SlideShare a Scribd company logo

Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi

F
Facebook

Projekt kimi

1 of 23
Download to read offline
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
Kimi
Elementët kimik në trupin e njeriut.
X-G 2014-2015
Naim Frashëri
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
65% oksigjen
18% karbon
10% hidrogjen
3% azot
1,6% kalcium
1% fosfor
0,35% kalium
0,15% klor
0,15% natrium
0,05% magnez
0,25% squfur
0,008% hekur
0,00004% jod.
Elementet e gr.1A jane shume te
rendesishem ne dieten e njeriut
sepse ato formojne perberje, te
cilat jane te pranishme ne
organizem ne formen e tretesirave
jonike.Te gjitha jonet mbajne
ngarkesa elektrike, keshtu ato jane
tretesira elektolitike mjaft te
mira.Dy jonet me te rendesishme
qe gjenden ne trupin e njeriut jane
jonet K+ dhe Na+.Perqendrimet
jonormale elektrolitike ne serumet
e gjakut mund te ndikojne ne
shfaqjen e semundjeve te
ndryshme.
Oksigjeni është element shumë i përhapur sa që pa të nuk mund të
paramendohet jeta. Kështu dy të tretat (diku reth 65%) e trupit të njeriut
përbëhen nga ky element i pazëvendësushëm. Këtë element në trupin e
njeriut e gjemë në formë të ujit.Oksigjeni është gaz i cili nuk digjet por e
ndihmon djegjen.Oksigjeni së bashku me hidrogjenin formojn ujin i cili
është komponimi më i përhapur në natyrë. Oksigjeni gjendet ne dy
modifikime alotropike si oksigjen i zakonshem (O2)dhe ozon (O3)
Perdorimi: Oksigjeni eshte perberesi kryesor i ajrit.Bimet e gjelberta e
krijojn oksigjenin gjate procesit te fotosintezes,ndersa njerzit dhe
shtazet e shfrytezojn ate gjate procesit te frymemarrjes dhe e lirojn
dyoksidin e karbonit.Oksigjeni eshte i nevojshem per fymemarrje,per
zhytesit,alpinistet,pilotet,perdoret ne mjeksi per ta letesuar
frymemarrjen e te te semureve,perdoret si lende per ta ndihmuar
djegjen.

Recommended

roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutmikaela basha
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boteroreXheni Marku
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriDonikaLici
 
Elementet kimike
Elementet kimike Elementet kimike
Elementet kimike Dritan Baha
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareKe Keiss
 
iliada analize , Analize e Iliades
iliada analize , Analize e Iliadesiliada analize , Analize e Iliades
iliada analize , Analize e Iliadesssuseree34b8
 
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.enerisaloti
 
Problemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sotProblemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sotGenti Mustafaj
 

More Related Content

What's hot

Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Xhesiana Muka
 
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKlarisa Klara
 
Elementët kimikë
Elementët kimikë Elementët kimikë
Elementët kimikë Esmer Alda
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve22062002
 
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut irena kotobelli
 
Fizika dhe Sporti
Fizika dhe SportiFizika dhe Sporti
Fizika dhe SportiAdri Arapi
 
Aksidentet rrugore
Aksidentet rrugoreAksidentet rrugore
Aksidentet rrugoreArlinda
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjiseroberto1723
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.ronela hasanaj
 
Projekt ne fizike
Projekt ne fizikeProjekt ne fizike
Projekt ne fizikeDaniela Ela
 
Projekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - ElektricitetiProjekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - ElektricitetiMarinela Abedini
 
Trashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperiseTrashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperisemelissa cani
 
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyreDialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyreKlevi Hoxha
 

What's hot (20)

Gazeta e shkolles
Gazeta e shkollesGazeta e shkolles
Gazeta e shkolles
 
Ngrohja globale
Ngrohja globaleNgrohja globale
Ngrohja globale
 
Kimi- Hekuri
Kimi- HekuriKimi- Hekuri
Kimi- Hekuri
 
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
 
Projekt edukimi fizik
Projekt edukimi fizikProjekt edukimi fizik
Projekt edukimi fizik
 
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
 
Elementët kimikë
Elementët kimikë Elementët kimikë
Elementët kimikë
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve
 
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
 
Fizika dhe Sporti
Fizika dhe SportiFizika dhe Sporti
Fizika dhe Sporti
 
Aksidentet rrugore
Aksidentet rrugoreAksidentet rrugore
Aksidentet rrugore
 
Historia e numrit
Historia e numritHistoria e numrit
Historia e numrit
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjise
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
 
Projekt ne fizike
Projekt ne fizikeProjekt ne fizike
Projekt ne fizike
 
Projekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - ElektricitetiProjekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - Elektriciteti
 
Trashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperiseTrashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperise
 
Përcaktori
PërcaktoriPërcaktori
Përcaktori
 
Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!
 
