf a:g' kg]{5 jf d}n] tof/ u/]sf] h]g]/]6/ sf] k|sfz o;sf] 6fpsf]df kg]{ u/L & 306f ;'tfpg' kg]{5 . d of] /]l8of] cfO;f]6f]kbjf/f tof/ ul/Psf] h]g]/]6/ o;sf] ;'Tg] knªusf] 6fpsf] lt/ leQfdf h8fg ul/lbG5' . of] /]l8of] cfO;f]6f]kbjf/f lgld{t h]g]/]6/ sDtLdf ;o aif{ l6Sg]5 . /ftL bz ah] ;'Tg hfp eg] kl5 of] ;'Tg hfG5] . of] ;'Tg] ljlQs} h]g]/]6/ c6f] cfg x'G5 / rfh{ eO/ xG5 . ;ft 306f kl5 rfh{ k'/f ePkl5 c6f] ckm x'G5 . rfh{ k'/f ePkl5 ltd|f] 9f]sfdf k|ltIff/t /xg] 5 . rfh{ eO/xbf p7fpg ;lsb} g .Æ æs'g} sfd dnfO{ dg k/]g eg] s] ug]{ < s'g} vt/fhgs sfo{ ug{ nfUbf s;/L /f]Sg ;lsG5 t <Æ æltd|f] OR5f a'em]/ sfd ug]{ xF'bf ltd|f] cfb]z ljgfsf s'g} sfd u g ] { ; D e f j g f x ' F b } g . o ; d f c ? ; a } s ' / f x ? ePklg ;dj]bgfsf] ;km6]j/ /flvPsf] 5}g . ?g] / xfF:g] sfdx?, lrGtf,s'07f, lg/fzf cflb s'/fx? gx'g] eP kl5 l/;fpg] sfd klg x'Fb} g . To;}n] l/;fP/ sfd ljufg]{ s'/} cfpFb}g . t}klg of] l/df]6 /fv . s]xL v/fjL cfpg yfNof] eg] jf nfdf] ;dosf] nflu 3/ aflx/ hfg' k¥of] eg] ckm ul/lbg' . t/ l/df]6 w]/} rnfof] eg] s]lGb|o ;+rf/df c;/ kg{ ;SGf] ePsf]n] clt cfjZos k/] dfq l/df]6 rnfpg' .Æ sdnn] l/df]6 lbFb} eg] . sdnn] s'GtLsf] s'tf{sf] 5]pdf /x]sf] ;fgf] a6g lemls lbPkl5 s'GtL af]Ng yfnL . p;n] /f]zg lt/ xft hf]8]/ egL–ægd:t] ;/ ÛÆ ægd:t] Û ltd|f] gfd s] xf] gfgL <Æ æs'GtL ;/ ÛÆ
  • 46.
    æltdL cfhb]lv d;Fua:g] x} t <Æ æx'G5 ;/ ÛÆ æltdLnfO{ lrof agfpg cfpF5 <Æ æcfpF5 ;/ Û dnfO{ vfgf, gf:tf, lrof agfpg cfpF5 .Æ æcfp t d ltdLnfO{ ;a} ;fdfg b]vfpF5' . b'O{ sk lrof agfP/ Nofp t .Æ /f]zgn] efG;fsf]7f b]vfpg nu] . lrof vfP/ sdn / /f]zg ldn]/ s'GtLsf] ;'Tg]sf]7f tof/ u/] . knªusf] l;/fgLlt/ leQfdf sdnn] h]g]/]6/ h8fg ul/lbP . To;sf] ;+rfng ug]{ tl/sf ;a} ldnfO{ lbP . Tof] oGq s'GtLsf] sf]8 gDj/ ldn]kl5 dfq cfkm} :jLr cfg eP/ sfo{ ug{ yfNbYof] eg] rfh{ k'/f ePkl5 c6f] ckm x'GYof] . otL u/]kl5 sdnn] /f]zg;Fu ljbf dfUb} eg]æn /f]zg d ca hfG5' . s]xL ;d:of k¥of] eg] dnfO{ kmf]g ug'{ . dnfO{ k'0f{ ljZjf; 5 sL Ps dlxgf;Dd o;sf] sfd x]¥of} eg] ltdL o;nfO{ 5f]8g ;Sg] 5}gf}F t/ klg d"No a9L nfUof] eg] cyjf o;sf] sfd dg k/]g eg] Psdlxgf kl5 d o;nfO{ lkmtf{ n}hfg] 5' . Ps dlxgf k/LIf0f ul/ x]/ .Æ -#_ s'GtLsf] cfudgn] /f]zgsf] hLjgdf gofF kl/jt{g cfpFg yfNof] . laxfg lrof agfO{ Nofpg], g'xfpgsf nflu n'ufkmf6f] tof/ ul/lbg], a|;dGhg l7s kf/Llbg] ,;]leªu d]lzg l7s kfg{], sk8f ;kmf ug{], k6ofP/ b/fhdf /fVg], x}ªu/df e'm08fpg], sk8fdf k|]; ug{], h'Ttf kfln; ug{], vfgf ksfpg], efF8f ;kmf ug{], 3/ cfFug ;kmf ug{], af]6jL?jf uf]8d]n ug{] / kfgL xfNg], 3/ ;hfpg], udnf ;hfP/ /fVg], OG8f]/ knfG6 l7s 7fpFdf /fVg], t/sf/L nufpg]], kmnkm'n sf6]/ Nofpg], crf/ agfpg], jLo/df XoL:sL ldnfO ss6]n tof/ ug{] x/]s sfd s'GtLn] ub{yL . p x/jvt sfd ug{ tTk/ /xGyL . ljxfg kfFr ah] g} p7]/ cfkmgf] z/L/ ;kmf ub{yL, l;ªuf/ k6f/ ub{yL clg / f]zgsf] ;'Tg] sf]7f aflx/ klv{/xGyL . /f]zg p7]kl5 g'xfp“y] .
  • 47.
    To;kl5 dlg{ª jfsdfhfGy] . dlg{ª jfsaf6 kms{]kl5 lrof vfGy], klqsf k9y] . 3/df ;a} ;dfgx? l7s l7s 7fpFdf /flvPsf x'Gy] . st} hfFbf s'GtLn] g} sf]6, k}G6, h'Ttf nufO{ lbGyL . k'/fgf n'uf ;kmf u/]/ gL/ xfnL k|]; u/]/ 6nSs kf/LlbGyL . 6fO{ nufO lbGyL . uf8L ;kmf uyL{, clg u]6 vf]Ng hfGyL . hfg] ;dodf xft xNnfpFb} eGyL æ;dod} kms{g' xf]nf ;/ .Æ aflx/af6 cfpFbf /f]zgsf] uf8Lsf] cfjfh lrg]/ bf}8]/ u]6 vf]Ng hfGyL . u]6 vf]n]/ lgx'/]/ gd:sf/ ub{} eGyL æ:jfut 5 ;/ .Æ sf]7fdf cfPkl5 sf]6 k}G6 vf]n]/ gofF n'uf nufO{ lbGyL . h'Ttf l7s ufpFdf /fVyL . /f]zg xft d'v wf]Oj/L cfpFbf s'GtLn] lrof gf:tf NofO;s]sL x'GyL . kfx'gfx? cfpFbf :jfut / ljbfO{ ug{], lrof, gf:tf, vfgf agfO{ v'jfpg] sfdx? ub{yL . ;'Tg] ;dodf j]8 lj:t/f ldnfpg], em'n /fVg], tGgf abNg], sf]7fsf] tfkqmd ldnfpg], uf]8f bafpg] sfdx? s';ntfsf;fy ub{yL . /f]zgn] …;'Tg hfpFÚ eg]kl5 dfq ;'Tg hfGyL . /f]zgn] slxn] sfxLF cfkm"nfO{ ev{/ hGd]sf] aRrf h:tf] ;DemGy] . To; ;dodf ;a}sfd cfdfn] ug'{x'GYof] . clxn] s'GtLn] ub{5] . …o;n] t dnfO{ aRrf agfO{ ;sL .Ú pgL ;f]Rby] . 3/ aflx/sf sfdx? eg] /f]zgn] cfkm} ub{y] . ahf/af6 n'ufkmf6f], t/sf/L, kmnkm'n, g'g, rfdn, bfn cflb vl/b u/L Nofpg], 3/ dd{t / /ªu/f]ug ug]{, ljbo't, vfg]kfgL, 6]lnkmf]g dd{t ug{sf nflu dflg; af]nfpg], ljleGg uf]i7L ;]ldgf/df ;xefuL x'g], ;fdflhs sfo{df ;xefuL x'g] sfdx? uy{] . pgdf gofF hf]; / km'lt{ cfpg yfNof] . /fd|f] vfgkLg / :ofxf/ ;';f/n] z/L/ :j:Yo x'g yfNof] . pgn] ca km]/L cg';Gwfg / n]vg sfo{ ;'? u/] . kq klqsfdf :tDe n]Vg yfn] . s'GtLn] cg';Gwfgd"ns n]v /rgf sDKo'6/df 6fOk ug{ ; 3fpyL . pgL ca b]z ljb]zsf ;]ldgf/df ;xefuL x'g yfnL;s]sf lyP .
  • 48.
    ;do hfg sltj]/ nfU5 / < o; 3/df s'GtLsf] cfudg ePsf] b'O{ dlxgf eO;s]sf] lyof] . of] b'O{ dlxgfdf /f]zgsf] hLjgdf 7'nf] kl/jt{g eO;s]sf] lyof] . pgn] s'GtLNfO{ pwf/f] lsg]/ NofPsf] eGg] s'/f ljl;{;s]sf lyP . Pslbg sdnsf] kmf]g cfof] . l/lde/ p7fpFb} /f]zgn] eg] æx]nf] sdn .Æ æx]nf] /f]zg s] 5 ltd|f] xfn vj/ <Æ æPs bd} l7s 5' . d t ca ;+;f/df ;a}eGbf ;'vL dflg; kf] ePsf] 5' . s'GtL t d}n] ;f]r]sf] eGbf xhf/ u'0ff c;n kf] 5] t ÛÆ æs] u5f}F t < s'lGtsf] sfd ug{] z}nL s:tf] 5 < p;sf] sfdaf6 ltdL slt ;Gt'i6 eof} < p;nfO{ cfkm};Fu /fV5f} sL lkmtf{ k7fp5f}F <Æ æd Psbd} ;Gt'i6 5' . d t ca s'lGtnfO{ s'g} d"Nodf klg 5f]8g ;lSbg . ltd|f] k};f d ef]nL g} vftfdf xfnL lbG5' . p;n] d]/f] 3/sf] sfofkn6 ul/lbPsL 5] . a? km';{b ldnfP/ Ps lbg ot} vfg vfg] u/L cfp . s'lGtn] agfPsf] vfg]s'/f v'jfpF5' d ltdLnfO{ .Æ æx'G5, d km';{b ldnfP/ Ps lbg cfpFnf . s'g} ;d:of k¥of] eg] va/ u/ .Æ sdnn] kmf]g /flvlbP . lbg, dlxgf, jif{ ljTb} uP . /f]zg ca k};66L jif{ k'uL;s]sf lyP . s'GtL pgsf] 3/df cfPsf] klg rf/ jif{ k'uL;s]sf] lyof] . / f]zgsf] :jf:y Psbd /fd|f] lyof] . l7s ;dodf lrof, gf:tf / vfgf, l7s ;dodf ;'Tg] / p7g], laxfg dlg{ªjfs, plrt Jofofd / :gfg tyf plrt :ofxf/ kfpFbfsf] bL3{hLlj x'Fb}g / < pgL ;dfhsf x/]s sfo{df ;lqmo /xGy] . cg';Gwfgsf] If]qdf pgsf] sfo{n] ubf{ s[lifdf gofF ;'wf/ cfPsf] lyof] . sDKo'6/ 6fOKf, n]vg sfo{sf] nflu s'lGt 5b} lyO{ . pgn] sof}F k6s cg';Gwfg d"ns ;]ldgf/df efu lnP . cGt/ f{li6«o ;]ldgf/df hfFbf s'lGtsf] :jLr ckm u/]/ hfGy] . o;/L hLjg rnL/xsf] lyof] . 5f]/fa'xf/L g]kfn kms]{sf lyPgg . gftL s'gfn klg ca afx| jif{ k'lu;s]sf] lyof] .
  • 49.
    pgn] s]xL lbgb]lv s'lGtsf] Jojxf/df ;–;fgf] kl/jt{g ePsf] dx;'; u/]sf lyP, t/ cfkm'nfO{ To:tf] nfu]sf] dfq xf]nf eg]/ w]/} Wofg lbPsf lyPgg . Pslbg /f]zgnfO{ ;fdfGo ?3fvf]sL nfUof] . xNsf Hj/f] klg cfof] . lj:t/fdf ;'tL /fv] . vfg klg sd vfP . s'lGtn] k6s k6s kfgL ttfP/ NofO{ . lgwf/df lr;f] ?dfn /fvL lbO{ . kmnkm'nsf] /; lknfO{ . uf]8f bfaL lbO{ . skfn d';f/L lbO{ . pgL n77 lgbfP . pgL ljplembf dWo/ft eO;s]sf] lyof] . s'lGt cem} ;]jfdf g} h'6L/x]sL lyO{ . pgn] ;'Tg hfp geg]sfn] ;'Tg guPsL xf]nL eg]/ ;'Tg] cfb]z lbP t/ p;n] ;'Tg dflgg . p;n] egL, æ;/ xh'/ lj/fdL x'g'x'G5 . d ;'t]kl5 s;n] :ofxf/ u5{ < a? d ef]nL ;"of{]bo ePkl5 3fddf a;]/ zlSt u|xg u?Fnf . clxn] xh'/ nfO{ 5f]8g ;lSbg .Æ s'lGtn] cfb]zsf] cj1f ub{} Tof] /ft /f]zgsf] ;]jf ub{} ljtfO{ . p;sf] /fd|f] :ofxf/n] /f]zgn] rf8} :jf:Yo nfe u/] . /f]zgsf] r'/f]6= lkpg] jfgL lyof] . Ps lbg ;fFem kv r'/f]6 lkO/ x]sf lyP . s'lGtn] r'/f]6 vf];]/ kmflnlbO{ . p;n] egL–æ;/ xh'/n] cfh P3f/j6f r'/f]6 lkO;Sg' eof] . dnfO{ dfkm ug'{ xf]nf . olt w]/} r'/f]6 lkpg' /fd|f] xf]Og .Æ /f]zgn] oL s'/fx? crDd dfg], /f]af]6df s;/L z/L/sf] lrGtf x'G5 < sdnn] eg]sf lyP, …oGq dfgjdf ;dj]bgf x'b}g .Ú…of] s'/f sdnnfO{ ;f]Wg' knf{ .Ú eGg] ;f]r] t/ s]xL ;do kl5 of] s'/f lj;{] . To;sf] Ps dlxgf kl5 /f]zg ;fFem kfFr ah] cfpF5' eg]/ s'g} ;]ldgf/ df efu lng uPsf lyP . kms{bf ;fFem cf7 alh;s]sf] lyof] . 3/df cfpFbf lrof gf:tf 6]a'ndf /fv]/ s'lGt klv{/x]sL lyO{ . Tof] lr;f] eO;s]sf] lyof] . vfgf kfs]sf] lyPg . /f]zgn] s'lGtnfO{ eg]–æd 3/df gx'Fbf lrof gf:tf gagfpg' eg]sf], ltdL lsg dfGb}gf}F < hfp vfgf ksfpg .Æ
  • 50.
    s'lGtn] sk, Kn]6p7fO{ / ?g kf] yfnL . p;n] vfgf ksfpFbf klg /f]O/x]sL lyO{ . ælsg /f]Psf] <Æ egL /f]zgn] ;f]Wbf p;n] egL æxh'/ nfO{ cfhef]nL d}n] agfPsf] vfg ld7f] nfUg 5f]8]sf] 5 . ljxfg l/;fpg' ef] . cfh kfFr ah] cfpF5' eg]/ cf7 ah] dfq kms{g' eof] . xh'/n] d]/f] dgsf] s'/f slxn} a'emg' ePg .Æ s'lGtsf s'/f ;'g]/ /f]zg em;ªu eP . pgn] of] /f]af]6 xf] sL ;fRrLs} :jf:gL dflg; xf] 5'6ofpg ;s]gg . /f]af]6 egf} F ;Dk"0f{ dfgjLo nIf0fx? b]vfO/x]sL 5] . dflg; egf}F Jof6«L rfh{ u/]/ rNb5] . pgn] t'?Gt kmf]g nufP/ sdnnfO{ ;a} s'/f atfP . ptfaf6 sdnn] eg]–æ/f]zg, of] Hofb} g/fd|f] s'/f ;'gfof} . oGqdfgjdf ;dj]bgf cfpg' eg]sf] dfgj ;d'bfodf vt/f lglDtg' xf] . p;n] h'g;'s} ;dodf klg 3ft ug{ ;S5] . l/df]6 lyr]/ :jLr ckm ul/b]p . c? s'/f d cfPkl5 u/f}nf .Æ /f]zgn] l/df]6 knªusf] 3/f{df /fVy] . ToxfF l/df]6 lyPg . st} v:of] sL eg]/ otfptf vf]h] . l/df]6 st} lyPg . pgn] s'lGtnfO{ æl/ df6 v} <Æ eg]/ ;f]w] . p;n] xfF:b} egL –æl/df]6 t d}n] kmflnlbP“ . dnfO{ lsg l/ df]6af6 rnfpg' k5{ / < d cfkm}F rNg ;S5' , lx8g ;S5', sfd ug{ ;S5', af]Ng ;S5', ;a} sfd ug{ ;S5' . d klg c? :jf:gL dflg;h:t} ;a} s'/f ljrf/ ug{ ;S5' .Æ sl/j gf} ah]lt/ sdn cfOk'u] . b'a}hgf crDddf k/]sf lyP . sdnn] eg]–æd}n] o;sf] s]Gb|Lo :gfo' k|0ffnLdf :jf:gL dflg;sf :gfo' tGt'x? klg k|of]u u/]sf] lyP“ . ;fob To;df j}rfl/s tGt'x?sf] ;DaGw lj:tf/ ePsf] x'g ;S5 . To;sf] nflu k|of]uzfnfdf lnP/ kl/If0f ug'{kg{] x'G5 . o;nfO{ d lnP/ hfG5' . olb ;dj]bgf
  • 51.
    ljsf; x'g] sf/0fkTtf nfu]g eg] s'lGtsf] cGTo g} ;d:ofsf] ;dfwfg x'g]5 .Æ æsdn, s'lGtsf] e/df g} d]/f] k|f0f cus]sf] 5 . d o;sf] ljbfO{ s;/L ug{ ;S5' < clxn] g} s]xL pkfo 5}g <Æ æof] afx]s csf]{ pkfo g} 5}g .o;nfO{ olTts} 5f8of] eg] 7"nf] cgy{ x'g ;Sb5 .Æ sdnn] olt eGb} s'GtLnfO{ af]nfP/ eg] æs'GtL ltdL d;+u hfg'kg]{ eof], rfF8} tof/ xf]p .Æ ægfO{, d hfGg . dnfO{ oxL 3/ dg k5{ . dnfO{ cg]q hfg] dg 5}g . d gePkl5 ;/nfO{ vfgf s;n] lbG5 < sk8f s;n] ;kmf u5{< pxfFnfO{ t lrof vfg klg s/ ug'{k5{ . g'xfpg klg ;Demfpg' k5{ .Æ s'lGtn] egL . æx'Fb}g, ltdL d;Fu hfg} kb{5 . ltd|f] Onfh gu/L ePsf] 5}g . gq eg] b'O{–rf/ lbg leq ltd|f] cjzfg x'g]5 . ltd|f] rfF8} Onfh eof] eg] km]/L cfFpg ;sf}nL . clxn] hfg} k5{, tof/L u/ .Æ sdnn] hf]8 lbP/ eg] . s'lGtn] b'j}hgfsf] nflu vfgf nufO{ . kmnkm'n sf6]/ ;nfb tof/ kf/L . vfgf vfPkl5 efF8fx? ;kmf u/L . 3/ j/Lk/L ;j}lt/ ;kmf u/L . sk8fx? k6ofP/ b/fhdf /fvL lbO{ . /f]zgsf] lj:t/f ldnfO{ lbO{ . em'n /fvL lbO{ . ?Fb} uP/ sk8f abnL . cfP/ /f]zgsf] v'66f 5f]O{, clg ?b} egL–æd clxn] hfG5' . rfF8} Onfh u/]/ kms{g] 5' . d}n] s]xL b'Mv lbPsf] eP Ifdf ug'{xf]nf . d xh'/nfO{ ;DemL/xg] 5' . dnfO{glj; {g' xf]nf . ljxfg l7s ;dodf p7]/ g'xfpg' xf]]]]nf . dlg{ªjfsaf6 kms{]kl5 kmnkm'n sf6]/ lk|mhdf /fvL lbPsL 5', vfg'xf]nf . sk8f k|]; u/]/ b/fhdf /fvL lbPsL 5' . r'/f]6 w]/} glkpg'xf]nf . ljxfg 5 ah] b'wjfnf cfpF5 . glj;{g'xf]nf . vfg]s'/f ;dodf vfg'xf]nf . s'g} ;dfg ge]6fP dnfO{ va/ ug'{xf]nf . d uP klg d]/f] ;Demgf xh'/;Fu} 5 . d hfG5' .Æ otL eGb} s'lGt km]/L efG;fdf uO{ . b'wsf] lunf; NofP/ /
  • 52.
    f]zgsf] 6]j'ndf /fvLlbO{ clg lxSs lxSs ?Fb} uP/ sdnsf] sf/df a;L . sdnn] sf/ :6f6{ u/] . /f]zg t 8fFsf] 5f]8]/ ?g yfn] . o;/L t pgL zfGtfsf] d'To' x'Fbf klg /f]Psf lyPgg . 5f]/fn] 3/ 5f]8bf /f]Psf lyPgg . s'lGt uPkl5 sf/ rn]sf] cfjfh ;'g] . p7g] dg nfu]g . cl3 ;Dd Hofb} /dfONff] nfUg] 3/ clxn] e't aªunf h:tf] nfUof], pgnfO{ . lj:t/fdf kN6]/ w]/} j]/ /f]P . &= gofF ;fOsn ljxfg kfFr ah]sf] ;dodf p7]/ h'gls/L s/fpFb} lyO{, æof] 3/sf dflg; slt ;'Tg hfg]sf x'g <, afa' p:t}, 5f]/f5f]/L p:t} . ;a}lt/ cfkm}F x]g'{ kg{] . 3/sf] ;/ ;dfg x/fPsf] klg yfxf 5}g . s;}n] ;a} wg ;DklTt rf]/]sf] klg yfxf 5}g . s] ePsf x'g <Æ d em6k6 p7“] clg lj:t/faf6} ;f]w“] æs] eof] P ;f]d]sL cfdf <lsg laxfg} s/fO/x]sL <Æ æ;a} yf]s eof] gL Û lxhf] sf]lnofsf] 9f]sf nufpg} la;{]5 . ltdL To:t}, of] ;f]d] p:t} . rd]nL / h'gfsf] t emg s] s'/f ug{] < s;} g s;}sf] t r]t cfpg' k5{ . of] 3/sf dflg; x'g / < ;f]Tt/ :ofpnf x'g . r]t x/fPsf .Æ p kmtkmtfpb} lyO{ cfkmg} ;'/df . æcfkmg} ;'/df slt s/fO /x]sL < s'/f s] xf] eg g Û s'/f eGg' 5}g . s/fPsL 5,5 .Æ d}n] k'gM eg] . æs] x'g' lg < d]/f] ;fOsn 5}g . rf]/n] nu]5 . 9f]sf gnufPsf] df}sf kf/]kl5 lng] g} eof] gL Û ca s]df r9]/ hfg] gL clkm; < ca k/]g km;fb .Æ p cfugdf emf? nufpFb} s/fO/x]sL lyO{ . dnfO{ ofb cfof], of] ;fOsn @)%% ;fn cfiff8 % ut] lsg]sL lyO, p;n] . clxn] ;fOsn lsg]sf] kGb| jif{ eO;s]sf]
  • 53.
    lyof] . ;fob;f]d] hGd]s} ;fn xf] . Tof] a]nf h'gsLl/nfO{ Pshgf cfkmGtn] lhNnf x'nfs sfof{no afFs]df lkogsf] hflu/ nufO{ lbPsf lyP . Tof] a]nf ;f]d] 5 dlxgfsf] lyof] . d g]kfn uGhsf] kmTt]jfn cfFvf c:ktfndf rf}lsbf/ lyP“ . vr{ r]/} lyPg . p;n] x'nfs sfof{noaf6 a'em]sf] klxnf] dlxgfsf] tnaaf6 Tof] ;fOsn lsg]sL lyO{ . cfFvf c:ktfnsf] glhs} sf]7f ef8fdf lnP/ a;]sf lyof}F . b'j} hgfn] sdfpg] ePkl5 s]xL k};f art eof] . d]/f] 8o'l6 /ftdf x'g] ePsf]n] lbge/L d aRrf x]/]/ a:y]F . xfdLn] Tof] j]nf km'N6]“u|f /f]8sf] aflx/ k66L laz xhf/df 38]/L lnof}F . kl5 To;}df a}Fsaf6 C0f lnP/ rf/sf]7fsf] 3/ klg agfof+} . To; a]nf hLjg /fd|f] x'Fb} hfg] s'/fdf xfdL 9'Ss lyof}F . ;do ljTb} uof] . dx+uL a9b} uof] . kl5 rd]nL / h'gfsf] hGd eof] . % hgfsf] kl/jf/sf] kfng kf]if0f ug'{, a}Fssf] Aofh ltg'{, kfx'gfx?sf] ;Tsf/ ug'{, rf8kj{x? dgfpg',cf}iflw pkrf/ ug'{ lkog / rf}lsbf/sf] hflu/n] slt y]Ug] < kl5 5f]/f5f]/L :s'n hfg yfn]kl5 vr{ emg a9of] . vr{ wfGg ufx|f] x'Fb} uof] . h'gsL/Lsf] ;fOsn k'/fgf] x'Fb} uof] . lju|]sf ;dfg abNbf abNbf Tof] a'9f] ;fOsndf larsf] 808L afx]s cfkmgf] s]xL ar]sf] lyPg . ;fOsn rnfpFbf s6s6====s6s6=== =r'O{r'O{=======r'O{r'O{sf] cfjfh lbGYof] . x'nfs sfof{noaf6 3/ ;Ddsf ;a}n] h'gls/LnfO{ lrgL ;s]sf lyP, x'nfssf] lkog eg]/ . lrn h:t} cfjfh lgsfNg] ;fOsn r9g] x'gn] p;sf] gfd s;}n] lrnufl8 /fvL lbof] . Tof] gfd ;a}lt/ k|rf/ ePsf] lyof] . p;n] ;fOsn rnfpFbf cfjfhaf6} dflg;x?n] lrnufl8 xf]nf eg]/ lrGby]F . ;fOsn rnfpg klg v'j hf]8 nufpg' kb{Yof] . slxn] sflxF Tof] ;fOsn r9]/ t/sf/L lng hfFbf /fgL tnfpsf] ;AhL d08L k'u]/ kms{g klg dnfO{ lgs} sl7g kb{Yof] . h'gls/L s;/L lbglbg} ;fOsn r9]/ clkm; hfFg] cfpg] uyL{, dnfO{ crDd nfUYof] .
  • 54.
    k6s k6s d}n]p;nfO{ of] yf]qmf] ;fOsn slt r95]; < kmflnb] . b'O gDa/ cfn' t s;/L gcfpnf < csf{] ;fOsn lsg . Ps dlxgfsf] tnj t hfg] xf] gL eg]/ ;fOsn lsGg s/ u/]sf] lyP“ . p;n] eGg] uly{ æ3/sf] C0f lt/L ;s]kl5 lsgf}Fnf gL Û clxn] sfd rn]s} 5 . lbgdf b'O{ k6s r9g' kg{] t xf]gL ;fOsn . 5f]/fsf] 6o';g kmL, 5f]/Lsf] 8«]; lsGg' 5 . lsg C0f af]Sg] <Æ 3/sf] C0f eg] 36g]sf] gfd} lyPg . Aofh a'emfof] . ;fFjf t a;]s} x'GYof] . of] a+}sn] g} vfPsf] lyof] tnj ;a} . xfdL t sfd u¥of], xf8 3f]6of], dlxgfsf] tnj a'emof], uP/ Aofh a'emfof] . a? ef8fd} a;]sf] eP clxn] ;Dd a'emfPsf] Aofhaf6 o:tf t b'Oj6f 3/ aGy]F xf]nf . d}n] eGy] æ;f]d]sL cfdf, of] 3/sf] C0f slxn] klg lt/]/ ;lsg] 5}g . slt b'Mv u5{]; < Pp6f /fd|f] ;fOsn lsg . lsg] kl5 lsGof lsGo} x'G5 . C0f 5 eGb}df ef]s} a:g' t ePg gL ÛÆ æxf]Og, clxn] lsGbLg . 5f]/fn] !@ sIff ;sf]; . Tof] a]nf ;Dd rd]nL / h'gf klg d]l6«s unf{g lg Û vr{ 36of] eg] t ;a} k};f C0f ltg{df nufofF} eg] hfaf] C0f ltg{ sltj]/ nfUnf t < To;kl5 Pp6f /fd|f] ;fOsn lsG5' . Pp6f ;'gsf] l;s|L nufpg klg dg nfu]sf] 5 . Tof] klg lsG5' . clg t km'tL{ cfOxfN5 gL ÛÆ æ;f]d]sL cfdf, d]/f] t hflu/ :yfoL slxn} ePg . k|fOe]6 c:ktfn g k¥of] . a? t]/f] t ;/sf/L hflu/, :yfoL ePsf] klg cf7÷bz jif{ eO ;Sof] . ;+ro sf]ifdf t k};f hDdf eof] xf]nf lg, ToxL NofP/ C0f lt/f}F . slt C0f af]Sg] <Æ d}n] eGy]F . p;n] eGg] uyL{ æx'Gg a'9f, Tof] k};fn] t d of] xfd|f] 3/ k5fl8sf] hUuf lsGg] xf] . clnslt t/sf/L /f]Kg] 7fpF klg t rflxof] gL, C0f eGg] s'/f ltb{} u/f}Fnf gL Û lsg xtf/ ug{] <Æ dnfO{ yfxf lyof], p;sf] OR5f slxn] klg k'/f x'g] lyPg . 5f]/ f5f]/Lsf] k9fO{ cem} ;lsPsf] lyPg . g]kfndf a]/f]huf/Lsf] b/ olt w]/} lyof] sL logLx?n] hflu/ kfpFg] 5}gg . hflu/sf] nflu klg ;f];{ kmf];{
  • 55.
    rflxG5 . cfkmgf]To:tf] s]xL 5}g . 5f]/f 5f]/Lsf] ljjfx ug'{ k¥of] . Tolt ubf{ ub{} hflu/ vfg] pd]/ ;lsG5 . a'9];sfn nfUof] eg] cg]s lsl;dsf /f]ux?n] RofK5g . cf]vtL d'nf] d} slt k};f hfG5 . ufpF3/ sf Oi6ldqsf 3/df ePsf k'hfcfhf, ljjfxx?df k};f g} rflxg] . hdfgf ablnO{ ;Sof] . htf uof] k};} rflxG5 . rGbf, bfg blIf0ff, rf8kj{ cflbsf] vr{ a9]sf] a9o} 5 . 5f]/f 5f]/Ln] df]jfOnsf] dfu u5{g . df]jfOn lsg]/ dfq sxfF x'G5 < Todf k};f xfnL /xg' k5{ . To;}n] 3/sf] C0f lt/L ;s]/ 5f]/f5f]/Lsf] k9fO ;s]/ gofF ;fOsn / ;'gsf] l;qmL lsGg] h'gsLl/sf] /x/ slxn} k'/f x'g]jfnf lyPg . d}n] eGy]F æ;f]d]sL cfdf, xfd|f] bl/b|tf slxn} x6g] 5}g . of] yf]qf] ;fOsnn] tnfO{ s'g} lbg b'3{6gf u/fpg] 5 . 3'F8f b'Vg] /f]u hufpg] 5 . of] ;fOsn a]r . s]xL /sd yk]/ csf{] cnL /fd|f] ;fOsn lsg . b'O{ lbgsf] hLjg t xf] . slt nf]e u5{]; <Æ p;n] eGyL æof] rfgr'g] ;fOsn sxfF xf] / < of] t P6n; ;fOsn kf] t Ûo;n] Ps SjLG6n ef/L t ;lhn} af]S5 . nf]esf] s'/f xf]Og a'9f, of] kmf/f]ltgf]sf] s'/f xf] . k};f arfPkl5 s'g} lbg sfd nfU5 .Æ k};f t slxn] arfpg ;lsGYof] / < k};f cfpg] af6f] Pp6f dfq lyof] . vr{ x'g] af6fx? xhf/j6f lyP . xfd|f] 3/ hfh/sf]6 8fF8fufpF uflj; j8f g+ % df lyof] . w]/} ;Gtfg O{Zj/sf j/bfg eGg] pvfg xfd|f] 3/df nfu' lyof] . xfdL % efOx? / $ lbbL alxgLx?sf] kfng kf]if0fsf] lhDdf kfPsf d]/f af–cfdf;Fu yf]/} le/fnf] hUuf / Ps xn uf]? tyf !% j6f afv|fx? lyP . xfdL ;a} efO alxgLn] k|fylds tx eGbf dfly k9g ;s]gf}F . vfgf nufpg lgs} sl7g k/]sf] lyof] . lbg/ft xf8 3f]6]/ d]/f af cfdf k/d]Zj/sf] e/df afFRg' ePsf] lyof] . hlt b'v kbf{ klg x] b}j t}F 5; eGg' x'GYof] . d ;flxFnf] lyP . d}n] Pslbg larf/ u/] slDtdf d geP kl5 Pp6f efu t sd x'G5 .
  • 56.
    nufpgnfO{ Pp6f ef]6Lt sd x'G5 . To;}n] Ps lbg /ftL 3/af6 efu]“ . pHofnf] gx'Fb} l/Dgfsf] k'n kf/ ul/;s]sf] lyP“ . st} dfUb}, st} rf]/L ub{}, t/fOdf em/]“ . g]kfn uGhsf] Pp6f xf]6ndf efF8f dfem]F . kl5 s;}af6 yfxf kfP“, cfFvf c:ktfndf rf}lsbf/ vf]h]sf] 5 . d]/f] ;a} s'/f ;'g]kl5 rf}sLbf/ sfd kfP“ . ot} a:g yfNbf b}n]vaf6 a;fO{ ;/L sDbLdf cfPsf d]/f ;;'/fsf] klg l:ylt p:t} lyof] . d]/ L ;f;' / h'gls/L cfdf 5f]/L bfp/f a]r]/ u'h/f rnfpy]F . bfp/ lsGg] qmddf h'gls/L ;Fu e]6 eof] . dfof lk|lt a;]kl5 ljjfx u/]“, glhs} sf] xl6of afaf dlGb/df uP/ . b'j} hgfn] ;fg} ePklg sfd kfpFbf / zx/df 3/ agfpFbf d]/f cfkmGtx?n] crDd dfg] . 7'nf] dflg; ePsf], zx/df 3/ agfPsf], w]/} k};f sdfPsf] xNnf eP5 . To;}n] kfx'gfx? klg cfFpg] g} eP . cfkmgf] xfnt eg] ul/jsf] ul/j} . dflg;x? eGy]F . ul/jsf bfp, slxn] klg gcfp . d]/L h'gls/L lgs} 7'nf] ;kgf b]VbyL t/ xfd|f] ul/jLsf] vfN8f] emg emg a9b} hfGYof] . ;fOsn rf]/L ePsf] ;'g]/ d}n] eg]“ æcfh aNn ljwtfn] ;'g]5g . ca gofF ;fOsn r9g kfpg] eO; . gs/f ca . Tof] k'/fgf] ;fOsnsf] nf; xfd|f] 3/df /x] ;Dd tF To;}nfO{ l3;f/L / xg] lyO; . h] u5{g k/d]Zj/n] c;n} u5{g eg]sf] oxL xf] .Æ æcfhaf6 s;/L hfg] t clkm; < xfdL;Fu t clxn] ;fOsn lsGg] k};f g} 5}g . ;+ro sf]ifaf6 k};f lgsfNg] t ;fOsn lsGgnfO{ < dnfO{ t Tof] ;fOnssf] lgs} dfof kf] nfUYof] t Û To;} ;fOsnn] dnfO{ ;fOsn l;sfof], ;fOsn r9g] agfof] . oqf] jif{ dnfO{ af]s]/ cf]xf]/ bf]xf]/ u/fof] . sL/f k/f]; ;fOsn rf]/sf] xftdf . To;sf] enf] gxf]; .Æ p;n] ;Ttf] ;/fk ul//xL . d}n] eg] ækL/ gu/ . o:t} k5{ eg]/ d}n] cf7÷bz xhf/ ?k}ofF n'sfP/ /fv]sf] 5' . t“nfO{ c? s]xL lbg g;s] klg Pp6f /fd|
  • 57.
    f] ;fOsn lsgLlbG5' . a? cfh xflsdnfO{ eg]/ Pslbg 5'66L dfu . ?k}l8xf uP/ ;fOsn lnP/ cfFpnf .Æ ef]nL kN6 h'gsL/L clkm;af6 kms{bf h'gls/L h:t} anL/x]sL pHofnL lyO{ . v';L x'Fb} sfOsnaf6 em/L . ;fOsn 8f]¥ofpb} cfkmgf] ;'Tg] sf]7} leq /fv]/ cfO{ . d cfFugdf d'9fdf a;]/ s;}n] af6f]df kmfn]sf] lxGbL klqsfsf] kfgf x]l/x]sf] lyP“ . p;sf] xFl;nf] cg'xf/ b]v]/ d}n] eg] æcfh v'a v';L ePsL 5]; lg lsg xf] < ls gofF ;fOsn r9g kfP/ v';L ePsL xf]; .Æ æ;f]d]sf af, x]/ g cfh t af6f]df ;a}n] dnfO{ awfO{ lbP . clkm;df klg xflsd ;fan] t ld7fO{ g} v'jfpg' ef] . dnfO{ t pxfFn] cfhaf6 xnsf/f d} a9'jf ul/lbg' ef] . ;fOsn /fd|f] ePsf] eP t d klxn] g} xnsf/f eO ;Sg] /lx5' . d]/f] tnj klg csf{] dlxgf b]lv Ps xhf/ a9L x'g] ef] . of] ;fOsnn] t dnfO{ ug'{ u¥of] gL ÛÆ olt eGb} p;n] d]/f] d'vdf n88' xflnlbO{ . 5f]/f5f]/LnfO{ klg n88' v'jfO{ . gofF d]/L uf]N8 ;fOsn xfd|f] knªusf] l;/fgdf l7ªu plePsf] lyof] . p;n] eGb} lyO{ æca t d of] ;fOsn sf]7} leq /fVb5' . rf]/n] s;/L rf]bf{]/x]5 < x]/f}Fnf .Æ d}n] dgdg} eg] …lar/L h'gls/L, Pp6f gofF ;fOsn kfpFbf olt ljlw v';L x'G5] . xfdL g]kfnLx?sf ;–;fgf rxfgfx? 5g . tLg} ;–;fgf OR5fx? g} k'/f ug{ ;Sb}gf} xfdLx? . xfdL g]kfnLx?sf] b'b{;f slxn] ;'w|g] xf]nf <Ú *= k|lt1f p sIffsf] cl3Nnf] a]Grdf a:bYof] . 3'ld|Psf] skfn, cUnf], uf]/f] z/L/, nfdf] gfs, afSnf], sfnf] cfFvL e'O{, 7"nf cfFvf, kftnf] z/L/, ldn]sf bfFt lyP, p;sf . d}n] gfk]/ x]l/g / ;f]lwg klg t/ cGbfhL 5 kmL6 cUnf] lyof] p . p lgs} kftnf] lyof] t/ klg ;'Gb/ b]lvGYof] .
  • 58.
    p;sf] d':s'/fx6 lgs}lx:;L k/]sf] lyof] . sd d"Nosf] sk8faf6 ag]sf] ;]tf] ;6{ / sfnf] kfOG6 /fd|f] ;'xfFpYof] . v'66fdf slxn} h'Ttf b]Vg kfOPg . ;fob ul/j eP/ xf]nf, ;w}F af6f rKkn nufpYof] . h:tf] udL{ xf]; of hf8f] p;sf] klx/0f olTt g} lyof] . sIffdf ;aeGbf t]h pxL lyof] . dx]Gb| a'x'd'lv SofDk; g]kfn uGhsf] k'j{ tkm{sf] 7'nf] ljlN8ªusf pTt/ tkm{sf b'Oj6f sf]7fx?df cfO{=sd= k|yd jif{ / lblto jif{sf] k9fO{ x'GYof] . b'O{ jif{ oxfF /xFbf p;sf] klx/ 0f kl/jt{g ePg . krkGg hgf ljbofyL{x?df xfdL kfFr hgf dfq 5fqfx? lyof}F . d, piff, b]jsL, /Def / cr{gf . @)#%÷#^ ;fnlt/ SofDk; k9g] s]6Lx? eg]kl5 x'g]vfg] kl/jf/s} x'Gy] . d klg alb{ofaf6 cfPsL x'g]vfg] kl/jf/s} j|fxd0f o'jtL . t} klg lsg xf] s'GgL ToxL ul/j s]6f] dnfO{ dg kYof{] . p v8sfsf] 5f]/f] lyof] . Tof] ;dodf pkfWofo j|fXd0f s]6L If]qL;Fu ljjfx ug{' eg]sf] c5't;Fu ljjfx ug'{ h:t} lyof] . ;dfhdf cg'xf/ b]vfpg ;lsb}gYof] . d eg] lbg k|ltlbg ToxL s]6f]nfO{ dfof ub{} uPsL lyPF . Ps lsl;dn] eGg] xf] eg] p ;Fu x'? Ss} ePsL lyPF . p;n] xfdLnfO{ pRr 3/fgfsf s]6Lx? eg]/ xf]nf jf:tf ub{}gYof] . d}n] klg w]/} ;do ;Dd d ltdLnfO{ dfof u5{' eGg ;lsg . Ps lbg 8]/fdf af]nfP/ vfhf v'jfPsL lyP“, t/ s]xL eGg} ;lsg . d]/f] 8]/f b]jf km'njf/Ldf lyof] . b]jsL / d ;Fu} a:Yof} . p u8l/og k'jf{sf] Pp6f vfnL 3/df PSn} a:Yof] . Tof] 3/sf] Pp6f sf]7fdf dfq 9f]sfsf] kNnf lyof] . emofnsf kNnfx? lyPgg . lah'nL klg lyPg . 3/ agfpFbf agfpFb} cw'/} 5f]l8Psf] lyof] . g]kfn uGh h:tf] clt udL{ / clt hf8f] x'g], xfjfx'/L rNg] 7fpFdf p s;/L a:Yof] xf]nf < crDd nfU5 . cfO{=sd=sf] kmfOgn k/LIff lbP/ p 3/ uPsf] lyPg . p;sf] 3/ ;Nofg atfFpYof] . d}n] klg sf]7f 5f]8]sL lyOg . b]jsL eg] sf]7f 5f]8]/ uO{ . d alb{of cfkmgf] 3/ kms{]klg slxn] sfFxL g]kfn uGh
  • 59.
    cfpFbf af, cfdf,d ToxL a:g] uYof}F .8]/f g5f]8bf ;lhn} ePsf] lyof] . alb{of jf;LnfO{ g]kfn uGh cfpFg] sfd klg k/L/xGYof] . p;Fu slxn] sfxL e]6 x'GYof]. p;n] k/LIffkmn k|sflzt gx'Fbf ;Dd sGx}of j:qfnodf sfd u/]/ vfgkLgsf] Joj:yf u/]sf] lyof] . cfO{=sd= sf] glthf ltg dlxgfkl5 c;f]hlt/ k|sflzt eof] . d]/f] eGbf bz cªs a9L NofP/ p k|yd >]0fLdf SofDk; 6k/ eP/ pTtL0f{ eof] . krkGg hgfsf] xfd|f] Jofrdf k}+lt; hgfn] cfO{= sd= pTtL0f{ u/]5f}F . ToxL jif{ d+l;/ dlxgfdf g]kfn a}Fs lnld6]8df sd{rf/Lsf] lj1fkg v'Nof] . xfdLn] bvf{:t lbg kfpg] gf=;'= ;/xsf] kfFrf} txdf kGb| l;6 v'n]sf] lyof] . To;df d}n] lgj]bg xfn]F . d]/} ;Nnfxdf p;n] klg lgj]bg xfNof] . xfdL b'j} 5flgof}F . rfG; klg o:tf] eof] sL xfdL b'j} l;6L clkm; g]kfn uGhd} kf]l:6ª eof}+ . Pp6f clkm;df ePkl5 ef]63f6 eO/xg] g} eof] . lrof vfgf hfFbf ;Fu} hfGYof+} . d]/f] / p;sf] lardf w]/} s'/fx? x'Gy]F . lrof vfhfsf] k};f dnfO{ ltg{ lbb}gYof] . ;fx}| ;/n / ldhfl;nf] dfG5] . ;a};Fu l;i6tfk"j{s zAbx? tf}n]/ ld7f] af]Ng], slxn} s;};Fu gl/;fpg], ;/n /:tl/o efiff af]Ng], csf{nfO{ dbbt ug{], af]Nbf xfF;]/ af]Ng], ;xof]uL / OdfGbf/ ePsf]n] p clkm;df ;a}sf] Kof/f] lyof] . xflsdn] h] sfd lbP klg gcflTtP/ ;dod} sfd k'/f uYof{] . ToxfF sfd ug{] tLg÷rf/ hgf s]6Lx? lyof}F xfdL, hf] ljjfx u/]sf lyPgf}F . pgLx? ;a} p;Fu ;DaGw agfpg vf]Hy] t/ d;Fu a9L a;p7 b]v]/ klG5P . p;sL cfdf ;fg}df ljTg' ePsf]n] a'jfn] sfG5L cfdf ljjfx u/L Nofg' ePsf] /] Û sfG5L cfdfaf6 tLg efO{ / Ps alxgL 5g eGbYof] . p;sf] cfdfaf6 pm PSn} . sfG5L cfdf cfPkl5 p;n] cfdf a'jfsf] Kof/ slxn} kfPg . ;fob ToxL sf/0f xf]nf pm slxn} 3/ hfFb}gYof] . o:tf] x'Fbf emg dnfO{ dfof a9]/ cfpFYof] . ca d}n] p ;Fu k|]d k|:tfj
  • 60.
    /fVg] lgwf] u/]“. Ps lbg p;nfO{ cfkmg} 8]/fdf vfg vfg] lgDtf] lbP“, ljxfgsf] ;dodf . Tof] lbg ;+ljwfg lbj;sf] ljbf lyof] . vfgf vfg] ;dodf d}n] ;f]w]F æ?ks d Pp6f s'/f eg' < d}n] w]/} lbg b]lv of] s'/f eGg] ljrf/ u/]sL lyP“ t/ eGg} ;s]sL 5}g .Æ æegg, s] s'/f xf] <Æ æltdL g/fd|f] t dfGb}gf}F <Æ ædflGbg, lsg dfGg' <Æ æltdLn] s'g} s]6L;Fu k|]d u/]sf 5f}<Æ æcfh ;Dd t 5}g Æ æltdLNffO{ dg k/fpg] sf]xL s]6L eP s] u5f}{<Æ ædnfO{ dg k/fpg] sf]xL 5 h:tf] nfUb}g .Æ æs;}n] dg k/fPsf] eP ltdL p;Fu ljjfx u5f}F{{ <Æ æTo:tf] s'/f clxn] ;Dd ;f]r]sf] 5}g .Æ æltdLnfO{ 9fF6]/ s] ug'{ < d ltdLnfO{ s:tf] nfU5'<Æ æltdL ;fx|} hftL 5f}, ;'Gb/ 5f}, k9]n]v]sL 5f}, zflng 5f}, dfofn' 5f}, c? slt eg' <Æ æs] ltdL dnfO{ dfof ub{}gf}< d t SofDk; k9bf b]lv g} ltdLnfO{ dg k/fpF5' .Æ æof] s'/f tkm{ d}n] slxn] klg ;f]lrg . ltdL wgL kl/jf/sL a| fXd0f s]6L, d lgs} ul/j kl/jf/sf] If]qLsf] 5f]/f] . xfd|f] hft, eft / ju{ klg gldNg] . ltdL d;Fu s;/L dfof ug{ ;S5of} < Ifl0fs cfj]usf] e/df dfof u/]klg hLjg u'hfg{ ;Sg] 5}gf} . To;}n] of] s'/f x'g ;Sb}g .Æ ædnfO{ hfteft, wlg u/Lj, ;fgf] 7'nf] s]xL rflx“b}g . ltd|f] rfn rng dg k¥of] . dnfO{ ltdL eP k'U5 . ca c? s'/f gu/ . vfnL olTt s'/f eg sL d ltdLNfO{ /fd|L nfU5' ls nflUbg <Æ
  • 61.
