Ría de Corcubion

Ría de
CORCUBIÓN/CEE
Seo de Fisterra

SEO DE FISTERRA
Google Earth
Seo de Ézaro
Cabo Fisterra
Fisterra
Cee
Punta dos Remedios
Carnota
Dumbría
Corcubión
Monte Pindo

A RÍA DE CORCUBIÓN, RÍA DE CEE ou ría de CORCUBIÓN E CEE está considerada a máis
septentrional das Rías Baixas. En realidade é un grande seo en forma de arco (SEO DE
FISTERRA) que se estende entre o Cabo Fisterra, ao norte, e a punta dos Remedios, ao sur.
Inclúe a ría ou seo do Ézaro e a chamada tradicionalmente ría de Corcubión ou Cee.
Vista desde O Pindo

Ría de Corcubión Entre o Pindo e o Cabo de Cee

Ría de Corcubión desde o alto do Pindo. Ao fondo vense as vilas de Cee e Corcubión e no
primeiro plano a praia de Gures e a punta da Galera.

PENÍNSULA DE FISTERRA
Un macizo granítico que se une a terra por un istmo no que se atopa a vila de Fisterra e a
praia de Mar de Fóra. Os cumes máis destacados son o monte Facho (242 m) e o de San
Guillerme (222 m). O Cabo Fisterra separa a cara norte, na Costa da Morte da cara sur no seo
de Fisterra ou Ría de Corcubión/Cee.

O Cabo Fisterra indica o inicio
da COSTA DA MORTE, un
litoral moi exposto, con
grandes áreas de cantís, illotes
e baixos, onde dominan os
ventos e a ondada.

CABO FISTERRA. Chamado polos romanos “Promontorium Nerium”

Punta e coído de Cabanas.
Petón Cercado

Vista de Fisterra desde o monte do Facho

FISTERRA.
Vila mariñeira cun porto e lonxa de grande actividade. A flota está formada por pequenos
barcos de baixura que utilizan diversas artes de pesca coma o palangre, nasas, betas...

Praia da Langosteira, de 1.900 m de lonxitude. Ao fondo a vila e o Cabo de Fisterra.

Rego Grande na praia Langosteira

Furna Grande, A Moíña e punta do Sardiñeiro

Punta Longa. Porto de Sardiñeiro.

Praia de Estorde, linde entre Fisterra e Cee

Punta Carballeira (Corcubión)

Illas lobeiras (Corcubión), pequenos illotes rochosos que forman parte do espazo protexido
“Carnota Pindo”. Son un importante lugar de cría de aves e conservan unha interesante
flora e fauna mariñas.

Cabo de Cee. Ao fondo Fisterra.

“RÍA” DE CORCUBIÓN E CEE.
Situada no fondo do grande seo que
se forma entre o cabo Fisterra e o
Monte Pindo. Ábrese entre o Cabo de
Cee e a punta Galera.
O río máis importante é o de Cee. No
fondo están situadas as vilas de
Corcubión e Cee.

Vista desde o Castelo do Cardeal

Litoral na contorna do Castelo do Cardeal

Punta do Cabalo e Carrumeiro Pequeno coa baliza. Castelo do Cardeal.

Praia e punta de Quenxe.
Edificios de antigas factorías de salga.

CORCUBIÓN. Vila de interese monumental. Conta cun porto pesqueiro de baixura e
é o centro administrativo da comarca.

CEE. A vila capital do concello, onde se concentra a
industria, o comercio e os servizos
Cee e a praia da Xunqueira desde o porto

Paseo marítimo no comezo do litoral do concello de Cee.

Praia das Leiriñas (Ameixendas)

Praia do Illote.
Segundo a lenda de Santiago de Ameixenda aquí agocháronse os mouros que viñan de Fisterra
fuxindo do apóstolo Santiago despois de deixar as súas barcas na ribeira próxima.

Litoral entre Sagrelos e o castelo do Príncipe

Punta da Galera (ao fondo o macizo do Pindo)

Montes de Caneliñas e A Pena.
Pequenos macizos graníticos que caen de forma abupta no mar formando fermosos cantís.