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyreDialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
 

Viewers also liked

Kimia
KimiaKimia
KimiaHome
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutkoralda
 
Projekt kimi (1)
Projekt kimi (1)Projekt kimi (1)
Projekt kimi (1)ermela01
 
elementet kimik dhe roli i tyre
elementet kimik dhe roli i tyreelementet kimik dhe roli i tyre
elementet kimik dhe roli i tyreFranceskasita
 
Projekt kimi roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
Projekt kimi roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut Projekt kimi roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
Projekt kimi roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut Google
 
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.An An
 
Tic-information project
Tic-information projectTic-information project
Tic-information projectFacebook
 
Chirality and its biological role (Albanian language) - www.wespeakscience.com
Chirality and its biological role (Albanian language) - www.wespeakscience.comChirality and its biological role (Albanian language) - www.wespeakscience.com
Chirality and its biological role (Albanian language) - www.wespeakscience.comZeqir Kryeziu
 
Dr. musli vërbani bazat në usulul fikh(për fillestarë)
Dr. musli vërbani   bazat në usulul fikh(për fillestarë)Dr. musli vërbani   bazat në usulul fikh(për fillestarë)
Dr. musli vërbani bazat në usulul fikh(për fillestarë)Libra Islame
 
elementet kimike ne organizmin e njeriut
elementet kimike ne organizmin e njeriutelementet kimike ne organizmin e njeriut
elementet kimike ne organizmin e njeriutGezim Zim
 
kimi gjimnazi sami frasheri
kimi gjimnazi sami frasheri kimi gjimnazi sami frasheri
kimi gjimnazi sami frasheri elonaharizi
 
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)Melissa Cani
 
M.p letërsia filobiblike gjon buzuku
M.p letërsia filobiblike gjon buzukuM.p letërsia filobiblike gjon buzuku
M.p letërsia filobiblike gjon buzukuMonika Pahumi
 
ELEMENTET KIMIKE NE ORGANIZEM
ELEMENTET KIMIKE NE ORGANIZEMELEMENTET KIMIKE NE ORGANIZEM
ELEMENTET KIMIKE NE ORGANIZEMAltin Emiri
 

Viewers also liked (20)

Kimia
KimiaKimia
Kimia
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
 
Projekt kimi (1)
Projekt kimi (1)Projekt kimi (1)
Projekt kimi (1)
 
Kimi
KimiKimi
Kimi
 
elementet kimik dhe roli i tyre
elementet kimik dhe roli i tyreelementet kimik dhe roli i tyre
elementet kimik dhe roli i tyre
 
Projekt kimi roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
Projekt kimi roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut Projekt kimi roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
Projekt kimi roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
 
Projekt kimi
Projekt kimiProjekt kimi
Projekt kimi
 
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
 
Tic-information project
Tic-information projectTic-information project
Tic-information project
 
Chirality and its biological role (Albanian language) - www.wespeakscience.com
Chirality and its biological role (Albanian language) - www.wespeakscience.comChirality and its biological role (Albanian language) - www.wespeakscience.com
Chirality and its biological role (Albanian language) - www.wespeakscience.com
 
Dr. musli vërbani bazat në usulul fikh(për fillestarë)
Dr. musli vërbani   bazat në usulul fikh(për fillestarë)Dr. musli vërbani   bazat në usulul fikh(për fillestarë)
Dr. musli vërbani bazat në usulul fikh(për fillestarë)
 
elementet kimike ne organizmin e njeriut
elementet kimike ne organizmin e njeriutelementet kimike ne organizmin e njeriut
elementet kimike ne organizmin e njeriut
 
kimi
kimi kimi
kimi
 
Kimi
KimiKimi
Kimi
 
kimi gjimnazi sami frasheri
kimi gjimnazi sami frasheri kimi gjimnazi sami frasheri
kimi gjimnazi sami frasheri
 