    ælutfGhnL, ltdL olt;'Gb/ 5f} . ltdLnfO{ /fd|f] gnfUg] dfG5] ;fob} sf]xL xf]nf . ltdL dnfO{ c;fWo /fd|f] nfU5, t/ clxn] d k|]d ug{] / ljjfx ug{] d'8df 5}g .Æ p;n] o:tf] egL/xFbf dnfO{ nfu]sf] lyof] ls s]6fsf] hft /fd|f] s]6L b]Vbf cfslif{t geO 5f]8b}gg . p klg s'g 8ofªsf] d'nf xf]nf / d h:tL ;'Gb/ wgL, ;'lzn / lzlIft s]6L kfpFbf gfO{ eGnf . d}n] eg] æl7s} 5 . ltd|f] hLjgdf c? sf]xL s]6L 5}g . d ltdLnfO{ /fd|L nfU5' . of] eGbf dnfO{ c? s] rflxG5 / < k|]d eGg] s'/ f Ps} /ftdf x'g] s'/f xf]Og, lj:tf/} x'Fb} hfnf . dnfO{ klg clxn] g} ljjfx ug]{ xtf/ 5}g .Æ p s]xL af]n]g . Tof] lbg lbpF;f] afx| ah] pm cfkmgf] sf]7flt/ uof] . hflu/ ePkl5 pm /fdafu lt/ lah'nL kfgL ePsf] /fd|f] sf]7fdf ;/]sf] lyof] . xfd|f] e]63f6 p7a; rlng} /Xof] . slxn] d p;sf] 8]/ fdf hfGy“], slxn] cfk"msxfF af]nfpFy] . d]/f ;fyLx? ;a}n] xfd| f] ;DaGwsf] af/]df yfxf kfO;s]sf lyP . 3/df eg] s;}nfO{ yfxf lyPg . pm st} hfFbf dnfO{ lbg s6fpg d'l:sn kYof]{ . To;}n] nfdf nfdf lr¶L n]Vy]F . p;n] lj/n} lr¶L n]VYof] . n]v] klg ;fwf/0f cf} krfl/s s'/fsfgL ePsf ;+lIfKt x'Gy] . d eg] …ltdLnfO{ dfof u5'{, cfO{ ne o', d]/f] /fhf, d]/f] k|f0f, sf]6Lsf]6L Kof/, sf]6Lsf]6L r'DagÚ egL n]Vy]F . eljiodf 3/ sxfF agfpg], 5f]/f5f]/L slt hGdfpg], stf k9fpg] cflb nufot sfNklgs bfDkTo hLjgsf s'/fx? n]Vy“] . e]6 x'Fbf klg p;n] /fd|L 5f}, ;'Gb/ 5f}, dfofn' 5f}, ;'zLn 5f}, c;n 5f}, hftL 5f}, OdfGbf/ 5f}, ldn;f/ 5f} t eGbYof], t/ d dfof u5'{, d]/L / fgL, d]/L Kof/L slxn} eg]g . dnfO{ eg] cFufnf] df/] x'GYof], r'Dag u/] x'GYof] h:tf] nfUYof] . glhs} 6fFl;P/ a:bf klg p cljrn /xGYof] . p t dnfO{ alxgL h:tf] kf] dfof uYof]{ . lj/fdL kbf{ xl:k6n n}hfg], / fte/ hfu|d a;]/ ;]jf ug]{ uYof]{ . s'g} ;d:of kbf{ hLp Hofg
  • 62.
    lbP/ ;xof]u uYof]{. /fte/ ;'Tb}gYof] . k};fsf] klg d2t ug{ vf]HYof] . d g} lnFb}gy“] . o:t} u/L ltg jif{ ljt]5 . kQ} ePg . dnfO{ cfdf, afn] ljjfx ug{sf nflu s/ ug{ yfNg' ePsf] lyof] . pd]/ klg @$ jif{ e};s]sf] lyof] . Tof] a]nf 5f]/Lsf] pd]/, To;df klg a|fXd0fsL 5f]/Lsf] pd]/ @$ jif{ eg]sf] a'9L sGof h:t} dflgGYof] . s]xL lbg t ljleGg axfgf agfP/ 6f/“] t/ kl5 t af–cfdfn] lgs} s/ ug{ yfNg' eof] . e]6 eof] sL r6f/f] al;{xfNYof] . s}nfnLaf6 cfkmg} hft ldNg] Pp6f lzIfs cfP5 dnfO{ dfUg . p;n] g]kfnuGhd} dnfO{ b]v]/ n¶} k/]sf] / x]5 . afn] ;a} s'/f 6'ªUofP/ k7fpg' eP5 . kl5 kf] yfxf kfPF . @) $@ ;fn d+l;/ afO; ut] ljjfx tf]lsP5 . d eg] ?ks;Fu afx]s c?;Fu ljjfx ug{ s'g} xfntdf tof/ lyOg . d ?ksnfO{ hLp ;'Dkg tof/ lyP“ . pm g} slxNo} tof/ ePg . pm d]/f] sf]7fdf cfpFbf cg]s axfgfdf p;sf] cufl8 c+ux? k|bz{g uy]{F . pm pTt]lht xf]cf]; eGg] rfxGy] d, t/ pm 9'ªuf h:tf] lyof] . pm If]qL, d afx'g ePsf]n] xfd|f] dfuL ljjfx x'Fb}gYof] . To;}n] d ? ks;Fu sf]6{ Dofl/h ug{, dlGb/df uP/ ljjfx ug{ jf efUg ;d]t tof/ lyPF . Tof] s'/f klg p dfGb}gYof] . dnfO{ cj jf/ ls kf/ ug'{ kg]{ cj:yf cfO;s]sf] lyof] . b;}F cfpg s]xL lbg afFsL x'Fbf d p;nfO{ e]6g p;sf] 8]/fdf uPF . cfk}m vfgf tof/ u/]F . ;Fu} a;]/ vfgf vfof}F t/ Ps csf{;Fu s]xL gaf]nL r'krfk lyof}F . cGtdf d}n] g} df}gtf eªu ug'{k¥of] . d}n] eg] æ?ks, d]/f] ljjfx x'g ca b'O{ dlxgf afFsL 5 . 3/df ljjfxsf] tof/L e} /x]sf] 5 . eujfg ltldlN;gf xf], p;sf] gfd . k9]n]v]sf] 5 . ul0ft ljifodf Pd=P= u/]/ dfWolds ljbofnodf lzIfs 5 . 3/ klg /fd|f] 5 . s}nfnL lhNnfsf] dfG5] xf] . hUuf hldg klg w]/} 5 . p;sf b'O{ efO{ dfq 5g . of] d]/f] nflu ;f}efUo xf]Og t <Æ æxf] tgL Û d}n] xf]Og sxfF eg“] / <Æ
  • 63.
    æd ljjfx u/LhfFbf ltdLnfO{ b'Mv nfUb}g <Æ ænfUb}g, lsg nfUg' < ltdLnfO{ ;'vL b]Vg' t d]/f] nflu v';Lsf] s'/f xf] .Æ æxf] t Û d klg s:tL a'4' < ltdL d]/f] sf]xL xf]Ogf} . d}n] dfq Psf]xf]/f] dfof u/]sL lyPF . ltdLn] t dnfO{ slxn] klg cfkmgf] dfggf} . ltdLnfO{ s;/L b'Mv nfU5 < ltdL dfG5] sxfF xf] / < ltdL kTy/ t xf] gL Û kTy/nfO{ s] yfxf c?sf] dgsf] efjgf < d}n] kfFr jif{ ;Dd ltdLnfO{ dfof u/]/ ;tfPF . o;sf] nflu Ifdf rfxG5' . of] xfd|f] clGtd e]6 xf]nf cf}krfl/s ?kdf . d}n] ;?jfsf] nflu lgj]bg klg lbO ;s]sL 5' . ltdLdf k'?ifTj 5 eg] /fd|f] s]6L ljx] u/]/ ;'vk"j{s a:g' . ca d hfG5' .Æ ælutf~hnL, ltdLn] eGg vf]h]sf] s'/f s] xf] < d}n] t s]xL klg a'lemg . cnL :ki6 kf/]/ eg g ÛÆ æa'emL a'emL a'em krfpg];Fu s] eGg' < t}klg Psk6s egL lbG5' . d ltdL;Fu ljx] ug{ rfxG5' . clxn] g} o;}a]nf dnfO{ eufP/ n}hfp, eGg rfxG5' . oxL t xf]gL Û c? s] eGg' ltdL 9'+uf;Fu . ltdL;Fu d'6' 5 / < Pp6f /f]huf/ o'St, lzlIft / ;'Gb/ o'jtL kfFr jif{ b]lv ltd|f] kl5 nfu]sL 5' . d]/f] afWotf klg ga'emg], o:tf gfdb{;Fu s] s'/f ug]{ <Æ ælutf~hnL d Pp6f 7'nf] kfksf] k|oflZrt ul//x]sf] 5' . d}n] klxn] g} ltdL;Fu k|]d ug{ / ljjfx ug{ ;lSbg eg]s} t lyPF gL Û ltdL ;'Gb/ 5f}, lzlIft 5f}, zfnLg 5f}, t/ d clxn] a|tdf 5' . of] a]nf d ltdLnfO{ s]xL eGg ;lSbg . d ltdLnfO{ c? h] klg d2t ug{ ;S5' t/ k|]d ug{ / ljjfx ug{ ;lSbg . d]/f] a|t ce}mF $ jif{ afFsL g} 5 . ltdL c?;Fu ljjfx u/]/ ;'v;Fu a; . oxL d]/f] sfdgf 5 .Æ æn eg s] xf] ltd|f] k|folZrt < d ;'Gg rfxG5' . gqeg] d clxn]g} ltd|f] gfddf d]/f] hLjgsf] jnL r9fpF5' .Æ
  • 64.
    æof] s;};Fu eGg;lsFb}g lutf~rnL . s/ gu/ . dnfO{ b'O{j6f kfksf] ef/L gaf]sfp . ltdL ;'vL /x' . dnfO{ kfksf] e'd/Laf6 aflx/ lg:sg b]pm . To;kl5 d]/f] hLjgnfO{ stf n}hfg] d lglZrt ug{ ;Sg] 5' .Æ æxf]Og, ltdLn] eGg} k5{ . gq d clxn} uP/ s0ff{nL gbLdf xfdkmfN5' . o;sf] lhDd]jf/ ltdL g} x'g]5f} .Æ ?ks s]xL af]n]g . kGb| ldg]6 hlt xfdL k]m/L df}g /Xof}F . d p7]/ Aofu af]s]/ sf]7faf6 aflx/ lg:s] . pm d]/f] kl5 kl5 9f]sf;Dd cfof] . d}n] plt/ gx]/Lsg} eg] æ?ks, ef]nL d]/f] nf; s0ff{nL gbLdf x'g]5 .Æ pm bf}8Fb} d]/f] cufl8 cfP/ d]/f] kfp 5'g vf]Hb} eGof] ælutf~hnL ltdL x7 gu/ . d]/f] ljlGt 5 . d d]/f] kfksf] af/]df ltdLnfO{ atfpg tof/ 5' . Tof] ;'g]kl5 ltdL dnfO{ 3[0ff ug]{5f} . of] s'/f c? s;} nfO{ gegL b]pm . d ltd|f] kfp 5'g tof/ 5' . ltdLn] of] s'/f c? s;} nfO{ egL lbof} eg] d]/f] dg'{ afx]s csf]{ ljsNk x'g] 5}g .Æ p;n] cfkmgf] xfO:s'n k9bfsf] Pp6f 36gf ;'gfpg yfNof], h'g 36gfsf] p;n] k|oflZrt ul//x]sf] lyof] . p;nfO{ cfk"mn] cIfDo kfk u/]sf] dx;'; ePsf] lyof] . 36gf o; k|sf/ lyof] . p;n] eGof] ælutf~hnL d k'gM ltdL;Fu ljlGt u5'{, of] s'/f s;};Fu gegL b]pm . d clxn] c67fO; jif{ k'u]sf] 5' . d]/f] hGd @)! $ ;fn cflZjg pGgfO; ut] ePsf] lyof] . cfh cflZjg @@ ut];Dd ltdL d]/f] 3lgi6 ;fyL 5f} / dnfO{ cfzf 5 of] 3lgi6tf hLjge/ / xf]; . xfdL hxfF h'g xfntdf /x]klg ldqtf sfod /fVg ;S5f}F gL, xf]Og < ;fyL eg]sf] k'?if–k'?if / dlxnf–dlxnf lar dfq x'g'k5{ eGg] 5}g . k'?if–dlxnf ljr klg x'g' k5{ eGg] nfU5 dnfO{ . d kfFr jif{sf] 5Fbf d]/f] cfdf ;+;f/af6 ljbf x'g' ePsf] lyof] . d]/f c? efO{ alxgL lyPgg . cfdf k/nf]s ePkl5 a'jfn] csL{ cfdf Nofpg' eof] . sfG5L cfdfn] dnfO{ ufnL ug]{, lk6g], vfgf glbg], ;'Tg
  • 65.
    glbg] u/]/ d]/f]hLjg gs{ agfO{ lbOg . To;}n] d 3/af6 kl/ToQm ePkl5 dfdf3/ uPF . ToxL a;]/ ljbofno hfg yfn] . dfdf 3/sf] afh]–aHo} x'Fbf;Dd t /fd|} lyof] . pxfFx?n] lgs} dfof ug'{x'GYof] . d cf7 sIffdf k9bf afh] ljTg' eof] . To;sf] bz dlxgfkl5 aHo} klg laTg'eof] . To;kl5 km]l/ d]/f] hLjg cK7]/f]df k/of] .dfOHo'n] dnfO{ b]lv ;xg' ePg . h]gt]g sIff * sf] k/LIff lbPF . ca k9fO{ cufl8 a9fpg g;lsg] 7fg]/ ufpFsf dflg;x?;Fu ef/ tlt/ hfg] ljrf/ u/]F . d]/f] ;fg} b]lvsf] ldNg] ;fyL ;'/]zn] of] s'/f yfxf kfof] . p;n] cfkmgf cfdf–afnfO{ eg]/ dnfO{ cfkmg} 3/df lnof] . p;sf] 3/df ltg hgfsf] kl/jf/ /x]5, af, cfdf / ;'/]z . cfdf / af ;fx|} hflt x'g'x'Fbf] /x]5 . dnfO{ klg cfkmg} 5f]/f h:tf] dfof ug'{eof] . ;'/]z / d :s'n hfg yfNof}F . ;Fu} a;]/ k9bf k9fO{ klg /fd| f] x'Fb} uof] . . sIff gf} sf] glthf k|sflzt x'Fbf yfxf eof], ;'/]z klxnf] / d bf]>f] ePsf lyof}F . To;a]nf ;'/]z !^ jif{ / d !* jif{sf ePsf lyof}F . d 3/df vfnL ;dodf ;'/]zsf af–cfdfnfO{ sfddf ; 3fpFy] . ;'/]z klg vfnL slxNo} a:b}gYof] . s]xL g s]xL sfd ul// xGYof] . Tof] 3/sf xfdL rf/}hgf lgs} hfFul/nf / d]xgtL lyof} F . ;'/]zsf af 3/df 8f]/L af6g], bfDnf, gfDnf] agfpg], l9sL agfpg], pmg sft]/ cfk}m :jL6/ a'Gg] cg]s sfddf l;kfn' x'g'x'GYof] . 3/df ufO{, afv|f / Pp6f b'x'gf] e}F;L ;w}F x'GYof] . Tof] kl/jf/df /xFbf d}n] w]/} /fd|f s'/fx? l;Sg] df}sf kfPF . cg]s 3/fo;L Jojxf/, l/ltl/ jfh, ;fdflhs ;befj h:tf s'/fx? ToxLaf6 l;s]F . @)#@ ;fn d+l;/ dlxgfdf ;'/]zsf afn] afv|fx? / ufO{ a]Rg' eof] . Ps xn uf]? / Pp6f e}F;L dfq afFsL /x] . pxfFn] Pp6f v]t lsGg' eof] . To;}sf] C0f ltg{ eg]/ sdfpg ef/tlt/ hfg' eof] . ToxL ;do d]/f] nflu clezfk aGof] . d]/f] hLjg /dfOnf];Fu yfxf g} gkfO{ g/sdf 8'Aof] . ;'/]zsf] cfdfn] dnfO{ cfkmgf] of}g Kof; d]6fpg]
  • 66.
    ;fwg agfpg' eof]. d klg ljxfg–lbpF;f] lgs} k5'tf] uy]{F . ha ;'/]z 3/df x'Fb}gYof], dnfO{ sfps'tL nfu]/ cfpFYof] . ef]s nfu] h:tf], ltvf{ nfu] h:tf] x'GYof] . df}sf ldNgf;fy xfdL of}g ltvf{ d]6fpFYof} F . ;'/]zsL cfdf Tof] a]nf #@ jif{sL x'g'x'GYof] . ;'/]zsf a'jf @)## ;fn a}zfvdf k};f sdfP/ 3/df cfpg' eof] . C0fshf{ ltg'{eof] . wGg Tof] ;do ;Dd ue{ /x]sf] lyPg . ToxL ;fn df3 dlxgfdf ;Nofgsf] ;b/d'sfddf uP/ P;=Pn=;L= k/LIff lbof} F ;'/]z / d}n] . k/LIff ;s]/ klg d ;'/]zs} 3/df kms]{F lsgsL d]/f] cg]q a:g] 7fpF g} lyPg . @)#$ ;fn cfiff9df P;=Pn=;L= sf] k/ LIffkmn k|sflzt eof] . xfdL b'j} pQL0f{ eof}F låtLo >]0fLdf . To;a]nf ;Dd klg df}sf ldNgf;fy xfd|f] of}g ;DaGw rln/xGYof] . P;=Pn=;L= kf; u/]kl5 ;'/]z cfO{=P= k9g 3f]/fxL df hfg] eof] . ;'/]zsf af n] dnfO{ k9fpg g;Sg] / ufpFd} lzIfs aGg] ;Nnfx lbg'eof] . d eg] h;/L klg SofDk; k9g hfg] eg]/ 3/df uP/ k};f dfu“] . SofDk; k9gnfO{ sxfF k};f x'g' < cfkmgf] c+z ;a} dfu]/ a]r“] . hDdf ?=@) xhf/ ?k}ofF NofP/ g]kfnuGh lt/ xflgP“ . lrg] hfg]sf] sf]xL lyPg . rf/}lt/ cGwsf/ h:tf] nfUYof] . dx]Gb| ax'd'vL SofDk; g]kfnuGhdf cfO{=sd=df egf{ ePF . ca d]/f] cfkmgf] eGg' sf]xL /x]g . hfg] 7fpF ;'/]zsf] 3/ dfq lyof] . b;}F ljbfdf ;'/]z / d p;s} 3/df kmls{Fof} . ToxfF k'Ubf yfxf eof], ;'/]zsf] cfdfn] k]6 af]Sg' eP5 . pxfFn] eGg' eof] sL of] k]6 ltd|f] xf] . To;} lbg d Tof] 3/af6 lg:s]F . kl5 5f]/f hGd]5 . ca d Tof] 3/df klg hfg g;Sg] ePF lsgsL ;'/]zsf] cfdfaf6 hGd]sf] d]/f] 5f]/fsf] cg'xf/ d;Fu ldn]/ p;sf] a'jfn] ;+sf u/]sf v08df Tof] 3/ df ljklQ cfpFYof] . To:tf] s]xL ePg . pxfFn] cfkmg} ;Gtfg eg]/ :jLsf/L xfNg' eP5 . s;}n] ;+sf u/]g . ;'/]zn] w]/} k6s
  • 67.
    dnfO{ lr¶L n]Vof]. w]/} ;De]msf] lyof] . d}n] s'g} kqsf] hjfkm gk7fPkl5 b'O{÷tLg jif{ kl5 p;n] klg kq n]Vg 5f]8of] . dnfO{ cfkmgf] cfdf eGg ;'xfpg] dlxnf;Fu of}g ;DaGw /fv]/ 5f]/f ;d]t hGdfPsf]df 7'nf] lrGtf / cfTdUnfgL eof] . x'g t ;'/]z klg cfkmgf] afa'sf] xf]Og /] Û ;'/]zsL cfdfn] cfkmgf] nf]Ug]af6 5f]/ f5f]/L x'Fb}gg eGg' x'GYof] . t}klg dnfO{ Tof] kfkn] ;tfpg yfNof] . d}n] dlGb/df uP/ e]6L klg r9fPF . t}klg kfkn] ;tfpg 5f]8]g . clg d}n] afx| jif{sf] s7f]/ a|t wf/0f u/]F . afx| jif{ ;Dd s'g} klg dlxnfnfO{ k|]d ug{, of}g ;DaGw /fVg, ljjfx ug{ / cg'/fu k|:t't ug{ cfk}mn] cfk}mnfO{ k|ltaGw nufPsf] 5' . d]/f] syf oxL x]f . d ltdLnfO{ s'g} cK7]/f]df kflb{g . ltdL cToGt ;'zLn / w}o{jfg o'jtL xf} . ltd|f] eljio pHjn x'g]5 . d;Fu nfu]/ d]/f] kfkdf ;xefuL gag . ltdL eujfg ltldlN;gf;Fu 3/hd u/ . To;}df ltd|f] sNof0f 5 . d ceflunfO{ PSn} 5f]8Lb]p . d}n] eg], æ?ks, o;df ltd|f] bf]if b]lVbg d . tL dlxnfn] ltdL gfaflnu cj:yfdf /x]sf] ;dodf kmsfO{ k'mNofO{ cfkmgf] :jfy{ l;bw ul/g . o;df ;o k|ltzt pgL g} bf]ifL 5g . lrGtf u/]/ cfkmgf] hLjgnfO{ ljzfSt gagfpm . clxn] ;Dd h] eof] l7s} 5 . a? dg zflGtsf nflu jfu]Zj/L dlGb/df uP/ k'hf u/L bfg blIf0ff b]pm . d klg ;xof]u u5'{ . clg xfdL ljjfx u/]/ cfgGb;Fu a;f}Fnf . ltdL;Fu wg ;DklTt s]xL gePklg, ltdLn] hlt;'s} ck/fw u/]klg d]/f] kfkL dgn] ltdLnfO{ /f]h]sf] 5 . ltdL s] eG5f} < d ltdLnfO{ slxNo} 3[0ff ug]{ 5}g / ;'v lbP/ /fVg] 5' . d ltdL ljgf afFRg ;lSbg . dnfO{ b'vL gagfpm .Æ p;n] cfsf;lt/ tfs]/ 6f]nfpFb} eGof] ælutf~hnL ltdLn] h] eg] klg d cfkmgf] a|t tf]8g ;lSbg . dnfO{ d]/f] k|lt1f k"0f{ ug{af6 g8ufpm . ltdL ;'vk"j{s cfkmgf] 3/ a;fpm . d]/f] kl5 nfu]/ hLjg v]/ gkmfn .Æ
  • 68.
    d /f]O/x]sL lyPF. d]/f] cfF;'n] p;nfO{ s]xL k|efj kf/]g . d]/f] dg c;Xo kL8fn] 56k6fpg yfNof] . ?ks / d]/f] ;DaGwsf] af/]df d]/f ;fyLx?, clkm;sf :6fkmx?, 8]/fsf] j/k/sf l5d]sLx? w]/} nfO{ yfxf lyof]. cfh cfP/ dnfO{ yfxf eof] sL p;Fu d]/f] PstkmL{ k|]d lyof] . p;n] t dnfO{ slxNo} dfof u/]g5 . p;n] dfgjLo gftfn] u/]sf] Jojxfl/s ;xof]unfO{ d}n] dfof u/]sf] eGg] ; +e]m5' . d cfk}mnfO{ lwSsf/ lbg yfn]F . t}klg clGtd cfzfsf] TofGb|f] afFsL lyof] . p;sf] a|t k"/f ePkl5, rf/ jif{ kl5 dnfO{ ljjfx unf{ sL < To;}n] d}n] ?Fb} Tof] lh1f;f klg /fVg] ljrf/ u/]/ eg] æ? ks ltdL kfiff0f x[bo JolSt xf} eGg] s'/f d}n] a'emL ;s]sL 5' . t}klg d]/f] clGtd ;+sf klg lgjf/0f ug{sf nflu of] k|Zg ug{ rfxG5' . s] ltdL rf/ jif{ kl5 cyf{t ltd|f] j|t ;lsPkl5 d;Fu ljx] u/f}nf<Æ p;n] dlt/ gx]/Lsg} hjfkm lbof] æTof] s'/f d clxn] eGg ;lSbg .Æ d 8fFsf] 5f]8L ?Fb} p;sf] sf]7faf6 ljB't ultdf lgl:sPF . 9f]sfdf 7f]lSsP/ rf]6 klg nfUof] . stfaf6 / slt v]/ cfkmgf] sf]7fdf k'u]F dnfO{ kTtf g} ePg . Ps xKtf;Dd sf]7faf6 aflx/ lgl:sOg . cfTdxTof u/f}F h:tf] nfUof] . dfG5]sf] dg g xf] . k]m/L dgn] eGof] Pp6f lgi7'/ JolStsf] nflu hLjg ;dfKt ug'{ /fd|f] xf]Og . lj:tf/} hLjg k]m/L ;+rfng x'g yfNof] . clkm;df klxn] g} ;?jfsf] nflu lgj]bg lbO;s]sL lyPF . Tof] lbg b]lv clkm;df b'O{ dlxgfsf] ljbf lnPF . b'O{ dlxgf kl5 ljjfx klg eof] . ;?jf klg s}nfnLdf g} eof] . clxn] d cfk"mnfO{ efUozfnL ;DemG5' . b'O{j6f 5f]/fx? 5g k'tnL h:tf . c;n nf]Ug] 5g . vfg nufpg k'Ug] wg ;DklTt 5 . d]/f] / >Ldfgsf] hflu/ 5 . ;a};Fu /fd|f] ;DaGw 5 . t/ slxn]sfxLF ;+emgf cfpF5 Tof] dfG5]sf] . p;Fu 5'l§Psf] klg aLz jif{ e};s]5 . c:tL h:tf] nfU5 . Tof] dflg;;Fu slxNo} e]6 klg
  • 69.
    ePsf] 5}g .s] ub}{ xf]nf < sxfF a;]sf] xf]nf < ljjfx u¥of] xf]nf sL gxf]nf < of] ;f]FrfO{ cfpF5 . gcfpg' kg]{ ;f]FrfO{ xf] . Tof] sf] xf] / d]/f] < p;sf] hLjg yfxf kfP/ klg d}n] s] ug]{ xf] / < hLjg o:t} /x]5 . efjgfaf6 hLjg rNbf] /x]g5 . hLjg rnfpg ljj]s rflxFbf] /x]5 . hLjg cfwf ;Gt'li6 / cfwf ;Demf}tfaf6 rNbf] /x]5 . @)^@ dfu{ (= ;kgfsf] b]z ;+o'St /fHo cd]l/sf ;+;f/sf w]/} dflg;x?sf nflu ;kgfsf] b]z ag]sf] 5 . ;a} lzlIft o'jf o'jtLx?sf] rfxgf cd]l/sf k'Ug] /x]sf] x'G5 . ToxfFsf] jftfj/0f, xfjfkgL, vfglkg lgs} :j:ys/ 5 . ToxfF k'u]/ 8n/ sdfpg'sf] 5'66} cfgGb x'G5 . ;+;f/sf] ;aeGbf zlStzfnL, ljsl;t / cfw'lgs ;'ljwf ;DkGg b]z eP/ klg cd]l/ sf ;a}sf] ;kgfsf] b]z ePsf] 5 . cd]l/sg hLjg kbbtLn] ;+;f/sf clwsf+z o'jf o'jtLx?nfO{ nf]EofPsf] 5 . To;df g]kfnsf o'jf o'jtLx? c5'tf] /xg] s'/} ePg . a;]{gL g]kfnsf xhf/f}F o'jf o'jtLx? cd]l/sf k|j]z u5{g . tL o'jf o'jtLx? ToxfFsf ljleGg ljZj ljbofnox?df pRr lzIff xfFl;n u5{g / pt} a:5g . k|foM g]kfntk{m kms{Fb}gg . rfx] h:tf] ;'s} b'v si6 e]mNg' k/f];, pgLx? g]kfn kms{g rfxFb}gg . o:t} g]kfnsf b'O{ hgf o'jsx? hf] lrtjg lhNnfsf] 6fF8L ahf/df 3/ eO{ sf7df8f}F dxf/fh uGh SofDk;df lrlsT;fzf:q ljifodf :gfts txdf cWoog/t 5g . oL b'O{ hgf dWo cgdf]nsf] OR5f 8fS6/ ag]/ b]zs} ;]jf ug]{ 5 eg] kljq ;w}F cd]l/sf uP/ ;'vL hLjg ljtfpg] s'/f ul//xG5 . ± ± ± ± æ/flugL Û l56f] lrof tof/ u/ t, dnfO{ cfh rfF8} 8o'6Ldf hfg' 5 .Æ cgdf]nn] bfx|L vf}/Fb} eGof] .
  • 70.
    ælrof tof/ eP/klg ;]nfO{ ;Sof] . cFem bfx|L h'F3f sf6b} 5f} < slt ;do nufPsf] xf]nf < a? oL ljr/f bfx|L h'F3fnfO{ a9g lbPsf] eP s] lju|GYof] < 8flj{g h:tf] t b]lvGYof}F .Æ /flugLn] 6]a'n ;kmf ub}{ egL . æd 8flj{g aGg] xf] eg] ltd|f] a]OHht x'G5 Sof . To;}n] ;kmfr6 eP/ a? lk6/ dxfg aG5' .Æ cgdf]nn] xfF:b} eGof] . æ8flj{g h:tf] dxfg j}1flgssL kTgL x'g kfpg' sd v';Lsf] s'/f xf] <Æ /flugL klg xfF:g yfnL . æltdLnfO{ afFb/sL 5f]/L egL lbPF eg] . a? lk6/ dxfg aGg kfP eg] ltdL klg dxf/fgL aGg kfpg] 5f} . s:tf] v';L nfUbf] xf], ;fFRr}sL dxf/fgL aGg kfP kl5 <Æ p;n] lrof lkpFb} eGof] . æk¥of 5}g, dxf/fgL ag]/ hLjg e/L 3'D6f]df a:g' . a? oxL hLjg cfgGb nfUbf] 5 . tna cnL sd eof] / dfq} .Æ /flugL klg lrof lkpg yfnL . cgdf]n lrof vfP/ 8o'6Ldf lg:sg} nfUbf /flugLn] k'gM egL æslta]nf kms{g] xf] < d]/f] 8o'6L afx| ah] k5{ .Æ æd]/f] vfgf k|mLhdf /flv 5f]8g' . d b'O{ ah] dfq kms{G5' xf]nf .Æ p;n] aflx/ lg:sFb} eGof] . cgdf]n / /flugL b'j}n] dxf/fh uGh SofDk;af6 Pd=lj=lj=P;= ;s]/ Ps jif{ cl3 sf7df8f}Fsf] jL PG8 jL xl:k6ndf hadf nfu]sf lyP . b'j}n] s]xL dlxgf cl3 dfq # jif{ b]lvsf] k|]d ;DaGwnfO{ sf]6{ Dofl/h u/L :yfloTj lbPsf lyP . pgLx? Pp6} xl:k6ndf sfd u/]klg 8o'6L eg] slxn] sfxLF dfq Pp6} ;dodf kb{Yof] . To;}n] vfgf vfg] / ;'Tg] ;do klg slxn] sfxLF dfq Ps} ;do kb{Yof] . Pp6f 8]/fdf cfpFbf csf]{sf] hfg] ;do e};s]sf] x'GYof] . ;fFemsf] ;dodf cgdf]n rfF8} kms]{sf]n] vfgf tof/ u¥of] . / flugL /ftLsf] !) ah] dfq sf]7fdf k|j]z u/L . cgdf]nn] 9f]s}df k'u]/
  • 71.
    r'Dagn] :jfut u¥of]. k|ltpTt/df /flugLn] klg d'vd} r'dL . cgdf]nn] /flugLnfO{ af]s]/ sf]7f leq NofpFb} ubf{ /flugLn] egL æxfO{ a]aL, s] 5 xfn va/ < slt v]/ cfof} <Æ æxfn va/ Psbd /fd|f] 5 . Ps 3G6f cl3 cfP“ . vfgf tof/ 5 . kvf{Odf 5' . a? ef]s slTtsf] nfu]sf] 5 <Æ cgdf]nn] /flugLnfO{ ;f]kmfdf a;fpFb} eGof] . æn d km6fkm6 g'xfP/ cfpF5', clg rfF8} vfgf vfpFnf . cfh cnL hl6n ck/]zg lyof] . gg'xfP/ sf]7fdf k:g klg ;s;s nfUb}5 .Æ tf}lnof / kfOhfdf af]Sb} egL /flugLn] . æs:tf] hl6n ck|]zg eg]sf] <Æ æPk]G8L;fOl6;sf] lj/fdL clGtd cj:yfdf k'lu;s]sf] /x]5 . emG8} u};s]sf] lyof], lj/fdL df; 5g{ . efUon] dfq afFRof] . bz ldg]6 n]6 u/]sf] eP s'g} pkfo lyPg .Æ /flugLn] olt eGb} afy?d leq k;L . tftf] lr;f] kfgL ld;fP/ kfgLsf] tfkqmd ldnfpFb} ;fj/ vf]nL . afy6adf 8'Ag] emGem6 ul/g . tf}lnofn] z/L/ k'5]/ UofF; ;fj/df skfn ;'sfO{ clg aflx/ lgl:sO{ . cgdf]nn] vfg]s'/f 8fOlgª 6]a'ndf tof/ /fv]sf] lyof] . eft, bfn, cfn' / k/j/sf] t/sf/L, sfFqmf]sf] crf/, s'v'/fsf] df;' / bxL lyof] vfgfdf . eft k:sFb} /flugLn] egL æltd|f] ?d kf6{g/ lyof] gL Tof] kljq, Tof] t cd]l/sf hfg] eP5 gL, yfxf kfof} < u08sL c~rn c:ktfn kf]v/fdf sfd uYof]{ . Pd=8L= ug{nfO{ o'=P;=sf] le;f lnO{ ;Sof] /] ÛÆ æltdLn] s;/L yfxf kfof} <Æ æd]/f] ;fyL ;/f]lhgL 5 gL, p;}n] eg]sL . p;sf] Ajfo k|]mG8 klg u08sL c~rn c:ktfnd} sfd u5{ .Æ æhfg b]p hfg]nfO{ . p ToxfF k'Uof] eg] g]kfn kms{Fb}g xf]nf . !) ±@ k9bf b]lvg} cd]l/sf hfg] ;kgf a'Gg yfn]sf] lyof] . p;n]
  • 72.
    Pd=aL=aL=P;= u/]s} cd]l/sfhfgnfO{ xf] . d t cfkmg} b]zdf ;]jf ug]{ xf] . dnfO{ csf{sf] b]zdf uP/ u'nfd aGg' 5}g .Æ cgdf]nn] d]rdf a:b} eGof] . æg]kfndf ltdL / d b'O{ hgf ldn]/ dlxgfsf] Ps nfv sdfpF5f} . Toxf Pp6}n] dfl;s bz÷kGb| xhf/ 8n/ sdfpF5, eG5g . slt eof], g]kfnLdf lx;fj u/ t < dnfO{ t pt} hfpF h:tf] kf] nfUb} 5 .Æ df;'sf] rf}6fdf sfF6f /f]Kb} egL /flugLn] . cgdf]n s]xL ;do ;Dd r'krfk vfgf vfFb} /Xof] . sfF6f rDrfsf] cfjfh afx]s sf]7fdf ;Ggf6f 5fof] . aflx/ st} 6f9f df]6/ uf8Lsf] xg{ ah]sf] cfjfh eg] ;'lgb} lyof] . /flugLn] g} df}gtf eªu u/L ælsg r'krfk a;]/ vfgf vfFb}5f} < d]/f] s'/fn] b'MvL agfPsf] t xf]Og < kL/ gu/ . ltdLnfO{ s/ u/]/ cd]l/sf k7fpFlbg d . vfnL cfkmgf] dgsf] OR5f dfq hfx]/ u/]sL x'F .Æ cgdf]nn] d'vdf /x]sf] ufF; lgNb} eGof] . ævfgf vfFbf af]Ng' x'Fb}g Sof Û /fdb]j afafn] eg]sf] ;'g]sL 5}gf} < k]6df afo' k;]/ bb{ x'G5 /] ÛÆ æP Û p;f] eP ltdL /fdb]j afafsf] eSt eO;Sof} . n Û nÛ vfgf vfO ;s]kl5 s'/f u/f}Fnf .Æ /flugLn] cfFvf lemDSofO{ . b'j}n] vfgf vfP kl5 /flugLn] efF8fx? l8; jf;df xfn]/ l8;jf; cg u/L . ?dfnn] 8fOlgª 6]a'n k'5]/ kmf]x/ ;a} 8:6ljgdf xfnL . glhs} /x]sf] rfFbLsf] a66faf6 b'O{j6f ;'sd]nsf bfgf lgsfn]/ Pp6f cfˆgf] bfFtdf RofkL eg] csf]{ cgdf]nnfO{ lbO{ . cgdf]nn] 8fOlgª xn / efG;fsf] nfO6 ckm u/]/ 9f]sf 9Ksfof] . b'j}hgf a}7s sIfdf k;] . cgdf]nn] Nofk6k vf]n]/ km];a's rnfpg yfNof] . /flugL klg glhs} ;f]kmfdf a;L clg egL æP3f/ ahL ;Sof], ca ;'Tg] xf]Og < ef]nL slt v]/ 5 8o'6L<Æ /flugL cgdf]nsf] afFoflt/ a;]sL lyO{ . /flugLlt/ kms]{/ p;sf] bfFof ufnfdf r'Db} eGof] cgdf]nn] æef]nL zlgjf/, afx| ah]
  • 73.
    hfg'k5{ 8o'6Ldf .hl6n s]z k/]g eg] b'O{ 306fd} kms{G5' . clg lbge/ k'm;{b} k'm;{b . ltd|f] s] 5 gL <Æ æd]/f] 8o'6L klg ef]nL afx| ah] g} k/]sf] 5 . ;Fu} hfg kfOg] eof] . ltd|f] afOsdf ga;]sf] klg b'O{ xKtf e};s]sf] 5 . t/ dnfO{ t ltg306fsf] 8o'6L ;s]/ k]m/L /ftL klg hfg'k5{ .Æ /flugLn] klg cgdf]nnfO{ r'dL . æPsIf0f kv{ t Û kljq cgnfOgdf /x]5 . d p;Fu Rof6df s'/f u5'{ .Æ p /flugLaf6 cnL k/ ;b}{ eGof] . Rof6df s'/f ug{ yfNof] cgdf]nn] . æawfO{ 5, Pd=8L= ug{ cd]l/sf hfg] le;f nfu]sf]df .Æ æwGojfb, ltd|f] xfn va/ s] 5 <Æ æd]/f] xfnva/ Ps bd 7Ls 5 . /flugLn] dnfO{ lgs} v';L lbPsL 5g . pgsf] klg awfO{ 5 ltdLnfO{ . cF Û eg slxn] p8g] xf] < k9fO{ stf xf] <Æ æwGojfb /flugLnfO{ klg . d]/f] ˆnfO6 cfpFbf] ;f]daf/ xf] . k9g] 7fpF eg] lnªsg ljZj ljbofno 6]S;f; .Æ æljjfx ug]{ slxn] xf]gL < l9nf x'Fb}g < ls lnP/ hfFb}5f} s'g} s]6L <Æ æev{/ t klRr;sf] eOof] . u/f}Fnf lg ljx] lt; k}+lt;sf] pd]/ ;Dd . klxn] cd]l/sfdf ;]6n t xf}F .Æ æst} rSs/ rnfPsf 5}gf} <Æ æltdL h:tf] rªv] sxfF 5' / d, laz÷afO;d} rSs/ rnfpg] < clxn] ;Dd To:tf] st} 5}g .Æ æn t xfdLnfO{ ;+emb} u/ . cd]l/sfsf] /demddf e'n]/ xfdLnfO{ glj;{ . clxn]nfO{ 5'l66pF .Æ æg]kfn cfphfp t eO/xG5 gL Û cfpFbf ltdLnfO{ ge]6L sxfF hfG5' / d < n t afO{ ÛÆ æafO{ ÛÆ
  • 74.
    /flugLn] cgdf]nsf] skfnd';fb}{ egL æx]/ cgdf]n, ltd|f] ;fyL kljq cd]l/sf uO{;Sof] eg] x'G5 . b'O{ lbg kl5 hfFb} 5 . lj:tf/} xfd|f cGo ;fyLx? klg cd]l/sf, o'=s]=, ci6]«lnof, Sofg8f cflb b]zx?df hfg]5g . o:tf] u/La b]zdf sf] a:5 < of] b]zdf t ca ltdL h:tf b]zeStx? tyf /fi6«jfbLx? dfq a:g]5g . hLjge/ sfd ug]{5g, b'Mv kfpg]5g / cGtdf ckdflgt eP/ dg]{5g .Æ æltdLnfO{ o'=P;=hfg] w]/} OR5f 5 eg] lhcf/O{ u/g t Û cgnfOgdf lbg lbg} e]6 eOxfN5 gL Û of] ;+;f/ t lgs} ;fgf] ePsf] 5 gL cfhef]nL . d t u/Lasf] 5f]/f], u/La b]zdf g} a:5' . sf]xL g sf]xL t oxfF klg a:g' k¥of] gL ÛÆ cgdf]nn] Nofa6k aGb ub}{ eGof] . æc/] a]aL Û d ltdLnfO{ 5f]8]/ sxfF hfg ;S5' / < ltdL;Fu a:g kfPF t d g/sdf klg /dfOnf];Fu a:g ;S5' .Æ cgdf]nnfO{ cFufnf] dfb}{ egL /flugLn] . æhLjg e/L o:t} dfof kfOg] xf] sL rf/ lbgsf] rfFbgL dfq xf] <Æ cgdf]n xfF:of] . ækl5 yfxf kfpg] 5f} /flugLsf] dfof slt kljq /x]5 eGg] s'/f . d]/f] hlt dfof u/]/ b]vfpg ;S5f}eg] .Æ /flugL klg xfF;L . æn Û n Û dfof k|]dsf s'/f ub}{ u/f}Fnf . /ftsf] afx| ahL ;Sof] . hfpF ;'Tg .Æ cgdf]nn] /flugLsf] cFufnf] k'm:sfP/ p7b} eGof] . æn hfpF . d lj:t/f ldnfpF5' . ltdL sf]7fsf] tfkqmd ldnfp .Æ ;og sIflt/ hfFb} egL /flugLn] . cgdf]n klg kl5 nfUof] . -@_ rf/}lt/ b;}Fsf] /demg lyof] . af6f]3f6f] dd{t / ;/;kmfO{ ug]{, 3/ cfFug ;kmf ug]{, 3/ lnkkf]t / /ª /f]ug ug]{, b;}Fsf] nflu lsgd]n ug]{, s'6lk; ug]{ sfdx? x'Fb}lyP, htftt} . v]tx?df wfg kfs]/ kx]nk'/ b]lvGYof] . cfsf; ;kmf / ;'Gb/ lyof] . 3/ 3/df b;}Fsf 38fx? :yfkgf ug]{ / hd/f /fVg] sfd klg x'Fb} lyof] . ljb]z uPsf g]kfnLx? / 3/ eGbf 6f9f hflu/ vfg uPsf sd{rf/L, lzIfsx? b;}F
  • 75.
    dgfpg 3/lt/ hfFb}lyP . ahf/df lsgd]n ug]{sf] 3'Orf] a9b} lyof] . cgdf]n / /flugL klg cfkmgf] 3/ 6fF8L k'u]sf lyP . cgdf]nsf] 3/ 6fF8L ahf/sf] d'Vo rf]saf6 blIf0f lt/sf] ; 8saf6 ;o ld6/ 6f9f ;8s;Fu hf]l8Psf] hldgdf ag]sf] lyof] . 3/ sf] df]x8f ;8slt/ cyf{t klZrdtkm{ kms{]sf] lyof] . b'O{tn] 3/sf] cufl8 pTt/ tkm{ b'Oj6f w'kL ;Nnfsf af]6x? / km'nx?sf udnf 5kSs} /flvPsf lyP . blIf0ftkm{ rfOlgh b'af] /f]k]/ b'O{j6f sf7sf cf/fdL a]Grx? /flvPsf lyP . lardf 3/sf] a/08flt/ hfg] kSsL af6f] ag]sf] lyof] . blIf0f lt/sf] rfOlgh b'af] ePsf] 7fpFdf /flvPsf cf/fdL a]Grdf a;]/ cgdf]n / /flugL lrof lkO/x]sf lyP . cgdf]nsL ltg jif{sL 5f]/L l;Dkn rsrs ul//x]sL lyO{ . p slxn] k/]jf ;dfTg hfGyL, slxn] km'nx? l6Kg yfNyL, slxn] km'n pv]Ng vf]HyL . cgdf]nsf af–cfdf a/G8fdf /flvPsf] ;f]kmfdf a;]/ gfltlgnfO{ o;f] gu/, p;f] gu/ eg]/ rsrs] gfltgLsf] lqmofsnfkdf cj/f]w ug{] c;kmn k|oTg ul//x]sf lyP . cgdf]nsL cfdfn] cufl8 /x]sf] l6 6]jndf /fv]/ d'nfsf] crf/ xln{S;sf] vfnL a66fdf xfNb} elgg æcgdf]n, ltdLx?n] 6fF8L ahf/df /x]sf] ;aeGbf cUnf] ejg b]Vof} < p oxfFaf6 klg b]lvb}5 x]/ t ÛÆ æ3/ x]/]/ s] x'G5 / cfdf < sf7df8f}Fdf t emg klRr;÷lt; tnf ePsf 3/x? 5g .Æcgdf]nn] lrofsf] r':sL lnbF} eGof] . æd}n] 3/sf] dfq s'/f u/]sL xf]Og . Tof] 3/ t]/f] ;fyL kljqsf] xf] . To;}n] s'/f u/]sL x'“ . kljq cd]l/sf uPsf] kfFr jif{ eof] . p;n] tLg s/f]8 ?k}Fof k7fO{ ;Sof] /] Û 6fF8L ahf/df ;aeGbf 7'nf] 3/ p;}sf] 5 . sf7df8f}df b'O{j6f 38]/Lx?, gf/fo0f3f6df ltgj6f 38]/Lx? lsgL ;s] /], kljqsf] afa'n] .Æ cgdf]nsL cfdfn] v/{/ kl08tn] ;To gf/fo0fsf] syf k9] h:t} j]nL lj:tf/ nufOg .
  • 76.
    æs] eof] tcfdf, d]/f] ;fyLsf] k|utL eg]sf] klg xfd|} k|utL xf] . wGg cd]l/sfdf sdfPsf k}+;f g]kfn k7fP5 . of] t emg /fd|f] s'/f xf] .Æ cgdf]nn] eGof] . cgdf]nsL cfdfn] km]/L elgg æltdLx? b'a}hgf 8fS6/ 5f} . t} klg cem;Dd 8]/fdf a;sf 5f} . ev{/ sf7df8f}}Fdf Ps /f]kgL hUuf lnPsf 5f} eGg] ;'g]sL 5' . kljq PSn}n] Tolt w]/} sdfpFbf ltdLx? b'O{hgfsf] t emg w]/} x'g' kg{] xf]Og / <Æ æxf]Og cfdf,s'/f To;f] xf]Og . xfdL g]kfnL u/La 5f}F . xfd|f] b]z u/La 5 . u/La b]z ePkl5 w]/} k};f x'Fb}g . w]/} k};f gePkl5 b]zn] tna w]/} lbg ;Sb}g . of] ;To s'/f xf] . tna sd eof] eGb}df g]kfnsf ;a} 8fS6/x? ;'ljwfsf] vf]hLdf c? b]zdf uP eg] g]kfnLx? lj/fdL kbf{ s;n] x]/L lbg] < dfgf}F ef]nL tkfOF{x? g} lj/fdL kg'{ eof] / g]kfndf Pp6f klg 8fS6/ ePgg eg] s] ug'{ x'G5 < To;}n] g]kfnLx? sf] ;]jf ug{nfO{ sf]xL g sf]xL 8fS6/ t a:g} k¥of] . t}kgL b]zn] xfdLNffO{ k'Ug] k};f lbPsf] 5 . c? If]qx? h:t} lghfdlt, hªuL, lzIff tyf ;+:yfgx?df sfd ug{] JolStx? eGbf xfdL :jf:Yo If]qdf sfd ug{]nfO{ a9L tnj ;'ljwf ldn]sf] 5 . clxn] g]kfnLx?sf] k|lt JolSt cf}ift dfl;s cfo ltg xhf/ ?k}of dfq 5 . xfdL b'O{hgf ldn]/ dlxgfdf sDtLdf Ps nfv sdfpF5f} . of] /fd|f] xf]Og / cfdf < d t cfkmg} g]kfnL bfh'efOx?sf], lbbL alxgLx?sf] tyf cfdf –afafsf] cf} iflw pkrf/ ug{ kfpFbf v';L x'G5' . To;}df dnfO{{ ck"j{ ;Gt'li6 ldNb5 . dnfO{ ljb]zsf] u'nfdL u/]/ sdfPsf] w]/} k};f eGbf g]kfnLx?sf] ;]jf u/L sdfPsf] ;'Vvf /f]6L w]/} /fd|f] nfU5 .Æ cgdf]nn] rfOlgh b'af]df vfnL v'66f otfptf 6xNb} eGof] . p;sL cfdfn] Ifdf dfu]h:t} u/L elgg æcgdf]n t w]/} hfGg] 5; . a'xf/L klg sxL gldNbfsL nIf0fsL 5g . d}n] ePsf] s'/ f ;'gfPsL dfq x'F . tnfO{ ljb]zdf hf eGg vf]]h]sL xf]Og . d]/f] s'/fdf cGoyf glnP; .Æ
  • 77.