Seo e praia de Caneliñas
Encáixase entre os macizos graníticos das puntas Galera e Preguntoiro. Acolleu á última
factoría baleeira de todo o Estado, activa ata 1985.

Punta Preguntoiro co Pindo ao fondo

Punta Finsín (no linde entre o litoral de Cee e Dumbría)

Praia e porto de Ézaro cos montes de Buxantes ás costas

Coído na praia de Area Pequena

Praia de Area Pequena. Rego Rosa.

Seo de Ézaro.
Unha área moi protexida, ao abrigo dunha barra de area que pecha parcialmente a
desembocadura do río Xallas e que forma a praia de Ézaro, de 730 m de lonxitude.
Praia de Ézaro (interior do seo)

Seo do Ézaro desde o miradoiro. Desde a poboación de Ézaro sóbese ao miradoiro situado sobre o
canón do río Xallas, desde o que se poden ver espectaculares vistas dos macizos do Pindo e Buxantes
e da costa de Ézaro a Fisterra. A subida ao miradoiro do Ézaro pódese facer desde a Central Eléctrica,
por unha estrada estreita e moi encosta, coñecida como un punto de especial dureza nas carreiras
ciclistas; ou pola estrada que vai do Ézaro a Dumbría.

Vista desde o mirador do Ézaro: desembocadura do Xallas, punta, praia e porto do Pindo.

Esteiro do Xallas e seo de Ézaro

O RÍO XALLAS nace no Monte Castelo e, despois de 64,5 km de percorrido cae nun salto de
40 m de altura na enseada de Ézaro, entre as rochas de granito rosa dos Macizos do Pindo
e Buxantes (entre os concellos de Dumbría e Carnota).
No seu percorrido hai varios encoros con aproveitamento hidroeléctroco.
Cadoiro do Xallas e central eléctrica

Cadoiro do Xallas.
Unha fervenza que agora podemos gozar todos os días porque os propietarios da concesión
do encoro teñen a obriga de manter no río un mínimo caudal ecolóxico.

Unha lenda conta que detrás da fervenza existía unha porta máxica vixiada por bruxas.
O mozo que se atrevía a pasar chegaba a debaixo do río e podía casar cunha fermosa princesa
encantada e acadar unha gran fortuna.

O Porto do Pindo aséntase ao abrigo da
punta do Sinal na que se prolonga o peirao.

Praia de San Pedro, un areal de forma rectangular (400 m de fondo e 200 m de lonxitude)
situado entre as puntas de As Morroás e A Cruciña. (Vista desde o monte Pindo)

Praia de San Pedro e rego da Laxe

Praia de Quilmas coas construcións das antigas fábricas de salga e os alboios para gardar
as embarcacións e os aparellos dos mariñeiros. Segundo a tradición nestra praia
reparaban os normandos as súas naves.

Costa de Cabra. Con este nome coñécese un tramo de costa rochosa con moitos baixos e
illotes a algúns areais solitarios (Carballiños, Insuela ou Porto Negros...). Abondan as
algas que son recollidas para a industria.

Punta e praia dos Carballiños

Praia do Rego dos Muíños (Seo da Curra)

Os Fartos e Punta de Caldebarcos

Punta de Caldebarcos. O Rubio.

Punta de Caldebarcos. Praia do Almacén.

Punta de Caldebarcos. Outeiro Alto.

Seo de Carnota. Ábrese entre as puntas de Caldebarcos e dos Remedios. O fondo está
ocupado por un extenso areal formado polas praias de Caldebarcos, Carnota, Mar de Lira,
Cons, Xaxebe e Portocubelo. (Vista desde As Paxareiras)

A praia de Carnota e as dunas de Caldebarcos forman un sistema de marismas e dunas fixadas pola
vexetación separadas do mar por un grande areal de máis de 7 km de lonxitude (o máis grande de
Galiza). Nelas desembocan os ríos Valdebois e Pedrafigueira. A zona de marismas está dividida en
dúas partes: Caldebarcos, ao Norte e A Lagoa, ao Sur, separadas pola punta Larada entre as praias
de Carnota e Caldebarcos ou San Mamede.

Seo de Carnota coas praias de Caldebarcos e Carnota, separadas pola
Boca do Río, e as marismas de Estivariña e A Berberecheira.