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
 
Azoti prezentacia
Azoti prezentaciaAzoti prezentacia
Azoti prezentacia
 
Ju perzantojm
Ju perzantojmJu perzantojm
Ju perzantojm
 
M.p letërsia filobiblike gjon buzuku
M.p letërsia filobiblike gjon buzukuM.p letërsia filobiblike gjon buzuku
M.p letërsia filobiblike gjon buzuku
 
ELEMENTET KIMIKE NE ORGANIZEM
ELEMENTET KIMIKE NE ORGANIZEMELEMENTET KIMIKE NE ORGANIZEM
ELEMENTET KIMIKE NE ORGANIZEM
 

Similar to Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi

Roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
Roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriutRoli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
Roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriutLejdia Pashaj
 
Roli i elementeve ne organizmin tone
Roli i elementeve ne organizmin tone Roli i elementeve ne organizmin tone
Roli i elementeve ne organizmin tone Klodjan Hoxha
 
Projekt 2
Projekt 2Projekt 2
Projekt 2Mersi
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Orven Bregu
 
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE Universiteti Politeknik Tirane
 
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME gregorjupa
 
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteinaProteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina#MesueseAurela Elezaj
 
Proteinat dhe Vitaminat.roli i tyre ne jeten e perditshme.
Proteinat dhe Vitaminat.roli i tyre ne jeten e perditshme.Proteinat dhe Vitaminat.roli i tyre ne jeten e perditshme.
Proteinat dhe Vitaminat.roli i tyre ne jeten e perditshme.Eva Ciciku
 
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratetProteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratetBurim Derveni
 
Kimi.....
Kimi.....Kimi.....
Kimi.....Eldaa3
 
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratetProteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratetKorba Ferizaj
 
Një jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshmeNjë jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshmeMario Peleshka
 
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelliRoli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelliirena kotobelli
 
Ndikimi i pH në jetën e njeriut.
Ndikimi i pH në jetën e njeriut. Ndikimi i pH në jetën e njeriut.
Ndikimi i pH në jetën e njeriut. Darla Evangjeli
 
Dieta e balancuar - një jetë e shëndetshme
Dieta e balancuar - një jetë e shëndetshmeDieta e balancuar - një jetë e shëndetshme
Dieta e balancuar - një jetë e shëndetshmeRiku Verri
 
Projekt biologji
Projekt biologjiProjekt biologji
Projekt biologjiUeda Rrukaj
 

Similar to Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi (20)

Roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
Roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriutRoli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
Roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut
 
PROJEKT.pptx
PROJEKT.pptxPROJEKT.pptx
PROJEKT.pptx
 
Roli i elementeve ne organizmin tone
Roli i elementeve ne organizmin tone Roli i elementeve ne organizmin tone
Roli i elementeve ne organizmin tone
 
Projekt 2
Projekt 2Projekt 2
Projekt 2
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme
 
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
 
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
 
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteinaProteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
 
Proteinat dhe Vitaminat.roli i tyre ne jeten e perditshme.
Proteinat dhe Vitaminat.roli i tyre ne jeten e perditshme.Proteinat dhe Vitaminat.roli i tyre ne jeten e perditshme.
Proteinat dhe Vitaminat.roli i tyre ne jeten e perditshme.
 
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratetProteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
 
Nutricioni
NutricioniNutricioni
Nutricioni
 
Kimi.....
Kimi.....Kimi.....
Kimi.....
 
KIMI
KIMIKIMI
KIMI
 
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratetProteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
 
Një jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshmeNjë jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshme
 
Dietologji
DietologjiDietologji
Dietologji
 
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelliRoli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
 
Ndikimi i pH në jetën e njeriut.
Ndikimi i pH në jetën e njeriut. Ndikimi i pH në jetën e njeriut.
Ndikimi i pH në jetën e njeriut.
 