    /flugLn] cfdfsf] s'/fdf;xLyfKb} egL æcfdfn] l7s} s'/f t eGg' ePsf] 5 gL Û dflg;x? htf ;'ljwf a9L eof] pt} hfG5g . a'jf–cfdf uf]/vfsf] ufpFd} a;]sf] eP ltdL lrtjg a;]/ ;'ljwf ef]Ug kfpYof}F < 8fS6/ k9g kfpFYof} < clxn]sf] ljZjdf dflg;x? ;'ljwf ePsf] 7fpFlt/ a;fO{ ;5{g . ltdLeg] g]kfnd} 6fFl;P/ a:g] eG5f} . dklg ltdL lagf gafFRg] akmfb/, klteSt kTgL k/] . xfdL t kSsf g]kfnL, b]zeSt, /fi6«jfbL, OdfGbf/ / /fi6«sf jkmfbf/ sd{rf/L k¥of}+ . xfdL sxfF hfG5f} / c? ;'ljwf ;DkGg /fi6«df <Æ lrof vfPsf] vfnL lunf; clxn] ;Dd xftd} v]nfO{ /x]sf] lyof] cgdf]nn] . Tof] lunf; a/G8fsf] 5]pdf /fVb} eGof] p;n] æltdL h] eG5of} eg, ltd|f] ljrf/ xf], t/ dnfO{ g]kfn b]z g} Kof/f] 5 . g]kfnL g} Kof/f 5g . dnfO{ cfkmg} b]zdf ;fFem ljxfg vfg k'Ug] k};f ldn]sf] 5 . d ul/a g]kfnL bfh'efO{ tyf lbbL alxgLx?sf] ;]jf u/L a:g] 5' . o;df ltdLn] klg ;fy lbg] 5f} eGg] dnfO{ k"0f{ ljZjf; 5 . d}n] cfkmgf] b]zdf a;]/ a'af cfdfsf] klg hlt ;]jf ug{ ;S5', ljb]zdf sdfP/ k7fPsf] k};fn] ;]jf ug{ ;lSbg . pxfFx?nfO{ t v';L kf] nfUg' kg{] xf], 5f]/f a'xf/L g]kfnd} a;], xfdLNffO{ 5f]8]/ st} uPgg eg]/ .Æ æn n ltdL h] eG5f}, d ToxL u5'{ . d}n] egL xfn]“ gL d ltd|f] akmbf/ kTgL x'F . cfdfn] eg]sf s'/fdf cGoyf gn]p . pxfFn] xfd|f] enfOs} nflu eGg' ePsf] xf] . ltdL rsrs] 5f]/LnfO{ x]b{} u/ . d vfglkgdf nfU5' . df;' vfg] dg eP rfF8} lnP/ cfpF .Æ /flugLn] a]Graf6 p7b} egL . cgdf]nn] 5f]/LnfO{ p7fP/ sfFwdf af]Sof] clg eGof] æltdL c? s'/f ksfpFb} u/, d rfF8} df;' lnP/ cfpF5' . 5f]/LnfO{ klg ahf/ 3'dfP/ NofpF5' .Æ /flugL efG;flt/ nflu eg] cgdf]n ahf/lt/ nfUof] . cfwf 306fkl5 cgdf]nsf afa'5f]/L / kljqsf a'jf lx/fnfn cfpFg nfu]sf b]lvP . pgLx? cfPsf] b]v]/ cgdf]nsL cfdfn] elgg
  • 78.
    æcf]xf] lx/fnfn afa',cfpg'xf]; . cfh xfd|f] 3/ klg kljq x'g] eof] . xfdL cl3 tkfOFs} af/d]f s'/f ub{} lyof}F . cgdf]nn] af]nfP/ NofPs]f xf] ls s'g} sfdn] kfNg' ePsf] xf] <Æ æd o:;f] ahf/lt/ lg:s]sf], cgdf]n afa'nfO{ b]v]F . cfkmg} 5f]/f kljqsf] emNsf] nfu]/ cfof] . afa'n] t b]Vg' ePsf] lyPg . d}n] g} af]nfPF . d]/f] 3/df hfpF eg]sf] t t/sf/L ;dodf gk'¥ofP /flugLsf] xftaf6 n77L vfg a]/ x'Gg . csf{] lbg xh'/sf] 3/df cfpFnf . cfh d]/f] 3/df hfpF eGg' ef] afa'n] . d sfd gkfPsf] a'9f], pxfFsf] kl5 nfu]/ cfPF, tkfOF{sf] 3/df ld7f] lrof vfg .Æ lx/fnfnn] a/ G8fsf] ;f]kmfdf a:b} eg] . æn tkfO{ a:b} ugf{];, d lrof lnP/ cfpF5' . Nof afa', d ksfpg] s'/f klg leq nlulbG5' . t]/f afa'5f]/f pxfF;Fu s'/f ub}{ u/ .Æ cgdf]nsL cfdf leq lt/ nflug, cgdf]nsf] xftaf6 Knfli6ssf] emf]nf lnb}F . s]xL If0fkl5 cgdf]nsL cfdfn] lrof / e'6]sf] abfdsf bfgf lnP/ cfOg . lrof / abfdsf] Kn]6 l6 6]andf /flvg . cgdf]n Pp6f d]r lnP/ pgsf] glhs} a:of] . cgdf]nn] g} s'/fsf] yfngL u¥of] . æsfsf, xh"/ t cd]l/sf k'u]/ cfpg' ef] eGg] ;'g“] . s:tf] /x]5 Tof] b]z < ;a}n] ;kgfsf] b]z eg]sf] ;'lgG5 . cfkm" t clxn] ;Dd bzuhf sf6]/ st} uPsf] 5}g .Æ lrofsf] r':sL lnb}F eg] lx/fnfnn]æafa', cd]l/sf eg]sf] t cd]l/ s} /x]5 . Psk6s t Tof] b]z ;a}n] x]g}{ kg]{ /x]5 h:tf] nfUof] . ToxfFsf ;8s eGg'x'G5 sL, kfs{ eGg'x'G5 sL, k'n eGg'x'G5 sL, xf]6]n eGg'x'G5 htf uPklg s:tf] :jR5 / ;kmf . g w'nf] w'jfF 5 g lxnf] . htf uPklg zx/ aflx/sf ;8sx? ;a} cf7n]gsf x'Fbf /x]5g . uf8Ln] st} klg qm; ug'{ gkg]{ . qm; ug]{ 7fFpdf k'n x'Fbf]/x]5 . kLr gu/]sf t ;8s} gx'g] . k;nx? klg slt :jR5 / ;kmf . k|To]s dfnsf] d"No To;}df c+ªlst x'Fbf]/x]5 . lx;fj ug]{ / aLn ltg]{ ;a}
  • 79.
    sDKo"6/ / S|]ml86sf8{af6 . k;ndf dfG5] 9f]sfdf k'Ubf cfkm} 9f]sf v'Ng], cfkm} aGb x'g] . st} s]xL ;fdfg la:of]{ eg] h;n] b]Vof] p;n] va/ ug]{ jf k|x/LnfO{ a'emfO{ lbg] /x]5 . ToxfFsf] l;:6d g} ck"j{sf] afa' . ;Eotf eg]sf] t Tof] kf] xf] . slt aofg u?F afa' , s'g} ;dodf hfg' eof] eg] cfkm} b]Vg' x'g]5 .Æ æsfsf, ToxfF 3/df a:bf s] s:tf] x'bf]/x]5 t <Æ æ3/ klg To:t} :jR5 / ;kmf x'bf /x]5g . 3/ j/k/sf ?v lj? jfx? sl6ªu u/]/ lrl6Ss kf/]sf, 3/ j/k/ st} sfuhsf 6'qmf6fqmL, sl;ªu/ gx'g] . kfgL, ljh'nL, OG6/g]6 rf}lj;} 3G6f c6'6 x'g] . x'nfsaf6 ;fdfg dufof] eg] @$ 306f leq} 3/d} cfOk'Ug] . 3/ leq g hf8f], g udL{, tftf] lr;f] kfgL, cfunflusf] ;'/Iff x'g] /x]5 . To:tf] ;'ljwf t g]kfndf wgLx?sf] 3/df dfq x'G5 xf]nf . 3/ df ;'Tsf/L dlxnf 5g eg] k|To]s lbg 8fS6/ 3/d} cfP/ hfFr ubf{ / x]5g . of] ;a} lgz'Ns x'g] /x]5 . o:tf s'/f slt ug{] afa' < dnfO{ t Tot} a;f}+ h:tf] nfUof] . kljq klg lgs} /fd|f];Fu a;]sf] kf] 5 t Û To;/L t oxfF /fhfdxf/fhf klg a;]sf xf]cf]Ogg .Æ æca km]/L slxn] hfg'x'G5 t cd]l/sf <Æ ækljqn] af]nfPkl5 hfg' knf{ . p;n] cfp geg] ;Dd t s] hfg' . clxn] p;n] pt} lax] klg u/]sf] 5 . 3/ lsGg] s'/f ub{} lyof] . cfh ;Dd @ s/f]8 *) nfv g]kfnL ?k}of k7fO{ ;Sof] . cfDbfgL klg lgs} x'Fbf]/x]5 afa' ToxfF . ToxfFsf] sdfOsf] s'/f u¥of] eg] t g]kfnsf] sdfO t xfTtLsf] d'vdf lh/f eg] h:t} xf] . p;n] clxn] dlxgfsf] !% nfv g]kfnL sdfpF5 . Tolt sdfpg t g]kfndf kfFr jif{ t nflu xfN5 xf]nf .Æ æToxfaf6 g]kfn kms{bf s:tf] nfUof] t sfsf <Æ æo:tf] b]zdf lsg hGd eof] xf]nf eGg] nfUof] . g]kfndf kfOnf] 6]Sg] ljlTts} htftt} w'nf], w'jf, lxnf], df6f], kmf]x/sf] 8ªu'/ b]lvg yfNof] . lhg{ cj:yfdf /x]sf ;8s / uNnLx?, ;8s k]6Ldf vf]lnPsf
  • 80.
    cJojl:yt k;nx?, 5f8fkz'x?, cJojl:yt ;jf/L ;fwgx?, b'u{lGwt 9n / gfnLx?, gfnLdf kmoflsPsf Knfli6sx?, cJojl:yt 3/x?, kvf{n tyf 3/x?sf leTtfx?df, ;fj{hlgs 7fpFx?df n]lvPsf] ljleGg zAbx? b]Vbf t ptf x]/]/ xfd|f] b]z t g/s} h:tf] kf] nfUof] . xfdL g]kfnLnfO{ ;kmf;'3/ eP/ a:g klg s]n] 5]s]sf] xf]nf, afa' <xfd| f] b]znfO{ /fd|f] s;/L agfpg] xf]nf < xfd|f lbg t o;} u/L uP, ca afa'x?n] ug'{ k¥of] s]xL sfd .Æ æxf] t gL sfsf, d ljb]zlt/uP/ ToxfFsf] ;Eotf x]g{ kfPsf] t 5}g t/ xfd|f] b]znfO{ s;/L /fd|f] agfpg ;lsPnf eg]/ lrGtf ul// xG5' . htftt} y''kfl/Psf] kmf]x/sf] 8ªu'/df ;'u'/ h:t} a;]sf 5f}F xfdL . ;aeGbf klxn] t ;/sf/df a:g]n] ;f]Rg' kg{] xf], sfsf . uNtL ug{]nfO{ b08 / /fd|f] sfd ug{]nfO{ k|z+;f gug{] xf] eg] of] b]zdf s;}n] sfd ug{]jfnf 5}g . /fd|f dflg;x? ;a} ljb]zlt/ hfg] eP . Ps hgfn] s]xL /fd|f] sfd ug{ vf]Hof] eg] c?n] k|z+;f ug'{ t stf xf] stf, pN6f] xfF;f]df p8fpg] / afwf kfg{] sfd u5{g t ÛÆ æd t afa', 3/sf] sfdsfh Tofu]/ nfp8l:ks/df ;x/ ;kmf / f v f { F } , k m f ] x / h y f e f j L gkmfnf{F}, ;fj{hlgs :yfgx? / ;fj{hlgs ;DklTtsf] /Iff u/f}F egL k| rf/ ub{} lx8f}F h:tf] kf] nfUb} 5 t ÛÆ æsfsfsf] / d]/f] larf/ 7ofSs} ldNof] . n sfsf d klg o; s'/ fdf tkfO{nfO{ ;dy{g ub{5' . a? o:t} larf/ ePsf @÷$ hgf c? dfG5]x? vf]h]/ Pp6f ;ªu7g vf]nf}F, clg b]zJofkL cfGbf]ng g} rnfcf}F, x'Gg sfsf <Æ æx'G5, x'G5 . d klg lrtjgdf s]xL dfG5] h'6fpF5' . afa'n] sf7df8f}Fdf vf]Hg'xf]; . Ps dlxgf leq of] sfd u/f+} . u/] s;f] gxf]nf <Æ æx'G5, sfsf, d kSsf ug{] eP“ .Æ
  • 81.
    æn t cgdf]nafa', tkfO{“;Fu w]/} s'/f eof] . clxn] d hfG5' . bfh'–efph';Fu t e]6 eO{ g} /xG5 . afa' klg ltxf/ ;Dd t ot} a:g' x'G5gL Û km]/L klg a;]/ s'/f u/f}+nf .Æ olt eGb} lx/fnfn p7] . cgdf]nsL cfdfn] /f]Sb} elgg æafa', vfgf vfg] ;dodf cfP/ Ps uf“; eft gvfO{ sxfF hfg kfOPnf < eft kfsL ;Sof] . cfh ot} vfP/ hfg'k5{ .Æ cgdf]nsf af o; j]nf ;Dd s]xL af]n]sf lyPgg . c?s} s'/ f ;'g]/ cfgGb lnO/x]sf lyP . pgn] klg eg] æa:gf]; g efO{, cfh df}sfn] cfpg' ePsf] 5 . vfgf vfP/ hfgf]; .Æ æbfh'–efph'n] eGg'eof], dnfO{ vfP h:t} eof] . cfh d vfGg . 3/df eft kfls;s]sf] 5 . ptf eft kmfNg' k5{ . otf tkfO{x? nfO{ l7s kf/]/ ksfPsf] vfgf vfP/ ptf lsg v]/ kmfNg] < 6f9f klg 5}g . Tolx g]/ t xf] gL Û s'g} lbg vfpFnf gL Û cfh s/ gugf]{; Æ lx/fnfnn] eg] . æeft gvfg] eP, Ps rf]S6f df;' vfP/ hfgf]; . a:gf];, d lnP/ cfpF5' .Æ cgdf]nsL cfdfn] leqlt/ hfFb} elgg . s]xL ;do kl5 lx/fnfn cfkmgf] 3/lt/ nfu] . cgdf]nsf] kl/jf/ klg vfgf vfg] t/v/df nfUof] . -#_ cgdf]n / /flugLsf] bfDkTo hLjgn] kGw|f“} a;Gt kf/ u/]sf] lyof] . pgLx?sL 5f]/L l;Dkn t]x| jif{sL lyO{, hf] ;]G6 d]l/h :s'ndf cf7 sIffdf k9b} lyO{ . cgdf]n / /flugLsf] hLjg /dfOnf];Fu rln/ x]sf] lyof] . cgdf]n dxf/fhuGh lzIf0f c:ktfndf l;lgo/ 8fS6/ sf] ?kdf sfo{/t lyof] eg] /flugL jL/ c:ktfnsf] k|;'lt jf8{df ;'kl/ G6]G86sf] ?kdf sfo{/t lyO{ . pgLx?n] sf7df8f}Fsf] ;t'ªundf rf/ tNnf ePsf] cfw'lgs aªunf lgdf{0f u/]sf lyP . cgdf]nsf afa'cfdf lrtjfgd} a:y]] . plgx? sf7df8f}Fdf 5f]/fa'xf/L;Fu a:g dfg]gg .
  • 82.
    pgLx?nfO{ lrtjg 6fF8Ls}cfkmgf] 3/ Kof/f] lyof] . To;}n] cgdf]nn] cfdfafa'sf] ;xof]u ug{ Pp6f dfG5] /flvlbPsf] lyof] dfl;s kGw| xhf/ tnj lbP/ . vfgkLg vfP/ kGw|xhf/ kfpg' u/La g]kfnLsf nflu l7s} t xf] . cgdf]nn] hjfx/nfn g]x? ljZj ljbofno lbNnLaf6 sfl8{of]nhLdf Pd=8L= ul/;s]sf] lyof] . p;nfO{ uªufnfn x[bo s]Gb| af“;jf/Ldf cfpFg lgs} cfu|x ePsf] lyof], t/ p;n] dxf/fh uGh 5f]8g rfx]g . p d'6' ;DalGw ljz]]if1x?df g]kfndf bz hgf 8fS6/ x?df ulgGYof] . /flugLn] klg ufOgf]nhLdf lq=lj=af6} Pd=l8= u/]sL lyO{ . clxn] pgLx?n] Pp6f k|fOe]6 xl:k6ndf klg nufgL u/]sf lyP . pgLx?n] dfl;s kfFr nfv cfDbfgL uy{] . o:t} ;dodf cgdf]nnfO{ d'6' 6«fG;KnfG6]zg ;DaGwL Ps xKt] cGt/f{li6«o ;]ldgf/df efu lng ;o'St /fHo cd]l/sfsf] /fhwfgL jfl;ª6g l8=;L=df k7fpg] eof] g]kfn ;/sf/n] . p;nfO{ Psk6s cd]l/sf x]g{ hfg] OR5f lyof], /fd|} nfUof] . o;} lgx'Fdf cd]l/sf x]g{] of]hgf agfof], p;n] . /flugL / 5f]/L l;Dkn klg cfkmg} vr{df cd]l/ sf 3'Dg hfg] eP . Ps xKtf jfl;ª6g l8=l;=df /xFbf ToxfFsf d'Vo ko{6sLo 7fpFx? x]g{], csf{] Ps xKtf 6]S;f; uP/ kljq;Fu a:g] / p;}sf] ;xof]udf u|ofG8 Sofgg, u|]6n]s, gfou|fkmfN;, :6]Ro' ckm lnj6L{, xfj8{ ljZj ljbofn cflb 7fpFx? cjnf]sg ug{] of]hgf agfof] . ToxL cg';f/ b'aO{ 6«flGh6 kf/]/ ltgj6f Kn]g l6s6 a's u¥of] . ToxL of]hgf cg';f/ kljq;Fu kmf]g ;Dks{ ubf{ ;Dks{ x'g ;s]g . km];a's, 6j'6/df klg kljq ;Dks{df cfPg . cgdf]nn] kljqsf] 3/ lrtjgdf ;Dks{ u¥of] . ToxfFaf6 hfgsf/L ldNof] sL kljqn] rf/ jif{ cl3 b]lv k};f k7fpg 5f]8]sf] /x]5 . kmf]g ;Dks{ eg] gf} dlxgf klxn] ;Dd x'g] u/]sf] / To;kl5 gePsf] atfP, kljqsf] a'jfn] . a'xf/L/ gftL;Fu eg] kmf]gdf k6s k6s s'/fsfgL x'g] u/]sf] hfgsf/L lbP . pgL;Fu kljqsf] kTgLsf] kmf]g gDa/= dfu]/ cgdf]nn] kmf]g nufof] .
  • 83.
    kljqsL :jf:gL sf]l/ogs]6L /xL5 . p;sf] gfd l;glhg /x]5 . l;ghLgaf6 yfxf eof] sL klaqn] p;Fu ;DaGw ljR5]b ul/;s]sf] lyof] . ;DaGw ljR5]b u/]kl5 kljqn] 5f]/fsf] kfngkf]if0f cfkm} ug{] egL lhDdf lnPsf] t/ Ps lbg 5f]/fnfO{ l;glhgsf] 9f]sfdf 5f]8]/ a]kTtf ePsf] atfO{ . To;kl5 afWotfa; 5f]/fnfO{ cfkm};Fu /fv]/ kfngkf]if0f ul//x]sL lyO{ . kljqsf] a'af cfdfn] kmf]g ubf{ hlxn] klg aflx/ uPsf] eGbL /xL5 lsgsL kljq efu]/ uof] elg lbof] eg] 3/df kL/ kg{] lyof] . 3/sf dfG5]nfO{ kL/ gk/f]; eg]/ ;DaGw ljR5]b ePsf] / kljq x/fPsf] s'/f eg]sL /lxg5 . kljqsf] kTtf nfu]g . cgdf]nsf] jfl;ª6g l8=;L=df ;ft lbg] ;]ldgf/df efu lng] qmddf ef/tLo, kfls:tfgL / aªunfb]zL 8fS6/x?;Fu lrghfg eof] . pgLx?;Fu} jfl;ª6g l8=l;=sf ljleGg e f u d f 3 ' d f p g n U o f ] 5 f ] / L / : j f : g L n f O { . tL ;fyLx? ;]ldgf/ ;lsPkl5 t'?Gt} kmsL{xfn] t/ cgdf]nsf kl/jf/ sf] l6s6 Ps xKtf kl5 lyof] . Ps xKtf ;Dd jfl;ª6g l8=l;=d} slt a:g' < glrg]sf] 7fpFdf 3'Dg klg stf hfg] < sf]xL g]kfnLx? klg e]l6Pgg . p;n] st} g st} t 3'Dg hfg} k¥of] . nf]Ug] :jf:gLsf] ;Nnfx cg';f/ Go'of]s{ ;x/lt/ hfg] of]hgf agfP . ljxfgsf] bz ah] lxF8]sf] a; gf} 306fdf ;fFem ;ft ah] Go'of]s{ cfOk'Uof] . pgLx? xf]6n vf]Hb} hfFbf g]kfnLx?n] g} vf]n]sf] xf]6n cGgk'0f{ e]l6of] . o;}df af; a;] . b'O{ a]8sf] ?d k|ltlbg bO{ ;o 8n/ / vfgfsf] k|ltJolSt b'O{ 5fssf] ;o 8n/ . lrof gf:tf tyf yk kl/sf/sf] cnu d"No nfUg] . xf]6nsf] sf]7f eg] /fd|f] lyof] . l;Dkn xfd|f] 3/ cfPh:t} nfUof] eg]/ aflx/ leq ug{ yfnL . xf]6nsf] aflx/ 7"nf] j/fG8f lyof], hxfFaf6 d]rdf a;]/ rf/}lt/sf] b[Zo cjnf]sg ub{} lrof lkpg ;lsGYof] . sf]7fdf lgz'Ns jfOkmfO{, l6eL, jfy?d tyf Oo/ sl08;G8 lyof] .
  • 84.
    bf];|f] lbg ljxfg}pgLx? :6ofRo' ckm lnj6L{ x]g{ uP, km]/Ldf r9]/ . of] ;d'b|sf] lardf /x]sf] ;fgf] 6fk'df cjl:yt lyof] . h;nfO{ bf];|f] ljZjo'4 kl5 k|mfG;n] pkxf/ lbPsf] lyof] . cgdf]n, p;sL kTgL /flugL / 5f]/L l;Dknsf] kfgL hxfh r9]sf] klxnf] cg'ej ePsf]n] lgs} /f]dfl~rt eP . l;Dknn] lgs} tl:j/x? lvrL . otfptf bu'/L . Toxf“af6 kms{]kl5 Pp6f xf]6ndf l5/]/ lkHhf vfP, clg PDkfo/ :6]6 ljlN8ª r9] . k|lt JolSt 5lAa; 8n/ lt/]/ Ps ;o b'O{ tn] of] ljlN8ªsf] *^ tnf ;Dd dfq r9g kfObf] /x]5 . ToxfFaf6 Go'of]s{sf] clwsf+z efu cjnf]sg ug{ ;lsGYof] . clg ;]K6]Dj/ !! df cf];fdf ljg nfb]gn] Wj:t kf/]sf] 6jLg 6fj/ ePsf] 7fpFdf lgdf{0f ul/Psf] :d[lt kfs{ cjnf]sg ug{ uPF, hxfF b'j} ejgsf] :yfgdf em/ 0ffx? lgdf{0f ul/Psf] / To; 36gfdf ToxfF j/kl/sf ;Dk"0f{ ?v lj? jfx? klg Wj:t ePsf /x]5g . To; 36gfdf Pp6f dfq ?v afFr]sf] /x]5 . To; ?vnfO{ chDj/L ?v eg]/ lgs} :ofxf/ u/L / flvPsf] lyof] . Tof] lbg O:6 gbLdf agfPsf] k'/fgf] ljzfn k'nsf] cjnf]sg klg u/F] . ef]nL kN6 ljxfg st} uPgg . ljxfgsf] vfgf a;]s} xf]6ndf vfP . lbpF;f] Go'of]s{sf] ;aeGbf 7"nf] kfs{ ;]G6«n kfs{lt/ 3'Dg uP . kfs{sf] k'/} efu e|d0f ug{ k}bn hfFbf ;Dej lyPg uf8L jf jUuLdf hfg' kYof]{] . s'g} dflg;x? tnfpdf 8'ªuf zo/ ub{} lyP, st} gf6s rln/x]sf] lyof], st} r6s]n] r6s b]vfpFYof], sfn]x? uLt ufpFy] / zf/Ll/s cEof;x? uy{] . 7fpF7fpFdf ko{6sx?sf] lrqx? agfpg] JolStx? a;]sf lyP . cgdf]nn] bz 8n/ lt/]/ 5f]/Lsf] tl:j/ agfpg nufof] . kfs{sf] u]6df :jtGqtfsf] d'tL{ ag]sf JolStx? plePsf lyP . ltgLx?;Fu kmf]6f] lng] JolStx? nfOg nfu]sf lyP . kmf]6f] lvr]kl5 tL d'lt{ ag]sf JolStnfO{ @ b]lv % 8n/ lbg' kYof]{ . kfs{af6 lg:sbf ck/fGxsf] tLg ah]sf] lyof] . xf]6n dflnsn] lbPsf] ufO8a's cg';f/ ca pgLx? 6fOD; :Sjfo/ x]g{ hfg] larf/ u/] .
  • 85.
    Go'of]s{sf] 6fOD; :Sjfo/dfk|ltlbg bz nfv dflgx? hDdf x'G5g . dflg;x? dflg; x]g{ cfpF5g . To;}n] dflg;sf] ;ªVof a9L/ xG5 . rf/}lt/sf ;o tnfsf cUnf ejgx?sf] aLrdf /x]sf] rf]s tL ejgx?df /flvPsf ljzfn xf]l/ªu af]8{x?n] ubf{ /ft lbg rsfrf}w eO/xG5 . st} uLt ufog 5, st} g[To rNb}5, st} clego, r6s rNb}5 . s'g} JolSt l8:g] cfj/sf kfqx?, ;'k/ Dofg, :kfO8/ Dofg, Jof6Dofg cflb ag]sf 5g . s'g} :jtGqtfsf] e"tL{ ag]sf 5g . s'g} lxdefn', lrDkf~hL, lxd lrt'jf, d]dy ag]sf 5g . ltg};Fu tl:j/ lvrfpg]x?sf] eL8 5 . b'O{÷rf/ hgf k'?ifx? / b'O{ hgf dlxnfx? cfkmgf] z/L/df k]lG6ªu u/fP/, ;jf{ªu gUg 5g . ltgLx?sf] z/L/df sk8fsf] Pp6f 6'qmf klg 5}g . tL gUg k'?if / dlxnfx?;Fu klg tl:j/ lvrfpg]sf] nfOg 5 . dflg;sf] cf–cfkmgf] ;f}v xf] . o:t} 5 . tL ;jf{ªu gUg k'?ifx? dWo] Pshgf k'?iflt/ cf}NofpFb} cfgdf]nn] eGof] æ/flugL Tof] dflg;lt/ x]/ t ÛÆ /flugLn] l/;fpFb} egL æ5L Û s] b]vfPsf] xf]nf < nfh z/d x/ fPsf] dfG5] . 5f]/L ;Fu} 5 eGg] s'/f klg yfxf geP h:tf] .Æ p;n] cfFvf tb{} csf{]lt/ d'G6f] kmsf{O . æTof] xf]Og s] . Tof] dflg; stf stf lrg] h:t} nfu]sf]n] eg]sf] x'“ . Tof] dflg;nfO{ d}n] st} b]v] h:t} nfu]sf] 5 . ;fFRr} xf] . d}n] ltdLnfO{ lh:SofPsf] xf]Og . Psk6s x]/ t ÛÆ p;n] k'gM s/ u¥of] . ædfd' x]l/:of] t, Tof] dflg; g]kfnL h:t} b]lvb}5 .Æ l;Dknn] klg ToxL dflg;lt/ Ozf/f ub}{ egL . æltdL afa'5f]/L /fd|f s'/f x]5f}{ / < d x]lb{g . x]/ ltdLx? nfh gePsfx? .Æ /flugL k'gM l/;fO{ . æltdL s'/} ga'em]/ l/;fp5of}F . Ps k6s dfgjLo gftfn] x]/ t ;xL, Tof] dfG5]nfO{ . dnfO{ ;Demgf cfO{/x]sf] 5}g . ltd|f] ;Demgfdf kSs} cfpF5 xf]nf . Tof] dfG5] xfd|} lrg]hfg]sf] h:tf] nfUb}5 .Æ cgdf]nn] /flugLnfO{ cg'/f]w u¥of] .
  • 86.
    cgdf]nsf afa'5f]/L ToxLdfG5]lt/ lgofn]/ x]b}{ lyP . /flugLn] klg afa'5f]/Ln] yfxf gkfpg] u/L ss{] cfFvfn] Tof] dfG5]nfO{ x]/L . Tof] cªu|]hLdf s'/f ub{} lyof] . xfF;L/x]sf] lyof] . Tof];Fu dflg;x? tl:j/ lvrfO/x]sf lyP . b'O{ 8n/, rf/ 8n/, kfFr8n/ lbGy] . p;n] d'77Ldf /fVb} hfGYof] . Tof] dfG5]sf] z/L/ /ftf], xl/of], kx]Fnf], sfnf], ;]tf] yl/ y/Lsf /ªun] /ªufO{Psf]n] d'tL{ h:tf] b]lvPsf] lyof] . /flugLnfO{ klg Tof] dfG5]nfO{ stf b]v]F h:tf], lrg] h:tf] nfUof] . sxfF b]v]sf] xf]nf eg]/ an u/]/ ;f]Rg yfnL . w]/} j]/ ;f]Rbf p;sf] lbdfudf emjf66 kljqsf] cg'xf/ b]vf k¥of] . p em;ªu x'Fb} cgdf]n lt/ kmsL{ / cgdf]nnfO{ xftn] 3r3RofpFb} egL æcgdf]n, s] crDd xf] < Tof] t xfd|f] 6fF8Ls} ;fyL kljq h:tf] kf] nfUb}5 dnfO{ t . x]/ t Û x]/ . To;sf] xF;fO{ 7ofSs} p:t} 5 . cUnf] klg TolTts} xf] .Æ æcF=======xf], xf], pxL xf] dnfO{ klg ofb cfof] . xf] kSs} Tof] kljq g} xf] . s;/L o:tf] kltt sfd ug{ yfNof] t To;n] < g]kfndf Toqf] wg ;DklTt, dfg, ;Ddfg ePsf] 8fS6/ h:tf] pRr bIf JolSt cd]l/ sfdf cfP/ b'O{ 8n/sf] nflu OHht a]rL/x]sf] 5 . cfˆgf] OHht t df6f]df ldnfof], ldnfof], xfdL g]kfnLsf] dfg k|lti7fdf ;d]t 7]; k'¥ofO /x]sf] 5 . s] p;n] sdfP/ g]kfndf k7fPsf] k};f o;} u/L sdfPsf] xf]nf < s] Tof] kljq g} xf] t < ls d]/f cfFvf lt/ld/fPsf x'g < p;sf] cg'xf/ ;Fu ldNg] csf{] sf]xL JolSt xf]nf < s] ljb]zdf a:g] g]kfnLx?sf] o:t} xljut xf]nf <Æ cgdf]n af]Nb} lyof] . æafaf, Tof] sf] dfG5] xf] <Æ l;Dknn] ;f]wL . æd klg cndNn k/]sf] 5' . Tof] d]/f] ;fyL kljq h:t} nflu/ x]5 . of] s'/f s;}NfO{ geg x} 5f]/L .Æ cgdf]nn] 5f]/Lsf] skfn d';fb{} eGof] . æx'G5 afaf, d elGbg .Æ l;Dknn] egL .
  • 87.
    æcgdf]n, /ft kg{yfnL ;Sof] . hfpF ca xf]6nlt/ . gq cFWof/ f]df x/fpg] 5f}F xf]6n kTtf gnufP/ .Æ /flugL Soflagsf] dfly a;]sL lyO{, p7b} egL . æ/flugL, ltdL / l;Dkn xf]6nlt/ hfFb} u/ . d Tof] dfG5] klaq xf] sL xf]Og, kTtf nufP/ cfFp5' . p olb klaq g} /x]5 eg]d p;nfO{ klg lnP/ cfFp5' .Æ eGof] cgdf]nn] . /flugLn] l/;fpFb} egL æltdL cy{ g Joy{sf] s'/f gu/ x} . kljq g} eP klg xfdLnfO{ s] km/s k5{ / < p;sf] cfkmgf] hLjg xf] . p;n] cfkmgf] OR5f cg';f/ cfkmgf] hLjg rnfpg kfpg' k5{ . ltdLn] lsg lardf l8:6j{ u5f{} <Æ æ/flugL, ltdLn] o:tf] eGg ;'xfpFb}g . ltdL / d g]kfnsf lhDd]jf/ gful/s xf}F . d kljqnfO{ o:tf] kltt sfo{ ug{ lbGg . d p;nfO{ of] gf/sLo hLjgaf6 d'St u/]/ g]kfn lnP/ hfG5' . ltdL d]/ f] k|Lo ;ªuLgL xf} . dnfO{ cfkmgf] st{Jo ug{af6 g/f]s . ltdLn] o:tf] sfo{df dnfO{ ;xof]u ug'{k5{ . ltdL PSn} xf]6]n hfg ;lSbgf} eg] ltdLx? oxL a; . d Tof] dfG5] slt v]/ oxfFaf6 stf hfG5, kv{]/ a: 5' . clg kl5 kl5 p;sf] 8]/flt/ hfG5' / jf:tljs s'/f a'em]/ sfd u5{' .Æ cgdf]nn] /flulglt/ x]b}{ eGof] . /flugLn] Rof7Lb} egL æltd|f] ln8] l9kL b]v]/ d jfSs eO;s]“ . ltdL Tof] dfG5]sf] kl5 kl5 hfp . Tof] h:t} dfu]/ vfp . xfdL hfG5f}F . ltdL guP klg ef]nL xfdL jfl;ª6g hfg]5f}F . ltdL h] dg nfU5 u/ .Æ /flugL 5f]/Lsf] xft ;dft]/ 8f]¥ofpFb} rfF8f] rfF8f] l;9L cf]ln{g yfnL . cgdf]n s]xL af]n]g . ToxL a;L/xof] . ;fFemsf] cf7 ahL;s]sf] lyof] . c“Wof/f] ePklg 6fOD; :Sjfo/ df lemnLldnL lyof] . cgdf]n kljqsf] 8]/ftkm{ hfg] ;dosf] kvf{Odf lyof] . t/ kljq cem} klg ljleGg JolStx?;Fu tl:j/ lvrfpFb} 8n/
  • 88.
    sdfpFb} lyof] .p cem} cfkmgf] 8]/ftkm{ hfg] ;'/df lyPg . dflg;x? p;nfO{ b'O{ 8n/, rf/ 8n/, kfFr 8n/ lbGy]F . p dVv lyof] . cgdf]nsf] w}o{tf x/fpFb} uPsf] lyof] . /ft l5lKkb} lyof] . /flugL l/;fP/ uPsL lyO{ . xf]6n k'uL sL k'lug < p clw/ x'Fb} lyof] . ca p;n] kljqnfO{ af]nfpg} k¥of] eg]/ p;sf] glhs} uP/ g]kfnLdf eGof] ætkfO{ g]kfnL xf]Og <Æ kljq em:s]/ cgdf]nlt/ x]¥of] t/ t'?Gt ;Dxflnof] . p;n] cgdf]nn] eg]sf] s'/f ga'em] em} clego u¥of] clg k'gM cfkmg} sfddf Jo:t x'g vf]Hof] . cgdf]nn] klg kljqn] jf:tljstf n'sfof] eg] a'emof] . p;n] xf/ gdfgL cªu|]hLdf eGof] æx]nf] ld:6/, cf/ o' g]kfnL <Æ ægf]===gf]=====cfO{ Pd g6 g]kfnL, cfO Pd a|flhlnog . x' cf/ o' <Æ kljqn] eGof] . cgdf]nn] cfkm'lt/ b]vfpFb} eGof] æcfO{ Pd g]kfnL, cfO{ Pd cgdf]n, of]/ a]:6 k|m]08 cgdf]n . o' cf/ kljq, o' cf/ cN;f] g]kfnL .Æ cgdf]nn] p lt/ klg cf}nf b]vfof] . æXjf6 gf]G;]G;, x' cf/ o' < cfO{ Pd g6 kljq . cfO{ Pd hf]gfyg dfs{; . 8f]G6 l8:6j{ dL .Æ kljqn] l/;fpFb} eGof] . æltdL kljq xf}F . lrtjgsf] 6fF8L ahf/sf] :yfoL jfl;Gbf lx/ fnfnsf 5f]/f xf}F ltdL . d ltd|f] ;fyL cgdf]n x' . ltdL / d la; jif{ ;Fu} a;]sf 5fF}, Pp6f 7fpFdf v]n]sf 5f}F, ;'v b'vdf xfF;]sf 5f}, /f]Psf 5f} . d ltdLnfO{ h:tf] cj:yfdf klg 7Dofpg ;S5' . d]/f] cfFvfn] dnfO{ wf]sf lbPsf 5}gg . ltdL dnfO{ 5sfpg ;Sb}gf}F . clego gu/ . jf:tljs cj:yfdf cfp .Æ cgdf]nn] g]kfnLdf eGof] . ægf]=====gf]====Æ eGb} kljq efUg vf]Hof] . cgdf]nn] efUbf efUb} p;sf] kfv'/f ;dftL xfNof] . p;n] kljqnfO{ cFufnf] xfNb} eGof] ækljq ltdL lgs} /fd|f] 8fS6/ xf}F . g]kfndf ltd|f] 7'nf] dfg ;Ddfg 5 . ltdLn] cl:6of]nhL h:tf] dxTjk"0f{ If]qdf ljz]if1tf xfFl;n u/]sf
  • 89.
    5f} . ltdLnfO{oxfF o;/L a:g ;'xfpFb}g . ltdL o:tf] sfddf nfu]sf xf}nf eGg] s'/f d}n] ;f]r]sf] lyOg . ltdL dnfO{ df/ jf sf6, d ltdLnfO{ 5f]8lbg . Pp6f ;fyLsf] gftfn] ltd|f] OHht hf]ufpg' d]/f] st{Jo xf] . lx8 ltd|f] 8]/fdf hfpF . cfkmgf] 3/ agfPsf 5f} eg] dnfO{ cfkmgf] 3/df n}hfp . d ltd|f] ;Dk"0f{ s'/f ;'Gg rfxG5' . of] sfd /fd|f] xf]Og eGg] s'/fdf d ljZj:t 5' . of] sfo{af6 d'St u/fpg d]/f] as{tn] EofP ;Dd ltdLnfO{ x/t/xsf] dbt ug{ tof/ 5' . t/ o;/L tNnf] bhf{sf] sfd ug{ eg] lbGg . of] sfdaf6 hlt g} w]/} sdfO{ xf];, of] sfd ltdLn] 5f]8g} kb{5 . Æ kljq sdhf]/ aGb} uof] . ca cgdf]nnfO{ 5sfpg ;lsb}g eGg] a'emof] p;n] . xftdf ;fgf] kz{ lyof] . z/L/ ;jf{ªu gfªuf] / ljleGg /ªux?n] /ªluPsf] lyof] . p;n] ?b} cg'go ljgo ug{ yfNof] .æcgdf]n ltdL oxfF lsg cfof} < ltdL afx]s c? s'g} JolStn] dnfO{ lrGg] lyPg . dnfO{ oxL cj:yfdf 5f]8L b]p cgdf]n . ltdL hfp . d ltdL;Fu hLjgdf klxnf] rf]l6 cg'go ub{5' sL of] s'/f s;};Fu gegL b]p . /flulg;Fu klg geg . of] d]/f] cGt/x[boaf6 lg:s]sf] cg'/f]w xf] . d ltd|f] nflu, d]/f] cfdfafa'sf] nflu / g]kfnsf] nflu dl/;s“] . d ca cfkmgf] ;SsnL ?kdf kms{g ;lSbg . Tof] b]z h;n] dnfO{ 5fqj[lTtdf 8fS6/ k9fO{ of]Uo agfof], To;}nfO{ 5f]8]/ efu]sf] kfksf] kmn ef]Ub}5' d . d]/f] ljGtL 5, ltdL hfpF .Æ cgdf]nn] eGof] ækljq ltdL :jfledfgL g]kfnL xf} . of] dflg;x? sf] dxf;fu/df g/f]p . lx8 ltd|f] cfjf;df hfp . d cfh ltdL;Fu} vfgf vfG5', ltdL;Fu} a:5' . ToxL a;]/ s'/f u/f}Fnf . x'g t /flugL / d]/L 5f]/L l;Dkn xf]6ndf PSn} 5g . t} klg ltdLNffO{ o:tf] xfntdf 5f]8]/ d hfg ;lSbg . lxF8 .Æ æd]/f] sxfF 3/ x'g' < d]/f] cfjf; st} 5}g . g t d]/f] 8]/f g} 5 . Pp6f bofn' cd]l/sgsf] df]6/ Uof/]hsf] 5]psf] l58Ldf a:5' d . d ltdLnfO{ ToxfF n}hfg ;lSbg . d]/f] a]HhtL gu/ cgdf]n . d]/f] x}
  • 90.
    l;ot lsg x]5f{}< d ltd|f] kfp x'G5' . dnfO{ oxL cj:yfdf 5f]8L b]p . ltdL hfp .Æ kljqn] cgdf]nsf] kfp 5'g vf]Hb} ljlGt u¥of] . cgdf]nn] kfp 5'g lbPg . p;n] cFufnf]df emg s:b} eGof] æs] ltdL;Fu nufpg] sk8f 5 < 5 eg] d ltd|f] 8]/fsf] aflx/} a;'nf . ltdL sk8f nufP/ cfp . sk8f g} 5}g eg] lx8 d lsgLlbG5', k;ndf hfp . d ltdLnfO{ d]/f] xf]6ndf lnP/ hfG5' . ToxfF d]/L kTgL / 5f]/L 5g . ToxL a;]/ s'/f u/f}Fnf .Æ kljq cufl8 nfUof] . p;sf] kl5 cgdf]n lx8g yfNof] . ;8sdf rxnkxn sd} lyof] . s]xL ;do ;8sdf lx8]/ pgLx? cf]e/x]8 la| hdf r9]F . ToxfFaf6 blIf0f tkm{ lx8]/ P6nflG6s dxf;fu/sf] lsgf/df k'u] . lsgf/} lsgf/ Ps lsnf]ld6/ lx8]kl5 Pp6f c;Ltnfsf] lalN8ªsf] sDkfp08df k|j]z u/] . To; lalN8ªsf] uf8L kfls{ªsf] klZrd tkm{ Pp6f ;fgf] sf]7fdf kljqsf] 8]/f lyof] . 8]/fdf ;fgf] ljbo't r'Nxf], Pp6f k|mLh, s]xL efF8fs'8f, ;fgf] b/fh / Pshgf d'l:snn] ;'Tg ldNg] knªu lyof], h;df la:t/f / Anfªs]6 k6ofP/ /flvPsf] lyof] . sf]7fdf uPkl5 kljqn] glhs} / x]sf] ;fj{hlgs jfy?ddf uP/ g'xfof] . sk8f nufof] . cgdf]n knªudf al;/xof] . kljqn] lrof tof/ u¥of] . b'j}n] lrof lkP . kljqsf] cj:yf lgs} lrGtfhgs lyof] . of] b]v]/ cgdf]nn] eGof] ækljq ltdL g]kfnsf bIf / pRr :t/sf hgzlSt xf} . xfd|f] b]zdf dfq xf]Og, ;+;f/ e/L ltdL h:tf] of]Uo 8fS6/sf] lgs} vfFrf] 5 . g]kfndf ltdLn] g} hf]8]sf] / k'Vof}{nL u/L lgs} ;DklTt 5 . ltdLnfO{ of] sfd ug{] k|]/0ff s;/L cfof] < slxn] b]lv o:tf] sfo{df nfUof} < ls ;'? b]lv g} oxL sfd ug{ yfn]sf lyof} <Æ kljqn] cfFz' k'5b} eGof] æd s;/L atfpF cgdf]n < d rf}w jif{ cl3 Pd=8L= ug{ cd]l/sf l5bf{ 7'n7'nf ;kgf b]v]sf] lyP . Pd=l8= ug{] ;dodf dfl;s b'O{ xhf/ kfFr ;o 8n/ 5fqj[lTt kfpFy] . Tof] k};faf6 arfP/ 3/lt/ klg k7fpg yfn]“. Pd=l8= u/]kl5 /fd|f]
  • 91.
    ha ldn]sf] lyof]. dfl;s kGb| xhf/ 8n/ kfpFy] . dlxgfsf] bz xhf/ 8n/ t g]kfndf k7fpFy] . Tof] sDkgLdf sl/a @ jif{ sfd u/] . To;kl5 dfl;s !& xhf/ 8n/df csf{] 7fpFdf sfd ug{ yfn] . ToxL ;dodf blIf0f sf]l/ofsL cd]l/sfdf k9g cfPsL g;{;Fu ljjfx klg u/“] . km]/L b'O{ jif{df sDkgL kl/jt{g u/]“ . u|Lg sf8{sf nflu k| lqmof cufl8 a9fpg] ;f]Rbf ;f]Rb} ePg . yfx} gkfO{ bz jif{ ljt]5 . ptf l;ghLgsf] klg u|Lgsf8{ ePsf] lyPg . l;ghLgsf] le;fsf] Dofb ;lsPkl5 kL=Pr=8L= ug{ yfnL . d]/f] le;fsf] Dofb ;lsPkl5 sDkgLn] sfdaf6 lgsfnL lbof] . d gofF ljifodf k9gsf nflu egf{ klg ePsf] lyOg . l;ghLgs} :6of6;df a;]/ km'6s/ sfd ug{ yfn+] . l8kf6{d]G6n :6f]/df sfd ldNof] . ToxfF dfl;s !%)) 8n/ dfq kfpy] . o;af6 xfd|f] kl/jf/nfO{ vr{ wfGg d'l:sn eof] . kl5 5f]/f klg eof] . k'/fgf] arfPsf] k}:ff klg ;lsb} uof] . 3/df cfly{s cefj ePkl5 ;}tfgn] af; u5{ eG5g . d]/f] / l;ghLgsf] lardf To:t} eof] . k|To]s lbg snx x'g yfNof] . cGtdf xfdL ;DaGw ljR5]b ug{] lg0f{odf k'Uof} . l;6L xnaf6 ;DaGw ljR5]b ul/ kms{bf dnfO{ Ps dlxgf leq cd]l/sf 5f]8g] k'hL{ lbOPsf] lyof] . l;ghLg;Fu klg s'g} cfDbfgLsf] ;|f]t lyPg . lbgsf] rf/ 306f xf]6ndf sfd u/]/ dfl;s afx| ;o 8n/ sdfpyL . To;}n] 5f]/fnfO{ ;fydf /fVg dflgg . 5f]/f klg d ;Fu} g]kfn kms{g' kg{] eof] . d}n] rf/ jif{sf] 5f]/fnfO{ ;fydf lnP/ xf]6ndf af; a;“] . cfkm';Fu ePsf ;a} ;fdu|L a]Rbf aNntNn b'O{ xhf/ 8n/ h'6fpg ;s]“ . xf]6nsf] ljn ltbf{ g]kfnsf] nflu l6s6 lng] k};f klg ar]g . 3/df kmf]g u/]/ k}:ff dfUg klg nfh nfUof] . s]xL lbg Hofnfbf/Ldf sfd ug{] / l6s6sf] k};f h'6fpg] ;f]r]/ sfd vf]h“] . dfl;s !&)) 8n/ eGbf a9L sdfpg ;Sg] sfd kfOg . Tolt k};fn] t b'O{ afa'5f]/fnfO{ Ps dlxgf ;Dd vfg a:g klg gk'Ug] eof] . s]
  • 92.