Marisma de Caldebarcos/A Berberecheira
O río Valdebois e o rego de Louredo forman na súa desembocadura unha ampla marisma parcialmente
pechada por unha frecha de area na que se asenta un importante sistema dunar. A marisma de
Estivariña, o areal interior de Caldebarcos chamado tamén a Berberecheira é unha área dunha grande
riqueza ecolóxica que acolle un importante banco de berberechos.

Dunas de Caldebarcos coa praia de Carnota ao fondo

A Boca do Río
O río Valdebois nace no Pindo e, despois dun curto percorrido, desemboca na lagoa de
Caldebarcos ou Estivariña. O Louredo únese a el na lagoa.

A Boca do Río. As Treituriñas.

Praia de Carnota co Pindo ao fondo

Punta do Corveiro e Corveiro Pequeno

Praia das Salsas e illote da Cruz das Salsas

Praia das Salsas. Porto das Bochecas.

A Legüiña. Illas do Mar de Lira.

Seo de Portocubelo e porto de Lira

40-Punta de Portocubelo
Praia de Portocubelo

Punta dos Remedios, unha península rodeada de illotes (Os Forcados, O Anguieiro),
cons e baixos que dificultan a navegación. Entre as rochas atópanse pequenas praias.

Os Miñarzos (ao fondo). Pedras que dan nome
á Reserva Mariña do Mar de Lira.

Costa de Lira e punta dos Remedios desde As Forcadas

XEOLOXÍA
MAPA
LITOLÓXICO
A costa está constituída, na súa maior parte, por granitos e
nos seos fórmanse coídos, areais e dunas.
Os cantís acadan unha boa altura e neles podemos atopar
formas producidas pola tectónica (fallas, dobras...) ou pola
combinación coa erosión do mar e a atmosfera: penedos,
cons, furnas, illotes, arcos...)

O Macizo do Pindo, formado por granitoides calcoalcalinos, cunha
característica cor rosada, domina unha boa parte do litoral de Carnota.

Por calquera parte podemos atopar un rochedo con formas engaiolantes ou
sorprendentes, puídas polo mar ou comestas pola erosión do sal e o vento.
Punta da Pedra Loira Carnota

Penedos graníticos no monte Facho (Fisterra)

Detalle dunha rocha
granítica na punta de
Fisterra. Destacan os
grandes cristais de
feldespato.

Furna na praia de Talón (Fisterra)

Montes de Caneliñas e A Pena. Punta da Galera.

Rochas traballadas polo mar na punta de Quilmas

Rochas traballadas polo mar (pías) na punta de Quilmas

Xistos na punta Liñeiro
(Corcubión)

Coído no Cabo de Cee (Corcubión)

Frecha e bancos de área na saída do Xallas (entre Dumbría e Carnota)

GM002 (Geosite RF004). FERVENZA DO ÉZARO
Curso baixo, fervenzas e desembocadura do Xallas.
O último treito do Xallas forma un profundo canón entre os macizos graníticos do Pindo e
Buxantes, e salva un desnivel de 155 m antes da desembocadura, na que se precipita nun
cadoiro de 40 m de altura formando unha profunda poza (máis de 20 m de profundidade).
Interese: Xeomorfolóxico. Tectónico.
Hidroxeolóxico. Petrolóxico-xeoquímico.
Unidade Xeolóxica: Depósitos e formas
de modelado de orixe fluvial e eólico.
Situación: Atópase entre Dumbría,
Carnota e Mazaricos. Inclúe o val do río
Xallas desde Colúns e parte do Monte
Pindo.
Unha parte está incluída no LIC/ZEC
“Carnota-Pindo”

No último treito o río Xallas forma un canón e salva un desnivel de 155 metros
antes de precipitarse na fervenza.