Dieta e balancuar - një jetë e shëndetshme
Dieta e balancuar - një jetë e shëndetshmeDieta e balancuar - një jetë e shëndetshme
Dieta e balancuar - një jetë e shëndetshme
 
Projekt biologji
Projekt biologjiProjekt biologji
Projekt biologji
 

Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi

  • 2. Kimi Elementët kimik në trupin e njeriut. X-G 2014-2015 Naim Frashëri
  • 4. 65% oksigjen 18% karbon 10% hidrogjen 3% azot 1,6% kalcium 1% fosfor 0,35% kalium 0,15% klor 0,15% natrium 0,05% magnez 0,25% squfur 0,008% hekur 0,00004% jod.
  • 5. Elementet e gr.1A jane shume te rendesishem ne dieten e njeriut sepse ato formojne perberje, te cilat jane te pranishme ne organizem ne formen e tretesirave jonike.Te gjitha jonet mbajne ngarkesa elektrike, keshtu ato jane tretesira elektolitike mjaft te mira.Dy jonet me te rendesishme qe gjenden ne trupin e njeriut jane jonet K+ dhe Na+.Perqendrimet jonormale elektrolitike ne serumet e gjakut mund te ndikojne ne shfaqjen e semundjeve te ndryshme.
  • 6. Oksigjeni është element shumë i përhapur sa që pa të nuk mund të paramendohet jeta. Kështu dy të tretat (diku reth 65%) e trupit të njeriut përbëhen nga ky element i pazëvendësushëm. Këtë element në trupin e njeriut e gjemë në formë të ujit.Oksigjeni është gaz i cili nuk digjet por e ndihmon djegjen.Oksigjeni së bashku me hidrogjenin formojn ujin i cili është komponimi më i përhapur në natyrë. Oksigjeni gjendet ne dy modifikime alotropike si oksigjen i zakonshem (O2)dhe ozon (O3) Perdorimi: Oksigjeni eshte perberesi kryesor i ajrit.Bimet e gjelberta e krijojn oksigjenin gjate procesit te fotosintezes,ndersa njerzit dhe shtazet e shfrytezojn ate gjate procesit te frymemarrjes dhe e lirojn dyoksidin e karbonit.Oksigjeni eshte i nevojshem per fymemarrje,per zhytesit,alpinistet,pilotet,perdoret ne mjeksi per ta letesuar frymemarrjen e te te semureve,perdoret si lende per ta ndihmuar djegjen.
  • 7. Karboni (18%) është sinonim me jetën. Roli i saj kryesor është për shkak të faktit se ajo ka katër faqet lidhjes që lejojnë për ndërtimin e gjata, zinxhirët komplekse të molekulave. Për më tepër, lidhjet e karbonit mund të formohen dhe të thyhen me një sasi modeste të energjisë, duke e lejuar për kiminë organike dinamike që shkon në qelizat tona. Ushqim që ne hamë përmban atomet radioaktive të tilla si karbon.Ne vazhdimisht rinovojmë sasinë e karbonit radioaktiv në trupin tonë.
  • 8. Hidrogjeni është një gas, ky eshte elementi i pare i tabeles periodike te elementeve. Hidrogjeni ka vetem një elektron ne shtresen e pare elekronike, kjo shtrese për të qenë e plotë duhet të ketë dy elektone. Masa atomike e hidrogjenit eshte 1.008g/mol. Në bërthamën e tij ky element përmban një proton që ka ngarkesë positive dhe në shtresën e jashtme një elektron me ngarkesë negative.Hidrogjeni eshte elementi me izakonshem ne gjithesi e njekohesisht ka edhe atomet me te vogla.
  • 9. Përdorimet -për të mbajtur qelizat në temperatura të ulëta në laboratorë në kriogjinikë -si burim i gazit shumë të thatë të azotit -për ruajtjen dhe transportimin e produkteve ushqimore -në krioruajtjen e gjakut, qelizave riprodhuese Organizmi yne permban sasi te medha azoti, i cili luan nje rol kryesor ne strukturen e proteinave. Kap peshen prej 3% ne trup. Azoti eshte perberes I proteinave, acideve berthamore etj. Azoti ne gjendje gazi gjendet ne mushkeri, nga qe ky element merret nga frymemarrja.