    k};f aRYof] /< cGtdf Ps /ft 5f]/fnfO{ l;ghLgsf] 8]/fsf] aflx/ 9f]sfdf 5f]8]/ ToxfFaf6 efu]“ . l;glhgn] jfWotfa; 5f]/fnfO{ :ofxf/L xf]nf eGg] s'/fdf 9'Ss x'g ;lsg . Ps lbg kmf]g u/]/ d Soflnkmf]lg{of Pp6f ;fyLsf]df uPsf] 5' . Ps xKtf 5f]/fnfO{ /fv, d kl5 cfP/ n}hfg] 5' eg]“ t/ d Go"of]s{lt/ xflgPF . Go"of]s{ cfO{ k'Ubf d;Fu kfFr;o 8n/ dfq afFsL lyof] . Go"of]s{ cfPkl5 klg w]/} 7fpFdf sfd vf]h] . st} klg /fd|f] sfd kfpg ;lsg . cfh eGbf gf} dlxgf cl3 b]lv olx sfd ub{} a;]sf] 5' . b}lgs b'O{;o 8n/ hlt sdfp5' . dlxgfsf] 5 xhf/ ;Dd sdfO{ x'G5 . To;df ;a} vr{, k]lG6ª vr{ s6fpbf klg cf}ift sdfO{ k|lt dlxgf b'O{ xhf/ t art ug{] u5'{ . oxL /sd d rfF8} 5f]/ fsf] kfng kf]if0f / lzIffsf] nflu l;ghLgnfO{ k7fpg] ;f]r]sf] 5' . 5f]/fsf] lzIff /fd|f] eof] eg] ef]nL c7f/ jif{ k"Ubf cd]l/sL gful/s aGof] eg] /fd|f] sfd kfpFg]5 . Tof] a]nf d]/f] klg u|Lgsf8{ x'g]5 . ca d}n] t]x| jif{ bM'v ug'{ kg{] 5 . To;kl5 d]/f] klg Joj:yf x'g]5 . oxL ;f]rfO{df of] sfo{df nfu]sf] x' . cfh ltdLn] dnfO{ lrGof} . of] s'/f dnfO{ /fd|f] nfu]sf] 5}g . ltdL hfp cgdf]n . dnfO{ oxL s'lxg b]p . d g]kfn kms{g klg ;lSbg . clxn] nfrf/ eP/ s] hfg' < d]/f] hLjg g/sdf 8'a]klg 5f]/fsf] hLjg g/sdf 8'Ag lbg] 5}g . ltdL hfpF . /flugL cflTtPsL xf]lng . l9nf gu/ .Æ æxf]Og kljq, of] x'g ;Sb}g . ltdL sd{7 o'jf xf} . ltdL /fd|f] dfG5] xf} . ltd|f] OdfGbfl/tf, d]xgtLkg, nugzLntf, w}o{tf k|;ªzf ug{ nfos 5 . kl/l:ylt gsf/fTds eP/ dfq of] cj:yfdf k'u]sf xf} . clxn] xfd|f] b]zdf klg sfd ug{]nfO{ /fd|f] sdfO{ x'G5 . g]kfndf ltdL h:tf w]/} 8fS6/sf] vfFrf] 5 . d}n] klg sf7df8fF}df Pp6f 3/ agfpg] afx]s s]xL ;DklTt hf]8]sf] 5}g . clxn] Pp6f gl;{ªu xf]ddf z]o/ xfn]sf] 5' . d ltdLnfO{ To;sf] k|d'v agfpg ;S5' . ;lsG5 eg]
  • 93.
    l;ghLgnfO{ klg lnP/hfpF . pgL klg g;{ /lx5g . To“xL sfd ug{]5g . of] s'O/]sf] b]zsf] w]/} dfof gu/ . a? d d]/f] l6s6 Ps xKtf kl5 ;f5'{ . ltd|f] 5f]/f / kTgL l;ghLgnfO{ klg g]kfndf lnP/ hfFp . l;ghLgn] dflggg eg] d dgfpg] k|of; u5'{ . ltdL / d ldn]/ sfd u¥of}+ eg] xfdL g]kfndf 7"nf] ;kmntf xft kfg{]5f}F . cl3 ltdLn] d]/f] uf]8f 5'g vf]h]sf lyof} . clxn] d ltd|f] kfp 5'G5' . ltdL g]kfn kms{g} kb{5 .Æ cgdf]nn] kljqsf] kfp 5'g vf]Hb} eGof] . kljqn] uf]8f 5'g lbPg . p;n] cgdf]nnfO{ cFufnf] xfn]/ 8fFsf] 5f]8]/ ?g yfNof] . cgdf]n klg /f]of] . b'a} ldq s]xL ;do /f]O/x] . s]xL ;dokl5 k'g cgdf]nn] g} eGof] ækljq, o;/L /f]P/ s]xL sfd 5} g . ltdLn] g]kfndf w]/} ;DklTt hf]8]sf 5f} . 6fF8L ahf/df 7'nf] 3/ 5. gf/fo0f 3f6df Pp6f 3/ / b'O{j6f 38]/L 5g . sf7df8f}df klg ltd|f] j'jfn] b'O{÷ltgj6f 38]/L lng' ePsf] 5 . ltd|f] efO{ OlGhlgo/ 5 . l9nf gu/, lx8 hfpF . d ltd|f] af/]df s;}nfO{ eGg] 5}g . d]/L kTgL /flugL clxn] lgs} lrGtfdf xf]lng . s]xL ;fdfg lng' 5 eg] lnP/ hfpF . lx8 d]/f] sf]7fdf . ToxL uP/ yk of]hgfx? agfpFnf .Æ kljq s]xL af]n]g . p;n] s]xL sfuhkq, sk8fx?, ;]leª d]l;g, P]gf, 6'ya|; cflb ;fdu|Lx? Jofudf /fVof] . 3/ dflnsnfO{ Ps dlxgfsf] clu|d ef8f lbP/ sf]7fsf] ;fFrf] a'emfof] . b'j} hgf ;fyLx? d]6«f]df r9]/ cgdf]nsf] xf]6nlt/ nfu] . !)= z/0ffyL{ O/fssf] pTt/L zx/ l6lqm6 cfw'lgs tl/sfn] l8hfOg ul/Psf] gd"gf zx/ xf] . of] aUbfbaf6 !$) lsnf] ld6/ pTt/ klZrd 6fOu|L; gbLsf] klZrdL lsgf/fdf a;]sf] ;'ljwf ;DkGg ;fgf] zx/ xf] . cnchf eGg] ;fgf] gu/ hxfF ;g !(#& df O/fssf tTsflng /
  • 94.
    fi6«klt ;bbfd x';]gsf]hGd ePsf] lyof], Toxfaf6 l6lqm6 zx/ dfq ! # lsnf]ld6/ 6f9f 5 . ;bbfd x'];gsf] hGdynf]af6 glhs} kg{] ePkl5 o; zx/df pgsf] cfFvf gkg{] s'/} ePg . pgn] o; zx/nfO{ k'gM ;+/ rgf u/L gd"gf zx/sf] ?kdf ljsf; ug{] of]hgf agfP . oxL of]hgf cg';f/ zx/df ;8s, k'n, vfg]kfgL, 9n lgsf;, ljh'nL, ;~rf/ h:tf ;'ljwfx?sf] ljsf; x'g yfNof] () sf] bzsdf . zx/ sf ;Dk"0f{ k'/fgf ;+/rgfx? x6fO{ rf}8f ;8sx?, kfs{x?, ;ªu|xfno, v]ns'b :6]l8od, z}lIfs ;+:yfx?, c:ktfnx?, gf6s 3/ tof/ ul/ of] . ;'bw vfg]kfgL, UofF;nfOg tyf ljbo'tsf] Joj:yf, ;/;kmfO{ / :jR5 x/fe/f jftfj/0fn] ubf{ of] zx/df k'u]kl5 :ju{sf] cg'e"lt x'GYof] . ToxfF @% xhf/ JolStx?n] Ps}k6s k|fy{gf ug{ ;Sg] dl:hbsf] lgdf{0f ul/of] . zx/sf] blIf0f k"j{ 6fOlu|; gbLsf] lsgf/df ;bbfd x';]gn] cfkmg} lgjf; tof/ u/]sf lyP . of] zx/nfO{ 7"nf 7"nf zx/x? af;/f, d;'n, lss'{s, aUbfb cflb;Fu ;8s, /]n / xjfO dfu{bjf/f hf]l8of] . dflg;sf] hLjg :t/ pRr x'g yfNof] . hldgsf] d"No cfsflzof] . b]zsf ljleGg 7fpFaf6 dflg;x? o; zx/df cfp“g yfn] . cfw'lgs xf]6]n, /]i6'/]G6, cfjf; Pl/of tyf ahf/x? lj:tf/ x'g yfn] . hg;ªVof j[blw x'Fb} Ps nfvaf6 bz jif{df @ nfv ^) xhf/ k'Uof] . cfly{s lqmofsnfkx? a9g yfn] . /fi6«klt ;bbfd x';]gsf] lgb{]zg / cNnfxtfnfsf] cflzjfb{n] of] zx/sf dflg;x? a]km'; {bL / ;'vL ag] . of] zx/ x]g{ O/fssf ljleGg efuaf6 / cGo b]zx? af6 ko{6sx? cfpFg yfn]sf]n] ko{6g Joj;fo km:6fpg yfNof] . t]n laqmLaf6 cfPsf] k};f ljsf; lgdf{0f / vfbofGg vl/bdf nufPsf]n] hgtfnfO{ ;'ky d"Nodf vfbofGg, nTtf sk8f, d]l;g/L pknAw u/ fOPsf] lyof] . dflg;x? pbof]uwGbf, vfgL, ko{6g, v]tL, oftfoft If]qdf nfu]/ dgUo] cfDbfgL uy{] . ;a} l6ls|6af;Lx? v';L / ;Gt'i6 lyP .
  • 95.
    ;g @))# dfr{dlxgfsf] clGtd ;Ktfx, lbpF;f] 3fdn] pu| ?k lnO;s]sf] lyof] . 3fdn] ;8sx? tfltg] qmd ;'? eO;s]sf] lyof] . dflg;x? lbpF;f]lt/ sd} dfq aflx/ lg:sGy] . ;8sdf klg ;jf/Lx? lbpF;f]df sd} b]lvGy] . ljxfg / ;fFemkv eg] ;8sx? el/e/fp x'Gy] . cfhef]nL cfsfzdf ;'k/ ;f]lgs ljdfgx? b]vf kg{ yfn]sf lyP . ad / uf]nfsf] cfjfh ;'lgg yfn]sf] lyof] . ;'k/ ;f]lgs ljdfgsf] cfjfh sfgdf kbf{ dflg;x? cfsfzlt/ x]y{] . To;a]nf ;Dd ljdfg gb]lvg] eO;s]sf] x'GYof] . dflg;x?sf] d'vaf6 yl/yl/sf s'/ fx? ;'lgGy] . aUbfb ljb]zLn] sAhf ul/;s], O/fssf t]n vfgLx? cd]l/sfn] sAhf ul/;sof], af;/f, d;'n h:tf 7"nf zx/x?df xhf/f}F dflg;x? d/]sf 5g . ;bbfdnfO{ ljb]zL ;]gfn] 3]/f xfnL ;Sof] cflb cflb . l6lqm6 zx/sf] k"j{df Pp6f d'l:nd k/Dk/fdf lgdf{0f ePsf] ltg tn] ejg lyof] . ToxL 3/df a:Yof] cSt/ x';]gsf] kl/jf/ . of] kl/jf/ df cSt/ x';]gsL kTgL kml/bf, 5f]/f] cNtfkm, 5f]/Lx? jflxbf / gflhdf lyP . hDdf kfFr hgfsf] kl/jf/ ;'vL lyof] . vfgf nufpgsf nflu s'g} sl7gfO{ lyPg . 5f]/fn] jUbfb ljZj ljbofnoaf6 ev{/ PdljP u/L kms{]sf] lyof] eg] b'a} 5f]/Lx? lss{'s zx/ df ;ªuLtdf :gfts ul/x]sf lyP . /dhfg kj{sf] cj;/df 5f]/Lx? klg 3/d} cfPsf]n] v';LofnLsf] dfxf]n lyof] . ;a} zx/jf;Lx? / dhfg kj{df /dfO/x]sf] cj:yfdf cfsfzdf o'bws ljdfgx?sf] u8u8fx6 ;'lgg yfNof] . a]n'sfsf] gdfhkl5 cSt/n] eg] æcNtfkm, clxn] xfd|f] b]z 7"nf] ;+s6df 5 . klZrdfx?n] xfd|f] b]zdf wfjf af]n]sf 5g . xfd|f] blIf0fdf /x]sf] ;fdfl/s dxTTjsf] 7"nf] ;x/ af;/f b'Zdgsf] sAhfdf uO ;Sof] /] Û ToxfFsf dxTTjk"0f{ snfs[ltx?, P]ltxfl;s dxTTjsf j:t'x? / k'/ftflTTjs j:t'x? ;a} Wj:t eO;s] /] Û kf}/fl0fs dxTTjsf o:tf j:t'x? Wj:t x''g' 7"nf] b'Mv nfUbf] s'/f xf] . clxn] b'Zdgx? /fhwfgL aUbfblt/ a9L/x]sf 5g . xfd|f]
  • 96.
    of] ;'Gb/ ;x/klg rfF8} b'Zdgsf] xftd kg{] 5 . xfdLn] xfd|f] hGde"dL 5f]8g' kg{]5 . o:tf] cj:yfdf xfdLn] s] ug'{knf{ < s]xL ;Nnfx ug'{ h?/L 5 . ca t}F eg, xfdL s] u/f}F <Æ ækfkf, xfdL pTt/df 5f}F . aUbfb xf¥of] eg] xfd|f] s]xL nfUg] 5} g . xfdL xfg{]5f}F . aUbfbn] lhTof] eg] xfdL lhTg] 5f} . b'Zdgsf] d'Vo zlSt clxn] blIf0fdf 5 . aUbfbn] g} o;sf] km};nf ug{] 5 . xfdL s] ug{ ;S5f} / <Æ cNtfkmn] cfsfz lt/ x]b{} eGof] . jflxbf glhs} a;]/ k':ts k9L/x]sL lyO{ . afa'5f]/f s'/f ug{ nfu]kl5 k':ts 6]j'ndf /fv]/ s'/f ;'Gg yfnL . cfkmgf] bfh'sf] s'/ f ;'g]/ p;n] egL æbfbf, oL klZrdfx?n] xfd|f] b]zdf lsg cfqmd0f u/]sf 5g < xfdLn] pgLx?sf] s] lauf/ u/]sf 5f}“ / <Æ cNtfkmn] alxgLlt/ x]¥of] / eGof] ætF o:tf s'/f a'emlbg; . pgLx? cfhaf6 xf]Og, ljut kfFr ;o jif{ b]lv ;+;f/nfO{ n'6b} cfPsf 5g . clxn] pgLx?n] xfd|f] /fi6«klt ;bbfd x';]gnfO{ / f;folgs / h}ljs xltof/ /fv]sf] e'm6f] cf/f]k nufP/ xfd|f] b ] z n f O { n ' 6 g c f P s f 5 g . o ' / f ] l k o g x ? cfkm"nfO{ cfw'lgs, ;Eo, :jtGqtf, ;dfgtf / dfgjtfsf kIfkftL eG5g t/ pgLx? slxn] klg ;Eo, cfw'lgs, ;dfgtf / dfgjtfsf kIfkftL ePgg . k|hftGq pgLx?sf] b]vfpg] bfFt dfq xf] . pgLx?n] k|hftGqsf] cf8df ;+;f/df cTofrf/ ub{} cfPsf 5g . pgLx?n] cd]l/ sLx?NffO{ n'6]/ ToxfFsf cflbjf;L /]8 OlG8ogx?nfO{ ;dfKt kf/] . ToxfFsf] efiff, wd{, ;+:s[lt, ;Eotf / snfnfO{ Wj:t kf/] . Plzof / clk|msfnfO{ n'6] . ca pgLx?n] n'6g afFsL /x]sf] c/asf] wtL{ d'lg / x]sf] k]6«f]lnod kbfy{ g} lyof] . ToxL xfd|f] wtL{ d'lg /x]sf] cd"No j:t' n'6gs} nflu logLx?n] of]hgfjbw ?kdf em'6f] cf/f]k nufpFb} cfqmd0f yfn]sf 5g . xfdL k|yd lgzfgfdf k/]sf 5f}F . xfdL kl5 cGo c/ ljog b]zx? klg o'/f]lkogx?sf] cfqmdgdf kg{] lglZrt 5 .Æ
  • 97.
    æo:tf] cj:yfdf lsgc/ljogx? cfk;df gldn]sf xf]nfg <Æ jflxbfn] k'gM k|Zg u/L . æc/asf hgtfx? ;a} Pstfsf kIfkftL 5g t/ oxfFsf :jfyL{ zf;sx?n] pgLx?nfO{ Ps x'g lbPsf 5}gg . oxfFsf zf;sx? lkmK6L lkmK6Lsf] l;bwfGtdf rn]sf 5g . cfwf cfkm' vfp, cfwf dflnsx?nfO{ v'jfp . Ps b'O{hgf o:tf zf;sx? ;Ttfdf k'U5g sL plgx? o'/f]lkogx?nfO{ cj1 ub{5g . o:tf JolStx? o'bwsf] ;fdgf ub{5g . clxn] ePsf] ToxL xf] .Æ æo;df t o'/f]lkog eGbf cd]l/sfs} g]t[Tj 5 xf]Og / <Æ æxf], t/ xfn cd]l/sf eg]/ ;+o'St /fHo cd]l/sfnfO{ a'emg] ul/ Psf] 5 . Tof] b]zsf ;Ttfwf/Lx? ;a} o'/f]ksf cfk|jfl;x? x'g . To;} sf/0f d}n] ltgLx?nfO{ o'/f]lkog eg]sf] x'F . jf:tljs cd]l/sL cflbjf;Lx?nfO t oL o'/f]lkogx?n] klxn] g} dfl/lbPsf lyP . afFr]sf yf]/} /]8 OlG8gx? clxn] klg clt si6 ;fWo ul/aLdf afFrL/x]sf 5g .Æ cNtfkmn] eGof] clg cln k/ cfdf glhs ;/]/ a:of] . kml/bfn] 5f]/fsf] skfn ;xnfOg . cSt/n] cNtfkmlt/ kms{]/ eg] æcNtfkm, xfd|f] b]z ;+;f/sf k| flrgtd ;Eotfx? dWo a]ljnf]lgog, ;'d]l/og tyf d];f]kf]6fldog ;Eotfsf] s]Gb| xf] . xfdL;Fu k|flrg, k'/ftflTjs dxTjsf] cd"No ;DklTt 5 . oL v}/]x? xfd|f] hldgd'lg /x]sf] vlgh t]n / xfdL;Fu /x]sf k'/ftflTjs dxTjsf j:t'x? n'6]/ n}hfg rfxG5g . oL j:t'x? arfpg' xfd|f] st{Jo xf] . To;}n] xhf/f}F O/fsLx? ax'/fli6«o ;]gf;Fu n8gsf nflu hfFb}5g . d klg o'bwdf hfG5' . tF 3/ ;dfn]; .Æ of] s'/f ;'g]/ kml/bfnfO{ lrGtf eof] . pgn] elgg æxh'/ of] s] eGb} x'g'x'G5 < xh"/ ljgf xfdL s;/L afFRg ;S5f} . o:tf s'/f gugf{]; . dxfg cNnfxdf ljZjf; ugf{]; . cNnfxtfnfn] xfd|f] /Iff ug{] 5g . xfdLnfO{ s]xL x'Fb}g . xfdL pTt/df 5f}F . xfdLn] s;}sf] s]xL ljuf/]sf
  • 98.
    5}gf}F . cNnfxn]xfd|f] enf] u?g . xfd|f]] 5f]/f ev{/ k9]/ cfPsf] 5 . d]/f] bfh'sf] a}Fs ckm c/ljofdf 7"nf] nufgL 5 . ToxL a}+sdf p;sf] hflu/sf nflu s'/f eO;s]sf] 5 . p;sf] nflu w]/} 7fpFaf6 ljjfxsf] s'/f cfPsf] 5 . rfF8} lgsfx u/f}+nf . 5f]/Lx?sf] nflu klg /fd|f] 7fpFdf ljjfx ug{] kSsf eO;s]sf] 5 . xfdL ;'vL 5f} . xh"/ w}o{ u/]/ a:gf]; . Pp6fn] ub{}df s]xL x'Fb}g . xfd|f] ;/sf/ 5, ;]gf 5 . cj:o klg ;/ sf/n] b'ZdgnfO{ eufpg] 5 . o:tf] 3/ 5f]8]/ n8g hfgnfO{ xh"/sf] pd]/nfO{ ;'xfpFb}g .Æ pgn] cfkmgf] nf]Ug]sf] sfFwdf xft /flvg . ækml/bf ltdL s'/f a'emlbgf} . xfdL ;a} O/fsLx? PseP/ n8]gf} eg] ofFsLx?n] xfd|f] b]z dfq xf]Og, xfd|f] 3/ ;d]t jjf{b kfg{]5g . xfd|f 5f]/L r]nLx?sf] OHht n'6g] 5g . To;}n] ltdL dnfO{ g/f]s . of] l6lqm6 zx/af6 xfdL kfFr xhf/ ;'lGgx? ef]nL hfFb}5f}F . blIf0fdf b'Zdgn] sAhf ul/;s]sf] 5 . aUbfbdf s]lx b]zb|f]lxx?n] ;bbfd bfbfnfO{ wf]sf lbPsf 5g eGg] ;'lgPsf] 5 . lxhf] ;Dd pxfFsf] glhs /x]sf JolStx? o; cfktsf] 3l8df pxfFsf] ;fy 5f]8]/ ;q' kIfdf ldn]sf 5g /] Û o;j]nf pxfFnfO{ xfd|f] h?/t 5 . d}n] hfg} k5{ .Æ cSt/n] lgwf/sf] kl;gf k'5b} eg] . kml/bf ?g yflng . pgn] ?b} elgg æd]/f] ;f}x/, d]/f] vlnkmf, d s] ljlGt u? < d PSn} a:g ;lSbg . xfdLnfO{ s]xL x'Fb}g . k|f0f /x]kl5 ef]nL s]xL u/f}Fnf . ;bbfd g/x] klg b]z sFxL hfb}g . b]z /x]kl5 xfdLnfO{ cfkmgf] hLjg rnfpg s;}n] /f]Sg ;Sb}g . xfd|f] 3/ /fd|f] 5 . xfd|f 5f]/f 5f]/L /fd|f 5g . xh'/n] 3/ 5f]8]/ hfg] s'/f gugf{]; . hfg] eP cNtfkmn] alxgLx?sf] x]/rfx u/f];, d klg ;Fu} hfG5' .Æ o;} ;dodf sfg km'6g] u/L r6ofª k/] h:tf] cfjfh cfof] . ;fob 6sL{sf] gfsfaf6 ax'/fli6«o ;]gfsf o'4s ljdfgx?n] pTt/L zx/x? d;'n, l6lqm6 / lss'{sdf klg adjf/L ug{ ;'? u/]sf lyP . o; dWosf rf/j6f ANofs 8«f]gx? O:tfda'naf6 l6lqm6 tkm{ p8]sf lyP . o; ;x/df PsfPs dxfe"sDk cfP h:t} k[YaL
  • 99.
    xlNnof] . rf/}lt/sf]nfxn dlRrof] . o; adaf/Ldf ;x/sf #)) 3/ x? k"0f{ ?kdf Wj:t eP eg] cGo ;Dk"0f{ ejgx?df cf+lzs Iflt x'g k'Uof] . #))) dflg;x? dfl/Psf lyP, h;df dlxnf / s]6fs]6Lsf] ;ªVof cfwf lyof] . zflGtk"0f{ cdg rogdf afFrL/x]sf] l6lqm6 af;Lx?df PsfPs ? jfaf;L / lrTsf/ ;'lgg yfNof] . 7"nf] ljklTt cfOnfUof] . cSt/sf] 3/ sf] cfwfefu elTsof] . kfFr} hgf a]xf]; eP/ n8] . s]xL ;dokl5 cSt/ / cNtfkm xf];df cfP . pgLx? ;s';n lyP, t/ kml/bf / b'a} 5f]/Lx? 3fOt] ePsf lyP . 3fOt]x?nfO{ xl:k6n k'¥ofpg s'g} ;fwg lyPg . PDa'n]G;df kmf]g ubf{ kmf]g lahLsf lahL lyof] . ;8sx?df 3/x? eTs]sf] 9]/n] ubf{ af6f] cj?bw lyof] . s'g} ljsNk e]l6G5 sL eg]/ otfptf bf}8fbf}8 ubf{ ;d]t s]xL ;Lk gnfu]kl5 afa'5f]/fn] PsPs hgfnfO{ af]s]/ xl:k6n tkm{ bu'/] . xl:k6ndf 3fOt]x? Nofpg] qmd rln/x]sf] lyof] . rf/}lt/ lrTsf/, cft{gfb, ?jfaf;L / sf]nfxn lyof] . 8fS6/x? xtf/df lyP . xl:k6n 3fOt]x?n] el/e/fp x'Fb} lyof] . cNtfkm xl:k6ndf cfdfnfO{ 5f]8]/ csL{ 3fOt] alxgLnfO{ Nofpg 3/lt/ bu'¥of] . cSt/ s/fO/x]sf lyP . s;}n] ;'Gb} gYof] . Ps 306fsf] lrRofx6 / bu'/fbu'/ kl5 aNn Pshgf 8fS6/ cfP/ e'Od} hfFRg yfn] . To;a]nf ;Dd kml/bf dl/;s]sL lyOg . kl5 yfxf eof] Tof] lbgsf] 36gfdf kfFr xhf/ dflg;x? 3fOt] ePsf lyP . To; lbg kl5 k|To]s lbg 8«f]g cfqmd0f hf/L /xof] . pTt/L zx/ x?, l6lqm6, d;'n, lss'{s cflbdf klg eoªs/ adjf/L eO/xof] . b'O xKtf ;Ddsf] nuftf/sf] adjf/L kl5 l6lqm6sf] &% k|ltzt efu Wj:t eO;s]sf] lyof] eg] b'O nfv krf; xhf/ hg;ªVof dWo cfwf dflg;x? dfl/Psf jf 3fOt] ePsf lyP . pTt/df 6sL{n] ax'/ fli6«o ;]gfsf] nflu xjfO{ / hldgL xdnfsf] nflu af6f] lbPsf] lyof] .ca O/fssf] rf/}lt/ l;l/of / O/fg afx]s ax'/fli6«o ;]gfn] 3]/f xfNof] . xjfO{ cfqmd0faf6 O/fssf] xjfO{ c88f, xltof/ sf/vfgf, ;}
  • 100.
    lgs c88f Wj:tagfPkl5 hldgaf6 klg xdnf ;'?eof] . O/ fsL ;]gfsf] cfGtl/s ?kdf km'6 ePkl5 cfwL ;]gf lg:s[o eof] . ;bbfd x';]gk|lt akmfbf/ ;]gfn] cfwf k]6 vfP/ klg clGtd ;f; ;Dd axfb'/L;fy n8of] . c67fO; b]zsf] ;o'St kmf}h;Fu O/fsLx?sf] s]xL nfu]g . pTt/ / blIf0flt/af6 ax'/fli6«o ;]gfn] aUbfbnfO{ 3]/f xfNg] qmddf ;g @))# ck|Ln !# df l6lqm6 klg sAhf u¥of] . To;sf] Ps xKtf leqdf ;Dk"0f{ b]z ljb]zLx?n] sAhfdf lnP . O/fsL /fi6«klt ;bbfd x';]g efu] . o'bw ;dfKt eO;s]sf] lyof] . klZrdf b]zx?n] gofF s7k'tnL ;/sf/ u7g u/]/ O/fsdf zf;g ug{ yfn] . O/fsL t]n sDkgLx?af6 O/fsLx?nfO{ x6fOof] . tL t]n sDkgLx? cd]l/sL, la| 6fgL, k|m]Gr / hfkfgLx?n] kfP . O/fsLx? cfkmg} b]zdf b]zb|f]xL, xTof/f 7x/fOP . pgLx? cfkmg} e"lddf ;/0ffyL{ ag], u'nfd ag], ck/ fwL ag] . ;bbfdsf lk77' eGb} wdfwd sfdaf6 lgsfNg yflnof] . ;Ddfghgs kbx?df ljb]zL bnfnx? el/P eg] lgDg :t/ sf b/afg, s'NnL, Ko'7, :jLk/, vnf;L cflb sfdx? O/fsLx?n] kfP . w]/} O/fsLx?n] Hofg u'dfPkl5 afFsL /x]sf O/fsLx? klg 3/af/ ljlxg eP/ ;8sdf k'u] . /f]u, ef]s, s'i7f, cfTdunfgLn] ubf{ c? nfvf}F O/fsLx?sf] Hofg uof] . cSt/ x';]gsf] n8fO{df uP/ ;q'x?sf] lj?bw n8g] ;kgf k'/f gx'Fb} n8fO{ ;lsPsf] lyof] . pgLx?n] of] lg0f{o lgs} l9nf] u/]sf lyP . ;Dk"0f{ O/fsL hgtfx?n] Ps dlxgf cl3 g} of] lg0f{o u/]sf] eP n8fOn] csf{] ?klng ;SbYof] . cSt/n] kTgL u'dfPsf lyP . 5f]/Lx? pkrf/ u/fP/ 3/ kmls{;s]sf lyP . cfwf 3/ eTs]sf] lyof] . afFsL / x]sf] cfwf 3/nfO{ 6fn6'n kf/]/ a:g ldNg] agfP . To;}df rf/hgfsf] kl/jf/n] u'h/f rnfpg yfNof] . cSt/ klg hflu/af6 lgsflnPsf lyP . To;}n] hLjg ;~rfng lgs} sl7g x'g yfNof] . cNtfkmsf] nflu a}Fs ckm c/ljofaf6 hflu/sf] k|:tfj cfPsf]df o'bwdf a}Fs g} Wj:t
  • 101.
    ePsf]n] a}Fs aGblyof] . ;x/df a]nfotL, cd]l/sL, hd{g, k|m]Gr cflb yl/yl/sf dflg;x? b]lvg yfn]sf lyP . pRr kbx?df log} JolStx? / logsf bnfnx? lyP . O/fsLx? log}sf efl/ af]Sg], 7]nf rnfpg], vfgf ksfpg], uf8L rnfpg] cflb sfd ug{ afWo kfl/P . cfkmgf] k]6 kfNg oL sfdx? ug{} kg{] x'GYof] . cSt/sf afa'5f]/f cfTd a]r]/ o:tf] ckdfghgs sfd ug{ rfxFb}gy] . To;}n] pgLx?nfO{ :fFfem ljxfgsf] 5fs 6fg{ ;d]t sl7g eO/x]sf] lyof] . clwsf+z O/fsL a} Fsx? aGb eO;s]sf lyP . lbgf/sf] d"No 36]sf] lyof] . lbgf/sf] ;66f 8n/ rNg yfn]sf] lyof] . cSt/n] s]xL /sd a}Fsdf hDdf u/]sf lyP . Tof] ;d]t lgsfNg ;s]sf lyPgg . lgs} ;d:of ePkl5 Ps lbg cSt/n] eg] æcNtfkm hf t]/L cfdfsf] cf}F7L a]r]/ cfOh . ca Ps b'O{ lbgdf 5fs 6fg{ ;d]t d'l:sn xf]nf h:tf] 5 . sfd s]xL 5}g . ca of] b]zdf a;]/ afFlrPnf h:tf] 5}g . t]/L cfdfnfO{ of] b"b{;f b]Vg' k/]g . d o;}df v';L 5' . cNnfxn] pgnfO{ v';L /fv'g .Æ ækfkf, xfdL ca cfkmg} b]zdf z/0ffyL{ eO ;Sof}+ . af;/f, aUbfb nufot b]zsf ljleGg efudf /x]sf ax'd"no snfs[ltx? klZrdf cfttfoLx?n] n'6L ;s] . O/fsL t]n ca xfd|f] /x]g . tfnfjfgLsf] s7k'tnL ;/sf/ klZrdfx?sf] kfpFdf nDk;f/ k/]sf] 5 . ;Hhg / / fi6«jfbL O/fsLx?nfO{ a:g sl7g eO/x]sf] 5 . oL cfttfoLx?n] s'g lbg xfd|f] xf85fnf sf95g yfxf 5}g . To;}n] ca xfdL c? s'g} b]zsf] z/0fdf hfg'knf{ h:tf] nfu]sf] 5 .Æ cNtfkmn] eGof] . cSt/n] efG;fdf sfd ul/ /x]sL 5f]/LnfO{ k'sf/] æ5f]/L, P 5f]/ L .Æ æxh'/ kfkf ÛÆ jflxbf leq}af6 af]nL . æs] 5 < cfhsf nflu vfg]s'/f 5 <Æ æ5 kfkf, cfhsf nflu ux'Fsf] /f]6L tyf dDdLn] /fVg' ePsf] ;'s]sf] df;'sf] ;'k agfPsL 5' .Æ
  • 102.
    æef]nL kl;{sf nflus] 5 t <Æ æca afh/fsf] lk7f] kfFr lsnf], rfdn b'O{ lsnf], dVvg / tLn /x]sf] 5 . To;sf] ;fy} b'O{ ltg lsnf] ;'s]sf] df;' klg 5 . ;fob b'O{ rf/ lbg u'h/f rN5 xf]nf .Æ æl7s} 5, To;f] eP cfh} of] cf“}7L ga]rf}F . ca of] b]zdf xfd|f] enf] x'g]jfnf 5}g . oxL a]r/ uf8L ef8f agfP/ l;l/oflt/ efUg' knf{ .Æ jflxbf efG;faf6 aflx/ afa' / bfO{ a;]sf] 7fpFdf cfP/ :6'n tfg]/ a;L / eGg yfnL ækfkf, oxfF xfd|f] cfkmg} v]t 5 . eTs]sf] ePklg cfkmg} 3/ 5 . s]lx lbg si6 ePklg ;w}F o:tf] x'g]5}g . ca n8fO{ ;lsPsf] 5 . b]zdf zflGt eof] eg] klxn] h:t} ;a} sfd ;lhnf] x'g]5 . bfbfsf] lgsfxsf] nflu km]/L va/ cfPsf] 5 . s]6L kIf /fd|f 5g . ca xfdL klg s]xL sfd u/f+}nf . csf{sf] b]zdf uP/ s] /fd|f] xf]nf / < To;}n] oxfFaf6 hfg' /fd|f] x'g]5}g .Æ æxf] kfkf, dDdLn] xfdLnfO{ 5f]8]/ hfg' ePklg xh'/ xfd|f] ;fydf x'g'x'G5 . bfbf xfd|f] ;fydf x'g'x'G5 . xfd|f bM'vsf lbgx? lat]/ hfg]5g . xfdL oxLF cfkmg} b]zdf cfkmg} ;x/df, cfkmg} 3/df a:5f}+ . xfdL sxL hfFb}gf}+ .Æ gflhdfn] klg lbbLsf] s'/fdf ;xL yfkL . cNtfkm s]xL af]n]g . cSt/n] eg] æl7s} 5 . ltdLx? To;f] eG5f} eg] oxLF a;f}F . d ef]nL b]lv g} cfkmg} af/Ldf t/sf/L v]tL ;'? u5'{ . t/sf/L lgs} dxªuf] klg 5 . ltdLx? 3/sf] sfd u/ . b]zdf zflGt 5fof] eg] xfdL c? sfd u/f}+nf . ltdLx? sn]h cfpFnf . cNtfkmn] kfp/f]6L agfpg] sfd yfnf]; . a? kml/bfsf uxgfx? a]r]/ cfjZos s'/fx? h'6fpg' knf{ .Æ oxL s'/fdf rf/}hgfsf] ;Nnfx ldNof] . To;sf] csf{] lbg b]lv g} cSt/n] afl/df sfd ug{ yfn] . cNtfkmn] kfp/f]6L pbof]u ;~rfng u¥of] . jflxbf / gflhdfn] klg sfddf ;3fpg yfn] . oL b'j} k];f o'bbf]Tt/ O/fssf] nflu lgs} ;'xfpFbf] ePsf]n] lgs} km:6fpg yfNof] .
  • 103.
    Ps dlxgf leq}kfpF/f]6Ln] lgs} ahf/ lnof] . pbof]u gfkmfdf hfg yfNof] . o;}af6 kl/jf/sf] vr{ rn]/ klg k};f art x'g yfNof] . cSt/n] afl/df yl/yl/sf t/sf/L /f]k] . o;sf] pTkfbg cfpg s]xL ;do nfUg] ePklg t/sf/L lgs} /fd|f] lyof] . ca lj:tf/} b'Mv e'n] h:tf] eof] . hLjgsf] uf]/]6f] ;'ud x'g yfNof] . ca cfsf{] dlxgf;Dd kl/l:ylt cg's'n ePdf alxgLx?nfO{ sn]h k7fpg ;lsg] cg'dfg u¥of] cNtfkmn] . o;/L g} b'O{ dlxgf ljTof] . km]/L cSt/sf] kl/jf/df v';Lsf lbgx? kmls{P . af/Laf6 t/sf/L ljqmL x'g yfNof] . o'4n] Wj:t ePsf] ;dodf t/sf/L lgs} dxªuf]df laSg yfNof] . afa' 5f]/fsf] Joj;fo km:6fPkl5 gflhdf / jflxbf sn]h hfg] t/v/df nfu] . ptf cNtfkmn] b'O{ hgf sfdbf/ /fVof] eg] af/Ldf sfd ug{ cSt/n] klg Ps hgf HofdL /fv] . o'4sf 3fpx? ljl;{b} uP . csf{] dlxgf cNtfkmsf] lgsfxf tf]lsof] . csf{]lbg ljxfg lss"{s /dfgf x'gsf nflu ;Dk"0f{ tof/L u/L jflxbf / gflhdf ;'t] . cSt/ kl/jf/ d:t lgb|fdf lyof] . cs:dft Ps x'n ax'/ fli6«o ;]gfsf] hTyf l6lqm6 ;x/sf 3/3/df k;]/ dflg;x?NffO{ n5f/ k5f/, s'6lk6 ub{} kqmfp u/L o'jfx?nfO{ Eofgdf sf]Rg yfNof] . s]xL l;kfxLx? cSt/sf] 3/df klg 9f]sf kmf]8]/ leq k;] . pgLx?n] s] eof] egL ;f]Rg gkfpFb} æ;bbfdsf lk77', /flt ;/sf/sf] lj/f]w ub{} lx8g], 8fFsfx?, cd]l/sfnfO{ ufnL ug{], ;bbfdsf] hohosf/ ub{] lx8g]Æ eg]/ ufnL ub{} ax'/fli6«o ;]gfsf] hTyfn] cSt/sf afa' 5f]/fnfO{ / fOkmnsf] s'Gbfn] es'g{ yfn] . xfjfdf uf]nL ;d]t rnfP . b'j}nfO{ 8f]/ Ln] kftf s;]/ afFw] . clg d/gf;Gg x'g]ul/ s'6] . 3/df ?jfaf;L / sf]nfxn dlRrof] . xfdLn] s]xL u/]sf 5}gf}F , xfdL lgbf{]if 5f}F eGbf klg s;}n] ;'g]g . 3/3/df ;}lgs HofbtL dlRrPsf]n] ;xof]usf] nflu sf]xL cfPg . ;a}sf] 3/df p:t} lrTsf/ / /f]bg lyof] . jflxbf / gflhdf afa' / bfOsf] arfj6sf nflu pgLx?sf] z/L/df 3f]K6f] k/]/
  • 104.
    arfp arfp eGb}?g s/fpg yfn] . of] ;'g]/ ;}lgs 6f]nLsf] k|d'vn] eGof] æoL /08Lx?nfO{ cNnfxsf] gfddf anL r9fp . logLx?sf] d'vdf uGwf kfgL e/ .Æ 6f]nL k|d'vsf] cfb]z kl5 rf/ rf/hgf l;kfxLx?n] b'j} alxgLx? nfO{ n5f/ k5f/ kfb{} n'ufkmf6f] Roft]/ gfªuf] kf/] . pgLx? cnfk ljnfk ub{} ?g s/fpg yfn] t/ s]xL l;k nfu]g . ;]gfsf] hjfgx?n] kfn}kfnf] of}g ltvf{ d]6fP . a]xf]; cj:yfdf b'j} jlxgLxnfO{ 5f]8]/ cSt/ / cNtfkmnfO{ 8f]/Ln] afFw]s} cj:yfdf ToxL 5f]l8 ;}lgsx? uP . hfFbfhfFb} tfnfjfgLsf] lj?bw, ax'/fli6«o ;]gfsf lj?bw s]xL af]n]sf] v08df Hofg dfg{] wDsL klg lbP . ca cSt/ kl/jf/;Fu s]xL afFsL /x]g . ;j{Zj u'Dof] . rf/} hgfsf] /f]bg, qmGbg, lrTsf/ / cft{gfb s;}n] ;'g]g, sf]xL dbbtsf] nflu cfPg, sf]xL af]n]g . h;n] HofbtL u/]sf lyP, pg}n] ;'g]/ cfgGb lnP . cSt/ / cNtfkmsf] afFw]sf] 8f]/L vf]ln lbg] ToxfF sf]xL lyPg . jflxbf / gflhdf cfkmg} kL8fdf vKg g;sL /StfDo cj:yfdf e'OFdf nl8/x]sf lyP . dxfg cNnfx tfnfn] dflyaf6 of] kL8f b]v]sf eP klg s'g} dbbt u/]gg . pgn] dfgj lqmofsnfkdf x:tIf]k ug'{ x'Fb}g . dfq x]/]/ dgf]/~hg ug'{k5{ . csf{] lbg ljxfg jflxbfn] ;a} ;fdu|L tof/ kf/]/ cSt/ nfO{ lap“emfpg uO{ . p;n] egL ækfkf, of] b]z ca xfd|f] /x]g . xfdL xfd|f] b]z vf]Hg hfg'k5{ . cfh} hfg'k5{, p7gf]; .Æ ljxfgsf] pHofnf] ga:b} rf/} k|f0fL 3/af6 lg:s]/ l;l/of tkm{ lxF8] . k|To]sn] lk7o'df ;–;fgf u7/Lx? af]s]sf lyP . pgLx? cfkmgf] b'Mv]sf] z/L/ l3;fb}{ lyP . krf;f}F jif{ b]lv a;]sf] 3/, t/sf/L jf/L / kfpF/f]6L sf/vfgf TolxF /xof] . !!= xl/tf/f
  • 105.