LUGAR DE INTERESE XEOLÓXICO GM040. Complexo sedimentario costeiro de Carnota
(pendente de descrición e delimitación definitiva.
INTERESE PRINCIPAL: xeomorfolóxico.
Grande variedade de formas costeiras (praias, dunas, cantís baixos, plataformas litorais,
depósitos-edafosedimentarios antigos, marismas, lagoas, modelado granítico tipo
“cogomelo”e amplas laxes...

http://info.igme.es/ielig/
PROTECCIÓN
-LIC/ZEC “Costa da Morte”, “Carnota-Pindo”, Monte Louro”.
-LUGAR DE INTERESE XEOLÓXICO “Fervenza do Ézaro”, “Complexo sedimentario de Carnota”.
-RESERVA MARIÑA “Os Miñarzos”.

LIC “CARNOTA MONTE PINDO”
Espazo formado pola praia de Carnota, As
Dunas de Caldebarcos os Montes do Pindo e
Buxantes, as Illas Lobeiras e o espazo marítimo
próximo á costa.
É unha área de grande interese xeolóxico,
ecolóxico e paisaxístico onde alternan extensos
areais (Carnota, Caldebarcos) con
espectaculares formacións graníticas, canóns
fluviais e fervenzas.
CONCELLOS: Carnota, Cee, Corcubión, Dumbría
e Mazaricos.
Hai unha proposta de ampliación pendente de
aprobar que inclúe os Montes de Buxantes ata
o Xallas e o espazo mariño ata Fisterra.

LIC MONTE E LAGOA DE LOURO
O tramo situado entre Porto Cubelo na punta dos
Remedios e o Monte Louro (nos concellos de
Carnota e Muros) está protexido como LIC/ZEC.
No concello de Carnota abrangue desde a praia de
Lariño/Ancoradoiro ata Os Forcados.

O seu principal obxectivo é a
recuperación e conservación das
poboacións de especies
explotadas, posibilitando a
sostibilidade das pesquerías na
contorna do ecosistema
mariño.
Toda actividade profesional,
tanto pesqueira coma
marisqueira, que se vaia
desenvolver dentro da reserva
mariña queda suxeita ás
medidas adoptadas nun Plan de
Xestión Integral.
RESERVA MARIÑA DE “OS MIÑARZOS”,
Situada entre Punta Raposeiros e Punta Larada.
Promovida pola confraría de Lira, e aprobada en abril de 2007, é a primeira reserva mariña do
litoral atlántico da península, con 1.200 ha. Trátase dun espazo mariño amparado legalmente
co fin de promover una utilización sostible e protexer o seu patrimonio natural e cultural.

ASOCIACIÓN MONTE PINDO PARQUE NATURAL
Unha Asociación sen ánimo de lucro, creada en 2010, radicada no concello de Carnota e aberta ao
mundo enteiro, que PROMOVE A DECLARACIÓN DE PARQUE NATURAL PARA O MONTE PINDO,
mediante a recollida de apoios humanos, loxísticos e económicos, a promoción de campañas de
sensibilización coas problemáticas do Monte Pindo, a divulgación de información, a realización de
actividades formativas e informativas, culturais, recreativas, reivindicativas... dirixidas aos diversos
sectores da sociedade, asi como o fomento das accións de voluntariado para atender e mellorar os
espazos degradados. Todo o anterior co obxectivo tamén de lograr o progreso socioeconómico da súa
veciñanza xerando máis oportunidades económicas e de traballo que permitan aspirar a ter mellor
calidade de vida nunha paisaxe privilexiada.

FLORA
Nos cantís e rochedos atopamos pirixel do mar, herba namoradeira, fento mariño,
Leucanthemum... e nas partes altas mato de toxos, breixos, fentos...
Nos fondos mariños hai unha grande abundancia e variedade de algas.

Carrapuchos (Chondrus crispus)

Pirixel do mar
(Crithmum maritimum)
Herba namoradeira
(Armeria pubigera)

Centaurea corcubionensis. Medra nos rochedos próximos ao mar. É un endemismo no NW da Península
Ibérica que se atopa na costa desde O Pindo ata o cabo de San Hadrián (Malpica) e polo interior ata
Santa Comba e Zas.

Leucanthemum merinoi.
Unha margarida con flores de bo tamaño,
endémica do noroeste da Península Ibérica.
Toxo, unha das especies máis abondosas
do mato nos montes da comarca.