    æs'n]sL cfdf .Æ æxh"/.Æ æxfd|f] s'n]sf] ca :s'n hfg] ;do cfO;Sof] . hfgsL klg b'O{ jif{sL eO;sL . xfdL emg emg ul/a x'Fb} uPsf 5f}F . kfFr jif{ cl3 c+zjG8f ul/ 5'6l6Psf b'a} bfh'x? lbg k|ltlbg wgLx'Fb} uPsf 5g . ca t k]6 kfNg ;d]t lbglbg} Hofnf dhb'/L ul/xg' k/ sf] 5 . ePsf] hUuf hldg klg ;a} a]r]/ vfO ;lsof] . s] u/L 5f]/ f5f]/L kfNg] < s;/L k9fpg] < dnfO{ s]xL pkfo cfpFb}g < s]xL h'StL ;f]Rg' k¥of] s] . gq xfdL vfg} gkfO{ dg{] eof}F .Æ xl/n] xfO sf9b} eGof] . ;fFemsf] vfgf vfP/ aflx/ cfFugdf a;]/ zLtn vfFb} lyP, xl/ / p;sL :jf:gL tf/f . 5f]/f] s'njL/ kfFr jif{sf] lyof], hf] otfptf rsrs ul//x]sf] lyof] eg] 5f]/L hfgsL cfdfsf] sfvdf kN6]/ cfsf;lt/ x]b}{ lyO{ . j}zfv dlxgfsf] ;do rf}/hxf/L h:tf] udL{ 7fpFdf lah'nLsf] cefjdf sf]7f leq a:g sl7g lyof] . /ftLdf w/}h;f] dflg;x? aflx/} ;'Tg] uy{] . cfsfz ;kmf lyof] . o; kfnL lxpFbdf klg kfgL gk/]sf]n] lxpFb] v]tLkftL klg /fd|f] ePg . j}zfv dWo];Dd kfgL k/]sf] lyPg . cfsfzdf st} afbnsf l5sf{ldsf{ b]lvPsf lyPgg . To;}n] xl/sf] rf/ hgfsf] kl/jf/ klg / ftLdf aflx/} v'nf cfsfzd'lg ;'Tg] ub{Yof] . kfFr jif{ cl3 ljjfx ul/ NofPsL xl/sL :jf:gL tf/f 6f6fufpF a:g]tsL 5f]/L lyO{ . p lgs} df]6L3f6L / vfOnfUbL lyO{ . kfFr jif{sf] s'nlj/ / b'O jif{sL hfgsL klg cfdf h:t} df]6f3f6f lyP . ljjfx ul/ NofPkl5 dfq tf/fsf] c;Eo hªunL :jefj / vGr'jf afgL ;a} nfO{ yfxf eof] . xl/sf] 3/sf s;}NffO{ p;sf] afgL Joxf]/f dg k/]g . p;sf] lrl6Ss k/]sf] uf]/f] cg'xf/n] ubf{ xl/ p k|lt cfslif{t ePsf] lyof] . ljjfx ul/ NofPkl5 c? h:tf] ;'s} g/fd|f] afgL ePklg
  • 106.
    nf]Ug]nfO{ eg] p;n]v'j dfof uyL{ . c?;Fu hlt emu8f u/]klg nf]Ug];Fu n';'Ss kyL{ . To;}n] kl/jf/sf c? ;b:on] of] :jf:gL;Fu t]/ f] 3/hd x'g ;Sb}g . o;n] tnfO{ /;ftndf 8'afpF5], o;nfO{ a]n}df 5f]l8b] eg]/ w]/} ;DemfpFbf klg xl/n] tf/fsf] xft 5f]8g ;s]g . cGtdf xl/sf afa' led;]gn] tLg} efO 5f]/fx?nfO{ c+zjG8f ul/ cnu ul/lbP . kfFr jif{ cl3 c+zjG8f ul/ 5'6l6Psf b'j} bfh'x?n] cfkmgf] ;DklTt c? a9fPsf lyP eg] xl/sf] eg] ;a} ;lsP/ 6f6 kN6]sf] lyof] . tf/f lgs} vGr'jf lyO{ . lbgdf rf/ kfFr k6s vfGyL . hlt vfPklg p;nfO{ vfpvfp nflu/xGYof] . vfg]s'/f klg h:tf] eP klg x'GYof]. ld7f] gld7f] eGg] lyPg . eft, /f]6L, bxL, b'w, df;', ;fu;AhL, l98f], u'Gb|'s h] klg vfGyL . 5f]/f5f]/L klg cfdf h:t} lyP . tf/f emg emg df]6fpFb} uPsL lyO{ . sfnf] skfn, ufhn] cfFvf, kftnf cf]7, uf]/f] /ª, nfdf] gfs ePsL tf/f klxn] lrl6Ss k/]sL k'tnL h:t} b]lvGyL t/ clxn] df]6fP/ 3}6f] h:t} x'g yfn]sL lyO{ . sfd ug{ klg lgs} clN5 uyL{ . o:tf] ePklg s] 3/ ;k|GYof] / < afnLgfnL /fd|f] x'g 5f]8of] . uf]8d]n gePkl5 cGg kmNg] s'/f ePg . ePsf] u/uxgf a]r]/ vfP . x'Fbf x'Fbf afj'n] /f]Sbf /f]Sb} hUuf klg a]Rg Eofof] xl/n] . ca clxn] Hofnf dhb'/L u/]/ vfgkLg h'6fpg] afWotf cfO nfu]sf] lyof] . xl/n] k9g ;s]g . aNn tNn lr6 rf]/]/ P;Pn;L ;Dd kf; u/]klg cfO=P= k9g g;sL Tolts} 5f]8of] . tf/f klg cN5L :jefjn] ubf{ k9g g;sL ltg kN6 P;Pn;L lbP/ kf; ug{ g;sL yfs]sL lyO{ . To;kl5 k9fO{sf] gfd} lng 5f8L . sfF;]sfF;] Ps}gf;] eg] h:t} xl/n] dg k/fof] . xl/sf af s]6L dfUg cfP . ljjfx eOxfNof] . rfnrng a'emg] df}s} ldn]g . ljjfx ePkl5 yfxf eof] sL p vfP/ slxNo} gc3fpg] cfOdfO lyO{ . p;sf] d'v 5'/f h:t} lyof] . d'v dfq xf]Og, p;sf] xft ;d]t rNbYof] . Ps jif{ leq} p;n] ;f;', ;;'/f, h]7fHo" / h]7fgL;Fu afemfafem ul/;s]sL lyO{ . h]7fgLx?;Fu t sof} k6s
  • 107.
    s':tL ;d]t v]n]sLlyO{ . ;f;'sf] ;d]t skfn n'5g EofPsL lyO{ . ufpF3/ s;};Fu p;sf] /fd|f] ;DaGw /x]g . ;a} p;Fu 8/ fpy] / ;ts{ /xGy] . nf]Ug];Fu eg] p slxn} emu8f ulb{gyL, ld7f] af]NyL / lgs} dfofn' Jojxf/ b]vfpyL . oxL s'/f crDd nfUbf] lyof] . oxL sf/0fn] ubf{ xl/n] p;nfO{ TofUg ;s]sf] lyPg . æs'n]sf af, dnfO{ o:tf s'/f s]xL yfxf 5}g . a? tkfO{s} bfO{ efpHo";Fu uP/ ;f]w] yfxf x'GYof] sL < s]xL g s]xL pkfo t cj:o atfpnfg .Æ tf/fn] egL . æxf] t gL Û t}Fn] l7s} elg; . kfFr jif{ leq} pgLx? olt wgL s;/L eP eGg] s'/f t pgLx?nfO{ g} yfxf xf]nf gL Û a? d ef]ln g} uP/ 7'NbfO ;Fu ;Nnfx dfU5' . ca t xfdLn] klg s]xL ug}{ k5{ .Æ xl/n] v';L x'Fb} eGof] . p ef]lnkN6 ljxfg} p7]/ cfkmgf] h]7f] bfHo" ?kl;+xsf] 3/df k'Uof] . ?kl;+xsf] 3/ k"j{lt/sf] le/fnf] kfvf]df lyof] . ltgtn] lrl6Ss k/]sf] /ftf] / ;]tf] df6f]n] lnk]sf] 9'ªufsf] 5fgf] ePsf] 3/ lgs} ;fgbf/ lyof] . 3/ k5fl8sf] uf]7df b'O{j6f e}F;Lx?, b'O{j6f uf]? / Pp6f ufO{ afFw]sf] lyof] . p;sf] bfOnfO{ e]6]/ p;n] eGof] æbfHo", d cfh Pp6f ;Nnfx dfUg cfPsf] 5' . /fd|f] ;Nnfx lbP/ dnfO{ of] ul/aLsf] k~hfaf6 arfpgf]; .Æ æs] ;Nnfx dfUg cfO; <Æ ?kl;+x a/08fdf k/fnsf] u'Gb|Ldf a;]/ r'/f]6 lkpFb} lyof] . r'/f]6sf] w'jfF uf]nf] kf/]/ p8fpFb} p;n] ;f]Wof]. xl/n] bfO{af6 r'/f]6 lnP/ Ps ;sf]{ tfGb} eGof] æbfHo', cfh eGbf kfFr jif{ cl3 c+z j08f ul/ 5'6l6bf ltg} efOn] a/fa/ ;DklTt kfPsf lyof+} . clxn] tkfO{x? o:tf] /fd|f] aGbf]j:t u/L a:g' ePsf] 5 . d]/f] t ;a} ;DklTt klg ;lsof] . emg kl5 emg sªufn x'Fb} uPsf] 5' . clxn] t k]6 kfNg ;d]t b}lgs Hofnf dhb"/L ug'{ k/]sf] 5 . dh'b"/L gu/]sf] lbg ef]s} a:g' kg]{ cj:yf cfO{ ;Sof] . . tkfO{x?n]
  • 108.
    h:tf] k};f sdfpg]s]xL h'StL a'blw eP l;sfO{ lbg'x'GYof] sL eg]/ ;Nnfx dfUg cfPsf] 5' .Æ ?kl;+xn] jfofF v66f dfly bfofF v'66fsf] pk/v'66L nufof] . nfdf] h'Fufdf xft k]m¥of] / xl/lt/ rf]/ cf}nf] b]vfpFb} eGof] æx]/ sfG5f, t]/f] aNn a'blw lkm/] h:tf] 5 . t}Fn] cfh;Dd s;}sf] ;'lgg; . :jf:gLn] eg]sf] dfq ;'lg; . t}Fn} k9g klg ;lsg; . cN5L ul/; . ca d h:tf] hflu/ vfg t g;Sg] eO; . d}n] eg]sf] dfG5; eg] clnslt k};f h'6fP/ k;n u/]/ a; . v]tLkftL u5{; eg] t]/ L :jf:gLsf] hLpg} xlNnb}g, PSn} s] ;Snf; . k;ndf w]/} bf}8w'k klg ug'{ kb{}g .Æ æd;Fu Ps k};f 5}g . :jf:gLsf u/uxgf, hUuf, hldg ;a} a]r]/ vfO;s]F . ca k;n s] k};fn] u?F bfHo" <Æ æk};fsf] lrGtf gu/ . sfd ug]{ dfG5]nfO{ ;a}n] ;xof]u u5{g . b'O{ rf/ xhf/ d lbG5', To:t} dfOnf;Fu dfu . af;Fu klg clxn] k};f 5 . c:tL e}F;L a]Rg' ePsf] 5 . otf ptf u/L krf; ;f7L xhf/ h'6fP/ k;n u/ .Æ xl/sL h]7L efpHo' leqaf6 s'/f ;'lg/x]sL lyO{ . k};f lbg] s'/ f ;'g]/ p;nfO{ l/; p7of] . p RofFl7b} cfP/ eGg yfnL æof] s'/f x'g} ;Sb}g . logLx?nfO{ k};f lbg] < logsL :jf:gL s:tL 5 gsRr/L Û Tof] k};f NofPsf] yfxf kfpg] xf] eg] b'O{ lbgdf vfO{ ;S5] . p;nfO{ ef]nLsf] s] kL/ x'G5 / < s;}nfO{ ;xg] xf]Og . sFxL P“]rf]k}“rf] ug]{ xf]Og . 3/df sf]xL cfof] eg] kfgL g} glbP/ ufnL u/]/ k7fp5] . sf]xL kfx'gf cfPsf] ;xg] xf]Og . cfFugaf6} nv]65] . Ps kfyLsf] eft vfg] vGr'jf kfn]sf 5g :jf:gL . k};f lbP/ stfaf6 NofP/ lt5{g l/g <Æ xl/n] p“wf]d'G6f] nfP/ 6fpsf] sGofpFb} eGof] æcfhef]nL t To;sf] klg s]xL xf]; lkm/]sf] 5 . ca To:tf] gunL{, efph' . Ps
  • 109.
    k6snfO{ ;xof]u ugf]{;. ca klg s]xL ug{ g;s] k]m/L eGg cfpg] 5} g .Æ æx'Fb}g, x'Fb}g . k}n] cfkmgL :jf:gLsf] afgL ;'wf/ . afgL ;'w|]sf] yfxf kfPkl5 dfq xfdL ;xof]u u/f}Fnf .Æ efph'n] 7'N7'nf] :j/df egL / leq lt/ uO{ . æx'g t xf] sfG5f, t]/L :jf:gLsf] afgL g;'w|];Dd ;xof]u ug'{ klg a]sf/} 5 . ;a}sf] egfO{ ToxL 5 sL a'xf/Ln] nfh ;/d s]xL gdfgL ;a}nfO{ ufnL ul5{g . ;a};Fu emu8f ul5{g . 3/df cfPsf Oi6ldq / kfx'gfx?nfO{ a:g glbO{ wkfpl5g . To:tf] afgL ;'wfg{ ;S5; eg] xfdL cj:o ;xof]u u/f}Fnf . clxn] hf / oxL s'/f eg .Æ ?kl;+xn] eGof] . xl/ cFWof/f] d'v nufpFb} p7of] / lg/f; eP/ 3/lt/ nfUof] . 3/ k'u]/ lgGGofp/f] d'v nufP/ lkF9Ldf YofRr a:of] . nf]Ug]sf] cFWof/f] d'v b]v]/ tf/fn] ;f]wL ælsg s]xL gaf]nL a:g'eof] < s] eg] bfOx?n] <Æ xl/n] 6fpsf] p7fP/ :jf:gLlt/ x]¥of] / eGof] æbfh'n] ;xof]u gug]{ eP .Æ ælsg ;xof]u gug]{ /] < xfdLn] s] lj/fPsf 5f}F / <Æ tf/fn] k'gM ;f]wL . xl/n] lgwf/sf kl;gf k'5b} eGof] æxfdLn] s;}nfO{ ;xof]u ub} {gf} /] Û 3/df cfPsf Oi6ldqx?, cfkmGtx? / kfx'gfx?nfO{ enfs';f/L ub}{gf} /] Û kfgL g} glbO{ nv]65f}F /] Û ;a};Fu emu8f u5f}{F /], ufnL u5f}{F /] Û c?nfO{ cK7]/f] kbf{ ;/;fk6, P]“rf]k}Frf] ub}{gf} /] Û To:tf] afgL g;'wf/];Dd ;xof]u ub}{gf}+ eg] .Æ tf/f cfkmgf] nf]Ug]sf] 5]pFd} cfP/ a;L . s]xL ;do b'j} r'krfk a;] . Ps If0f kl5 tf/fn] egL æcfh;Dd h] eof] eof] . ca b]lv xfdL klg kfx'gfx?nfO{ af]nfO{ af]nfO{ ld7f] dl;gf] v'jfpFnf . lsg
  • 110.
    kL/ ug'{x'G5 <:jfut ;Tsf/ u/f}Fnf, enfs';f/L u/f}Fnf, /fd|f] Jojxf/ u/f}Fnf . of] d]/f] sa'n eof] . ca v';L x'gf]; .Æ ækSsf xf] <Æ ækSsf xf], hfFrL x]gf]{; g ÛÆ æn t To;f] eP cfh}af6 ;'? u/f}F . d cfh ;fFem g} kfx'gf af]nfP/ NofpF5' . tF /fd|f] Jojxf/ u/]; .Æ æx'G5 t egL ;s“] . af]nfP/ Nofpgf]; .Æ lbpF;f]df b'j}hgf ldn]/ 3/ ;kmf u/] . kfx'gf cfPkl5 ;'TgnfO{ sf]7f, cf]9g], cf]5ofpg] ;a aGbf]a:t eof] . ;fFem kv xl/ kfx'gf af]nfpg d"naf6f]sf] j/lkknsf] rf}tf/f]df uP/ a:of] . p;n] rf}tf/f]df a;]/ af6f] lxF8g] dflg;x?nfO{ /f]s]/ eGYof] æs] tkfO{x? d]/f] 3/df af; a:g hfg'x'G5 < d tkfO{Fx?nfO{ vfg a:gsf] /fd|f] Joj:yf u5'{ .Æ ækfun dfG5] .Æ eGb} a6'jf cufl8 a9y] . w]/} dfG5]nfO{ p;n] kfx'gf alg lbg cg'/f]w u¥of] t/ pgLx?n] emg pN6f] ;f]Fr]/ af; a:g dfg]gg . /ft kg}{ nfu]sf] ;dodf b'O{ hgf dflg;x? cfP . pgLx?nfO{ b]v]/ xl/n] eGof] æP xh'/ Û /ft kl/;Sof] . ca sxfF hfg'x'G5 < cfpgf]; d]/f] 3/df hfpF . d vfg a:gsf] k};f klg lnGg . /fd|f] :ofxf/–;Tsf/ ug]{5' .Æ pgLx?nfO{ af; rflxPsf] lyof] . To;}n] xl/;Fu hfg tof/ eP . xl/ lgs} v';L x'Fb} kfx'gf lnP/ 3/df k'Uof] . sf]7fdf kfx'gfx? nfO{ ;Ddfgk"j{s a;fof] . To;kl5 tf/fnfO{ eGof] æP s'n]sL cfdf, d} n] kfx'gf af]nfP/ NofPsf] 5' . pxfFx?sf] /fd|f] Vofn /fVg' . tF cf]vndf wfg s'6]/ rfdn tof/ u/ . d ufpFlt/ uP/ Pp6f efn] s'v'/f lsg]/ NofpF5' . kfx'gfx?nfO{ df;' eft v'jfP/ /fd| f] :ofxf/ ;Tsf/ ug'{k5{ .Æ æx'G5, d ;a} u5'{, tkfO{ rfF8} cfpg'xf]nf .Æ tf/fn] egL .
  • 111.
    xl/ ufpFlt/ nfu]kl5tf/fn] dgdg} ljrf/ u/L …cfh oL eft]x? geP t dhf;Fu df;' eft vfg kfOg] lyof] . d}n] b'Mv ug]{, oL glrg]sf et'jfx?n] df;'eft vfg] eP, cfk"m eg] x]/]sf] x]¥o} .Ú p;n] tL kfx'gfx?nfO{ eufpg] h'StL ;f]Rg yfnL . df;'–eft vfg kfOg] sNkgfdf 8'Ab} d'vdf kfgL cfpg yfNof] . p;n] Pp6f h'lSt lgsfnL . p;n] b'a} kx'gfx?n] b]Vg] 7fp“df cf]vn /fv]/ d';n rnfpg yfnL . agfj6L cfF;' lgsfn]/ ?Fb} d';n rnfpFb} ul//x]sL lyO{ . 5f]/ f5f]/L glhs} cfFugdf v]Nb} lyP . p /f]Psf] b]v]/ Pshgf kfx'gfn] glhs} uP/ ;f]Wof] ælbbL Û xh'/ lsg /f]O/xg' ePsf] 5 < wfg s'6g ufx|f] ePsf] 5 eg] xfdL ;xof]u u5f}F gL ÛÆ p emg cfjfh lgsfn]/ ?Fb} eGg yfnL æxf]Og xh'/, wfg s'6g ufx|f] eP/ xf]Og, d cs}{ kL/n] /f]O/x]sL 5' .Æ kfx'gfn] k'gM ;f]Wof] æs] kL/n] /f]O /xg'ePsf] 5 < eGgf]; g Û xfdL s]xL dbbt ug{ ;S5f}F sL <Æ tf/fn] emg 8fFsf] 5f]8]/ ?Fb} egL ætkfO{x?nfO{ 9fF6]/ s] u?F < tkfO{x? o:tf] slnnf] pd]/sf tGg]/Lx? x'g'x'G5 . d]/f] 3/sf a'9f lgs} l/;fxf 5g . k|To]s lbg kfx'gf af]nfP/ NofpF5g . /ftL oxL d';nn] xfg]/ df5{g . sf]xL sf]xL dfq afFr]/ hfG5g . sf]xL oxL d5{g . / ftL /ftL dnfO{ klg d/]sf nf; af]s]/ gbLdf kmfNg hfg'k5{ . ToxL kL/ k/]/ ;fFem k¥of] sL ?g dg nfU5 . cfh emg tkfO{x? h:tf snsnfpbf tGg]/Lx? csfnd} dg'{x'g] eof] eGg] kL/n] /f]O/x]sL 5' .Æ æxf] / < ToxL eP/ t xf]nf, af]nfO{ af]nfO{ NofPsf] . ;+sf t klxn} nfu]sf] lyof], of] dflg;n] lsg s/ u/]/ hfpF hfpF eG5 eg]/ .Æ otL eGb} p leq uP/ csf]{ ;fyLnfO{ of] s'/f ;'gfof] . of] ;'g]kl5 b'j} kfx'gf xtf/ xtf/ cf–cfkmgf kf]sf kGt'/f af]s]/ h'Tff nufpFb} s'n]nd 7f]s] .
  • 112.
    pgLx? uPsf] yf]/};do kl5 g} s'v'/f] lnP/ xl/ klg 3/df cfOk'Uof] . kfx'gfx?nfO{ gb]v]kl5 p;n] tf/fnfO{ ;f]Wof] æv} kfx'gfx? <Æ æv} s] eg' < d}n] d';nn] wfg s'6b} lyPF . d';n lbgf]; v]nfpF5f} F, eGy] . d}n] otL rfdn s'65', clg lbpFnf eg]sf] t l/;fP/ lx8Lxfn] .Æ tf/fn] cFWof/f] cg'xf/ nufpFb} egL . Tof] ;'g]/ xl/n] l/;fpFb} eGof] æToxL hfaf] d';n dfUbf klg lbg ;lsg; < n] t d';n, d pgLx?nfO{ lbG5' / kmsf{P/ NofpF5' .Æ p;n] :jf:gLsf] xftaf6 d';n vf]:of] / kfx'gf uPsf] lb;flt/ bu'¥of] . cln k/ uPkl5 p;n] b'j} kfx'gfx?nfO{ b]Vof] . b]Vg] ljlTts} p;n] hf]8hf]8n] s/fpFb} eGof] ælngf]; xh'/ d';n, clg kms{gf]; . gl/;fpgf]; , kv{gf]; .Æ s/fPsf] cfjfh ;'g]/ b'j}n] k5fl8 kms]{/ x]/] . ldld{/] cFWof/f]df xl/n] eg]sf] s'/f s]xL a'e]mgg t/ d';n xftdf af]s]/ bf}8]/ cfk}mlt/ cfPsf] b]v] . Tof] b]v]/ Pp6fn] eGof] æx]/ x} x]/ . To;sL :jf:gLn] l7s} eg]sL /lx5 . d';n af]s]/ xfdLnfO{ dfg{ cfpFb}5 . n l56f] l56f] bu'/ . cln l9nf] u/]sf] eP t b'i6n] ljtfpbf] /x]5 gL .Æ æxf] t gL, efUon] afFlrof] .Æ csf]{n] eGof] . b'j}hgf Hofg xTs]nfdf /fv]/ a]tf]8;Fu bu'/] . xl/n] w]/} a]/ bf} 8bf klg pgLx?nfO{ e]6fpg ;s]g . cGtdf s]xL gnfu]kl5 lg/f; eP/ 3/ kmSof]{ . ;fFemdf df;'–eft vfP/ tf/f 8Dd c3fO{ / 8sfg{ yfnL . xl/ eg] kfx'gfx? cfk'mnfO{ b]v]/ emg lsg a]tf]8;Fu efu]/ uPsf xf]nfg eg]/ ;f]Rb} lyof] t/ s]xL pTt/ kfPsf] lyPg . !@= xl/dfof
  • 113.
    b]zsf] ;a}eGbf 7'nf]a; c88f xf] of] uf]ªua' a;kfs{, h;nfO{ gofF a;kfs{ klg elgG5 . oxfFaf6 b}lgs xhf/f}F uf8Lx? b]zsf ljleGg efudf hfgsf nflu /dfgf x'G5g . TolTts}uf8Lx? lelqG5g klg . u/La / dWod ju{sf g]kfnLx?sf] nf]slk|o oftfoftsf] ;fwg ag]sf] 5 a;;]jf . slxn]sfxLF k};f sd ePsf ljb]zL ko{6sx? / g]kfnsf] k|fs[lts b[Zo x]b}{ hfg] OR5f ePsf JolStx? klg a;sf] ofqf u5{g . wgf9o JolStx? a;sf] ofqf ub{}gg . pgLx? Kn]g r95g jf cfkmg} lghL sf/df ofqf u5{g lsgsL g]kfnsf] a; ;]jf l g s } c ; ' / l I f t 5 . ; 8 s b ' 3 { 6 g f d f g ] k f n n ] ljZjsf ;Dk"0f{ b]znfO{ pl5g]sf] 5 . b}lgs h;f] ;8s b'3{6gf eP/ dflg;x? d/]sf] ;dfrf/ cfO/xG5 . g]kfnLsf] lgolt egf}F sL ;/sf/ sf] hgtf k|ltsf] nfk/afxL egf} o:tf] c;'/lIft ofqfsf nflu xfdL afWo 5f} . ;fF3'/f] / vfN8f v'N8L ePsf] hh{/ ;8s x'g', clgoldt tl/sfn] uf8L rnfpg', 6«flkms lgod pnª3g ug{', a;sf] 5tdf a;]/ tyf 9f]sfdf e'mlG8P/, sf]rfsf]r u/]/ ofqf ug'{, 8«fOe/n] dfbs kbfy{ ;]jg u/L uf8L rnfpg', 3'DtL af6f] x'g', ;jf/L nfO;]G; lbg] tl/sf / fd|f] gx'g' cflb sf/0fn] b3{6gf e}/x]sf 5g / oL s'/fdf ;'wf/ gx'g] xf] eg] o:tf b'3{6gfx? klg eO/xg] 5g . t}klg of] a;kfs{df b}lgs dflg;x?sf] 7"nf] le8 hDdf x'G5 . g]kfnsf k|To]s lhNnfsf s'gf sGb/fsf dflg;x? e]6g ;lsG5 oxfF . cf–cfkmgf] uGtJosf] lj1fkg / k|rf/k|;f/n] sf]nfxnsf] ?k lnPsf] x'G5 . kf]v/f====kf]v/ f=====, emfkf=====emfkf=====, sfFs8leTtf, dx]Gb|gu/, ;'v{]t, afUn'ª g]kfn uGh, w/fg=====w/fg========, wgs'6f eGb} vnf;Lx? lrRofO/x]sf x'G5g . o:t} eL8ef8df d}n] Pshf]l8 bDkltnfO{ /Tgkfs{af6 a;kfs{df lnP/ cfPF . pgLx?sf] ;dfg, kf]sf, kGt/f 6oflS;af6 ptf/]/, ;jf/ Laf6 ef8f a'em]/ 6oflS;df a:g} nfu]sf] lyP“, Pp6f cfjfhn]
  • 114.
    dnfO{ cfslif{t u¥of]. Pp6L dlxnfn] dnfO{ ;f]Wb} lyOg æafa', afg]Zj/ stf k5{ <Æ pgL cGbfhL k}tfln; krf; jif{sL h:tL b]lvlGyg t/ skfn km'n]sf] lyPg . rfp/L k/]sf ufnf, sn]6L k/]sf cf]7, leq u8]sf cfFvf / cg'xf/df cfPsf] sfnf] kf]tf]n] ubf{ pgsf] a'9of}nLsf] nIf0f b]vfO /x]sf] lyof] . pgn] w]/}lbg b]lv skfn sf]/]sL lyOgg xf]nf . ebbf tl/sfn] ;]k;fk kf/]/ k5fl8 nu]/ k'/fgf] sk8fsf] km'sf{n] afFw]sL lyOg . cfsf;L /ªsf] d}nf] Anfph / ;:tf] vfnsf] OlG8og ;'tLsf] wf]tL nufPsL lyOg . v'66fdf Knfli6ssf /ftf hflnbf/ rKkn lyP eg] xftdf k'/fgf] lk7o'df af]Sg ldNg] h]G6; Aofu lyof] . o:tf] nfUYof] sL pgL lgs} u/La, c;Eo tyf kl/ToSt u| fld0f dlxnf x'g . t} klg d}n] eg]“ æ6ofS;Ldf hfg'x'G5 < d k'¥ofO lbG5' afg]Zj/ .Æ æn afa' k'¥ofO{ lbgf]; g wd{ nfUnf .Æ pgn] ljlGt u/] em}F ul/g . ærf/ ;o nfU5 gL, lbg'x'G5 < d tkfO{sf] a:g] 7fpFd} 5f]l8 lbG5' .Æ d}n] eg]“ . æd ;Fu ltg ;o dfq 5, nlu lbgf]; g afa' , d cfktd} 5' .Æ pgn] k'gM cg'/f]w ul/g . d]/f] 8]/f klg k'/fgf] jfg]Zj/df lyof] . o;} pt} hfg'5, To;} pt} hfg'5 . ofq' klg nUg], 8]/f klg hfg] ubf{ gf]S;fg gePsf]n] ltg ;od} uf8L r9fpg] dg agfP“ . ljxfg rf/ ah] b]]lv slt uf8L rnfpg' < ;fx'nfO{ uf8L a'emfP/ xf]6]ndf vfgf vfpGh]n t cf7 klgahL ;S5 . ;fFemsf] kfFr ah]sf] lyof] . cFWof/f] ePsf] lyPg . To;}n] 8]/flt/ hfg] ljrf/ u/]/ eg]“ æx'G5, ufl8df a:gf]; t/ d c? ;jf/L ldNof] eg] xfN5' x}, kl5 gs/fpg' xf]nf .Æ
  • 115.
    æx'G5, afa' x'G5.Æ eGb} pgL k5fl8sf] l;6df al;g . d}n] k5fl8 kms{]/ pgL a;]lt/sf] 9f]sf 9ofSs nufP“ . a;kfs{sf] u]6df cfpFbf gcfpFb} sf]xL /Tgkfs{, sf]xL l;+xb/af/, sf]xL gofF jfg]Zj/ hfg] ;jf/Lx? e]l6P . d}n] eg] æc06L tkfO{ cufl8 cfp“gf]; .Æ pgL cfkmgf] Aofu ;dft]/ aflx/ lgl:sOg . d}n] 6oflS;sf] cfufl8sf] 9f]sf vf]n]kl5 d]/f] afofFlt/sf] l;6df al;g . d}n] plglt/ sf] 9f]sf nufP“ . k5fl8 ev{/ e]l6Psf ofqLx?nfO{ b'O{ b'O{ ;osf b/ n] a;fPF . 6ofS;L afnfh' afOkf; x'Fb} c:sn SofDk;, n}grf}/, s]z/ dxn x'Fb} hdnaf6 lqrGb| sn]h ;Dd k'Ubfcln cln cFWof/f] a:g yfNof] . eb|sfnL, l;+xb/af/, dfOtL3/ x'Fb} gofF afg]Zj/ rf]sdf k'Ubf c? ;a} ofqLx? cf]nL{;s]sf lyP . /fd|} cFWof/f] eO;s]sf] lyof] . d} n] ;f]w]“ æcG6L tkfO{ sxfF emg{] xf] <Æ ædnfO{ t yfxf 5}g afa', afg]Zj/ eGy]F, sxf“lg/ xf] <Æ pgn] elgg . æs] u/f}F t, gofF afg]Zj/ rf]s oxLF xf], oxL emg'{x'G5 <Æ æn afa' of] gDa/df k'¥ofOlbgf]; . of] d]/f] dfdfsf] kmf]g gDa/ xf] .Æ æof] gDa/sf] df]jfOn ePsf] dfG5] sxfF 5g sxfF, s;/L yfxf x'G5 < kmf]g u/]/ af]nfPkl5 cfOxfNg' x'G5 gL tkfOFsf] dfdf .Æ æd;Fu df]jfOn 5}g . tkfO{;Fu 5 eg] kmf]g ul/lbgf]; g afa' .Æ æv} gDa/ lbgf]; . dfdfsf] gfd s] xf] <Æ æjL/ k|;fb vgfn .Æ æclg tkfO{sf] gfd <Æ æxl/dfof kf}8]n .Æ d}n] kmf]g nufPF . sDKo'6/sf] cfjfh cfof] æof] gDa/ /lhi6/ ul/Psf] 5}g . s[kof r]s ug'{xf]nf, wGojfb .Æ
  • 116.
    b'O{ ltg k6skmf]g nufpbf klg ToxL cfjfh cfPkl5 d}n] eg“] æcG6L tkfO{nfO{ s;n] unt gDa/ lbP5 . kmf]g nfu]g . c? s;}sf] gDa/ 5}g<Æ pgn] elgg æ5 lg lrtjgdf d]/f] efOsf] gDa/ 5 . o;}df kmf]g u/]/ dfdfsf] gDa/ ;f]lw lbg'xf]; g .Æ pgn] lbOPsf] gDa/ 8fOn ubf{ km]/L sDKo'6/sf] cfjfh cfof] ætkfOn] ;Dks{ ug{ vf]Hg' ePsf] df]jfOnsf] :jLr ckm ul/Psf] 5 . s[kof k'gM k|of; ug'{xf]nf, wGojfb .Æ æc/] cG6L of] df]jfOnsf] klg :jLr ckm ul/Psf] 5 . l9nf eO;Sof], cf]ln{g'xf]; sxfF cf]n{g] xf] <Æ d}n] eg]“ . æafa', d;Fu c? gDa/ 5}g . tkfO{NffO{ hxf“ OR5f nfU5, ToxL ptfl/lbg'xf]; . d;Fu oxL ltg ;o ?k}ofF 5, lng'xf]; . ;8sdf /ft sf65' . ef]nL pHofnf] ePkl5 dfdfsf] 3/ vf]Hg'knf{ .Æ pgn] ;o ;osf ltgj6f gf]6x? dlt/ a9fOg . d}n] pgL;Fu k};f lnOg . d}n] eg] æclxn] /fVg'xf];, em/]kl5 lbg'xf]nf .Æ /ft kl/;s]sf] lyof] . d}n] ;f]r] …lar/f cfOdfO dfG5], ;8sdf sxfF 5f]l8lbg' < cfkmgf] cfdf s:tf], c? cfOdfO{ s:tf] < d]/L cfdfnfO{ o:t} cfkt k/]sf] eP s:tf] x'GYof] xf]nf <Ú d wd{;+s6df k/“] . of] cfOdfOnfO{ 6oS;Ldf r9fP/ 7"nf] e"n u/]h:tf] nfUof] . cfkmgf] sf]7f klg 7"nf] eP t xf] . cf7 km'6sf] ;fgf] sf]7f sxfF nUg' < t} klg cfkmgL cfdf cfPsf] eP t ToxL sf]7fdf lng'kYof{] . To;}n] cfkm' ;fyLsf]df ;'Tg hfg] dg agfP/ uf8L cfkmg} 8]/flt/ a9fPF . 8]/ fsf] aflx/sf] uNnLdf uf8L /f]s]/ pgnfO{ eg]“ æpqgf]; cG6L tkfO{nfO{ oxL 5f]l8lbG5' .Æ æo:tf] cFWof/f] uNnLdf s] u? afa' < cln pHofnf] 7fpFlt/ 5f]l8lbPsf] eP x'GYof] .Æ aflx/ lg:sb} pgn] elgg .
  • 117.
    d klg aflx/lg:s]/ ufl8sf] 9f]sf aGb ub{} eg]“ æcfp“g'xf]; d]/f] kl5kl5 .Æ cf1fsf/L afns em}F pgL d]/f] kl5 nflug, cfkmgf] yf]qf] emf]nf ;dft]/ . e'OFtnfsf] ;fgf] sf]7f, 9f]sf vf]n]/ leq k:of}+ . sf]7fdf Pp6f ;fgf] Pshgf dfq ;'Tg ldNg] vf6 lyof] . To;df a]/]/ /fv]sf] d}nf] lj:t/f l;/fgLlt/ lyof] . b'O{j6f ;6{x?, ltgj6f kfOG6x? / Pp6f Hofs]6leTtfdf 7f]lsPsf] lsnfdf nx/} e'lG8Psf lyP . s'gfdf Pshf]/ rKkn / Pshf]/ h'Ttf lyP eg] e'O{df af]/f lj5ofOPsf] lyof] . csf{] s'gfdf vfgf ksfpg] UofF; / UofF; r'Nxf], s]xL efF8fs'F8f / vfglkgsf] ;fdfg lyof] eg] knªd'lg k'/fgf klqsfx?, b'O{rf/j6f k':tsx? / vqofªv'q'ª 5l/Psf b]lvGy]F . sf]7f w'Fjfn] sfnf] ePsf], dfs'/fsf] hfnf] nfu]sf], e'OFdf kfgL kf]lvP/ cf]5ofPsf] af]/f s'xL ;s]sf]n] sf]7f 8'ªu uGxfpYof] . sk8fx? ;a} d} nf ePsf lyP . d}n] eg“] æcG6L, d]/f] sf]7f oxL xf] . xfdL u/La g]kfnLsf] bzf o:t} xf] . tkfO{nfO{ PSn} ;8sdf 5f]8g dgn] dfg]g, bof nfUof] . cfkmgL cfdfsf] ;Demgf eof] . tkfO{ oxL a:g'xf]; . d ;fx'sf]df uf8L a'emfP/ pt} /]:6'/fdf vfgf vfG5' / ;fyLsf]df hfG5' ;'Tg . ef]nL ljxfg d cfPkl5 dfdfsf] 3/ vf]Hg hfg'xf]nf . 9f]sf nufP/ cf/fdn] ;'Tg'xf]nf .Æ sf]7fsf] rf/}lt/ cfFvf 8'nfP/ pgn] elgg æafa' tkfO{Fsf] sf]7f t s:tf] kmf]x/ /x]5 . 8'ªu uGxfO/x]sf] 5 . o:tf]df a:bf lj/fdL kl/ G5 . d cln cln ;kmf ul/lbG5' . cF, ;'Ggf]; t, d}n] ljxfg b]lv s]xL vfPsL 5}g . tkfO{F;Fu vfgf ksfp“g] aGbf]j:t 5 <Æ ærfdn, bfn, cfn', g'g, a];f/ / v';f{gL dfq 5, cG6L . c? s]xL 5}g . UofF;,UofF; r'nf] / ef8fFs'8f eg] 5g . vfgf ksfpg emofp nfU5 . d t w]/} h;f] aflx/} vfG5' . rfdn klg w]/} klxn]sf] xf], lau|
  • 118.
    L ;Sof] sL< cG6L, d rfprfp NofOlbG5', ToxL vfP/ ;'Tg'xf]; . s] ksfpg] emGem6 ug'{x'G5 <Æ d}n] eg]“ . æx'Fb}g afa', cfh tkfO{ klg oxL vfg'k5{ . d eft, bfn ksfpF5', tkfO{ 6ofS;L a'emfP/ rfF8} 8]/fdf cfpg'xf]nf . Toltv]/ ;Dd d of] sf]7f ldnfO{ lbG5' . n of] tkfO{sf] ef8f ltg ;o dWo b'O ;do lngf];, Ps ;o d} /fV5', ;fk6 eof] . s'g} lbg lbpFnf . of] b'O{ ;o ? k}ofFsf] wlgofF, n;'g, Kofh / c? s'g} xl/of] t/sf/L Nofpg'xf]nf . bfn / rfdn 5“b}5 eGg'x'G5, eOxfN5 . u/La g]kfnLn] /fd|f] rfdn sxfF kfpF5g / < s'x]sf] ePklg ksfpFbf dnf{ gL ls6fg' .Æ pgn] elgg . æc afa', kfgL stf xf]nf < 6jfOn]6 klg b]vfOlbg'xf]; g, x} afa' .Æ d}n] eg] æcfpg'xf]; aflx/ . oL oxfF wf/f] 5 . of] 3/sf] k5fl8 ;f}rfno 5 . ;fFrf] lngf]; .Æ pgn] ;f}rfnosf] ;fFrf] lnb} elgg æn afa', ca tkfO{ hfg'xf]; . pt} ga:g'xf]nf x}, d b'O{ hgfs} nflu vfg ksfp5' .Æ d}n] uf8L lnP/ ;fx'sf] 3/df a'emfPF . ef8f klg a'emfPF . ;fx'sf] 3/sf] u]6 aflx/ cfP/ 8]/fdf hfpF sL ghfpF egL cndn ul//x]F . dgdgdf ;f]r]“, …cG6L t/sf/L Nofpg] cfzfdf eft / bfn ksfP/ a;L/x]sL xf]lng . k};f klg pg}sf] xf] . d]/f] egf}F eg] d]/} xf] . 6ofS;L ef8f ltg ;o dWo] s} g xf] . t/ c? rf/ hgfn] lt/]sf] af6} dnfO{ ef8f eGbf a9L cfO;s]sf] lyof] . 3f6f t k/]sf] lyPg . Tof] lx;fjn] of] k};f pg}sf] xf] . lar/f ljxfg b]lvsL ef]sL, kv{]/ al:ng, hfg} k¥of] .Ú t/sf/L k;ndf uP/ wlgofF, n;'g, Kofh u/L ;o ?k}ofFsf] / 6df6/, d'nf tyf sfpnL u/L ;o ?k}ofFsf] lsg]/ ;':t ;':t lx8b} sf]7fdf k'u]F . Ps 306f eGbf t a9L g} ;do nfUof] xf]nf .
  • 119.
    sf]7fdf k:bf trdTsf/ kf] b]v]F . cl3;Ddsf] cFWof/f] sf]7f clxn] Ps}If0fdf pHofnf] eP5 . knª s] egf}F, vf6 s'gflt/ ;/]sf], dfs'/fsf hfnf ;a} ;kmfr6, lbjfndf nfu]sf sfnf bfux? ;a} ;kmf ePsf, e'OF k'5]/, efF8fx? dfem]/ l6lnSs k/]sf, lj:t/f lrl6Ss ldn]sf] . sf]7f t zfgbf/ b]lvg yfn]5 . h'Ttf rKkn 9f]sfsf] s'gfdf, efG;f emofnsf] 5]pdf, Uof; hf/ / r'Nnf] ;d]t 6Nsg] eP5 . dnfO{ b]v]/ pgn] elgg æafa' gcfpFb} ;a} l7s kf5{' eg]sL lyP“, ;lsg . ef]sf] k]6n] hfFu/} nfu]g . d}n] tkfO{sf e'Odf lj5ofPsf s'x]sf af]/ fx? kmflnlbP“ . knªd'lg ltgj6f af]/fx? /x]5g . clxn] sfd rnfp, ToxL cf]5ofO lbPsL 5' . ef]nL 7'nf] vfn] l;of] Nofpg'xf]nf , af]/f vf]n]/, l;nfP/ /fd|f] sfk{]6 agfO lbg]5' . d tkfO{sf d}nf sk8fx? klg ef]nL ;kmf ul/lbpFnf . d]/f] sk8f klg sxfF ;kmf 5g / < Ps dlxgf eof] g'xfPsL, n'uf wf]PsL 5}g . ef]nL ;a} u5{' . cF x]gf]{; t tkfO{sf] rfdndf t slgsf / e'; dfq /x]5 . s;/L vfg' eof] xf]nf eft < lgkmGbf olt e'; / slgsf lg:Sof] .Æ pgn] Kn]6df /x]sf] e'; / slgsf b]vfOg . ænf]Ug]dfG5]sf] efG;f t eof] cG6L, e'; g ;'; ksfof] vfof] .Æ d} n] cfZro{ rlst x'Fb} eg] æcG6L, tkfO{ t sDKo'6/ xf] ls s] xf] < Ps 306fd} rdTsf/} ug'{ eP5 . . d c? s;}sf] sf]7fdf k;] h:tf] nfu]/ kms{g kf] nfu]sf] lyP“ . ljxfg b]lv s]xL vfPsL 5}g eGg' x'G5, o:tf] hfFu/ sxfFaf6 cfof] < tkfO{ w]/} yfSg' eof] xf]nf cG6L, oqf] sfd ug'{ eP5 . tkfO{ cf/fd ug'{xf];, d ksfpF5' vfgf .Æ æRj======Rj======a/f . laxfg} b]lv 6ofS;L rnfpFbf rnfpFbf slt yfSg'eof] xf]nf . cf/fd ug'{xf];, d ksfOxfN5' vfgf, ca bfp/f sf6g' kg{] xf]Og, pk|mg' kg{] xf]Og . a;La;L vfgf ksfpg] t xf] gL Û a? ;Sg'x'G5 eg] wf/faf6 Ps afN6L kfgL NofOlbg'; g afa' . b'O{ afN6L kfgL s] NofP“, ef]sf] k]6 km'q'Ss eO;s]“ . cF of] t/sf/L
  • 120.
    klg pt}af6 kvfn]/Nofp“g'xf]nf .Æ pgn] b'O{j6f cfn', Pp6f Kofh, Pp6f d'nf, sfpnLsf] 8Nnf], Pp6f 6df6/ / clnslt wlgof yfnLdf /fv]/ lbOg . d}n] t/sf/L kvfn]/ kfgL NofpFbf ;Dd bfn / eft kfls;s]sf] lyof] . pgn] bfn k|mfO{ ug{ tfKs] ttfP/ t]n vf]lhg . gkfPkl5 elgg æafa' t]n /x]g5 . gePklg rN5 . ;a} u/La g]kfnLn] t]n sxfF vfG5g / < kfPsf] lbg vfof], gkfPsf] lbg kfgLdf ksfof] vfof] .Æ d em;Fu ePF . x'g klg t]n lyPg . w]/} lbg b]lv d}n] Tof] sf]7fdf s]xL ksfPs} lyOg . d}n] eg] æcG6L, tkfO{ ef]sfpg' eof] xf]nf . gq glhs} 5 vfbofGgsf] k;n . d t]n lnP/ cfpg] lyP“ . kfFr ldg]6 nfUnf .Æ æx'G5 gL afa', d t/sf/L sf65' tkfO{ t]n lnP/ cfpFgf]; . a? afa';Fu k};f 5 5}g < of] lngf]; ;o ?k}ofF . of] tkfO{s} ef8f t xf] gL . d}n] 7Ug vf]h]sL dfq t xf] gL, ef]nL b]vfhfnf .Æ pgn] cl3 / fv]sf] ;osf] gf]6 dlt/ a9fOg . ækb{}g cG6L d;Fu 5 . cl3 tkfOn] b]Vg' g} ePsf] 5 . cfpFbf cfpFb} cf7;o sdfO{ ePsf] lyof] . lbpF;f] sdfPsf] t uf8Ldf k]6«f]n xfNbf / ;fx'nfO{ uf8Lsf] ef8f a'emfpFbf l7Ss} eof] . a? tkfOsf] b'O{;o klg lnGg, n /fVgf]; . tkfO{ d]/f] sf]7fdf cfP/ kfFr ;o ?k+}of eGbf a9Lsf] t sfd ug'{ ePsf] 5 .Æ d}n] klxn] lnPsf ;o ;osf b'O{j6f gf]6x? pgLlt/ a9fPF . ælar/f Û ef8f klg /flVbg /] Û /fVgf]; . a? rfF8} hfgf] t]n Nofpg . tfKs] /ftf] eO;Sof] . c afa', cfwf lsnf] lrgL / ;o u|fd hlt lrofklTt klg Nofp“g'xf]nf . k};f 5 eg] Ps lsnf] rgf klg .Æ pgn] ?k}ofF /fVg dflggg . cfkmgf] ;osf] gf]6 eg] sd/df 3';fl/g . ± ± ±
  • 121.
    xfdLn] vfgf vfFbf/ftsf] bz ah]sf] lyof] . rfdn ;l8;s]]sf]n] eft s]xL uGw cfpFYof] t/ klg vfgf lgs} ld7f] ksfPsL lyOg xl/ dfof cG6Ln] . d}n] sf:sLsf] ¥ofn] rf}/af6 sf7df8f}Fdf cfP/ 6ofS;L rnfpg yfn]sf] b'O{ jif{sf] cjlwdf ;aeGbf ld7f] vfg]s'/f vfPsf] lyP“ . cem}F rfdn /fd|f] ePsf] eP slt ld7f] x'GYof]xf]nf < o; sf]7fdf k;]sf] rf/ 306f glaTb} cG6Ln] dnfO{ /fd|} 5fk kfg{ ;kmn ePsL lyOg . Ps dlxgf cG6L cfkm};Fu a;]/ vfgf ksfpg] xf] eg] t d]/f e'8L g} nfUYof] xf]nf eGg] ;f]r]F d}n] . d}n] eg“] æcG6L tkfO{n] vfgf ksfpg] tflnd sxfF ug'{ePsf] xf] < vfgf Hofb} ld7f] nfUof] .Æ æsxfF tflnd ug'{ afa', cfOdfO{sf] hft} vfgf ksfpg,] n'uf w'g], 3/ ;kmf ug{], efF8f dfemg], t/sf/L / kmnkm'n /f]Kg], s]6fs]6L :ofxfg] { t xf] gL Û ToxL ug{ g;s] s] cfOdfO{ < x'g t cfhef]lnsf cfOdfO{n] of] ;a ug{ 5f]8L ;s] .Æ pgn] PsIf0f /f]lsP/ elgg ædnfO{ klg ld7f] nfUof] . n x]gf{]; t Tolt w]/} eft vfO;s]“ . laxfg b]lv gvfPsL, aNn ;f; cfof] . n afa' oL efF8fx? ;a} wf/fdf nlu lbgf]; . d ;a h'7f] ;kmf u5'{ clg efF8f dfem5' . afa' ;'Tg' eP x'G5, To;kl5 .Æ æslt sfd ug'{x'G5, cG6L < ;'Tgf]; ca ef]nL ;kmf u/f}Fnf efF8f .Æ d}n] eg“] . æefF8f h'7f /fVg' x'Gg afa' . ;kgf g/fd|f] b]lvG5 . slt 5g / efF8f < rf/j6f t xf] gL, hfgf]; .Æ pgn] gdfg]kl5 d efF8f af]s]/ wf/fdf uPF / efF8f cfkm} dfemg yfn+] . pgL h'7f] r'nf] ;kmf u/]/, kf]5f nufP/ aflx/ wf/fdf cfOg . d} n] ToltGh]n efF8f ;kmf ul/;s]sf] lyP“ . Tof] b]v]/ pgn] elgg æRj=====Rj=====Rj====afa'n] dnfO{ g/s} kfg{' x'g] eof] . d}n] vfPsf] h'7f] yfnL ;d]t ;kmf ul/;Sg' eP5 . /fd====/fd======.Æ
  • 122.
    ;a} sfd ;SbfP3f/ aHof] . d}n] eg] æcG6L, sf]7f ;fgf] 5, vf6 Pp6} 5 . tkfO{ ;'Tg'xf]nf /fd|f];Fu . 9f]sf leqaf6 aGb ug'{xf]nf . d ;flysf]df hfG5' . ef]nL laxfg} cfpF5' .Æ æ/fd====/fd=====/fd=======afa', tkfO{nfO{ cfkmgf] sf]7faf6 lgsfn]/ d oxfF ;'Tbf kfk nfUb}g < x'Fb}g To:tf] . tkfO{;Fu ;–;fgf b'O{j6f lj:t/fx? /x]5g, d}n] b]lv;s“] . 5f]8gf]; .Æ dnfO{ vf6af6 p7g nufP/ pgn] lj:t/f b]vfpFb} elgg . æn of] Pp6f tkfO{FnfO{nufOlbG5' . clg of] tGgf klg nufOlbG5' . n ;'Tgxf]; / of] Anfªs]6 cf]9gf]; . dR5/ t w]/} nfUb}g, t} klg d em'n xflnlbG5' . dnfO{ of] lj:t/f eP k'U5 . d ;Fu asL{ 5, ToxL cf]95' . u/Lan] of] eGbf /fd|f] sxfF ;'Tg kfOG5 / <Æ pgn] dnfO{ aflx/ hfg lbOgg . d vf6df ;'t]“ . em'n klg pg} n] xflnlbOg . cfkm"n] e'OFdf lj:t/f nufP/ cfkm};Fu ePsf] Rofbb/ cf]9]/ ;'Tb} elgg ædnfO{ e'mn rflxFb}g . afa' aflx/ hfFbf oL d]/f] v'66flt/af6 hfg'xf]nf . ToxfF vfnL 7fpF 5 . cF afa'n] aTtL lgefpg] si6 ug'{ knf{ x} .Æ lgb|f klg lgs} ld7f] nfUof] . laxfg % ah] d lapFem] . pgL laxfg rf/}ah] p7]/ g'xfP/, skfn sf]/]/, rgf tf/]/, lrof ksfpb} / lx5g . d p7]kl5 pgn] elgg æafa' rf/}ah] uf8L rnfpg hfg] s'/f ug'{x'GYof] . gf:tfsf] nflu rgf l7s kf/]sL 5' . lrof kfSb}5 . lar/f yfs]/ ;'t]sfnfO{ s] lap“emfp eg]/ lap“emfpg ;lsg . ca rfF8} xftd'v wf]P/ cfpFgf]; . lrof ;]nfO{ ;S5 gq eg] . lrof gf:tf vfP/ afa' 6ofS;L rnfpg hfg'xf]nf . d oxfF a;]/ vfg tof/ u5'{ . vfgf vfP/ dfdfsf] 3/ vf]Hg hfpFnf . x'Gg afa' <Æ æx'G5 gL . To;} u/f}Fnf .Æ eGb} d ;f}rfnolt/ nfu]F . d}n] xft d'v wf]P/ lrof gf:tf u/]/ aflx/ lg:sg] t/v/ ubf{ pgn] elgg
  • 123.
    æafa' slt ah]vfgf vfg cfpFg' x'G5 < dnfO{ vfgf tof/ ug{ ;lhnf] x'G5 .Æ ætkfO{ eft ksfP/ vfg'xf]nf . d pt} vfgf vfP/ P3f/ ah]lt/ tkfO{nfO{ lng cfpFnf, clg tkfO{sf] dfdfsf] 3/ vf]Hg hfpFnf .Æ d}n] eg“] . æTof] t x'Fb}x'Gg . tkfO{ vfg gcfpFg] eP d s]xL vfGg . d htf hfpFnf hfpFnf . clxn] g} lg:sG5', ;fFrf] nfP/ hfgf]; .Æ pgL emf]nfdf n'ufkmf6f] sf]Rg yflng . dnfO{ ;fx|} bof nfUof] . d}n] vfg 8]/fd} cfpFg] arg lbP/ aflx/ lg:s]F . ;fx'sf] 3/af6 uf8LlgsfNbf ;f9] 5 ePsf] lyof] . uf8L lgsfNg s] kfPsf] lyP, ;jf/L e]l6Oxfn] . laxfge/L v'a ;jf/L ldn] . P3f/ ah];Dd g]6 tLg xhf/ sdfO{ eof] . b'O{ jif{sf] cjlwdf lbge/ Ldf t]n xfn]/ ;fx'sf] ef8f lt/]/ b'O{xhf/ eGbf a9L slxn} sdfO{ ePsf] lyPg . sf]7fsf] ef8f lt¥of], ;fFem ljxfg xf]6ndf vfof] gf:tf, clncln bf?KffgL, l;g]df x]¥of], k};f hlt lrlnd . b;}Fdf 3/ hfpF eGof] k};f g} gx'Fg] . b'O{ rf/ xhf/ cfdfnfO{ b;}F vr{ k7fpg klg ufx|f] . cfh t crDd} ef] . ljxfg} ltg xhf/ cfDbfgL . d xtf/ xtf/ 8]/fdf cfpFbf ;f9] P3f/ ePsf] lyof] . 8]/fdf cfpFbf csf{] rdTsf/ b]v] . cG6Ln] cf]9g], cf]5ofpg]sf] vf]n, tlsofsf] vf]n, d]/ f ;Dk"0f{ nufp“g] sk8fx? wf]P/ ;'sfO5g . sf]7fsf] leq aflx/ ;kmf ul/5g . af]/fx? vf]n]/, l;nfP/ sf]7fsf] e'Odf ldnfP/ lj5ofPsL, Pp6f af]/fsf] 8f]/d]6 9f]sf aflx/ /fv]sL, cfkm" klg sf]/Laf6L ;kmf ePsL /lx5g . dnfO{ b]Vg] ljlTts} elgg æn afa', xft v'66f wf]P/ cfpFgf]; d vfgf kl:sG5' .Æ vfgf vfFb} ubf{ d}n] eg“] æcG6L, tkfO{ b'O{ rf/ lbg d ;Fu} a:gf]; x} . a? d PSn} uP/ tkfO{sf] dfdfsf] 3/ kTtf nufpF5'. clg kTtf nfUof] eg] tkfO{nfO{ lnP/ hfG5'. x'Gg cG6L <Æ
  • 124.
    ælsg < afa'nfO{d lsg b'Mv lbO/x'F <Æ æxf]Og cG6L, tkfO{;Fu e]6 eP b]lv t d]/f] sdfO{ rf}a/ eO;Sof] . rdTsf/kf] eof] t . oL x]gf{]; t cfh ljxfg dfq} ltg xhf/ sdfO{ eof] . To;}n] tkfO{ cln lbg d;Fu a:g' eof] eg] d]/f] t efUo g} lkmnf{ h:tf] nfu]sf] 5 .Æ d}n] k};f b]vfPF . æx'G5, afa'nfO{ cK7]/f] kb{}g eg] dfdf3/ a:g' / oxfF a:g'df s] km/s 5 / < afa' klg PSn} x'g'x'Fbf] /x]5 . vfgf agfpg klg ufx|f] dfGg' x'Fbf] /x]5 . d vfgf ksfpF5' , 3/sf] sfd u5'{ . afa'n] sdfpg] sfd ugf]{; . x'Gg t afa' <Æ pgL d';'Ss xfFl;g . d}n] vfPsf] h'7f] efF8f lnP/ wf/fdf hfg} nfu]sf] lyP sL pgn] efF8f vf]:b} elgg ægfO{ afa', o:tf] ug{ KffOGg . ljxfg e/L uf8L rnfP/ yfs]/, cfpg' ePsf] 5 . d]/f] s] sfd 5 / < a;L a;L vfgf ksfP“, n'uf wf]P“, Tolt t xf] . h'7f] yfnL oxL /fVgf];, xft r'7]/ cfwf 306f cf/fd ugf{]; clg hfg'xf]nf .Æ xft r'7g wf/fdf hfFbf 3/e]6L cfdfn] elgg æ8«fOe/ afa', cfh tkfO{n] sf]7fdf s;nfO{ Nofpg' ePsf] 5 <Æ ælsg / cfdf < pxfF d]/L cG6L x'g'x'G5 . lrtjgaf6 cfpg' ePsf] xl/dfof cG6L .Æ d}n] eg]“ . æs:tf] /fd|f] rng, s:tf] hfFu/, cfh t xfd|f] 3/ aNn 3/ h:tf] eof] . x]gf{]; t 3/ jl/kl/ . leTtf ;a} ;kmf u/]/, ;f}rfno / wf/fsf] j/k/ ;kmf u/]/, km'nx? udnfx? ;a} uf]8d]n u/]/, ldnfO{ lbP/ k'/ fgf km'nx? kmfn]/, gofF km'nx? /f]k]/, df6f] km]/]/ crDd 5 . af/Ldf pd|]sf emf/kftx? ;kmf u/]/ vfN8f]df /fVg' eof] . sfd gnfUg] l;;fsf 6'qmfx? Knfl:6ssf;fdfgx? p Tof] af]/fdf /flvlbg' eof] . pxfFnfO{ t s]xL lbg ot} /fVg'knf{, afa' . a? ltx'g t/sf/L k'u gk'u eP d]/f] af/Laf6 lng'xf]nf .Æ 3/e]6L cfdfnfO{ klg cG6Ln] crDdsf] u'0f nufO{ ;ls5g .
  • 125.
    d vfgf vfP/kN6]sf] t cfFvf nfu]5 . cfwf 306fd} pgn] p7fpFb} elgg æp7gf]; afa', w]/} ;'Tg' x'Fb}g s] . ca hfgf]; / cfkmgf] sfd ugf]{; . d]/f] dfdfsf] 3/ klg kTtf nufpg] k|of; ug'{xf]nf .Æ pgL h'7f] efF8f kvfn]/ r'Nxf] ;kmf u/]/ a;]sL lyOg . d lg:sg nfUbf pgn] k'gM elgg æof] nufPsf] sk8f vf]Ngf]; / p wf]Psf] n'uf k6ofP/ l;/fgL d'lg xflnlbPsL 5', Tof] nufpgf]; . d oL sk8f ;kmf ul/lbpFnf . a? n'uf w'g] kfp8/ ;lsPsf] 5 . afa'n] krf; ?k}of 5f]l8lbg' eof] eg] d lsg]/ Nofpnf . glbP klg s]lx 5}g . d;Fu ;o ?k}of 5, o;}af6 lsg'“nf .Æ æc/] cG6L, d]/f] sk8f w'gnfO{ cfkmgf] k};f lsg vr{ ug'{x'G5 < lngf]; of] ;o ?k}ofF /fVgf]; . krf; ?k}ofFsf] ;f]8f lsGg' xf]nf, krf; ?k}ofFsf] vfhf vfg'xf]nf . d clxn] hfG5', .Æ d}n] eg] . d}n] l;/fgLd'lgaf6 wf]Psf ;kmf sk8f lgsfn]“ . ;6{, k}G6, 6f]kL km'sfn]/ ;kmf sk8f nufp“g yfNbf pgn] elgg æafa' Tof] algofg t emg d}nn] lsl6Psf] 5 . Tof] klg km'sfn]/ 5f]8gf]; wf]OlbpFnf . d cfdf h:t} t xf] gL . csf{] algofg 5}g eg] cfh ;fFem kms{bf glal;{ Nofpg'xf]nf .Æ æx'Fb}g cG6L, cfdf a/fj/sL tkfO{NffO{ jlgofg t w'g lbGg . d ;fFem cfkm} ;kmf u5'{ .Æ olt eGb} sk8f nufPF . wf]P/ k6ofP/ /fv]sf sk8f nufpFbf k|]; u/]sf h:t} ePsf lyP . cfkm"nfO{ l;g]dfsf] lx/f] h:tf] nfUof] . lrl6Ss k/]/ aflx/ lg:s]F . uf8L ;8s 5]pdf 5f]8]sf] lyP, sltv]/ cfP/ uf8L klg k'5]/ ;kmf ug{ EofO5g . dnfO{ t sf]xL b]jL, b]ptf 5n ug{ cfP h:tf] klg nfUof], if8oGq h:tf] klg nfUof] . hLjgdf slxn]sfxL s] crDdsf 36gf 36bf /x]5g < ;f]rL g;Sg', sNkgf klg ug{ g;Sg' eof] . ;fFem 8]/fdf kms{bf cfkmgf] nflu Pshf]/ jlgofg / s66', cG6Lsf nflu 8;gf, tGgf, ANofªs]6 / Pp6f em'n lnP/ cfP“ . Ps
  • 126.
    af]/f rfdn, cfwflsnf] df;', xl/of] v';f{gL, n;'g, wlgof, hL/f, bfn / t/sf/L lnP/ cfPF . ;a} lsGbf klg d;Fu cem} ltg xhf/ ?k} ofF t afFsL g} lyof] . ;fFem cf7 ah] 8]/fdf k'Ubf vfgf tof/ lyof] . oL ;fdfgx? cG6Lsf] lhDdf nufPF . pgn] of] x]/]/ elgg æafa', o;/L k}:ff vr{ gu/]sf] eP x'GYof] . k};f /fVg' eof] eg] eljiodf sfd nfU5 . d ceflugLsf nflu l;/s, 8;gf, e'mn s] rflxG5 / < e'Odf klg ;'Tg ;S5' . afa'n] sf]7fdf a:g, vfg lbg' ePsf] 5, oxL d]/f] nflu gljl;{g] u'0f ePsf] 5 . vfgf t tof/ 5, afa' xft v'66f wf]P/ cf/fd ugf]{; . d df;' ksfpF5' .Æ pgn] df;' ltg efu nufOg . Ps efu ksfOg, Ps efu srf}/ fdf 5f]k]/ /flvg / Ps efu lrD6fdf pg]/ Uof; r'nf]df ;]sfpg yflng . Tof] b]v]/ d}n] eg]“ æc06L cfwf lsnf] hfaf] df;' klg gksfP/ s] ug{ yfNg' eof] <Æ æPs} 5fsdf w]/} vfP/ s] ug'{ < xfdLnfO{ of] df;' ltg 5fs x'G5 . of] srf}/fsf] df;' ef]nL ljxfgnfO{ x'G5 clg of] ;'sfPsf] df;' ef]nL ;fFemnfO{ x'G5 Æ pgL xfFl;g . vfgkLg ;s]/, r'Nxf] efF8f] u/]/ pgn] laxfgsf] nflu rgf lehfOlbOg . gofF 8;gf, Anfªs]6 / tGgf d]/f] nflu nufO lbP/ k'/ fgf] 8;gf, Anfªs]6 / e'mn cfk"mn] k|of]u ul/g . lj:t/fdf kN6]kl5 pgn] ;f]lwg æ8«fOe/ afa', tkfO{sf] 3/df sf] sf] x'g'x'G5 <Æ æ3/df cfdf x'g'x'G5 clg Pp6f efO{ 5 . a'jf xfdL ;fg} x'Fbf ljTg' ePsf] lyof] /] Û efO{ afx| sIffdf k95 .Æ æ3/ stf xf] gL <Æ æd/f] 3/ sf:sL lhNnfsf] ;b/d'sfd kf]v/f ahf/sf] kf/L k66L ¥ofn] rf}/df k5{ .Æ æsf7df8f}F cfPsf] slt eof] <Æ æd b'O{ jif{ cl3 sf7df8fF} l5/]sf] x' . ToxL a]nf b]lv 6ofS;L rnfpFb} cfPsf] 5' t/ k};f sdfpg ;lsPsf] 5}g .
  • 127.
    cfdfnfO{ nTtfsk8f /efOnfO{ k9fO{ vr{ k'¥ofpg klg wf} wf} k5{ . s] ug'{ c06L, u/Lasf] bfp sa} gcfp .Æ æafa'sf] gfd klg ;f]w]sL 5}g . slt jif{sf] x'g' ef] xf]nf <Æ æc06L, gfd bfgaxfb'/ u'?ª xf] . clxn] rf}la; k'u]/ klRr;df nfu]F .Æ æca t s]6L x]g]{ a]nf klg eof] xf]nf . st} x]g'{ ePsf] 5}g < PSn} slt a:g' x'G5 <Æ æs] s]6L x]g{' c06L, cfˆg} Hofg kfNg ufx|f] 5 . xfdL 3/ g 3f6sf]nfO{ 5f]/L klg s;n] b]nf / < clg c06Ln] dfOt t lrtjg eGg' ef] . 3/ stf gL <Æ æd]/f] 3/ x]6f}F8f xf] . 3/df >Ldfg / Pp6f 5f]/f 5 . dfOtdf klg cfdf x'g'x'G5 clg Pp6f efO{ 5 .Æ ægfd t xl/dfof eGg' ef] . slt jif{ k'Ug' ef] / oxfF dfdfnfO{ e]6g cfpg' ePsf] xf] sL c? s'g} sfdn] xf] <Æ æd clxn] $( jif{ k'u]/ krf;df 6]s]sL 5' . 3/df >Ldfg ;Fu emu8f k/]/ s]xL lbg dfdfsf] 3/df a:g hfG5' egL efu]/ cfPsL . afa';Fu a:g n]v]sf] /}5 . dfdfsf] 3/ klg km]nf k/]g . l7s} 5, s] ug'{ / <Æ æd}n] cfh w]/} hgf;Fu tkfO{sf] dfdfsf] af/]df ;f]wk'5 u/]F . st} kTtf nufpg ;lsg . b'O{ rf/ lbg k|of; ubf{ cjZo kTtf nfUnf . lrGtf gug'{xf]nf .Æ pgn] p7]/ alTt lgefpFb} elgg æn t afa' cj ;'tf}F . ef]nL ljxfg} p7g'k5{ .Æ ± ± ± ± ljxfg rf/} ah] c06Ln] dnfO{ p7fpFb} elgg æ8«fOe/ afa', p7gf]; . d lrof gf:tf tof/ u5'{, tkfO{ g'xfpgf]; . xgf]{; t afa', tkfO{sf] hLp s:tf] d}nf] 5 < hfgf];, laxfg g'xfpFbf hLp xn'ªuf] / lg/f]uL x'G5 . afa' sfddf uPkl5 d klg g'xfpF5' .Æ
  • 128.
    dnfO{ gg'xfO ;'v}lbOgg c06Ln] . d}n] g'xfPF, algofg s66' wf]P/ ;'sfPF . gf:tf u/]/ aflx/ lg:s] . lbpF;f] eft vfg cfpFbf c06Ln] elgg æafa', lxhf] tkfO{n] lbPsf] ;o ?k}ofF dWo krf;sf] ;k{m lsg] . afFsL krf;sf] ;'hL NofPsL 5' . km';{b x'G5 eg] ltg rf/ ah]lt/ 8]/fdf k;]/ gf:tf u/]F x'G5 gL Û dnfO{ PSn} vfg klg dg nfUb}g . cfpFg'x'G5 <Æ æglhs} kl/P5 eg] cfpg ;S5' t/ slxn] sfFxL t lgs} 6f9f klg hfg'k5{ c06L, d gcfPklg tkfO{n] vfg'xf]nf .Æ æo;f] ug'{xf]nf gL Û 3/e]6L lbbLsf]df cfpF5' eg]/ kmf]g ug'{eof] eg] d gf:tf l7Ss kf/]/ /fv“'nf .Æ æx'G5 c06L d clxn] uP“ .Æ otL eGb} d aflx/ lg:s]F . Tof] lbg klg d]/f] sdfO{ kfFr xhf/ eof] . d]/f] kf;df cf7xhf/ hDdf ePsf] s'/f ;fFem c06LnfO{ eg“] . c06Ln] ;f]lwg æafa', tkfO{sf] a}ªsdf vftf 5 <Æ æ5}g c06L, k};f eP kf] vftf vf]Ng' <Æ d}n] eg“] . ætkfO{;Fu clxn] cf7xhf/ ?k}ofF 5 . oxfF glhs} s'g} g s'g} a} ªs cjZo xf]nf . a}ªsdf vftf vf]Ngf]; / ePsf] k};f vftfdf /fVb} hfgf]; . o;/L kf;d} /fVbf x/fpg klg ;S5 . s;}n] ;fk6 dfu]/ vfOlbg ;S5, cgfjZos s'/fdf vr{ x'g ;S5 . h;/L klg vftf vf]Ng]; x} afa' .Æ c06Ln] elgg . ef]lnkN6 pgn] 3/e]6L cfdfnfO{ lnP/ bz} ah] /fli6«o jfl0fHo a}Fs gofF afg]Zj/ uP/ vftf vf]Ng] kmf/d, b:tVt gd'gf sf8{ tyf hDdf ug{] ef}r/ e/]/, d]/f] gful/stfsf] k|df0f kqsf] kmf]6f]slk u/]/ l7Ss kf/]sL /lx5g . d}n] oL ;a} sfuhkq / kmf]6f] ;lxt a}Fsdf uP/ vftf vf]n]“ . bzxhf/ ?k}of vftfdf hDdf eof] . ;dodf vfgf, ;dodf gf:tf, l7s ;dodf ;'Tg] / p7g], k| ltlbg g'xfpg], ;kmf sk8f nufpg], ;kmf sf]7f, ;kmf lj:t/fdf ;'Tg],
  • 129.
    ld7f] vfg]s'/f vfg]ugf{n] d Ps dlxgfdf ;ft lsnf] a9]sf] lyP“ . vr{ klg lgs} s6f}tL eof] . d rf/ k6s 8]/fd} cfP/ vfGy]F . c06Ln]k'/L–t/sf/L, ksf}8f, Kn]g k/f}7f, lrof–lj:s'6, rfprfp, lrof– kfp/f]6L, df;'–lrp/f, k'nfp, yl/yl/sf gf:tf agfplyg . Ps lsnf] df;' NofFbf ltg lbg rnfplyg . ca ljxfg ljxfg b'w cfpFg yfNof], lrofsf] nflu eg]/ . 3/a]6LnfO{ eg]/ csf{] 7"nf] sf]7f lnof}F ef8fdf . a}Fsdf gAa] xhf/ hDdf eO;s]sf] lyof] . k|To]s lbg sdfPsf] k};f c06LnfO{ 5f]l8lbGy], pgn] Tof] k};f a}Fsdf hDdf u/]/ ef}r/ dnfO{ a'emfplyg . 3/e]6L klg lgs} v';L lyP . c06L klg df]6fP/ hjfg b]lvg yfn]sL lyOg . dnfO{ eg] Pp6f s'/fn] cfZro{df kf/]sf] lyof] sL Ps dlxgf ;Dd vf]hL ubf{ klg gofF afg]Zj/ tyf k'/fgf] afg]Zj/ st} klg jL/ k|;fb vgfn gfd ePsf] JolSt km]nf k/]g . c06Lsf] 3/ / dfOtL s;}n] klg cfh ;Dd c06Lsf] vf]hL u/]sf] yfxf ePg . c06L klg 3/ hfg] s'/f slxn} ulb{glyg . d}n] klg c06LnfO{ cfkmgf] 3/ hfg'k5{ eGg] s'/f lal;{g yfn]sf] lyP“ . t} klg Ps lbg ;f]w“] æc06L, tkfO{ d;Fu a:bf dnfO{ c;fWo /fd|f] ePsf] 5 . d}n] cfkmgL cfdfnfO{ ;d]t lj;{]sf] 5' . t} klg tkfO{sf] 3/ lauf/]/ d;Fu a:gf]; s;/L eg“' < ca tkfO{ cfkmgf] 3/ hfg'xGg <Æ æ5f]l8lbg'; afa', Tof] kfkLsf] s'/f . tkfO{n] b]Vg' ePg, d ;'?df tkfO{;Fu e]6 x'Fbf s:tL xf85fnf lyP“ . lbglbg} s'6lk6 uYof{] . 5f]/f] klg afa'lt/} nfu]/ 3/af6 lgsfnL lbP . d ca ToxfF hfGg . afa'n] a:g lbpGh]n oxL a:5' . dfdf 3/ klg hfGg . dfOt klg hfGg . afa'n] lax] u/]kl5 5f]/f5f]/L x]l/lbpFnf . oxfF ga;, hf eGg'x'G5 eg] hfG5' . st} g st} Ps uf; h'6fP/ vfpFnf . geP d/f}+nf .Æ pgn] cfFvfdf cf;' lgsflng . o; kl5 d}n} pgsf] 3/ / dfOtLsf] af/]df slxn] klg ;f]lwg . d}n] Ps hf]/ gofF sk8f lsgLlbg] larf/n] Ps ;fFem eg] æc06L xh'/
  • 130.
    d;Fu a:g yfn]kl5t d lgs} ;'vL ePsf] 5' . d]/f] vfglkg, a;fO, lx8fO{, njfO{ lgs} :6of088{ ePsf] 5 . a}Fsdf klg gAa] xhf/ ?k}ofF hDdf eO;s]sf] 5 . d ca wlg ePsf] 5' . of] ;a} xh'/n] ubf{ g} ePsf] xf] . t/ tkfO{ eg] pxL k'/fgf] Anfph / wf]tLdf x'g'x'G5 . To;} n] ef]nL d xh'/nfO{ ahf/ lnP/ hfG5' . Pshf]/ gofF sk8f, Pshf]/ h'Ttf lnP/ cfp“g'xf]nf . xh'/n] ubf{ d]/f] sNkg} ug{ g;lsg] k|ult ePkl5 xh'/nfO{ o:tf] b;fdf /fVg'' eg]sf] kfk af]Sg' g} x'g]5 .Æ æx'G5 gL afa', dnfO{ klg 3'Dg dg t nfu]sf] lyof] . eGg ;s]sL lyOg . oqf] ;do sf7df8f}F a:bf klg gofF afg]Zj/ rf]s eGbf ptf slxn} b]v]sL 5}g . ef]nL ljxfg afa' sfddf hfg'xf]nf . d vfg tof/ u5'{ . vfgf vfP/ lbpF;f]lt/ hfpFnf gL 3'Dg . x'Gg t afa' <Æ pgn] elgg . æx'G5 c06L To;} u/f}Fnf .Æ d}n] eg“] . ef]lnkN6 vfgf vfP/ Ps ah] xfdL sf]7faf6 lgl:sof}F . uf8L ; 8s 5]pd} lyof] . ev{/ c06L uf8L leq k:gnfO{ 9f]sf vf]Nb} lyOg sL d]/f] ;fyL OGb|] e]l6of] . p ;jf/L 5f]8]/ vfnL 6ofS;L rnfpFb} ToxL ;8s x'Fb} cfPsf] lyof] . c06LNfO{ b]v]kl5 p;n] eGof] æP bfgaxfb'/, ltdLn] ljjfx u¥of} < ljjfxdf va/ klg u/]gf}F, lsg dfof df/]sf] <Æ dnfO{ emgSs l/; p7of] . d}n] l/;fpFb} eg]“ æltd|f] cfFvf 5 sL 5}g < s] d krf; jif{sf] h:tf] b]lvG5' < c06L;Fu kfk af]N5f}F <Æ æltdL;Fu pd]/ s;n] ;f]w]sf] 5 / < c06L x'g'x'G5 eg] t e}uf] lg, l/;fpg' k5{ <Æ p;n] eGof] . æclg krf; jif{ pd]/sL c06L;Fu ;fFk]]kl5 s] eGg] t <Æ æsf] krf; jif{ < pxfF krf; jif{sL x'g'x'G5 < s] eG5g logL < lar/f afO; t]O; t k'Ug' ePsf] 5}g xf]nf <Æ p;n] rlst ePsf] cg'xf/ nufof] .
  • 131.
    ægs/fp x}, v'adfG5] lrGg] ePsf . hfpF c06L, o:tfsf] s'/ f ;'g]/ b'Mv gdfGg'xf]nf . logLx? o:t} 5g . tGg]/L a'9f s]xL lrGb}gg .Æ olt eGb} d}n] uf8L :6f6{ u/]F . c06L s]xL af]lngg . uf8L Go'/f]8 kfls{ª :yndf kfs{ u/]/ ljzfn ahf/sf] Pp6f /]l8d]8 k;ndf k:of}F . d}n] æn]l8h sk8f b]vfpgf]; g, Pshf]/ lsGg' 5Æ eg“] . p;n] ufpg / n]luG; rf/ kfFr ;]6, To:t} e]:6 / lhG;sf ;]6x?, :s6{x? b]vfpg yfNof] . d}n] k;n]nfO{ eg]“ ækrf; krkGg jif{sf dlxnfn] nufpg ldNg] s'tf{ ;'?jfn 5}gg<Æ æd}n] pxfFsf] nflu sk8f b]vfO /x]sf] 5' . cfdfsf] nflu xf] eg] b]vfOxfN5' gL ÛÆ k;n]n] c06Llt/ b]vfof] . klxn] pxfFsf] nflu g} x]gf{]; g ÛÆ ætkfO{ s] eGb} x'g'x'G5 < pxfF t xf] gL d]/L c06L, krf; jif{sL x'g'x'G5 .Æ d}n] c06LnfO{ b]vfP“ . p;n] c66xf; u/L xfF:b} eGof] æpxfF krf; jif{ k'Ug' eof] /]< s] xfF;f] ub{} x'g'x'G5 < la; afO;sf] t?gLNffO{ krf; jif{sL eGg'x'G5 .Æ c06Ln] elgg æ5f]l8lbgf]; 8«fOe/ afa', eGg]n] s] eG5g eG5g . n afa', d}n] tkfO{sf] nflu of] lhG; / l6 ;6{ 5fgL lbPsL 5', p ToxfF Soflagdf uP/ nufpg'xf]; t ldN5 ldNb}g <Æ pgn] tL sk8f d lt/ a9fpFb} Sofljg b]vfOg . d}n] Sofljgdf uP/ k'/fgf sk8f km'sfn]/ c06Ln] 5fg]sf lhG; / l6 ;6{ nufP . z/L/df 7ofSs} ldNof] . d Sofljgaf6 aflx/ lg:sbf ;fx'n] eGof] æSof lx/f] b]lvg' ef] < tkfO{ sL c06Lsf] 5gf}6 uhasf] /}5 .Æ æn ;fx'hL, d]/f] nflu of] / pxfFsf] nflu Pshf]/ Tof] nufPsf] / Ps hf]/ of] r]s ;6{ kfOG6 Kofs ul/lbgf]; .Æ c06Ln] elgg . d}n] ;f]w]F æslt eof] ;fx'hL <Æ
  • 132.
    æw]/} ePsf] 5}g. b'O{ hf]/ Dof8dsf] nflu / b'O{ hf]/ tkfO{sf] nflu ldnfP/ aofln; ;o krf; eof] . pxfFn] sd} bfdsf] 5fGg' ePsf] 5 .Æ ;fx'n] ljn lbFb} eGof] . ToxfFaf6 s:d]l6s k;ndf uof}F . ToxfF c06Ln] s]xL d]scksf ;fdfg lnOg . d}n] klg ;]leª d]lzg / lqmd lsg]F . clg kfls{ªaf6 uf8L lgsfn]/ Go'/f]8 u]6df cfpFbf b'O{hgf tGg]/ Ln] ;f]w]F æ6ofS;L vfnL 5 <Æ d}n] af]Ng gkfpFb} c06Ln] elgg ævfnL 5 t/ afa'x? stf xf] hfg] <Æ ælj cfO{ l;l;, gofF afg]Zj/ .Æ æn xfNgf]; afa', pxfFx? klg pt} hfg] /], emg ;lhnf] eof] .Æ pgn] elgg . d}n] eg]“ æb'O{hgfsf] u/]/ ltg ;o nfU5 .Æ æl7s 5 .Æ eGb} b'Ohgf kl5Nnf] l;6df a;] . 6ofS;L /Tgkfs{, eb|sfnL, l;+xb/af/, dfOlt3/ x'Fb} gofF afg]Zj/ rf]sdf k'Ubf 5]pdf uf8L /f]s]+ . b'O{ hgf cf]n{]/ ef8f glbO{ ;/f;/ hfg yfn] . d}n] s/fP/ eg] æcf] bfO{, ef8f .Æ æs] sf] ef8f < xfldn] clxn] ;Dd ef8f ltg{] u/]sf] 5}g .Æ eGb} lx8b} /x] . c06Ln] ljB't ultdf aflx/ lg:s]/ bf}8]/ tL b'O{hgfsf] cufl8 k'u]/ af6f] 5]Sb} s8s]/ af]lng æemg 8«fOe/ afa'n] dfGg' ePsf] lyPg, bof u/]/ a:g lbPsf] ef8f glt/]/ hfg] < v'?Ss ef8f lgsfn, xf]Og eg] k'ln; af]nfpF5' .Æ æglbP s] u5of}{ <Æ Pp6fn] eGof] . æ6ofS;L ltdLx?sf] afa'sf] xf], l;Tt}df r9gnfO{ < rfF8f] lgsfn k};f <Æ pgL emg rls{Og . c? dflg;x? klg /ldtf x]g{nfO{ jl/kl/ hDdf eP . ca 5'6sf/ f kfpg sl7g 5 eg]/ csf{]n] tLg ;o lgsfn]/ lbof] . c06Ln]
  • 133.
    ltg ;o ;dft]/elgg æPs ;o c?, ef8f glt/L hfg nfu]sf] hl/ jfgf .Æ æn, :jf:gL dfG5] gePsf] eP hfg]sf] lyP .Æ eGb} krf;sf] gf]6 kmof66 c06Lsf] xftdf kmfn]/ uof] . c06L s/fpFb} kmls{Og ædfG5] gkfPsf 8fFsfx? .Æ Pp6fn] k5fl8 kms]{/ eg]sf] ;'lgof] æSof of/, 5f]s/L t bfbf kf] /}5] .Æ ± ± ± 8]/fdf cfhef]nL b'O{j6f knªx?, lsr]g 6]a'n, efF8f /fVg] ¥ofs, Pp6f b/fh, b'O{j6f d]rx? / Pp6f 6]a'n lyof] . sf]7f 7"nf] ePsf]n] dlxgfsf] klRr; ;o ef8f, lah'nLsf] 5'66} . 3/e]6L cfdfn] af/Ldf pTkfbg ePsf] ;fu;AhL t/sf/L l6Kg vfg s'g} /f]s nufpg' ePsf] lyPg lsgsL af/L / udnfsf] ;Dk"0f{ sfd c06Ln] g} uyL{g . c06Lsf] d]xgtn] ubf{ t/sf/L t 3/sf ;a}nfO{ k'u]/ klg l5d]sL ;DdnfO{ afF8g k'UYof] . wf/fsf] 5]pdf, af6f] 5]pdf, 5tdf ;d]t udnf /fv]/ c06Ln] yl/ yl/sf t/sf/L kmnfpg yfn]sL lyOg . To;}n] t/sf/L lsGg' kb{}gYof] . rfdn, bfn, g'g, t]n, d;nf, gf:tfsf] ;fdfg lsGbf ;d]t d]/f] klxn]sf] Ps dlxgfdf vr{ x'g] /sd eGbf yf]/} k};fdf k'u]sf] lyof] . c06Lsf] xft g} o:t} lyof] . vfg]s'/f klg gfk]sf] h:t} slxn} v]/ kmfNg' kb{}gYof] . Ps lbg ;jf/L lnP/ ;fgf]l7dL lt/ hfFb} lyP“sL ljkl/t lt/af6 vfnL 6ofS;L lnP/ OGb|] cfpFb} u/]sf] b]lvof] . p;n] uf8L /f]s]/ eGof] . æbfgaxfb'/, d oxL l;l6Olel6g]/ kv{G5', ;jf/L k'¥ofP/ cfp . ltdL;Fu Pp6f s'/f ug'{5 .Æ d}n] x'G5, eg]/ cufl8 a9] . pRr dfWolds lzIff kl/ifbsf] u]6df ;jf/L 5f]8]/ kms{bf OGb|] l;l6OeLl6g]/ plePsf] lyof] . p;sf] uf8L ;8s lsgf/df /f]lsPsf] lyof] . d}n] p;sf] uf8L glhs} uf8L /
  • 134.
    f]s]/ aflx/ lg:sbfd]/f] glhs cfP/ eGof] æpleP/ s] s'/f u/f}F < p ToxfF lrof k;ndf hfpF . lrof klg vfp“, ukm klg u/f}F . Æ xfdL l;l6Olel6sf] SoflG6gdf uP/ b'O{ sk lrofsf] c8/ u¥of}“ . lrof lkpFb} s'/fsf] yfngL p;}n] u¥of] æx]/ g ;fyL 5lAa; jif{ k'luof], laafx c“em} ePsf] 5}g . ca Pp6f s]6L vf]h]/ ljjfx ug'{ k¥of] eg]/ ltdL;Fu ;Nnfx dfUg vf]h]sf] .Æ d}n] eg] æof] t /fd|f] s'/f xf], u/ g t ljjfx .Æ p;n] dlt/ x]/]/ eGof] æltdLn] ;xof]u u¥of} eg] d]/f] ljjfx x'G5 . ;xof]u u/]gf} eg] x'Fb}g . To;}n] dnfO{ ltdLn] ;xof]u u/ . ltd|f] nflu d ;xof]u u/f}Fnf .Æ æd}n] s] ;xof]u ug'{ k¥of] < egg d ul/xN5' gL ÛÆ æs]lx lbg cl3 ltd|f] uf8Ldf lyOg gL, ltd|L c06L, xf] pg} nfO{ b]v]kl5 d]/f] t /ftsf] lgb} x/fO{ ;Sof] . ;kgf klg pgs} b]V5' . rnfO{ b]pg s'/fsfgL . Hofb} u'0f dfGg] 5' .Æ æs] s'/f u5f{} ltdL < ax'Fnfpg t nfu]gf}F < pgL lrtjg dfOt, dsjfgk'/sf] x]6f}8f 3/ ePsL cwj}“;] dlxnf x'g . x]6f}8fdf pgsf >Ldfg / 5f]/f] 5g . ltdL hqf] t pgsf] 5f]/f] 5 . aL; jif{sf] eof] . cfdf eGg ;'xfpg] dlxnfnfO{ o:tf] s'/f ug'{ kfk nfUb}g ltdLnfO{ <Æ æxf]Og of/, ltdL wf]sfdf 5f} . pgsf] ljjfx klg ePsf] 5}g xf]nf . 5f]/f] t k/sf] s'/f xf] . dnfO{ krf; ;f7L jif{sL ePklg, ljjfx ePsL 5f]/f5f]/L ePsL ePklg km/s kb{}g . dflG5g eg] d ljjfx ul/xfN5' . Ps k6s s'/f ul/b]pg .Æ æd t s'/f ug{ ;lSbg . ltdL cfkmF} e]6]/ s'/f u5f}{ eg] u/ . dnfO{ o:tf] s'/f dg kb{}g .Æ d}n] eg] / p7]/ lxF8L klg xfn]“ . ;a}n] pgnfO{ aL; afO; jif{sL eGy] . Hofb} ;'Gb/ eGy] t/ dnfO{ eg] klxnf] lbg uf]Fua' a;kfs{df b]Vbf h:tL lyOg, p:t} nfUYof] . s]xL df]6fPsL eg] lyOg . d]/f gh/ a;]sf lyP sL, c? dflg;x?
  • 135.
    ax'nfPsf lyP yfxfePg t/ Pp6f s'/f lglZrt lyof] sL o; ;+;f/ df cfwf gax'nfPsf] sf]xL klg lyPg . ;a}sf] duh s]xL lju|]s} lyof] . c06L t?gL ePsf] eP d k/fO db{;Fu Pp6} sf]7fdf lsg ;'Tg d~h'/ uly{g< pgsf dfdf 5g sL 5}gg< st} kTtf lsg nfu]g < jfg]Zj/sf] 6Kkf 6Kkf 5fg dfbf{ klg jL/k|;fb vgfn gfdsf] sf]xL JolSt km]nf k/]g . c06L 3/ klg hfg] s'/f ulb{gg . dfOt klg hfg] s'/f ulb{gg . of] s] s'/f xf] < pgLklg cw{ kfun lyOg . d klg cw{ kfun lyP . xfdL ;a} kfun lyof}F . sf]xL ;bb] lyPg . bfndf s]xL sfnf] 5 h:tf] nfUYof] . ;fFemdf 8]/fdf uP/ c06LNfO{ lgofn]/ x]/]F, p:t} nfUof] . rfp/ L k/]sf] t/ df]6fPsf] cg'xf/, p:t} njfO{, p:t} lx88'n . p:t} kfsf] Jojxf/, xf]l;of/L / kSsf sfd . aLz afO;sL dlxnfsf] o:tf] Jojxf/ sxfF x'g' < s]xL lbg o:t} tgfjdf /x]“ . lj:tf/} d ;fdfGo cj:yfdf cfP kl5 d}n] Pslbg eg] æc06L, clxn] d;Fu Ps nfv rfln; xhf/ ?k}ofF hDdf eO;s]sf] 5 . oxfF / fv]/ s] ug{] < tkfOnfO{{ s]xL cfjZos eP eGgf];, gq d of] k}“;f 3/ k7fOlbG5' .Æ pgn] elgg æ8«fOe/ afa', Pp6f s'/f egf}F <Æ æeGgf]; g s] s'/f xf] <Æ ætkfO{n] k|To]s lbg ;fx'nfO{ uf8L ls/fof slt a'emfpg' x'G5 <Æ æklRr; ;o, lsg / <Æ æPs dlxgfsf] slt eof] <Æ Ps If0f /f]lsP/, lx;fa u/]/ d}n] eg“] ækrxTt/ xhf/ .Æ ulDe/ d'b|fdf pgn] elgg æxf], dlxgfsf] krxTt/ xhf/sf b/n] Ps jif{df ;fx'nfO{ tkfO{n] gf} nfv a'emfpg' x'g] /x]5 . Tolt k};fdf t gofF uf8L cfpF5 . To;}n] rf/ kfFr xhf/ 3/ vr{sf] nflu cfdfnfO{ k7fOlbg'xf]; . clg Ps nfv k}lt; xhf/ tkfO{;“u x'G5 . d;Fu klg 8]9 tf]nfsf] cf}7L, Oo/, l/ª / 6kx? 5g . of] ;a} a]Rbf slDtdf
  • 136.
    krxTt/ xhf/ txf]nf . gub b'O{ nfv hlt eof] eg] kmfOgfG; u/ fpFbf gofF uf8L cfpF5 . tkfO{n] ;fx'nfO{ ltg{] k};f dfq arfpbf klg Ps jif{ kl5 t uf8L cfkmgf] eOxfN5 . To;}n] gofF cfkmg} uf8L lsGgf]; .Æ æxh'/n] h'lSt t Psbd /fd|f] atfpg' eof] t/ tkfO{sf] uxgf a]r]/ uf8L s;/L lsGg' <Æ d}n] cK7]/f] dfGb} eg]“ . æs] ef] t < kl5 k};f sdfpg' eof] eg] Jofh ;lxt b'O{ tf]nfsf] l;qmL lsgLlbg'xf]nf . sfd u/]kl5 u¥ofu¥o} x'G5 . kl5 gx6gf]; . uf8L lsGgf]; .Æ pgL d':s'/fOg . æof] s'/f t d}n] cfh ;Dd ;f]r]s} lyOg . o:tf] s'/f s;/L yfxf kfpg'x'G5 c06L <Æ d klg d':s'/fPF . ækrf; jif{ pd]/ vfPsf] cg'ej x'Fb}g t <Æ pgL klg xfFl;g . To;sf] Ps xKtf kl5 d]]/f] cfkmg} uf8L cfpg] kSsf eof] . uf8L cfpg] ePkl5 kfls{ª ug{] 7fpF klg t rflxof] . of] s'/f 3/j]6L cfdfnfO{ ;'gfP“ . pxfF klg lgs} v';L x'g' ef] / eGg' ef] æl7s} 5, of] d]/f] u]6 ;fgf] 5 . s]xL k};f afa'n] yKgf];, s]xL d yK5' . of] u]6 x6fP/ uf8L l5g{] 7"nf] u]6 /fvf}F . kfl{s{ª ug{] 7fpF t hlt klg 5 . o:tf] /fd|f] dfG5]nfO{ 3/af6 cg]q k7fpg ;lSbg .Æ æx'G5 cfdf, To;} u/f}F .Æ d}n] eg] . gofF u]6 /fVg Ps xKtf hlt nfUof] . Tof] a]nf ;Dd kmfOgfG;sf] sfd klg ;lsof] . uf8L NofPsf] lbg c06Ln] km'ndfnf, cla/ nufO{ cu/aTtL afn]/ k'hf ul/g . uf8LnfO{ 9f]u]/ ;ftk6s kl/qmd ul/g . dnfO{ klg To;} ug{ nufOg . lrNnf], sfnf] /ªsf] 6f6f sDklgsf] uf8L Hofb} ;fgbf/ b]lvPsf] lyof] . 3/e]6L nufot l5d]sLx? ;a}nfO{ ld7fO{ af8of}F .
  • 137.
    ef]nL kN6 uf8LlnP/ hfg nfUbf c06Ln] dnfO{ gofF ;'6, 6fO{ / r:df nufpg lbFb} elgg æo:tf] /fd|f] uf8Lsf] 8«fOe/ klg t lx/f] x'g' k¥of] gL ÛÆ d}n] 6fO{ ;'6 / r:df nufP/ 8«fOe/ l;6df a:bf h]6 ljdfgsf] kfOn6 h:tf] cg'ej u/]F . lrNnf] uf8L ;/{/ ;8sdf u'8g yfNof] . d ca ;fdfGo 8«fOe/af6 uf8L dflns eO;s]sf] lyP“ . uf8Lsf] ls:tf dlxgfsf] ;f7L xhf/ dfq . kGw| xhf/ t gfkm} x'g] eof] . 5lTt; dlxgfsf] ls:tf kl5 uf8L t cfkmg} . k}:ff eP Tof] eGbf klxn} a'emfP kl5 Jofh sd ltg'{kg{] . klxnf] dlxgfd} ls:tf lt/]/ Ps nfv sdfPF . Tof] k};faf6 d}n] c06Lsf] nflu b'O tf]nfsf] ;'gsf] r]g lslglbP“ . pgL lgs} v';L eOg . dnfO{ d'/Ld'/L cflzjf{b lbOg . slxn]sfxL sfd kbf{ 3/ j]6LnfO{ lgz'Ns uf8L r9fpg] x'Fbf pxfFx? klg dVv x'g''x'GYof] . d ljxfg ;w}F g'xfpy] . gg'xfO{ ;'v} lbGglyg c06Ln] . ;fFem ;w}F xft v'66fdf t]n nufpg elGyg . To;}n] k|To]s lbg xftv'66f dfln; ug{] g;f g} a;]sf] lyof]] . Ps lbg c06Ln] elgg æv} lk7o'df d nufO lbG5' .Æ æx'Fb}g c06L, o:tf] kfk t d af]Sg ;lSbg .Æ d}n] eg]“ . pgn] t]nsf] efF8f] vf]:b} elgg“ æ3f]K6f] kgf{];, s] sf] kfk <Æ pgn] lk7o'df t]n nufpFbf d}n] cfdfnfO{ ;Dem“] . hf8f] dlxgfdf g'xfOlbP/ 3fddf klN6g nufO{ o:t} dfofn' xftn] cfdfn] t]n 3;fO lbg'x'GYof] . lgs} cfgGb nfu]/ d t lgbfpg k'u]5' . sk8f cf]9fP/ em'n klg nufO{ lbO5g c06Ln] . d t Ps} k6s ljxfg dfq Ao'lemP“ . b'O{ rf/ lbg c? lat] . Ps lbg dnfO{ cfkmg} 8]/f glhssf] ;jf/L ldn]sf]n] ljxfg bz ah] ;jf/L 5f]8]/ kms{b} lyP . dgdg} larf/ u/]F ;f9] P3f/ ah] vfgf vfg t cfpFg} k5{ . 8]/fdf
  • 138.
    k;]/ hfG5' eg]/;w}Fsf] eGbf 8]9 b'O{ 306f rfF8f] g} 8]/fdf k'u]F . uf8L ;8s 5]pd} 5f]8“] . sf]7fdf k:5' eg]sf] t sf]7fdf u'gu'g u/L s'/f u/]sf] ;'g]“ .d leq gk;]/ sf] /x]5 eg]/ s'/f ;'Gg yfn“] . 9f]sfdf kbf{ lyof] . 3/e]6L cfdf x'g'x'Fbf] /x]5 . pxfFn] eGb} x'g'x'GYof] ægfgL, s] cfh ;Dd cnu cnu ;'T5f} ltdLx? <Æ æxh'/ cfdf, cfdf 5f]/f h:t} kljq 5f“} .Æ c06Ln] elgg . æ8«fOe/ afa' klg slt ;f]emf < o:tL /fd|L t?gL Pp6} sf]7fdf ltg dlxgf ;Dd ;'Tbf ;d]t s:tf] ;+od ug{ ;s]sf < xf]Og xf]nf, dnfO{ 9f65of} ltdL .Æ æxf] cfdf, ;fRr} xf], 9fF6]sL 5}g . pxfFn] dnfO{ krf; jif{sL a'9L eg]/ kTofO{ /xg' ePsf] 5 . c06L eg]/ cfkmg} cfdf h:t} cfb/ ug'{x'G5 . xftn] t s] sf7n] klg 5'g' ePsf] 5}g .Æ æo:tf] a'9Lsf] d]sck / clego slxn] ;Dd u5of}{ < ca 5f]8Lb]p . 8«fOe/ afa' gldNbfsf dfG5] 5g . d]/f] 3/df a;]sf] b'O{ jif{ eof], slxn] klg g/fd|f] sfd sfjf{xL b]v]sL 5}g . lgs} OdfGbf/, bf? kfgL vfP/ gdfltg], s]6L kl5 gnfUg], h'jftf; gv]Ng], ;xof]uL, bofn' / ldhfl;nf 5g . clt /fd|f] afgL 5 . ca ltdLx? ljjfx u/]/ a; . d s'/f ul/lbG5' .Æ c06Ln] elgg æhlt clego u/]/ a'9Lsf] d]sck u/]klg dfG5]n] lrgLxfNbf /x]5g cfdf . 8«fOe/ afa' h:tf ;a} sxfF x'Fbf /x]5g / <Æ pg]n] OGb|sf] s'/f, Go'/f]8sf Jofkf/Lsf s'/f ul/g . b'j}hgf dl/dl/ xfF:g yfn] . d 3/df x'Fbf 3/e]6L cfdfnfO{ lbbL elGyg . clxn] cfdf eg]/ ;Daf]wg ul//x]sL lyOg . pgn] k'gM elgg æcfdf xh'/ hfgf]; ca . 8«fOe/ afa' cfpg] ;do x'g nfUof] . P3f/ ah] ;Dd cfOk'Ug'x'G5 s'g} s'g} lbg . d ca d]sck u5'{ . cem} Ps b'O{ dlxgf
  • 139.
    pxfFsL c06L eP/}a:5' . To;kl5 xh'/ ;Fu ;Nnfx u/]/ h] ug'{k5{ u/f}Fnf .Æ ToxL ;dodf d}n] sf]7fleq k:b} eg]“ æca d]sck klg ug'{kb{}g . c06L aGg' klg kb{}g . ca cfh}, clxn} of] sf]7f 5f]8]/ hfgf]; . cfdf ;f“5L x'g'x'G5 . d}n] ;a} s'/f ;'lg;s“] . dnfO{ em'6f] af]n]/ w]/}n] em'SofPsf 5g . csf{] em'Sofpg] Pshgf ylkg'eP5 . tkfO{ sf] xf], dnfO{ yfxf 5}g . d yfxf kfpg klg rfxGg . d olt s'/f hfGb5' sL tkfO{ c?nfO{ wf]sf lbg l;kfn' x'g'x'bf]/x]5 . o:tf] em'6f] s'/f u/]/ ld7f] af]n]/ c?nfO{ u'd/fxdf kfg{] dfG5]nfO{ d Ps ldg]6 klg ljZjf; ug{ ;lSbg . /fd|f] klg NffUb}g . oL uf8L ef8f lngf]; / oxfFaf6 hfFgf]; .Æ d]/f] s'/f ;'g]]/ 3/j]6L cfdfn] eGg' ef] æ8«fOe/ afa', o:tL ;j{u'0f ;DkGg b'nxL kfpFg ;lsGg . oL gfgL ;fx|} nIf0fsL 5g . gfgL cfPsf] b'O ltg dlxgfd} tkfO{n] uf8L lslg;Sg' eof] . tkfO{sf] hLjgdf v';L 5fPsf] 5 . tkfO{ cfhfef]nL df]6fP/ s:tf] x'g' ef] x]gf{]; t, tkfO{sf kfv'/f ;ndfg vfgsf h:tf ePsf 5g . tkfO{ s:tf] ;'u'/sf] vf]/ h:tf] sf]7fdf ;'Tg'x'GYof] . b'O{ jif{df k}:ff w]/} sdfpg' eof] xf]nf t/ tl/sf ghfg]/ Ps k};f /fVg ;Sg'ePg . clxn] gfgLs} h'lSt a'l4n] /fh;L 7fF6afF6df a:g'ePsf] 5 . d}n] eg]sf] dfGg'x'G5 eg] oL gfgLnfO{ pDsg glbg'xf]; . rFf8} ljjfx ugf{]; .Æ d}n] eg“] æcfdf, xh'/n] eg]sf] ;f]x|} cfgf l7s xf] t/ cfh em'6f] s'/f af]n]/ 5sfpg ;Sg]n] ef]nL 5sfpFb}g, wf]sf lbFb}g, em'6f] af]Nb}g eg]/ s;/L ljZjf; ug{ ;lsG5 < pxfFsf] ?k 5, hfFu/ 5, ;Lk 5, Tof] dnfO{ yfxf eO;Sof] . b'O{ lbg cfgGb u/]/, ;'v sf6]/ kl5 ?g' eGbf t clxn] b]lv b'Mv sf6g' /fd|f] 5 . To;}n] cfh} pxfn] of] sf]7f 5f]8g' k5{ . d ca wf]sf vfg ;lSbg .Æ
  • 140.