Dunas de Caldebarcos
Nos AREAIS podemos atopar arenaria do mar, barriña, eiruga mariña, poligono da praia,
aceda, grama mariña, leiteira, correola da praia, cardo mariño, cebola das gaivotas, alelí das
praias, espigadilla do mar, silene, tomelo bravo, rabo de lebre... e nas zonas de esteiro e
marisma dominan os xuncos.

Feo da praia
(Amophyla arenaria)
As plantas adaptadas á vida nos areais,
teñen longos e profundos talos
subterráneos que deteñen a area que
arrastra o vento e contribúen a formar e
fixar as dunas.

Leiteira (Euphorbia paralias), medra
nas areas soltas das praias
Silene portensis. A pesar da súa aparente
fraxilidade está perfectamente adaptada para
soportar as duras condicións que se dan nas
dunas das praias.

Paxariños (Linaria poligalifolia)

Algas no fondo da ría coa mearea baixa
Nas áreas mariñas dominan as algas e algunha planta vascular adaptada á vida mergullada
como as sebas ou as salicornias.

No litoral e nos fondos mariños aséntase un bo número de especies de invertebrados:
mexillóns, lapas, arneiróns, chuponas, ourizos, estrelas de mar, polbos, peixes de rocha. Nos
fondos de area abondan os moluscos e os vermes.
FAUNA

Sapiños de esporas (Pelobates cultripes), anfibios de costumes nocturnas, raros en Galiza, que teñen
o límite norte de distribución nos areais de Carnota.

A píllara papuda (Charadrius alexandrinus) aniña nas dunas de Carnota

Gaivota patiamarela (Larus michahellis)

-Pesca, marisqueo, acuicultura
-Navegación
-Turismo, lecer e deportes
-Industrias
Porto de Corcubión. Noutros tempos un importante porto de tráfico de mercadorías.
USOS/APROVEITAMENTO

Porto de Fisterra. A flota está formada por
pequenos barcos de baixura que utilizan diversas
artes de pesca coma o palangre, nasas, betas...

Punta de Caldebarcos (Carnota). Acolle un pequeno porto ao pé dos restos de factorías de salga.

O litoral da ría de
Corcubión pódese
percorrer en case toda a
súa lonxitude pola beira
do mar e da para varias
xornadas con máis ou
menos de vagar segundo
nos interese máis o lecer,
pararnos en cada detalle
ou, simplemente, camiñar
gozando das paisaxes e do
contacto co mar. Tamén
podemos facer un
achegamento en coche
aos puntos máis
accesibles.

Vista do seo de Fisterra desde
o monte de San Guillerme
Na península de Fisterra podemos realizar unha ruta circular para gozar das impresionantes vistas do “Fin
da Terra”, nun lugar cheo de simbolismo, lendas e tradicións.
Pódese facer a volta a Fisterra subindo desde o faro ao Monte Facho e continuar visitando os restos da
capela de San Lourenzo para saír por unha pista a carón da igrexa de Santa María.

HISTORIA-PATRIMONIO CULTURAL
Ao longo de todo o litoral consérvase un rico patrimonio cultural de todos os tempos:
pedras sagradas, castros, castelos, casas tradicionais, hórreos, peiraos, igrexas, faros,
muíños, ofícios tradicionais, lendas...
Embarcacións tradicionais no porto do Canizo (Cee)

Restos da ermida de San Guillerme, de orixe medieval ou anterior e destruida no século XVIII. Hai
varias lendas relacionadas con este lugar, unha delas conta que se celebraban ritos de fecundidade
sobre unha pedra chamada “Cama do Santo”.

Igrexa de Santa María das Areas
de Fisterra construída a partir do
século XII. Foi declarada, xunto co
monte e ermida de San Guillerme,
Conxunto Histórico e Ben de
Interese Cultural en 1985.

Castelo do Cardeal (Corcubión)
Forma parella co Castelo do Príncipe, na outra banda da ría (na Ameixenda, Cee), para facilitar a
súa defensa. Unha lenda fala dunha cadea que unía ambas fortificacións, e o tensarse impedía o
paso das naves inimigas.

Castelo do Príncipe (Cee). Construído entre 1740 e 1755. Catalogado como Ben de
Interese Cultural, actualmente de propiedade privada

Castelo de San Carlos (Fisterra), museo do mar e a pesca.