    ænf} gfgL, lsgem'6f] af]Nof}F < ;To s'/f s] xf] < afa';Fu eg]/ dfkmL dfu . oL afa' u'?ªsf 5f/f lgs} ;Hhg 5g . ;/n x[bosf 5g . logL;Fu a:of} eg] ltdLnfO{ b'Mv kb}{g eGg] s'/fdf d 9'Ss 5' . b'a} hgf aRrf 5}gf}F . s'/f ldnfp d hfG5' .Æ 3/j]6L cfdf hfg'eof] . pxfF uPkl5 xl/dfofn] d]/f] v'66f ;dft]/ elgg æ8«fOe/ afa', d} n] cfh ;Dd tkfO{;Fu em'6f] af]n“], 5sfP“, tkfO{nfO{ xfF;f]sf] kfq klg agfP“ . o;sf] nflu Ifdf kfpF . d}n] tkfO{ o:tf] ;Hhg x'g'x'G5 egL yfxf kfPsf] eP ;To s'/f eg]sf] eP klg x'GYof] . t/ xfd|f] b]zdf :Jff:gL dfG5]sf] nflu st} klg ;'/Iff 5}g . cfkmgf] ;'/Iffsf nfuL xfdLn] cg]s gf6s / axfgfafhL ug'{k5{ . aflx/ t aflx/ eOxfNof], xfdL :jf:gL dfG5]x? cfkmg} 3/leq ;d]t ;'/lIft 5}gf}F . ca d tkfO{nfO{ s'g} s'/f n'sfplbg ;a} eG5' .Æ pgn] cfkmgf] syf o;/L eGg yflng . d]/f] 3/ lrtjg lhNnf e/tk'/ gu/kflnsf j8f g+= !# df k5{ . d]/L cfdfsf] dfOtL3/ x]6f}8f xf] . d]/f af gf/fo0f3f6df h'Ttfsf] k;n ug'{x'G5 . d]/f] Pp6f efO{ 5, d eGbf kfFr kif{ sfG5f] . d]/f af cfdfn] dnfO{ lgs} dfof lbP/ /fd|f] :ofxf/ ;';f/ u/]/ x'sf{pg' ef] . xfd|f] lgs} ;'vL kl/jf/ lyof] . efO{ / d jf]l8{ª :s'ndf k9Yof}F . p eGbf d rf/ sIff dfly lyP“ . d a9b} uP“. !$ jif{ k'u]kl5 d]/f] 5 f t L d f : t g x ? b ] v f k / ] . d t ? g L b ] l v g yfn“] . :jf:gLdfG5]sf] ;aeGbf 7'nf] ;q' eg]sf] p;sf] ?k g} x'Fbf]/x]5 . d]/f] ?kdf hjfgL ylkPkl5 ;a}sf cfFvf nfUg yfn] . dnfO{ To;sf] cfefif eO/x]sf] x'GYof] . c? t c? d]/f] cfkmg} af ;d]t d]/f] ?kdf nf]leg' eP5 . pxfFn] dnfO{ klxn] eGbf a9L, efO{ eGbf klg a9L dfof ug{ yfNg'eof] . sfvdf a;fpg], ufnf hf]8g], ;'d;'Dofpg], DjfO{ vfg] ug{ yfNg'eof] . slxn] sflx t dnfO{ ps'; d's'; klg nfUYof] . t/
  • 141.
    cfkmg} afnfO{ g/fd|f]s;/L ;f]Rg' < afn] lgs} dfof u/]sf]n] of] ;a ug'{ ePsf] xf]nf egL ;f]Rby“] . lbgx? laTb} uP . d kGw| kif{ k'u]F . sIff bzdf k9y]“ . efO 5 sIffdf lyof] . d]/f] afn] slxn] k|ms tn tfgL lbg], slxn] ;6{ dfly kmsf{Olbg], slxn] ;ldhsf] x's vf]nL lbg] h:tf ceb| Jojxf/ ug{ yfNg' eof] . of] s'/f cfdfnfO{ eG5' eGg] nfu]sf] lyof] . eGg ;s]sL lyOg . Ps lbg efO{nfO{ ;Grf] geP/ cfdfn] xl:k6n lnP/ hfg'ePsf] lyof] . p;sf] v'66fdf vl6/f] cfPsf] lyof] . d :s'naf6 cfP/ :s'n 8«]; vf]n]/ csf{] nufpg nfUbf s;}n] d]/f] bfofF :tg RofKk ;dfTof] . efO{ af}nfof] sL eg]/ k5f8L kms]{/ x]/]sf] t cfkmg} afa' kf] x'g'x'Fbf] /x]5 . d}n] :tgaf6 pxfFsf] xft em6sf/]/ x6fpFb} eg] æaf, cfkmg} 5f]/LnfO{ o:tf] ubf{ tkfO{NffO{ kfk nfUb}g <Æ pxfFsf] d'vaf6 lgl:sof] æcfkmg} 5f]/L eP kf] t, emf8Laf6 e]6fP/ NofPsf] t xf] gL .Æ ToxL ;dodf cfdf / efO{ aflx/ af]n]sf] ;'lgof] . olb cfdf / efO{ s]xL l9nf] u/]sf] eP d]/f] OHht aRg] lyPg . d xtkt ;6{ / d]8L nufP/ aflx/ bu'/]“ . d]/f] Tof] lbg OHht hf]luof] . dnfO{ emf8Ldf e]6fP/ NofPsf] eGg] s'/f ToxL lbg yfxf kfP“ . Tof] a]nf ;Dd s;}n] eg]sf] lyPg . Tof] lbg dnfO{ ;fFem ;Dd 8/ nflu/xof] . htf cfdf, hfg'x'GYof], pt} pt} uO/x]F . ;fFem cfdf;Fu ;f]w“] æcfdf, tkfO{n] dnfO{ emf8Ldf e]6fP/ Nofpg' ePsf] xf] / <Æ pxfFn] eGg' eof] æs;n] eGof] 5f]/L < d}n] g} hGdfPsL x'F gL Û d]/f] afaf ÛÆ d}n] lhbbL u/] æcfdf g9f6L eGgf]; t Û dnfO{ sxfF e]6fP/ Nofpg'ePsf] xf] <Æ
  • 142.
    æxf]Og s], sxfFe]6fpg' < s] eG5] of] <Æ pxfFn] em'6f] af]Nb} x'g'x'GYof] eGg] s'/f pxfFsf] af]nfOaf6 emlNs/x]sf] lyof] . d}n] afn] eg]sf] eg]kl5 pxfFn] eGg' eof] æ5f]/L tF kL/gu/ . tF d}n] hGdfPsL 5f]/L xf]Og; eGg] s'/f d}n] ljl;{;s]sL lyP . t} n] ;DemfO; / dfq ofb cfof] . tFnfO{ d c;fWo dfof u5'{ . cfkm}Fn] hGdfPsf] 5f]/L eGbf a9L . d]/f] ljjfx ePsf]] bz jif{ ;Dd klg xfd|f] 5f]/f5f]/L ePgg . t]/f] afn] wd{k'q ckgfpg] s'/f ug{ yfNg'ePsf] lyof] . xfdLn] wd{k'qsf] nflu xl:k6ndf klg ;Dks{ u/]sf lyof}F . Ps lbg ljxfg} v;Lsf] nflu 3fF; Nofp5' egL hªundf uPsf] t aRrf /f]Psf] cfjfh ;'g]F . /f]Psf] lt/ uPsf] t emf8Ldf tFnfO{ sk8fdf a]/]/ kmfn]sf] e]6fPF . t]/f] d'vdf / z/L/ el/ sldnf nfu]sf lyP . d}n] tFnfO{ p7fP/ 3/df Nofpbf t]/f af klg lgs} v';L x'g'eof] . tF rf/ jif{sL ePkl5 t]/f] efO{ d]/f] k]6df cl;{of] . tFnfO{ of] 3/df NofPb]lv ;a} s'/f /fd|f] eof] . Jofkf/ km:6fof], 5f]/f eof], :jf:Yo klg clxn] ;Dd /fd|f] 5 . To;}n] tF d]/L 5f]/L dfq geP/ d]/f] efUo klg xf]; . d]/f] ;j{Zj xf]; d]/f] cfkmg} 5f]/L xf]; .Æ cfdfn] dnfO{ c;fWo dfof ug'{x'GYof] . efO{sf] t emg s] s'/f ug{] < dnfO{ Ps If0f 5f]8b}gYof] . d}n] cfdfnfO{ ;a} s'/f eGg} kYof{] gq eg] d afa'af6 aRg] lyOg . d}n] klg cfkmg} afaf6 hGd]sf] aRrf km]/ L emf8Ldf kmfNg' kYof{] . of] emf8Ldf aRrf kmfNg] zLnzLnf rnL/ xGYof] . d}n] ;a} s'/f cfdfnfO{ eg]“ . of] ;'g]/ cfdf lgs} ?g'eof] . pxf“n] af;“u emu8f ug'{{eof] . To;a]nf afn] cfdfnfO{ lgs} lk6g'eof] . xfdLn] klg afaf6 lgs} lk6fO{ Kffof}F lsgsL efO{ / d cfdfnfO{ arfpg rfxGYof+} . j/k/af6 sf]xL ;xof]u ug{ cfPgg . afn] cfdfnfO{ d/gf;Gg x'g]u/L s'6g' eof] . xfd|f] s]xL nfu]g . pgn] kfgL vfOg . ;f}rfno uOg . km]/L cfP/ d]/f] glhs} a;]/ cfkmgf] syfsf] afFsL c+z eGg yflng .
  • 143.
    /fte/sf] /0f;ªu|fd kl5ljxfg pHofnf] gx'Fb} cfdfn] efO{nfO{ lnP/ dfOt hfg nfUg' eof] . pxfFn] hfg]j]nf eGg' eof] ætkfO{ h:tf] ck/flw;Fu d al:bg . d uPF .Æ of] ;'g]/ afn] eGg' eof] ætF hfG5]; eg] hf . dnfO{ s]xL 5}g . d ca xl/dfofnfO{ g} :jf:gL /fV5' .Æ cfdfn] aflt/ y's]/ hfg'eof] . ToxfFg]/ cfdfsf] dfof klg jgfj6L ePsf] cg'ej eof] dnfO{ . pxfFn] ;'/Iff lbg'kg{] dnfO{ g} lyof] t/ dnfO{ hfG5]; sL eg]/ Ps arg gaf]nL efO{NffO{ dfq lnP/ lg:sg' eof] . 3/df ca af gfdsf /fIf;sf] cufl8 d gfdsL k|f0fL ef]hgsf nflu c;xfo cj:yfdf /x]“ . cfdfsf] kl5 hfg dg nfu]g lsgsL pxfFsf] j]jf:tfn] dnfO{ lgs} kL8f lbPsf] lyof] . ca aRg] pkfo st} lyPg . To;}n] cfdf uPsf] s]xL ;do kl5 g} d lg:s]/ lhNnf k|x/L sfof{no k'u]F . k|x/Ln] afnfO{ kqmfp u/L Nofof] . b'O{ rf/ 306f /fv]/ ca b]lv o:tf] sfd gug'{ egL sfuh u/]/ 5f]8L lbof] . d;Fu s]xL gaf]nL af sfuh u/]/ k|xl/ sfof{noaf6 lg:s]/ hfg'eof] . dnfO{ 3/ hfg] OR5f ePg . ;'/Iff klg b]lvg . hfg] 7fpF klg st} lyPg . sfuh u/]/ uP klg dg g} lju|]kl5 s] nfUof] / < To;}n] k|x/L sfof{noaf6 lg:s]/ l;=l8=of]= ;fx]jsf]df k'uF] . ToxfF Ps 306f s'/]kl5 d]/f] e]6g] kfnf] cfof] . sfk{]6 lj5ofPsf] 7"nf] sf]7f, rf/} lt/ ;f]kmf ;]6 /fv]sf], lbjfndf g]kfnsf k|wfgdGqLx? tyf slj snfsf/x?sf lrqx? 6fFluPsf] lyof] . 7"nf] e'l8, 7"nf7"Nff cfFvf, cfFvfdf r:df nufPsf, g]kfnL kf]zfs nufPsf JolSt k/ s'gfdf 7"nf] 6]j'nsf] cf8df a;]sf lyP . d}n] gd:t] u/]kl5 pgn] ;f]w] æs] ;d:of k¥of] <Æ d}n] ?b} ;a} s'/f ;'gfP“ . d}n eg“] æd ca 3/ hfGg . dfjnL klg hfGg . dnfO{ k9g] n]Vg] / vfg] a:g] Joj:yf ul/ kfpF .Æ
  • 144.
    l;=l8=of]= ;fjn] ulDe/tfk'j{sd]/f] s'/f ;'g] kl5 eg] æd]/f] 3/ df hfG5of}F < d]/f] 5f]/f ljb]zdf k9g uPsf] 5 . 3/df d]/L cfdf, d]/L kTgL / b'O{j6f 5f]/Lx? 5g . ltdLNffO{ ToxfF s'g} ;d:of x'Fb}g . k9g klg kfpF5of} . Toxf ghfg] eP dlxnf clwsf/jfbLnfO{ af]nfP/ lhDdf nufOlbG5' . c? Joj:yf pgLx?n] g} u5{g . eg s] u/f}F <Æ d}n] eg] æd xh'/sf] 3/df hfG5' .Æ pgn] eg] æltdLnfO{ 3/af6 s]xL nTTff sk8f, sfkL lstfj tyf cGo s]xL lng' 5 eg] clxn] lnP/ cfpF . ef]nL ljxfg} d ltdLNfO{ d]/f] 3/ k7fOlbG5' . Æ pgn] d;Fu Pp6f l;kfxL k7fO{ lbP . d 3/df k'Ubf af 3/df x'g'x'Gy]g . l7s} eof] . Kjfnaf6 ;fFrf] lgsfn] . 3/ leq uP/ nufpg] n'uf, ;'gsf] cf}7L, Oo/ l/ª nufP . sfgdf ePsf ;'gsf 6k lgsfn]/ h]adf /fv]F . ;fg} b]lv bz}F ltxf/ tyf rf8 kj{df l6sf6fnf] ubf{ lbPsf ?k}ofF v'q's]df hDdf u/]sL lyP“ . vq's] km'6fn]/ uGbf kfFr xhf/ b'O ;o gf]6 / c? 9ofsx? lyP . gf]6 klg ?dfndf a]/]/ emf]nfdf xfn]F . 9ofsx? ToxL 5f]8L lbP“ . :s'n Aofudf k':ts, sfkLx? gc6]sf]n] /fVg ;lsg . Pp6f sfkL / cªu|]hLsf] lstfj dfq /fv]“ . of] ;a} u/]/ aflx/ lg:s]F . 3/df tfNrf df/]/ ;fFrf] ;w} Fe/L /fVg] u/]sf] Kjfndf /flv lbP“ . ± ± ± l;l8of] ;fjsf] 3/ kf]v/f /x]5 . kf]v/f cfPkl5 d]/f] gofF hLjg ;'? eof] . gofF ahf/ kf]v/fdf pxfFsf] 3/ glhs} Pp6f ;/sf/L :s'n /x]5 . To;sf] gfd k|eft pRr dflj /x]5, h;nfO{ gfO6 :s'n klg eGbf /x]5g lsgsL ToxfF 8] / gfO6 u/L b'O{ l;km6 k9fO{ x'GYof] . ToxL :s'nsf] 8] l;km6df sIff bz df egf{ ul/lbP . s] k9fO{ x'GYof] / < d t Tof] 3/sL gf]sgL{ kf] eP . k9fO{ n]vfO{ ug]{ ;do g} lyPg . vfg ksfpg], n'uf w'g], 3/ ;kmf ug{], efF8f dfemg], af/Ldf uf]8d]n
  • 145.
    ug{], ljxfg rf/ah] b]lv j]n'sf P3f/ ah] ;Dd sfddf bnfpg yfn] . ljxfg rf/ aHof] ls æxl/dfof,====xl/dfofÆ eg]/ s/fpg yfnLxfNy]F . rf/ aHof]sL /08Lx?nfO{ lrof geO{ gx'g] . tL gsr/L Tof] 3/sf 5f]/ Lx? lbgdf bz k6s t 8«]; abNy] . sk8f klg slt x'g < Pp6Lsf dfq b'O ;o hf]/ t h'Ttf dfq lyP . k}G6, e]:6, n]xªuf, ufpg, :s6{, ss6]n 8«];, n]l;G;, sf]6, cfp6/ s] s] xf] s] s] < cfdf To:t} gSsnL, xfkkfOG6 nufP/ ;]G8f] e]:6df ahf/ lg:sg] . rfln; k} tfln; jif{sL cfOdfO{ ;]G8f] e]:6, lnlkl:6s, ufhn, cfO :of8f], a8L nf];g bn]/, cTt/ :k]| u/]/ l;g]df / kf6L{df hfGyL . 3/df sfd ug{] d afx]s csL{ Pp6L aRrf ;lxtsL cwa};] dlxnf lyOg . xfdL b'O{hgf lbge/L sfd ul/x/GYof} . hfg] sxfF < emf8Ldf kmfn]sL s]6Lsf] of] ;+;f/df cfkmGt eGg' sf] x'G5 /< Pp6L cfdfn] emf8Ldf kmfn]/ uOg . csL{ cfdfn] 3[lgt ;dfhdf cgfy kf/]/ uOg . To;}n] d}n] Pp6f c7f]6 u/]F dgdg} sL d cj}w ue{ slxn] klg af]Sg] 5}g, h;n] ubf{ aRrf hGdfP/ emf8Ldf kmofSg' k/f]; d]/L cfdfn] h:tf] . Tof] a]nf b]lv dnfO{ ;a} eGbf 3[lgt s'/ f ;]S; g} xf] eGg] nfUg yfNof] . a? Hofg hfcf];, s;}sf] Hofg lng' k/f];, h]n hfg'k/f]; t/ s;};Fu of}g ;DaGw /fVg' gk/f]; eGy]+ dg]dg} . ToxL sf/0fn] tL aRrf ePsL dlxnf;Fu d]/f] ulx/f] ldqtf eof] . 3/df a:bf jf ahf/ hfFbf slxn} /fd|f] b]lvg] k|of; ul/g . ;w}F em'q] emfd|] eO/xGy] . cg'xf/df bfu nufP/ skfn uHofªdHofª kf/]/ kmf]x/L, c;Eo / s'?k b]lvg] k|of; uy{] . gq Tof] 3/df d sxfF ;ltTj arfpg ;Sy] / < Tof] 3/df lbglbg} w]/} nf]Ug] dfG5]x? cfO/xGy] . Tof] 3/sf] l;l8of]sL &% jif{sL a'9L cfdf jfx]s ltg} hgfsf Aofo k|m]G8x? lyP . d b'AnfP/ xf85fnf dfq ePsL, To;df klg cg'xf/ lauf/]sL, kmf]x/L b]lvg] c;Eo s]6L;Fu, s]6L s] egf}F a'9L b]lvg yfn]sL d;Fu tL ;Hhgx? glhs} kb{}gy] . To;}n] d ar]“ . d}n] slt k6s l;l8of]sL :jf:gLnfO{ cj}w of}g ;DaGwdf lnKt ePsf]
  • 146.
    b]v]sL lyP“ .tLg} cfdf 5f]/L d]/f] b]vfb]vL nfh} gdfgL 3[lgt sfdx? uy{] . dnfO{ y'Sg dg nfUYof] . Tof] csL{ a'9L, hf];Fu dnfO{ ;'Tg] agfPsf lyP, /fte/ vf]s]/ ;'Tg} lbFb}gyL . slxn] of] u/, slxn] Tof] u/ egL/xGyL /fte/ . cfkm'nfO{ lgb|f nfu] kf] ;'tf]; . cfkm'nfO{ lgb|fn] Rofk]sf], p eg] cfkmgf hjfgLsf, afNosfnsf, ljjfxsf, nf]Ug] / 5f]/f5f]/Lsf s'/fx? ul/xGyL . p eGyL æh;n] h] ;'s} egf];, hf];Fu ljjfx u/f];, hLjg hf];Fu ljtfcf]; tf klg klxnf] k'?if;Fu ljtfPsf] If0f hLjge/L ofb cfO{ /xG5 . ;kgfdf p;}nfO{ b]lvG5 . ljjfx u/]kl5 nf]Ug]n] klxn] g} ;ltTj u'dfPsf] s'/f yfxf kfpF5sL eg]/ 8/ nflu/xG5 .Æ p;n] klxnf] k|]d, j}jflxs hLjg, uef{j:yfsf] cj:yf cflbsf] jf/]df atfpyL . p;n] eGyL æPp6f 5f]/f oxL kf]v/fsf] s'g} pRr dfljdf lk| lG;kn 5 . Pp6f 5f]/f k|d'v lhNnf clwsf/L ePsf] 5 . 5f]/Lsf nf]Ug] OlGhlgo/ 5g . pt} l;+ufk'/df a:5g kl/jf/ ;lxt . eP/ s] ug'{ < cfkm'nfO{ x]g{] sf]xL 5}gg . hxfF a;]klg x]nfF u5{g . x'g t 5f]/Ln] jif{sf] c;L gAa] xhf/ ?k}ofF k7fOlbG5] l;+ufk'/af6 t/ k};fn] sfd ug{] xf]Og . enf tF 5]; / ;fyL ePsL 5]; .Æ ljgf k};fsf] gf]sgL{ agfpg kfPkl5 s;n] /fd|f] dfGb}g < d Tof] 3/sf] ;f/f sfd ul/lbGy]“ . Tof] 3/df d 5 jif{ a;“] . d]/f] nflu Tof] 3/ lyPg, g/s lyof] g/s . pgLx?sf] nflu :ju{ lyof]xf]nf t/ Tof] 3/ g/s g} lyof] . k};f dfq eP/ s] ug'{ < 5f8f af]S;Lx?, c?sf] kL/ dsf{ ga'emg] . gfd klg Pp6fsf] lgKkn, csL{sf] a]~h', cfdfsf] / f]hgf, s:tf gfd x'g< dnfO{ / tL gf]sgL{ cfdfnfO{ t pgLx?n] k'/fgf] eP/ kmfn]sf sk8f sf6]/ l;nfO{ lbGy] . s'tf{ ;'?jfn, Anfph, DofS;L clg k'/fgf hfdf, k|mfs, rf]nL lbGy] . k}“;f dfUof] eg] eGy] ælsg
  • 147.
    rflxof] tnfO{ k}:ff,vfgf nfpg kfPs} 5;, lx8g 3'Dg / l6le x]g{ kfPs} 5; .Æ 5f8f /08Lx?, k]6 klg af]Sb}gy] . dg{ klg g;s]sf kft/x? . dnfO{ nfUof] . of] 3/df a;]/ hLjg kmfNg' eGbf lu66L s'6]/ vfg' /fd|f] xf]nf . oL /08Lx?sf] ;]jf rfs/L u/]/ g wd{ x'g] xf], g hLjg aGg] xf] < To;}n] lt gf]sgL{ cfdf;Fu Ps lbg eg]“ æcfdf of] ;+;f/df d]/f] cfkmgf] eGg' sf]xL 5}g . d clxn] dfq PSsfO; jif{sL ePF . of] 3/df a;]/ d]/f] s]xL sNofg x'g]jfnf 5}g . ;do cufl8 g} dl/g] s'/f kSsf 5 . o:tf] hjfgL pd]/d} a'9L b]lvg yfn]sL 5' . To;}n] d of] h]naf6 lg:sg rfxG5' . hfg'x'G5 eg] b'j} hgf efuf}F .Æ pgn] elgg ægfgL, d cfˆgf] nf]Ug]nfO{ 5f]8]/ sxfF hfpF . ltd|f] sNofg xf];, ltdL hfpF . dnfO{ ;Demb} u/] .Æ pgsf] a'9f] ToxL 3/df rf}sLbf/ lyof] . pg}n] dnfO{ of] wf]tL Anfph lbPsL x'g . dnfO{ efUgdf klg pg}n] dbb u/]sL lyOg . d / ftL afx| ah] 6jfOn]6 hfg] axfgfdf 3/af6 lg:s]/ efu]F . /fte/ lxF8]/ laxfg pHofnf] x'g] ;dodf n]vgfy ahf/ k'u]F . ToxLaf6 sf7df8f}F hfg] a;df r9]F . pxL cfkmg} 3/af6 NofPsf kfFrxhf/ b'O{ ;o dWo] kGw| ;o ?k}of afFsL lyP . ;ft ;o a;ef8f lbPF . Ps ;osf] af6f]df eft vfPF . ;fFem kv sf7df8f}Fsf] uf]Fua' a;kfs{df t cfO{k'u] t/ ca stf hfg] </Tgkfs{ / afg]Zj/ b'O{ 7fpFsf] gfd dfq yfxf lyof] . Tof] /ft a;kfs{d} u'hf/]“ . csf{] lbg klg s]xL h'lSt ;'em]g . dfu]/ a;f} jf xf]6ndf efF8f dfemf}F s] u/f}, s] u/f}F < eO/xof] . ca jf]gZj/lt/ hfg'k¥of] eg]/ ;f]Rb} lyP“ ls afa'sf] 6ofS;L 5pd} cfP/ /f]lsof] . clg d]/f] dgdf s] cfof] s'GgL afa';Fu s'/f u/]F . efUon] tL/ lgzfgfdf nfu]5 . of] ;a} eof] .
  • 148.
    xh'/;Fu e]6 x'Fbfd;Fu ;fRr} g} ltg ;o ?k}ofF dfq lyP . d lgs} a'9L g} b]lvGy] . PSsfO; jif{sL t?gL k}+lt; lsnf] eg]kl5 s:tf] x'Fbf] xf] < Tof] 3/df 5 jif{ a:bf h] hlt g/fd|f s'/fx? ePklg dnfO{ Pp6f kmfObf of] eof] sL d}n] efiff, af]nLrfnL / 3/ leqsf] ;Dk'0f{ sfd l;s]“ . ToxL clxn] sfd nfUof] . ca d xf]6n u/L a;f}F eg] /fd|f] rnfpg ;S5' h:tf] nfU5 t/ xf]6n vf]Ng k};f klg t x'g' k¥of] . h] xf]; d tkfO{;Fu a:g yfn]kl5 df]6fP/ d]/f] ?k b]lvg yfNof] . To;nfO{ hlt n'sfpg vf]h] klg n'sfpg g;lsg] eof] . tkfO{sf] ;fyL OGb|n] t ljjfxsf] s'/f g} rnfP . Go'/f]8df hfFbf tkfO{sf] xfF;f] g} eof] . s'/f ;a} oxL xf] . of] s'/fdf s'g} jgfj6L eP d s] df s;d vf eGg'x'G5 s;d vfg tof/ 5' . dnfO{ nfu]sf] lyof] sL 8«fOe/x? 5f8f x'G5g, 5f]/Lr]nL eGb}gg xf]nf . w]/}n] o:t} eGy] . t/ tkfO{ lgs} hftL x'g'x'“bf] /x]5 . glrg]sL, ghfg]sL, :jf:gL dfG5]nfO{ af; lbg' eof] . d}n] eg]sf] dfGg' ef] . clxn] t tkfO{ aLz nfvsf] dflns eO;Sg' ef] . ca o;}u/L k|ult ub{] hfg'xf]nf . /S;L vfP/ ;DkTtL v]/ gkmfNg'xf]nf . /08LjfhLdf km:g' eof] eg] /f]u / zf]s b'j} lglDtG5, Tof] gug'{xf]nf . hLpsf] Vofn ug'{xf]nf . vfgf ;dodf vfg'xf]nf . uf8L xf]l;of/ eP/ rnfp“g' xf]nf . dnfO{ k};f rflxb}g . Tof] cfdfnfO{ k7fO{lbg' xf]nf . dnfO{ Pp6f k]6 kfNg ufx|f] 5}g, lu66L s'6]/ klg k]6 kfn'nf . /fd|f];Fu a:g'xf]nf dhfG5' .Æ pgL cfkmgf k'/fgf sk8f klxn] NofPsf] cfkmgf] h]G; Jofudf sf]rfsf]r kfg{ yflng . d}n] lsgL lbPsf sk8f lems]/ dlt/ a9fpFb} elgg æoL sk8f d}n] cfh;Dd nufPsL 5}g . ljjfx ug'{eof] eg] b'nxLnfO{ x'G5g . oL h'tf eg] d lnG5' . lsg eg] d]/f rKkn r'8L;s]sf 5g . lnP/ uO{ geGg'xf]nf . of] ;'gsf] r]gdf klRr; xhf/ ?k}ofF tkfO{sf k/]sf 5g . d tkfO{sf k};f vfg] 5}g . a]r]/ tkfO{sf]
  • 149.
    vftfdf xflnlbg]5' .kTofpg' x'Gg eg] ;Fu} hfpF, a]r]/ cfkmgf] k};f Nofp“g'xf]nf . cfh ;Dd tkfO{sf] vfP“, sf]7fdf a;]F . slt vr{ eof] xf]nf . dnfO{ Ifdf lbg'xf]nf . emf]nf prfn]/ rKkn l5/fP/ ha pgL hfg yflng, dnfO{ eSsfgf] km'6of] . d t Sjf Sjf u/L ?g yfn]]“ . s] eof] s'GgL, d]/f] ?jfO{ aGb g} ePg . d /f]Psf] b]v]/ pgL cSs g aSs eOg . d t efjgfdf k'u]/ pg]sf] v'66f 5fFb xfNg k'u]5' . kl5 xf]; cfPkl5 d}n] eg“] æd]/L cK;/f, d]/L k|Lo, d]/L gfusGof d tkfO{sf] sdf/f] eO a:b5', tkfO{n] eg]sf] dfG5' . d}n] tkfO{sf] lrTt b'vfP“, dnfO{ Ifdf ug{'xf]; . dnfO{ 5f]8]/ ghfgf]; . ca daf6 slxn} tkfO{sf] lrTt b'vfpg] sfd x'g] 5}g .Æ pgL klg dnfO{ cFufnf] xfn]/ ?g yflng . xfdL Ps csf{nfO{ cFufn]/ efjljxn eO{ w]/}j]/ ;Dd /f]O/xof}F . kl5 dg xn'ªuf] ePkl5 b'j}n] vfg vfof}F . vfgf vfP/ 3/j]6L cfdfnfO{ ljjfx ug{] s'/f ;'gfof}F . pxfFn] Hof]ltif af]nfP/ ;fOt x]g{ nufpg' eof] . Hof]ltifLn] eg] æef]nL ;f]daf/ ljxfg bz ah] pTtd ;fOt 5 .Æ ef]nL kN6 d]/f rf/–kfFr hgf ;fyLx? / 3/j]6Lsf kl/jf/ sf ;b:ox? xfd|f hlGtx? eP . xfdLn] blIf0fsfnL dlGb/df uP/ ljjfx u¥of}F . Tof] lbg d]/L b'nxLn] dnfO{ yfxf glbP/ Go'/f]8df lsg]sf] u'nfjL ufpFg / 6«fph/ nufPsL lyOg . cg'xf/df xNsf d]sck u/]/ skfn k5fl8 h'/f] kf/]sL lyOg . pgsf] ;'Gb/tf b]v]/ ;a}n] lha|f] 6f]Sy]F . pgsf] cufl8 t d v'66fdf afFw] klg g;'xfpg] h:tf] nfUof] . ± ± ± d}n] ljjfxdf cfdfnfO{ af]nfpg ;lsg lsgsL ljjfx rfF8} ug'{kg]{ eof] . ljjfx u/]/ 8]/fdf kms{]kl5 dfq cfdfnfO{ kmf]g nufP“ . ptfaf6 cfjfh cfof] . æx]nf] ÛÆ
  • 150.
    æxh"/ cfdf, 9f]uu/]F .Æ æefUodfgL eP;, s] 5 va/ <Æ æcfdf, d}n] lrtjgsL c06LnfO{ ljjfx ul/;s]F . ljjfxdf af]nfpg g;s]sf]df Ifdf rfxG5' . tkfO{ / efO{ ef]nLg} xfdLnfO{ cflzjf{b lbg cfpg''; . xfdL snªsLdf tkfO{nfO{ lng cfpF5f}F .Æ d]/L b'nxLn] d]/f] lk7o'df Kof66 kf/L xfg]/ lj:tf/} elgg æs] c06L eg]sf] <Æ d}n] klg cfdfn] g;'Gg] u/L eg]“ æc06LnfO{ ljjfx u/]kl5 s] eGg] t <Æ pgn] jgfj6L l/; b]vfpFb} elgg æcF=====cF=====dg gk/]sf] dfG5] .Æ ptf cfdfn] x]nf]=======x]nf] ub{} x'g'x'GYof] . d}n] x]nf] eg]kl5 pxfFn] eGg' eof] ætF}n] s] eg]sf] < sf] c06L;Fu ljjfx ul/; . c? sf]xL gkfP/ c06LnfO{ ljjfx u/]/ kfk lsg af]ls;< ls 766f u/]sf] xf];<Æ æ766f u/]sf] xf]Og cfdf, ;fFRr} eg]sf] x'F . tkfO{ ef]nL h;/L klg cfpFg'k5{ . oxL cfPkl5 ;a}s'/f yfxf kfpFg'x'G5 . xfdLnfO{ cflzjf{b lbg], sf7df8f}F klg x]g{] . h;/L klg cfpFgf]; .Æ d} n] eg]“ / kmf]g /flvlbP“ . clxn] xfdLn] ljjfx u/]sf] klg bz jif{ eO;Sof] . xfd|f] uf]bfj/ Ldf cfkmg} 3/ 5 . d]/f] b'Oj6f 5f]/fx? 5g, d]/L kTgL h:t} ;'Gb/ . d]/L cfdf klg xfdL;Fu} x'g'x'G5 . efO klg ot} 5 . ¥ofn]rf}/sf] s66L d66L a]r]/ efO{sf] nflu eg]/ csf{] 38]/L nlulbPsf] 5' . efOsf] ljjfx cem} ePsf] 5}g . p;n] klg 6ofS;L rnfpF5 . d klg 6ofS;L rnfpF5' . xfd|f cfkmg} uf8Lx? 5g . /ftLdf xfd|f] 3/sf] sDkfp08 leq b'O{j6f lrNnf uf8Lx? a;]sf x'G5g . ;+;f/df lj/n} dfG5]x? alTt; nIf0fn] o'St ePsL kTgL kfpF5g xf]nf . dnfO{ cfOdfO{sf
  • 151.
    alTt; nIf0fx? s]s] x'g yfxf 5}g, t/ d]/L kTgLdf tL ;a} nIf0fx? 5g eg]/ ljZjf; u/]sf] 5', d}n] . clxn] klg s;};Fu kl/ro u/fpFbf d eGg] u5'{ ælrtjgsL c06L, d]/L b'nxL .Æ pgL klg p:t} tl/sfn] elG5g ædg gk/]sf] dfG5] .Æ !#= ;?jf p;sf] 9f8 / xftx? lgs} nfdf lyP t/ v'66fx? eg] lgs} 5f]6f  . df]6fP/ es'08f] ePsf] z/L/, 5f]6f v'66f / nfdf] 9f8n] ubf{ lx8bf abxfF; lxF8]h:t} u/L lx8Yof] . 7"n7"nf] cf]7, 5f]6f] lrp8f], uf]nf] gfs, p7]sf] lgwf/ lyof] p;sf]  . sfnf] k}G6, ;]tf / sfnf wsf{ ePsf] ;6{, sfnf] O:6sf]6 / unfdf dxfb]jn] ;k{ a]/]h:t} unjGbL a]/]sf], sfnf] r:df nufPsf], skfn 5f]6f] kf/L sf6]sf] p;sf] :j?k ;s{;sf] hf]s/ h:tf] xfF;f] p7bf] lyof] . 7"nf] 6]a'nsf] k5fl8sf] 3'Dg] sfnf] d]rdf a:bf cgf}7f] k|sf/sf] hGt' h:tf] b]lvg] / fs]zsf] gfd eg] p;sf] :j?k;Fu lans'n} ldNb}gYof], czf]egLo lyof]  . p;sf] cfs[lt;Fu d]n vfg] gfd ;fob p;sf] lrgf x]g{] Hof]ltifLn] 7DofPg xf]nf . gq eg] psf] gfd w'd{';, efn' k|;fb of wDd/ w'; x'g ;SbYof] . z}lIfs g]t[Tj ljsf; tflnd rln/x]sf] lyof]  . z}lIfs tflnd s]Gb| jL/]Gb|gu/ ;'v{]tsf] xndf tflndsf] klxnf] lbgsf] pb3f6g ;q kl5 z];g ;q ;'? x'g nfusf] lyof] . tflnd xndf dWo klZrdf~rn ljsf; If]qsf kGw| lhNnfsf pRr dfWolds ljbofnosf rfln; hgf jl/i6 k|frfo{x? tflnddf ;xefuL lyP  . k|lzIfssf] ?kdf /fli6«o cGt/f{li6«o tflnd / ;]ldgf/x?df k|lzIfssf ?kdf sfo{ ul/ ;s]sf Vofltk|fKt JolStx?, dGqfnosf ;lrjx?, lzIff ljbx?, cy{ljbx?sf]
  • 152.
    gfd ?l6gdf n]lvPsf]lyof] . o;df tflnd s]Gb|sf k|lzIfsx?, pRr dfWolds lzIff kl/ifbsf jl/i6 kbflwsf/Lx? / If]lqo lzIff lgb{]zgfno ;'v{]tsf lgb{]zssf] klg gfd lyof]  . tflnd laxfg 5 ah] ;'? eP/ a]n'sf 5 ah] ;Dd rNg]jfnf lyof]  . lar lardf vfgf / gf:tfsf] tflnd xnd} Joj:yf ul/Psf] lyof] . klxnf] lbgsf k|yd b'O{j6f ;];gx? lyP If]lqo lzIff lgb{]zs /fs]zsf  . p d]/f] gft]bf/ lyof] . d]/L cfdfsL alxgL, d]/L ;fgL cfdfsf] 5f]/f] ePsf]n] gftfn] efO kb{Yof] . o;} lar sfo{qmd ;~rfns pRr dfWolds lzIff kl/ifb g]kfn uGh sfof{nosf k|d'v /d]zn] /fs]zsf] kl/ro u/fpFb} eg] æcfh o; tflnd sfo{qmddf ;xefuL x'g'ePsf dWoklZrdf~rn ljsf; If]qsf ljleGg pRr dfWolds ljbofnoaf6 cfpg' ePsf jl/i6 k|frfo{Ho"x? cfh klxnf] lbgsf b'Oj6f sIffx? xfd|f] If]qsf If]qLo lzIff lgb{]zs / fs]zHo"n] lng'x'g]5 . pxfFsf] VoftLsf] af/]df w]/}n] yfxf kfO;Sg' ePsf] xf]nf . t/ klg s]xL s'/f atfpFbf cTo'lSt gxf]nf eGg] ljZjf; lnPsf] 5' . pxfF klg tkfO{x? h:t} klxn] bz jif{ ;Dd dfWolds ljbofnosf] k|wfgfWofks eO{ sfo{ ul/;Sg' ePsf] / kl5 nf]s ;]jf kf; ul/ ljbofno lgl/Ifssf] ?kdf lzIff ;]jfdf k|j]z ug'{ePsf] lyof]  . xfn ;Dd pxfFn] ljleGg lhNnfdf lhNnf lzIff clwsf/Lsf] lhDd]jf/L jxg ul/;Sg' ePsf] 5  . pxfF ljut b'O{ jif{ b]lv If]lqo lzIff lgb{]zssf] pRr kbdf sfo{/t x'g'x'G5 . pxfF g]kfn ;/sf/af6 ljleGg k'/:sf/ tyf kbsx?af6 ;DDfflgt eO;Sg' ePsf] / ljleGg b]zx?sf] e|d0f ul/;Sg' ePsf] 5 . pxfF b]zs} Pshgf sd{7, :jR5 5lj ePsf, OdfGbf/ / lgisnªs JolStsf] ?kdf kl/lrt of]Uo k|zf;s x'g'x'G5 . pxfFsf] OdfGbfl/tf / cfly{s kf/blz{tfaf6 xfdLn] w]/} s'/fx? l;Sg ;S5f}F . pxfFn] ev{/} /fHoaf6 @)^( ;fnsf] pTs[i6 sd{rf/L k'/:sf/ ;d]t k|fKt ul/;Sg' ePsf] 5  . pxfFsf] pkl:yltn] xfd|f] tflnd sfo{qmdsf] ul/df a9fPsf] 5 .Æ
  • 153.
    dnfO{ nfUof] of]hGt'sf] olt w]/} k|z+;f ug'{sf] s'g} t's 5}g . o;sf] sfnf] s/t't w]/}nfO{ yfxf x'g' kg{] xf] t/ xndf pkl:yt w]/} h;f] k|frfo{x?n] p;sf] af/]df ;sf/fTds l6sf l6KkgL u/]sf] ;'lgof] . pgLx? elg/x]sf lyP …pxfFsf] rl/qaf6 k'/} dWoklZrdf~rn ljsf; If]qdf /fd|f] ;Gb]z hfg]5 . o:t} :jR5, OdfGbf/, st{Jo lgi6 sd{rf/ Lx? ;a} If]qdf x'g] xf] eg] b]zsf] k|zf;g tGqdf cfd"n kl/jt{g x'g]5 .Ú oL s'/fx?af6 dnfO{ yfxf eof] p;sf] cfGtl/s rl/q h:tf] lyof], To:tf] aflx/ lyPg  . h;n] ef]u]sf lyP, tL JolStn] s;} nfO{ eg]sf lyPgg  . c?nfO{ eg]/ k|rf/df gNofPkl5 h:tf] ;'s} 3[lgt s'/f klg n'Sbf]/x]5 eGg] nfUof] dnfO{ . of] hGt'n] s] k9fpF5 xf]nf eGg] v'nb'bnL klg nfUg yfNof] . sfo{qmd ;~rfnssf] kl/ro kl5 p cfkmgf] l;6af6 p7of] / af]8{ dfs{/ xftdf lnP/ af]8{df s]xL n]Vg yfNof] . v'66fsf] bfFhf]df xft nfdf ePsf]n] p;sf xft x]bf{ cf]/fªu cf]/fªusf] ;Demgf tfhf eP/ cfof] . p;n] df]6f] / ebbf cfjfhdf cfkmgf] egfO{ /fVg yfNof] æo; tflnd sfoqmddf pkl:yt k|frfo{Ho"x? d]/f] gd:sf/ .Æ ;a}n] tfnL lk6]/ :jfut u/] . p;n] eGof] æd]/f] z];gsf] 6lks 5, æz}lIfs k|zf;gdf cfly{s kf/blz{tfsf] dxTj  .Æ p;n]] af]8{df zLif{s n]Vof] . 5f]6f v'66fn] ubf{ xjfO6 af]8{sf] cfwf efu eGbf dfly p;n] n]Vg ;Sb}gYof] . p;sf] nlfu Ps ckg b'O{ af]8{ dfq sfddf cfpg] eof] . dnfO{ nfUof]p;nfO{ prfn]/ 6]j'ndfly /flvlbpF, hxfFaf6 p;n] af]8{sf] k'/} efudf n]Vg ;sf]; t/ d}n] Tof] ul/g . p;n] af]8{df xfF; xf] of v/fof] of Eofu'tf] of aªu'/, 5'6ofpg g;lsg] hGt'sf] lrq agfof] . j/k/ pb'{ cIf/ h:t} b]lvg] s]/sf/ agfof] . Pp6f 6f]kL h:tf] lrq 5]pdf agfP/ eGof] . æha ;Dd b]zdf cfly{s kf/blz{tf x'Fb}g, ta ;Dd ToxfF e|i6frf/ n's]/ /x]sf] x'G5  . Pp6f /hxfF;n]
  • 154.
    kmf]x/ kfgLaf6 sL/fx?5fg]/ lnP h:t} xfdLn] e|i6rf/LnfO{ lgsfn]/ kmfNg'k5{ . clg dfq ToxfF cfly{s kf/blz{tf afFsL /xG5 .Æ p;sf] egfOaf6 yfxf eof] sL p;n] agfPsf] lrq /hxfF;sf] / kmf]x/ kfgLsf] /x]5 . p;nfO{ lbOPsf] 6lks / p;sf] egfO{df st} tfnd]n lyPg . p;n] z];gsf] s'g} tof/L u/]sf] lyPg . p;n] lbPsf] pbfx/0fn] s] eG5, p;nfO{ g} yfxf lyPg  . ;fFRr} eGg] xf] eg] p;nfO{ cfly{s kf/blz{tf, z}lIfs k|zf;g, cfly{s k|zf;gsf af/]df s]xL yfxf lyPg xf]nf . kf/blz{tfsf] dxTj emg s] yxf kfcf]; . p eGb} uof] æcd]l/sf / a]nfotdf cfly{s kf/blz{tfn] klxn] b]lv g} h/f uf8]sf] 5 . ToxfFsf ;8sx? ;kmf 5g, Jojl:yt 5g . ToxfF ;8sdf xhf/f}F uf8Lx? u'8L/x] klg ;8s b'3{6gf x'Fb}g lsgsL 6«flkms lgod ;a}n] kfngf u/]sf 5g . ejgx? lgs} cUnf 5g . ;f}rfno / jfy?dx?df kfgL cfpg] l;:6d g} yfxf kfpg sl7g x'G5 .======Æ p;sf] s'/faf6 yfxf eof] sL p;n] ;+o'St /fHo cd]l/sf a]nfot, hfkfg / ef/tsf] e|d0f u/]sf] /x]5 . xfdL g]kfnLn] s/ lt/ sf] k};faf6 o:t} d'v{ k|zf;sx?nfO{{ ljb]z e|d0f u/fpFg] ;/sf/ k|lt klg 3[gf hfu]/ cfof] dnfO{ . p;n] o:t} l;ª g k'R5/sf ugyg u/]/ ;do s6fO/x]sf] lyof]  . bz jif{ ;Dd dfWolds ljbofnosf] k| wfgfWofks ePsf] ;dodf s] k9fpYof] xf]nf p;n] < cfkmg} :jf:gL / 5f]/f5f]/Lsf] s'/f u/]/, k|z+;f u/]/ t s6fpYof] xf]nf ;do  . p;n] nf]s;]jf kf; u/]sf] b]v]/ t dnfO{ nf]s;]jf k|lt klg ljZjf; x/fpg nfu]sf] lyof]  . of]Uo k|zf;s eg]sf] s] xf] < of] b]zsf dflg;x? NffO{ yfxf g} 5}g . aflx/L jftfj/0f, cfj/0f tyf eg;'gsf e/df, / fhg}lts cf:yfsf cfwf/df k'/:sf/ / kbsx? k|bfg ulG5 / jf:tljs cWoog ul/b}g eGg] s'/f /fs]zn] kfPsf] k'/:sf/ / kbsaf6 yfxf kfOGYof]  . p;n] ;Dk"0f{ ;/f]sf/jfnx?nfO{ t d"v{ agfPsf] lyof] lyof] ;/sf/nfO{ klg d"v{ agfPsf] lyof]  . cfkm" klg d"v{ lyof]  . c? ;a}nfO{ d"v{ agfPsf] lyof] .