Chabolas da praia de Quilmas (Carnota) ambientadas para a rodaxe dunha película.

Faro de Fisterra, construído en 1853, elévase a 138 m sobre o nivel do mar

Segundo a tradición en Fisterra estaba a mítica cidade dos Nerios (fundadores desta comarca). No
século II os romanos, encabezados por Décimo Junio Bruto, chegaron a Fisterra e construíron tamén
un monumento ao sol. Deles procede o nome de Finis Terrae. Desde a idade Media convertíuse no
punto final das peregrinacións xacobeas.
A estreita relación de Fisterra co culto xacobeo é moi antiga, no século XI aparece citada a Cidade de
Duio no Códex Calixtinus. Segundo a tradición por Duio (antiga Dugium) pasaron os discípulos do
Apóstolo coa intención de soterrar os seus restos nos confíns do Occidente.
Na actualidade, a prolongación do Camiño ata A Costa da Morte é un ritual que seguen moitas
persoas que desexan chegar ata o Finis Terrae e coñecer algúnhas das paraxes máis impresionantes
da costa europea occidental.

Faro do cabo de Cee, edificado no 1860.

Faro da Ille da Lobeira Grande. Funciona desde 1909.

Na chamada “Casa da Pedra” (Ézaro) hai un centro de
interpretación da natureza do río Xallas e o macizo do Pindo.

O concello de Carnota ofrece, ademais dunha
espléndida natureza, interesantes elementos
de patrimonio cultural: muíños, hórreos,
igrexas, casas tradicionais...
Hórreo de Lira
Hórreo de Carnota

Un exemplo de tradición mariñeira, as tumbas no camposanto
de Lira. A íntima relación co mar das xentes de Lira
maniféstase en todos os ámbitos da vida e máis alá.

TURISMO MARIÑEIRO.
Proxecto Mar de Lira
É unha iniciativa de turismo activo
que naceu na confraría de
pescadores de Lira (Carnota) co fin
de dar a coñecer a vida arredor do
mar (o medio, os traballos, as
tradicións, a fala) e dinamizar o
mundo mariñeiro da zona.
Dentro do proxecto Andar ao Mar
ofrecen rutas guiadas con
diferentes temas pola contorna da
vila de Lira e Portocubelo: o porto,
a enerxía, os naufraxios, a pesca, a
etnografía e o litoral.
Como complemento contan cunha
construción mariñeira que acolle
unha exposición sobre o porto, as
embarcacións tradicionais e as
artes de pesca e marisqueo, e un
encascadoiro (único en Galiza que
se pode visitar).

-Construcións na liña de costa, recheos
-Presión humana nos espazos naturais e sobre as especies
-Especies invasoras
-Contaminación, incendios forestais
PROBLEMAS
Cee

Praia de Sardiñeiro (Fisterra)

Pegadas dos incendio No Pindo e Ézaro

O Cadoiro do Xallas é una das fervenzas máis destacadas de Galiza, pola súa beleza e por ser o único
río de Europa que cae directamente no mar formando un salto.
Foi citada por Frei Martín Sarmiento. Textos de 1724 falan xa da fervenza, describíndoa coma unha
enorme fumareira que podía ser ollada desde varios quilómetros mar adentro.
A partir da construción do encoro de Santa Uxía quedou sen auga e so se podía ver en días de moita
enchente cando sobrepasaba o nivel do encoro. Despois de numerosas protestas, no ano 2000
conseguiuse que deixaran pasar a auga unhas horas á semana e, no 2012 gañouse un recurso que
obriga á empresa a deixar pasar un caudal ecolóxico (arredor de 2 m3/s).
Imaxe nun día de enchente de 1979

Os eucaliptos ocupan a maior parte do espazo costeiro

Arctotheca calendula, unha especie invasora orixinaria de Sudáfrica

Montaxe e fotos: Adela Leiro, Mon Daporta
febreiro 2021
Mencer desde o cabo Fisterra cara ao Pindo

Ría de Corcubion

More Related Content

What's hot

Similar to Ría de Corcubion

More from MonContos

Ría de Corcubion