  • 155.
    s'/f kFfr jif{klxn]sf] xf], p alb{of lhNnf lzIff sfof{nosf] xflsd lyof] cyf{t lhNnf lzIff clwsf/Lsf] s'l;{df lj/fhdfg lyof] . d]/L efGhL b}n]v ;b/d'sfdsf] Pp6f k|fylds txsL :yfoL lzIfs lyOg  . pgsf] ljjfx alb{ofdf ePsf]n] alb{ofsf] wwjf/ uflj;sf] Pp6f :s'ndf pgsf] ;?jf ug'{lyof]  . b'a}lt/sf] ljbofno Joj:yfkg ;ldltn] ;xdtL lbO;s]sf] lyof]  . b}n]v lhNnf lzIff sfof{non] klg ;xdlt lbO;s]sf] lyof]  . ;Dk"0f{ sfuhkq ldln;s]sf] / alb{of lhNnfdf d]/f] cfkmg} ;flgdfsf] 5f]/f lhNnf lzIff clwsf/L ePsf]n] ;lhn} sfd x'G5 eGg] ck]Iff ;lxt d ef~hLNffO{ lnP/ lhNnf lzIff sfof{no, u'nl/ofdf k'u]F  . xfdL sfof{nodf k'Ubf :6fkm a}7s rln/x]sf] 5 eGg] hfgsf/L kfPkl5 d}n] lhNnf lzIff clwsf/L;Fu e]6 ug{sf] nflu krf{ n]v]/ lkogsf] xftdf ydfP“ . gftf v'n]/ rfF8} sfd xf]; eg]/ d}n] cfkmgf] gfd, y/, 7]ufgf ;a} n]v]sf] lyP“ krf{df  . t/ Tof] krf{n] s'g} sfd u/]g  . ltg 306fsf] kvf{Okl5 a}7s ;lsPsf] ;"rgf kfP/ d leq l5/]F . d}n] ;? jfsf nflu rflxg] ;a} sfuhkqx? 6]j'ndf /fv]/ ;f]kmfdf a;]F  . ef~hL klg d]/f] 5]pdf al;g  . p;n] cfwf 306f ;Dd sfuhx? cf]N6fO{ kN6fO{ x]¥of] . xfdL cw}o{ eP/ r'krfk p;sf] cg'xf/ lgofNb} a:of}F . klxn] t d lrof lkpg kfOg] cfzfdf lyP t/ Tof] cfzf Joy{}] uof]  . p j8f] ulDe/ b]lvGYof] / af]Nbf df]n knf{ eg] em} r'krfk sfuhx? xb}{ lyof] dfgf}F Gofolw;n] d'bbf km};nf ug'{ cl3 ldl;nsf] cWoog ub{}5g  . w]/}j]/sf] kvfO{kl5 p;sf] jf0fL km'6of] æbfO{ cfh d cln yfs]sf] 5' . d ;a} sfuhkqx? /fd|f];Fu x]5'{ . csf{] lbg cfpgf]; , sfd eOxfN5 .Æ p;n] kTo]s sfuh b'O{ ltg k6s kN6fP/ x]l/;s]sf] lyof] . cem} s] x]g{ afFsL 5 xf]nf < ;a} s'/f lzIff P]g, lgod cg';f/ b'?:t 5 . t} klg csf{]lbg lsg ;f/]sf] xf]nf < vfnL kfFr bz ldg]6sf] s'/f
  • 156.
    t xf] . d}n]dgdg} ;f]Fr] / k|i6df eg]“ æefO{, d g]kfn uGh b]lv ljbofnodf ljbf lnP/ cfPsf] 5' . ToxfF klg w]/} sfdx? x'G5g . ljbf klg slt lbg lnpF < lgodfg';f/ ;a} sfuhkqx? b'?:t 5g . olt sfd ug{ slt ;do nfUg] xf] / < clxn] rf/ ah]sf] 5  . l6KkgL p7fP/ lr77L n]Vg] t xf] . o;df To:tf] uxg cWoog ug'{kg{] t s]xL 5}g  . kmfF6jfnfnfO{ l6KkgL p7fpg elgb]p  . xfdLn] lrof lkpFb} ubf{ sfd e}xfN5 . s;f] <Æ p;n] snj]n lyRof] . lkog cfPkl5 p;nfO{ eGof] æof] kmfOn p Tof] b/fhdf /fv / uf8L tof/ ug{ eg 8«fOe/nfO{ .Æ xfd|f] kmfOn b/fhdf /fVg nufP/ cf;gaf6 p7b} eGof] æ;?jf h:tf] sfd, cflTtP/ x'Fb}g . a8f] xf]; k'¥ofP/ ug'{k5{ . clxn] tkfO{x? hfgf]; . b'O{ lbg kl5 cfpg'xf]nf . dnfO{ csf{] h?/L sfddf aflx/ hfg' 5 .Æ s]lx If0f cl3 yfs]sf] 5' eGg] dfG5] cf/fd gu/]/ k'gM uf8L r9]/ uof] . xfdL klg dlng cg'xf/ nufpFb} g]kfn uGh kmSof{}+ . To;sf] b'O{ lbgkl5 z'qmaf/ ePsf]n] Ps}k6s cfOtjf/ b;} ah] lhNnf lzIff sfof{no u'nl/ofdf hfg] larf/ u/]/ d}n] efGhLnfO{ eg]“ æltdL lsg b'v kfpF5of} / < cfOtjf/ d g} uP/ of] sfd u5'{ . sfd eof] eg] kq d s;}sf] xftdf k7fO{ lbpFnf . ltdL 3/ hfp .Æ eflGh 3/ uO{g . pgsf >Ldfg wwjf/d} df}/L kfng ul/ a:y]F . cfOtaf/sf] lbg d bz} ah] sfof{nodf k'u]F . p sl/j P3f/ ah] cfof] / s';L{df lj/fhdfg eof]  . km]/L ToxL ;?jfsf] kmfOg lgsfn]/ x]g{ yfNof] . sl/j cfwf 306fsf] cWoog kl5 eGof], æbfO{, ;?Jff h:tf] s'/f lgod k'¥ofP/ ug{'k5{  . c? ;a} sfuhkqx? l7s 5g  . ;? jf ;xdltdf 5f8g] ljbofnosf] ljbofno Joj:yfkg ;ldltsf cWoIfsf] 5fk nfu]sf] 5}g . b:tvt dfq 5 . of] ;xL u/]sf] 7fpFdf
  • 157.
    5fk nufP/ NofpgeGg'xf]nf . sfd ePs} ;Demg'xf]; . tkfO{ gcfpFbf klg x'G5 . slt b'Mv kfpg'x'G5 < c? s;}nfO{ k7fpFbf klg x'G5 .Æ d}n] eg“] æefO{ kxf8sf ljbofnox?df ljbofno Joj:yfkg ;ldlt cWoIfsf] 5fk g} agfPsf x'Fb}gg . olt ;fgf] s'/fdf slt b'Mv lbG5f} < d]/f] ;?jf x'Fbf klg cWoIfsf] 5fk nu]sf] lyPg . afFs]df d]/f] ;?jf eof] . olt sfd ul/b]p .Æ p;n] c“em ulDe/ ePsf] clego ub{} eGof] æbfO{, lgodsf] s'/f] xf], dfG5] lrg]/ ePg  . sfuh af]Ng' k5{  . Tof] geP ;Dd sfd ug{ ;lsb}g, s/ gugf{]; .Æ sfd ePg . d 3/ kms{] . efGhLnfO{ Tof] kmfOn lbP/ ljbofno Joj:yfkg ;ldlt cWoIfsf] 5fk nufpg 5'6]sf]n] 5fk nufP/ Nofpg eg]“ . k'gM kmfOn b}n]v k'Uof] . ToxfFaf6 kmfOn cfPkl5 bz lbgkl5 k'gM alb{of uP/ kmfOn lhNnf lzIff clwsf/L /fs]znfO{ lbP“ . p;n] kmfOn dnfO{ g} lkmtf{ ub{} eGof] æd}n] egL;s]sf] 5', uP/ kmfF6jfnfnfO{ e]6gf];, kmfOn klg p;}nfO{ lbgf]; .Æ e'O{ tnfsf] k'j{tkm{, ljbofno k|zf;g kmfF6 k|fylds zfvf, eGg] ;}gaf]8{ e'lG8Psf] sf]7fdf k;]F  . ToxfF w]/} lzIfsx?sf] 3'Orf] lyof] . 3'Orf]nfO{ l5rf]Nb} kmfF6jfnfsf] glhs k'u]F . kmfF6jfnf xftdf l;l6hg jfr, sfnf] r:df, lgnf] e]i6 / lhG;df lyof] . p;n] skfn 5f]6f] kf/L sf6]sf] lyof] . bfFof sfgdf 6k nufPsf] Tof] JolSt lxGbL l;g]dfsf] len]gsf] rDrf h:tf] b]lvGYof]  . p;sf] cufl8sf] d]rdf Pshgf JolSt a;]sf] lyof]  . d}n] a:g] 7fpF gkfP/ pleP/} kmfOn p;nfO{ lbFb} eg] æafa', of] kmfOn xflsd ;fjn] oxfF k7fpg' ePsf] 5 . n em66 of] sfd ul/lbgf]; t ÛÆ p;n] kmfOn ;dft]/ kN6fof] / eGof] æP of] uLtf v8sfsf] kmfOn < b}n]vaf6 alb{of cfpFg vf]h]sf] xf]Og <Æ æxf], xf], ToxL kmfOn xf] .Æ d}n] pT;flxt x'Fb} eg“] .
  • 158.
    p cfkmgf] l;6af6p7of] / eGof] ætkfO{ w]/} l9nf cfpFg' ef] . of] sfd t c:tL g} x'g]jfnf lyof] . otf leq cfp“gf]; t ÛÆ p leqlt/ lx8of] . d p;sf] kl5 kl5 nfu]F . xfdL ljbofno k| zf;g kmfF6sf] leq csf{] sf]7fdf uofF}  . ToxfF Pp6f vfnL 6]j'n / To;sf] jl/kl/ rf/j6f d]rx? lyP . sf]7f s]xL cFWof/f] lyof] . 9f]sfdf xl/of] kbf{ nfu]sf] lyof]  . xfdL b'j} d]rdf a;]kl5 p;n] eGof] æxflsd ;fk xh'/sf efO{ kg'{ x'g] /x]5  . To;}n] lrofkfgsf nflu krf; xhf/ eP k'U5, eGg' ePsf] 5 . gq eg] o:tf] ;?jfsf nflu 8]9 b'O{ nfv lbg] u/]sf 5g c?n] . Tolt /sd Nofpg' ePsf] 5 eg] d clxn] g} kq tof/ ul/lbG5' . 5}g eg] /sdsf] hf]xf] u/]/ ef]nL cfpg' eP x'G5 .Æ dnfO{ emgSs l/; p7of] . 6fpsf] eGg 3'd] h:tf] eof] . of] hGt'n] cfkmgf cfkmGtnfO{ ;Dd g5f]8g] /x]5 c?;Fu emg s:tf] Jojxf/ u5{xf]nf < eGg] nfUof] . d dfWolds ljbofnosf] k|wfgfWofks ePsf] bz jif{ e};Sof] . o:tf k|sf/sf w]/} sfdx? klxn] klg w]/} ul/ Psf] xf] . lzIf0f k]zfsf] la; jif{ cjlwdf o;/L xfsfxfsL 3'; dfu]sf] yfxf lyPg . sfd ;DkGg ePkl5 v'l;n] gf:tf kfgL ug'{ cnu s'/f xf] . d]/f] lzIf0f k];fsf] cjlwdf b;f}F hgf lhNnf lzIff clwsf/Lx?;Fu Jojxf/ ug'{ k/]sf] eP klg o:tf] Jojxf/ s;}n] u/]sf lyPgg . a? cfkmgf] gftf gkg]{ JolSt ePsf] eP ;lhn} sfd x'GYof] xf]nf . d s]xL af]Ng ;lsg . emu8f klg ul/g lsgsL cfkmg} efOsf] a]OHhtL ug'{ / fd|f] nfu]g  . of] s'/f d]/L cfdfn] yfxf kfPdf s] ;f]Rg'xf]nf eGg] nfUof] . ;flgdf xfd|f] 3/df cfpFbf b'O{ alxgL slt v';L eP/ xfF:b} s'/f ug'{x'G5 / Ps k|f0f eP h:tf] Jojxf/ ug'{x'G5 . of] ;DaGw t of] hGt'nfO{ klg yfxf gePsf] xf]Og t/ dfG5]sf] cf–cfkmgf] k|j[lTt x'G5 . p;sf] o:t} /fIf;L k|j[lTt lyof], u¥of] t/ d}n] s]xL ug{ ;lsg . d}n] Tof] kmfOn 6]a'naf6 p7f“P / sfof{noaf6 aflx/ lg:s]“ . afOs :6f6{
  • 159.
    u/]/ g]kfn uGhlt/xflgPF . 3/df cfPkl5 ef~hLnfO{ kmf]g u/]/ eg] æd}n] ltd|f] sfd u/fpg ;lsg . cfP/ kmfOn n}hfpm / cfk}m k|of; u/ .Æ To;sf] Ps b'O{ lbgkl5 cfP/ ef~hLn] cfkmgf] kmfOn lnP/ uOg  . pgL cfk}m Ps k6s k|of; u5'{ eg]/ alb{of k'u]/ /fs]zsf] cfjf;d} k'u]/ e]l65g . p;n] eg]5 æxl/x/ bfO{ d;Fu s'/f g} gu/L efu]/ hfg' eP5 . o:tf] ;fgf] ltgf] sfdsf] nflu ltdLn] b'Mv kfpg' kg]{ lyPg . bfOsf] ef~hL ePkl5 d]/L klg t ef~hL g} eof} . 8]/fdf d cfh PSn} 5' . cfh d};Fu a; . ef]nL g} lr77L tof/ ul/lbpFnf . d}n] clxn] ;Dd t?gL cfOdfO{sf] sfd ubf{ Ps k};f lnPsf] 5}g . ltdL d;Fu a:bf dfG5]n] ;+sf klg ug]{ 5}gg lsgsL xfdL dfdf– ef~hL xf}F .Æ pgn] elg5g ætkfO{FnfO{ o:tf] kftsL s'/f ;f]Rg clnslt klg nfh nfu]g < dnfO{ tkfO{F h:tf] l3gnfUbf] JolSt;Fu ;'t]/ ;?jf x'g'5} g .Æ pgn] Tof] kmfOn ToxL kmfn]/ ?Fb} p;sf] sf]7faf6 lgl:s5g . kl5 ;fFem ?Fb} ;a} s'/f d;Fu atfOg  . k]m/L b}n]vd} uP/ k9fpg yflng  . To;sf] 5 ;ft dlxgfkl5 alb{ofaf6 /fs]zsf] ;?jf eof] eGg] ;'g“] . d gofF lhNnf lzIff clwsf/L cfPkl5 Ps k6s k]m/L alb{of k'u]/ ;?jfsf] s'/f /fv]F  . pgn] ;xh} x'G5 eg]kl5 d}n] ef~hLnfO{ sfuhkq k7fOlbg eg]“ t/ pgL cfpg] eg]sf] l;6df gofF lzIfs lgo'lSt eO{ ;s]5  . lhNnf lzIff clwsf/L cfk}mn] gofF lzIfsnfO{ p;sf] 3/ kfos kg]{ 7fpFdf ;f/]/ ef~hLsf] ;lhn} ;?jf ul/ lbP“ . kf]x/;fn kf] s;n] ;'gfof] sL /fs]z t If]lqo lzIff lgb]{zs eP/ ;'v]{t cfPsf] 5 /] Û clxn] t k|ToIf cfkmg} cufl8 :jR5 5lj ePsf], st{Aolgi6 OdfGbf/ JolStsf] ?kdf efif0f lbO/x]5  .
  • 160.
    dnfO{ nfUof] …of]b]zdf o:t} e|i6frf/L, sfdrf]/ / b'i6 JolStx?sf] af]njfnf ePs}n] xfdL ;+;f/sf] ;aeGbf lgw{g b]zsf duGt] hgtf ePsf xf}F .Ú !#= ldqtf g]kfnuGh n]kfns} lgs} udL{ x'g] 7fpF xf], t/ oxfFsf]] hf8f] klg vkL g;Sg' x'G5 . d+l;/ kGw| b]lv df3 kGb| ;Dd cToGt hf8f] x'G5 . o; kfln klg cToGt hf8f] ePsf] lyof] . d+l;/ kGw| b]lv kf}if dlxgfsf] rf}w ut] ;Dd lbge/ 3fdsf] d'v b]Vg kfOPsf] lyPg . zLt nx? rln/x]sf] lyof] . afSnf] x':;' / s'lx/f]n] ubf{ rf]srf]sdf dflg;x? cfuf] afn]/ tfkL/x]sf b]lvGy] . k| fOe]6 a}+sx? / cfO{=Pg=lh=cf]=x?df Po/ sG8L;g ePklg cGo sfof{nox?df hf8f]n] sfd ug{ sl7g lyof] . s'g} s'g} sfof{nodf xflsdsf] sfo{sIfdf lx6/ sf] ;'ljwf ePklg xfd|f] sfof{nodf Tof] ;'ljwf lyPg . lbge/ sfof{nodf hf8f]n] s7ofªu|LP/ sfd ug'{ kYof]{ . 8]/fdf kms{]kl5 l;/s 5f]8g dg} nfUb} gYof] . laxfg gf} ah] ;Dd klg l;/s cf]9]/ al;GYof] . gf} ah]kl5 aNn s/}n] l;/saf6 lg:sg' kYof]{ . xftd'v wf]P/ vfgf vfP/ sfof{no hfg ;w}+ xtf/ x'GYof] . g'xfpg klg ;lsb}gYof], hf8f]n] . Tof] lbg klg d l;/s leq a;]/ cGtf]g r]vjsf] …5]kf/f]Ú eGg] syf k9L/x]sf] lyPF . leTtfsf] 38Ln] cf7 ahfO{ /x]sf]n] /]l8of] jfu]Zj/L PkmPdsf] ;dfrf/ a'n]l6g k|;f/0f eO/x]sf] lyof] t/ d]/f] Wofg ;dfrf/ eGbf syfd} s]Gb|Lt lyof]  . PsfPs ;dfrf/ a'n]l6gdf ;'Gb/L yfkf eGg] gfd pRrf/0f ePkl5 d]/f] Wofg Tot} cfsflif{t eof] . syf k9g 5f]8]/ /f]l8of]af6 k|;fl/t ;dfrf/ Wofg lbP/ ;'Gg yfn“] . To;df ;dfrf/ cfO/x]sf] lyof] …g]kfn uGhsf] ljkL rf]sdf clxn] laxfg ;ft ah] dfnjfxs ef/tLo 6«sn] 7Ss/ lbFbf Pshgf ;fOsn ofqLsf] d[To' ePsf] 5 . d[To' x'g]df hfh/sf]6 3/ eO{ g]kfn uGhdf 8]/f u/L a:g] cGbfhL rf}lj; jif{sL ;'Gb/L yfkf ePsf] k'li6 ePsf] 5 .Ú ca d]/f] cN5Lkg / hf8f] eflu;s]sf] lyof] . d]/f] d'6' 9's9's eof] . dnfO{ lah'nLsf] s/]G6 nfu] em}F em6sf nfUof]  . d]/f] dgdf cfof] …cf]xf] Û s'g ;'Gb/L yfkf xf]nLg < d]/} sfof{nosL vl/bf/ ;'Gb/L yfkf t xf]Ogg <Ú k':ts / l;/s Psflt/ x'TofpFb} g]kfn uGh gl;{ªxf]dsf d]l8sn ;'kl/ G6]G8]G6 k|sfznfO{ kmf]g nufP“ . ptfaf6 cfjfh cfof] æx]nf] ÛÆ
  • 161.
    æx]nf] k|sfzhL, tkfO{sf]x:kL6n glhs} s]xL j]/ cl3 Pp6f ;jf/L b'3{6gf eP5  . ev{/ :yfgLo /]l8of]sf] ;dfrf/df ;'g]F . s] s'g} dlxnfnfO{ ToxfF nfOPsf] 5 <Æ æxf] /fh s'df/hL, ev{/ Pp6f dlxnfsf] ;j oxfF NofOPsf] 5  . d glhs} 5' . pgsf] 36gf :ynd} d[To' eO;s]sf] /x]5 . pgsf] ;fyaf6 ;'Gb/L yfkf gfdsf] sd{rf/L kl/rokq e]l6Psf] 5 . kf]i6df6{d ug{] tof/Ldf 5f}F .Æ PsIf0f /f]lsP/ pgn] eg] æcF /fhs'df/hL, ;'Ggf]; t . pgsf] kl/ro kq clxn] d]/} xftdf 5 . o;df tkfOs} clkm;sf] gfd n]lvPsf] 5 . To;}n] pgL tkfOs} :6fkm x'g'k5{ .Æ d xTt kTt n'uf nufP/, uf8L lgsfn]/ gl;{ª xf]dlt/ nfu]“ . ToxfF dfG5]sf] lgs} 3'FOrf] nfu]sf] lyof] . 3'Orf] l5rf]Nb} uf8L kfls{ª u/]/ xl:k6n leq k'u]F  . ToxfF gl;{ª xf]dsf d]l8sn ;'k/LG6]G8 k|sfznfO{ e]6F]  . pg}n] kf]i6{df6{d ug{] 7fpF ;Dd k'¥ofP  . 6«ssf] 7Ss/n] tL dlxnfsf] cg'xf/ glrlgg] u/L lslrPsf] lyof] . pgsf] sk8faf6 d}n] :ki6 lrg“] sL pgL d]/} sfof{nosL vl/bf/ ;'Gb/L yfkf lyOg . pg} ;'Gb/L Û gfd ;'Gb/L ePklg ;'Gb/ eg] lyOgg . ;fFjnf] /+u, kfFr km'6 prfO{, gfs, cfFvf, sfg, cf]7 / lrp8f] l7s} ePsL, sfnf] skfn / ;'xfpbf bfFt ePsL xf]rL xf]rL, df]6L df]6L s'?k eGg gldNg] 5lAa; aif{ pd]/ ePsL ;fdfGo dlxnf  . Ps 5f]/f / Ps 5f]/LsL cfdf, nf]Ug] kxf8lt/} lzIf0f k]zf ug]{ ePsf]n] 5f]/f5f]/L cfkm};Fu /fv]/ k9fpg] u/]sL, 8]/f u/L a:g] pg} ;'Gb/L yfkf If]qL  . pgsf 5f]/f5f]/L ho jfu]Zj/L :s"ndf k9y]  . 5f]/L kfFr aif{sL, 5f]/f tLg aif{sf]  . d]/f] dgdf pgn] u/]sf ;a} lqmofsnfkx? l;g]dfsf] l/n em}F Pskl5 csf]{ u/L cfpg yfn] . d g]kfn u~hsf] of] sfof{nosf] xflsd eP/ cfPsf] clxn] tLgaif{ k'Ub} lyof] . d of] sfof{nodf xflh/ ePsf] tLg dlxgf kl5 g} pgL klg Ko"7fg lhNnfaf6 ;?jf e} cfPsL lyOg  . sfof{nodf xflh/ ePs} lbg d]/f] sfo{sIfdf cfP/ cfkmgf] kl/ro ;lxt s]xL ljj/0fx? atfPsL lyOg . d}n] gd:sf/ kmsf{pg' afx]s s]xL k|ltlqmof hgfOg . cfkm" rf/ aif{ cl3 nf]s;]jf kf; u/]/ klxnf] lgo'lQm Ko"7fgd} lnPsL / rf/aif{ ToxL lhNnfdf a;]/ xfn cfkm}n] ;?jf dfu]/ g]kfn u+h cfPsf] nufot c? klg s] s] ;'gfPsL
  • 162.
    lyOg . d}n] w]/}s'/fdf Wofg lbOg lsgsL d cfkmg} sfddf Ao:t lyPF . d}n] pgsf] s'/fdf rf;f] glbPkl5 pgL klg sltv]/ p7]/ uO5g yfxf g} ePg . ;do laTb} hfFbf pgL k|lt d]/f] ?rL a9g yfNof] . pgL ;w} sfof{nodf bz aHg'eGbf cl3 g} k'lUyg / cfkmgf] sfddf nflUyg  . d cfkmgf] sfo{sIfdf k|j]z u/]kl5 s]xL 5'§} yk sfd 5 sL eg]/ ;f]Wg cfpFlyg . cfkm" eGbf dflyNnf txsf sd{rf/Lx?;Fu klg cfjZos lgb{]zg / ;Nnfx lnlGyg . ;fFem sfof{nosf ;a} sd{rf/Lx? uO{ ;s]kl5 klg kfFr bz ldg]6 kl5 g} sfof{noaf6 lg:slGyg  . s]xL sfd ;lsPg eg] Tof] sfd g;lsP ;Dd hfGglyg . lkognfO{ 9f]sf aGb ug{ xtf/ eO;s]sf] x'GYof] . cg'xf/ sfnf] eP klg bLn pHofnf] ePsL, OdfGbf/, st{Jo lgi6 / nugzLn lyOg . w]/} s'/f}6] gePklg cfkmgf] s'/f :ki6;Fu ljj/0f ;lxt /fVblyg . cfkmgf c;xdltx? ts{k"0f{ tl/sfn] l;i6tfk"j{s /fVg] uly{g . c;lhnf sfdx? klg w}o{k'j{s ug{ cl3 ;ly{g . s'g} klg sfd nufpFbf slxn] klg gfO{ eGb}glyg . ;kmf / /fd|f cIf/df :ki6 tl/sfn] n]lVyg / uNtL sd}dfq ub{lyg . sfof{nosL uxgf eGg ldNg] b]zeSt sd{rf/L lyOg, pgL . d}n] b]zn] Pp6f /fd|f] sd{rf/L u'dfPsf] dxz'; u/]F . Ps lbg clkm; labf ePkl5 kfFr ah]/ laz ldg]6 x'Fbf d}n] pgsf] sfo{sIfdf lrofPF . pgL cFem} sfd ul//x]sL lyOg . d}n] eg] æ;'Gb/LhL, slt sfd ug'{x'G5 < eof] ca, hfgf]; . 5f]/f5f]/L ef]sfP xf]nfg .Æ pgn] n]lv/x]sf] /lhi6/af6 6fpsf] p7fP/ dlt/ x]b}{ elgg æ;/, cfh gu/] klg of] sfd ef]nL dnfO{{ g} ug'{ k5{ . sfd ;fFrL cfkm"nfO{, vfgf ;fFrL c?nfO{ eG5g . To;}n] sfd g;sL hfg} dg nfUb}g .Æ æ:s'naf6 5f]/f5f]/L cfPkl5 sf];Fu a:5g t <Æ d}n] ;f]w]F . pgn] km]/L n]Vg ;'? ub{} dlt/ gx]/]/} elgg æ;/ 8]/f :s'nsf] glhs} 5 . af6f] sf6g' klg kb{}g . To;}n] :s'n hfg cfpFg ;d:of 5}g . 8]/fdf Pp6f s]6L 5 . p;}n] gf:tf agfP/ v'jfpF5] . ;a} sfd u5{] . km/s kb}{g .Æ d}n] eg]“ ætkfO cfkm} olt 8o"6Lkm"n x'g'x'G5  . nfugzLn, st{Jolgi6 / kl/>dL x'g'x'G5  . tkfO{F;Fu a:g] s]6L klg tkfO{ h:t} k/ L>dL / st{Jolgi6 gx'g] s'/} ePg  .Æ PsIf0f /f]lsP/ d}n] km]/L eg“] ælx8gf]; cfh d]/f] cfjf;df hfp“ . lrof klg vfpFnf, d]/f] Dof8d;Fu lrgfklr{ klg u/fO{lbp“nf .Æ
  • 163.
    pgL v';L eP/kmfOn, /lhi6/ / sfuhkq b/fhdf /fVb} d]/f] kl5 nflug, cfkmgf] n]8Lj8{ ;fOsn 8f]¥ofpFb} . d]/f] 3/ c3f{vfFrL  . la; jif{ cl3 nf]s;]jf kf; u/]/ gf;' kbaf6 lghfdtL ;]jfdf k|j]z u/]sf]  lyPF . of] ;ftf}F lhNnf lyof]  . clxn] / fhkqfªlst lålto >]0fLsf] sd{rf/L . k}+rfln; jif{ pd]/ k'u]sf] kftnf] cUnf] dfG5] . ;Gtfg b'O{j6f 5f]/fx? dfq, hf] pRr lzIffsf nflu sf7df8f}F lt/ uPsf lyP . hxfF hfFbf klg kTgL ;Fu} lnP/ hfg] afgL lyof] . d]/f] cfjf; sfof{nos} xftfleq klZrd k66L lyof] . xfdL cfjf;df k'Ubf d]/L kTgLn] lrof gf:tf tof/ u/]sL lyOg . eb|tf / lzi6tf ;'Gb/Lsf] hGdhft u'0f lyof] xf]nf  . d]/L kTgL;Fu pgsf] enfs';f/L eof]  . lrof lkpFb} ubf{ afnssfn, ljjfx, 3/ kl/jf/, dfOtL, 5f]/f5f]/L cflb ljifodf /dfOnf] s'/fsfgL u/] b'a}n] . To;sf] s]xL lbgkl5 cfkmgf] klt cfPsf] df}sf kf/L ;'Gb/Ln] dnfO{ cfkmgf] 8]/fdf vfgsf nflu lgDtf ul/g . dnfO{ ToxfF hfg dg nfu]g lsgsL cfkm"eGbf d'lgsf sd{rf/Lx?sf] s'g} s'/f vfg', lkpg' x'b}g eGg] d]/ f] ;f]rfO{ lyof] . csf{] lbg km]/L >Ldfg >LdtL g} cfP/ lgs} s/ u/]kl5 xfdL klt kTgL g} pt} vfg]u/L uofF} . Pp6f a]8?d / ;fgf] lsr]gdf ;fdfGo a;fO{ lyof]  . sf]7f /fd|f];Fu ldnfPsf], n'ufkmf6f] / a]8 lj:t/f lrl6Ss kf/]sf] lyof] . Pp6f 6]j'n / rf/j6f Knfli6ssf d]rx? lyP lsr]gdf . ToxfF Pp6f 8f]/Lsf] vl6of p7fP/ leTtfdf c8ofOPsf] lyof] . To;df sfd ug{] s]6L ;'Tg] uyL{ xf]nf  . lsr]gdf UofF; r'Nxf] / s]xL efF8fs'8fx? lyP  . a]8?dsf emofnx?df u'nfjL kbf{x? nfu]sf lyP . pgsf nf]Ug] hfh/sf]6 bNnLsf :yfoL afl;Gbf /x]5g . pgL ToxLs} pRr dfWolds ljbofnodf k|frfo{sf] kbdf sfo{/t lyP . g]kfn uGhdf 3/ agfpg] larf/n] kTgLsf] ;?jf ot} dfu]sf eGy]F . 38]/L klxn] g} lslg;s]sf] s'/f uy{] sf/sfFbf]lt/  . ;f9] kfFr km'6 prfO{sf :j:y / x[i6k'i6 z/L/ ePsf ;fdfGo dfG5] lyP . vfgf /fd|} agfPsL lyOg ;'Gb/Ln] . lgs} :jfut ;Tsf/ u/] b'a}n] . xfdL Tof] lbg vfgf vfP/ ;fFem gf} ah]lt/ 8]/flt/ kmls{of}F . ;'Gb/L lgs} ldtJooL lyOg . l/S;f slxn} r9lbglyg . g]kfn uGh ;? jf x'g] ljlTts} ;fOsn rnfpg l;s]sL lyOg / htf klg cfkmgf] n]l8j8{ ;fOsnd} hflGyg  . ;fOsn ;w}F pgsf] ;fyL ag]sf] lyof,] dfgf}
  • 164.
    F ;fOsn /pgsf] z/L/ Pscfk;df 6fFl;Psf lyP . ToxL ;fOsnn] cfh pgsf] Hofg klg lnO{lbof] . kmfu'gsf] dlxgf xf]nL kl5sf] Ps lbg clkm; 5'66L x'g] ;dodf pgL d]/f] sfo{sIfdf cfP/ pleOg . d}n] pgLlt/ x]/]/ ;f]w]F æs]xL sfd lyof] sL <Æ æef]nL Ps lbg 5'66L rflxPsf] lyof] .Æ pgn] elgg . ælsg <Æ d}n] k'gM ;f]w]F . æef]nL laxfg} sf]xnk'/ dfdfsf] 3/df hfg' 5 . ;fFem ;Dd kmls{xfN5' .Æ pgn] ;xh efjdf elgg . d]/f] klg ;f]xL lbg sf]xn k'/d} Pp6f sfo{qmddf hfg' lyof] . To;}n] d} n] eg“] æef]nL laxfg dnfO{ klg sf]xn k'/d} hfg' 5 . lsg ;fOsndf b'Mv kfpg'x'G5 < ljxfg ;ft ah] cflkm;d} cfpg'xf]nf, ;Fu} hfpFnf clkm;s} uf8Ldf .Æ æx'G5, To;f] eP t emg /fd|f] eof] . d xh"/;Fu} hfG5' .ÆeGb} pgL aflx/ lgl:sOg . ef]nLkN6 clkm;sf] u]6df pgL dnfO{ kv]{sL lyOg . uf8Ldf d}n] ;Fu} lnP/ uPF . d ;s];Dd uf8L cfkm} rnfpF5' . s]6fx?sf] Tolt e/ nfUb}g . slxn] sfxLF dfq rfns lnP/ hfG5' . sf]xn k'/ rf}tf/fdf pgnfO{ 5f]8]/ d sfo{qmd :yn k'u“] . sfo{qmd ;s]/ kms{bf ;fFemsf] ;f9] kfFr ah]sf] lyof] . pgL sf]xn k'/ lkknaf]6df dnfO{ g} kv]{/ a;]sL lyOg . kms{bf klg uf8Ldf lnP/ cfPF . pgL cuf8Ls} l;6df ;Fu} a;]/ cfpFbf z/L/ Pscfk;df k6s k6s 5f]Obf / dlxnfsf] z/L/af6 cfpg] uGwsf] sf/0fn] k'?ifsf] dgdf kfk knfpbf] /x]5 . Tolt ?kjtL gePklg cfkm"EfGbf cfwf pd]/sL :j:y / k'i7 z/L/ ePsL dlxnfsf] ;ldktfn] d]/f] c:tfpg nfu]sf] of}g rfxfg hfUg yfNof] t/ s]xL eGg] cfF6 eg] cfPg . ToxL lbg b]lv d pgL k|lt cfslif{t x'g yfn] . dgdf gsf/fTds efjgf pTkGg x'g yfNof] . pgsf] lgisk6 / lgZsnªs s'/ fsfgL / Aojxf/af6 pgdf of}ghGo efjgf lyPg eGg ;lsGYof]  . pgn] dnfO{ Pp6f ldq / cleefjssf] ?kdf eg] lgs} dfGotf uly{g . pgn] emg emg 3lgi6 ldqn] h:tf] Aojxf/ ub}{ hfg yflng . pgL d;Fu olt 3lgi6 eOg sL k};fsf] ;fk6 rNg yfNof] . lj/fdL x'Fbf Psbd} glhssf] gft]bf/n] h:t} ;]jf / ;xof]u ug{ yflng . s]xL Aoaxfl/
  • 165.
    s ;d:of kg{;fy;Nnfx dfUg cfpFlyg  . d}n] klg ;s];Dd plrt ;Nnfx ;'emfj lbg] uy+]{ . d]/} ;Nnfxdf pgsf] k9fO{ cufl8 a9]sf] lyof] . pgL dx]Gb| SofDk;df lj=P= df egf{ ePsL lyOg . k9fO{, clkm; / 3/sf] sfd ;kmntfk"j{s rnfO/x]sL lYfOg . pgsf] dgdf s] lyof] yfxf lyPg t/ pgL hlt 3lgi6 x'Fb} hflGyg d]/ f] dgdf ptL ptL kfk a9b}uPsf] lyof] . xfd|f] 3lgi6tfn] c?nfO{ ;+sf gxf]; eg]/ ;s];Dd PsfGtdf e]6g] k|of; uy]{F d . clkm;df slxn] pgL;Fu a;]/ nfdf] s'/f ulb{gy]F  . xfdL clkm; 5'66L ePkl5 ;fFemkv / ljbfsf] lbg ljleGg 7fFpdf e]6]/ lrof vfhf vfg] / ukm ug]{ uYof{}+ . pgL eg] k|foM dflg; ePsf] / v'nf 7fFpdf a:g dg k/fpFlyg . d]/f] PsfGtdf a:g] k|:tfj pgL c:jLsf/ uly{g . cGtdf pgs} eg] cg';f/sf] 7fpdf a:g s/ nfUYof] dnfO{ . xfdL slxn] rf}/df a;]/ abfd vfFb,} 3fd tfKb} s'/f uYof{+} eg] slxn] lrof k;n / /]:6'/]G6df lrof gf:tf vfFb} ulkmGYof}+ . lrg]sf dflg;n] klg stfslt b]lv xfNy] . pgLx?nfO{ ;'Gb/L / d]/f] larsf] ;GjGw / e]63f6 dg k/]sf] lyPg . xfdLx? ukm ubf{ kbLo x}l;ot, cfkmgf] pd]/, hft ;a lj;]{/ 6LgPh;{ h:tf] s'/fsfgLdf /dfpFYof}F . d}n] Ps lbg egsf] lyP æ;'Gb/LhL, xfd|f] af/]df w]/}n] gsf/fTds l6sfl6KkgL ug{ yfn]sf 5g .Æ pgn] eg]sL lyOg æ5f]l8lbgf]; ;/, c?n] h] eg] klg xfd|f] Jojxf/ / dg ;kmf 5 eg] eOuf] . Pp6f k'?if / Pp6f dlxnf lar ldqtf x'g' x'Fb}g / < ldqtfnfO{ hft, wd{, pd]/, kb / wg ;DklTtn] afwf kfg'{ x'Fb}g . dnfO{ o;} df cfgGb nflu/x]sf] 5 .Æ d}n] ;kgfdf klg pg}nfO{ b]Vg yfn]“  . x/avt pgs} ofb cfpg yfNof] . e]6' e]6', b]v' b]v' nflu/xGYof] . kTgLn] s] elGng < O:6ldqx?n] s] eGnfg < eGg] lrGtf nflu /x]klg e]6g dg nflu/xGYof]  . xfdL slxn] clkm;sf] uf8Ldf, slxn] l/S;fdf / slxn] cf–cfkmg} tl/sfn] :k6d} e]6g] u/L hfg] uYof}{ . /]i6'/]G6, lrof k;n / kfs{df hfFbf d c?n] gb]Vg] PsfGt 7fpF, Sofljgdf a;f}F eGy]F . pgL eg] ;a}n] b]Vg] u/L rf}/df, sdg ?ddf a:g dg k/fplyg . pgn] PsfGt sf]7f, Sofljg, emf8L tyf PsfGt kfs{df a:g slxn} dflggg . pgL ;w}F c?n] b]Vg] t/ xfd|f s'/f c?n] g;'Gg] 7fpFdf a:g elGyg . d eg] lrg]sf dflg;x?n] gb]v'g eg]/ uf]Ko 7fpFdf a:g hf]8 ub{y]F . pgL dflGbglyg . cflv/df hLt pg}sf] x'GYof] . pgL d;Fu af; a:g]
  • 166.
    u/L nfdf] ofqfdfhfg slxn} dflggg . xfd|f] e]63f6 b'O{ 306f eGbf nfdf] klg slxn} ePg . pgsf] / d]/f] lardf h'g;'s} ljifodf klg s'/fx? x'Gy] . s'/f ug{] ljifo j:t'sf] s'g} l;df lyPg  . s'g} 5]saf/ lyPg  . b]zsf] ;d;fdlos kl/ l:ylt, /fhgLlt, v]ns'b, dgf]/~hg nufot cfkmgf] afnssfn b]lv xfn ;Ddsf 36gfx?, ;fyLefO{x?, Oi6ldqx?sf hLjg, wg ;DkTtL, 5f]/ f5f]/L, 3/ kl/jf/ ;a} ljifodf s'/fx? x'Gy] . xfdL lar ZnLn / clZnn zAbx? k|of]u ug{ klg s'g} 5]saf/ lyPg . cem o:tf clZnn zAbx?sf] k| of]u ug{ pg}n] ;'? u/]sL lyOg . xfdLn] cfkmgf] ;'xfu/ft, ljjfx k"j{sf of}g ;DaGwx?, r'Dag, clnªug, of}g cªux?sf] agfj6, cfsf/, ;+ef]u lqmofdf x'g] pTt]hgf, cfgGb, ;+Def]usf cf;gx?, ;Def]usf k"j{ sfo{x? cflb ljifodf ;d]t v'n]/ s'/f u/]sf lyof}F . xfdL lar s'g} s'/f uf]Ko lyPg . Pscsf{sf] hLjgsf ;Dk"0f{ kx]nLx? v'nf ?kdf eGg] uYof}{ . xfdL df]afOndf 8fpgnf]u ul/Psf clZnn lkmNddf b'Zox? ;d]t x]/]/ ts{x? uYof}{+ . xfdL kmf]gdf klg s'/f uYof}F{ . olt ubf{ ;d]t xfdL lar cflnªu, r'Dag tyf s'g} k|sf/sf] zf/Ll/s ;DaGw eg] lyPg . dnfO{ klg s]xL xtf/ lyPg lsgsL Pp6f k'?if / Pp6f dlxnf larsf] 3lgi6 ldtqfsf] clGtd kl/0ffd zf/Ll/ s ;DaGw g} x'g]5 eGg] s'/fdf d 9'Ss lyP“ . o;} lar d]/L kTgL xfd|f] s'g} gft]bf/sf] lajfx ePsf]n] Ps xKtfsf] nflu c3f{vfFrL uPsL lyOg . ToxL df}sf kf/]/ ;'Gb/L;Fu Ps /ft latfpg] of]hgf agfPF d}n]  . sf]7f ;hL;hfp kf/]“  . ;fFem 5 ah] lt/ pgnfO{ ef]hgsf nflu l;bwfy{ s6]hdf lgDtf u/]F . clkm;s} uf8Ldf ToxfF k'u]/ vfgf vfof}F . vfgf vfP/ kms{bf cf7 ah]sf] lyof] . kms{bf uf8L :nf] u/]/ d}n] ;f]w]F æs] tkfO{sf 5f]/f5f]/L PSn} ;'Tg ;S5g <Æ pgn] pN6} k|Zg ul/g ælsg / ;/ <Æ d}n] eg] æd]/f] cfjf;df cfh d]/L kTgL 5}gg . To;}n] cfhsf] /ft d]/} 8]/fdf hfgsf nflu tkfO{+nfO{ cfu|x ub{5' . olb tkfOn] 5f]/f5f]/L PSn} 5f]8g ;Sg'x'Gg eg] d g} tkfO{sf] 8]/fdf ;'T5' . x'Gg <Æ pgn] s'g} pTt]hgf gb]vfP/} elgg æ;/, tkfO{sL lzlIft / z';Ln wd{kTgL 3/df x'g'x'G5, cfkm" ;/xsf 5f]/fx? x'g'x'G5, olt 7"nf] cf]xf]bfdf k'Ug' ePsf] 5, ;dfhdf k|lti7f cfh{g ug'{ePsf] 5 . o:tf cg's/0fLo JolStn]
  • 167.
    5f]/f5f]/L ;lxtsL csf{sL:jf:gL;Fu ;Def]usf] ofrgf ug'{ g}lts, k/Dk/fut / wfld{s b[li6n] plrt xf]nf / < of] xh'/sL wd{kTgLsf nflu 7"nf] wf]sf x'g]5 / d]/f] kltsf] nflu klg cIfDo wf]sf x'g]5 . d]/f] kljq ldqtfsf] kmfObf p7fP/ dnfO{ kltt u/fpg] tkfO{sf] rfxfg 5 eg] cfh}af6 of] ;DaGwsf] cGt ul/g' kb{5 .Æ d}n] eg“] ætkfO{n] d;Fu o:tf o:tf clZnn / of}g pTt]hgf a9fpg] s'/fx? ug'{x'G5, h'g s'/f d cfkmgL kTgL;Fu ;d]t ug{ nhfpFg] ub{5' . d;Fu} a;]/ kf]g{ lkSr/ x]g'{x'G5 . o:tf] klg kljq ldqtf x'G5 < of] t xfdL larsf] ulx/f] k|]d ;DaGw kf] xf] t < k|]d sxfgLsf] clGtd kl/0flt zfl//Ls ;DaGw g} x'G5 . To;}n] ;Def]u ;'vsf] rfxgf ug'{ s'g} kfk xf]Og .Æ clxn] pgL cln pTt]lht ?kdf k|:t't x'Fb} eGg yflng æxf] ;/, oxL g} ;fFrf] ldqtf xf] eGg] ;f]r]sL lyP“ d}n] . d]/f] larf/df of] k|]d ;DaGw xf]Og . of] k|]d ;DaGw x'g} ;Sb}g . k|]d ;DaGw x'gsf nflu pd]/, efjgf, tTk/tf, eljio k|ltsf] cfzfefj / of]hgf x'g' k5{ . eljio ljgfsf] k|]d x'g} ;Sb}g . tkfO{sf] ;'vL kl/jf/ 5, hxfF ;Gt'li6 / eljio 5 . d]/f] klg ;'vL kl/jf/ 5, To;}df d k"0f{ ;Gt'i6 5' . g tkfO{n] dnfO{ ;Gt'li6 lbg ;Sg' x'G5 g ;Gtfg, g eljio . To;}n] xfdL k|]dL–k|ldsf xf]Ogf}F, g of}g ;fyL g} xf}+ . xfdLn] cf– cfkmgf] ;'vL kl/jf/ eTsfP/ gofF uf]/]6f] sf]g{ ;Sb}gf}F . of] k"0f{ ?kdf ldqtf xf] . ldqtfdf hft, wd{, pd]/, lnªu, j0f{, ;+:s[ltn] c;/ kfg{ ;Sb}g . To;} n] d tkfO{sL ldq eg] cjZo x'F . o;nfO{ sfod /fVg] jf tf]8g] tkfO{sf] xftdf 5 . d s] eg' <Æ d}n];8s lsgf/df uf8L /f]s]F / eg] æ Pp6f k'?if / dlxnf lar pTt]hs / of}ghGo jftf{nfkaf6 s] glthf lg:sG5 < ldqsf] lardf o; k| sf/sf s'/fsfgL s;/L rNg ;S5g / <Æ pgn] p;}u/L elgg ælsg x'g ;Sb}g < Pp6f k'?ifn] csf{] k'?if ldq;Fu cfkmgf cGt/ªu s'/f ug{ x'g], Pp6f dlxnfn] csf{] dlxnf ldq;Fu o:t} s'/f ug{ x'g], clg Pp6f k'?ifn] dlxnf ldq;Fu cGt/ªu s'/f ug{ lsg gx'g] < ;/ d]/f] 3lgi6 ldq x'g'x'G5 . ldqtfsf] lardf lsg kbf{ < ldq;Fu lbn vf]n]/ ;a}s'/f ug{ ;lsGg eg] ldqtfsf] s] cy{ < tkfO{n] d]/f] ldqtfnfO{ cfkmgf] :jfy{ l;bw ug{] s'/fdf nufpg' x'G5 eg] cfh}af6 xfd|f] ;DaGw aGb
  • 168.
    ul/g' kb{5  .ca b]lv sfdsfhL s'/fx? afx]s cGo s'/f gug'{xf]nf  . wGojfb .“ olt eGb} pgL uf8Lsf] 9f]sf vf]n]/ aflx/ lgl:sOg / km6fkm6 lxF8L klg xflng . Ps xKtf ;Dd xfd|f] af]nrfn ePg . Ps xKtfkl5 d}n] g} Ifdf dfu]F . ca xfd|f] ;DaGw gofF tl/sfn] cufl8 a9g yfNof] . xfdL Ps csf{nfO{ h:tf] ;'s} dbbt ug{ tof/ x'GYof}F . ;'v b'Mvsf s'/fx? uYof}F{ . xfd|f] ldqtf oyfjt} lyof] . e]63f6 / s'/fsfgLsf] dfqf eg] 36]sf] lyof] . cfh ckem{6 6«ssf] 7Ss/af6 pgsf] d[To' ePsf] s'/fn] d ;fx|} b'MvL ePF . pgsf] gfddf ldqtfsf b'O{ yf]kf cfFz' v;fPF . ;dfKt