  • 10. • Eshte nje element mineral qe perben 1.5 deri ne 2 per qind te peshes se trupit te personat e rritur. Nga kjo sasi, 99 per qind e kalciumit gjendet ne kocka dhe te dhembet. Marrja e mjaftueshme e Kalciumit eshte e domosdoshme per rritjen e kockave. Marrja jo e mjaftueshme e tij gjate adoleshences dhe rinise e ve individin ne rrezik per zhvillimin e osteporozes ne jeten e mevonshme. • Sasia e nevojshme e Kalciumit ne dite eshte 1200 mg dhe kjo mund te merret gjate konsumimit ne tre vakte ne dite te produkteve e permbajne Kalcium, si: qumesht, kos, djathe etj. • Sherben ne punen e membranes, drejton ngacmimet e nervave, rregullon tkurrjen e muskujve dhe mpiksjen e gjakut. • Per thithjen e Ca nga zorret ndikon vitamina D. Meqenese metabolizmi I ketij minerali ka lidhje te ngushta me fosforin, eshte e domosdoshme qe bashke me Ca te merren dhe sasi P, sic jane proteinat shtazore. • mungesa e marrjes se ca ne sasine e nevojshme te femijet e vegjel, provokon shfaqjen e rakitit, tek te rriturit osteporozen
  • 11. • Perben 1% te peshes se trupit. Luan nje rol kryesor ne organizmin e njeriut, kryesisht ne procesin e marrjes apo te clirimit te energjive te organizmit. • Fosfor ka ne berthamat e seciles qelize. Ai eshte pjese e acideve berthamore, perberes energjetik dhe zbutes. • I bashkohet kockave, duke u lidhur me elemente te tjere si hekuri, potasi, natruimi, magnezi dhe kalciumi. Ai eshte I rendesishem per riprodhim, rritjen e muskujve dhe furnizon nervat me lende ushqimore. • E permbajne ne rradhe te pare: mishi, peshku, vezet, arrat dhe ne disa perime si dhe mielli, brumerat dhe buka.
  • 12. • Eshte elementi me i bollshem ne qelize. • Trupi permban rreth 250 miligrame kalium. • Qeliza luan nje rol te rendesishem ne reagimet energjike, sintezen e proteinave, si dhe ne ruajtjen e ekuilibrit te acideve ne trup, ne punen e membranes, shtytjeve nervore, tkurrjen muskulore, ndihmon ne terheqjen e O2 dhe menjanon helmimet nga indet. • Megjithese eshte e nevojshme ekzistenca e kaliumit ne regjimin ushqimor, informacioni lidhur me nevojen e sasise minimale te tij eshte i pakte. • Por studimet shkencore tregojne se ushqimet bimore jane te pasura me kete element. Joni I Kaliumit eshte gjetur ne citoplazmen e qelizave.
  • 13. • Na eshte I rendesishem ne punen e nervave dhe te muskujve. . • Eshte elementi me i bollshem ne likuidin (lengun) e jashtem te qelizave. • Si nje elektrolit ne likuidet jashte qelizes, natriumi ndihmon ne ruajtjen e presionit osmotik jashte membranes se qelizes dhe ka nje ndikim te njejte si kaliumi brenda qelizes per ruajtjen natyrale te balances se ujit. • Nevoja ditore per te eshte llogaritur nga 3 ne 7 gr. Njeriu e merr Na nga ushqimet natyrore dhe nje pjese ne formen e kripes se kuzhines, pastaj ajo thithet ne zorre. • Nxjerrja nga organizmi behet kryesisht me ane te veshkave. Permbajtja e Na ne sallamet dhe salcicet varet nga sasia e kripes qe u hidhet. • Sot Na perdoret ne prodhimin e kaucukut artificial, prodhimin e llambave me gaz te rralluar, me drite te verdhe. • Ata jane burime te fuqishme drite dhe perdoren per ndricim rrugesh. • Kloruri I Na ndihmon ne organizimin e rruazave te kuqe te gjakut. • Ai percakton ritmin e zemres, ruan aftyesine e nxitjes se muskujve. • Mungesa e plote e klorurit te Na sjell vdekjen, kurse mungesa e pjesshme sjell crregullime te rendesishme. perme dhe te poshtme.
  • 15. • Ne momentet e lindjes, ne trupin e njeriut ndodhet 0.5 gr, ndersa ne moshe te rritur ne trup ai ka nje sasi 21-28 gr, ku 50-60% ndodhet ne kocka dhe roli kryesor i tij eshte ne qelizat nervore per te lehtesuar funksionimin e tyre. • Ai eshte element perberes I enzimave ne trup. Magnezi gjendet me shumice ne ujerat e Detit te Vdekur, si dhe ne ujera oqeanesh. • Pa magnez nuk ka klorofil dhe pa klorofil nuk ka jete. Kriperat e Magnezit perdoren si purgative. • Magnezi eshte perberes I duraluminit, I cili perdoret ne prodhimin e dritareve, dyerve, avioneve.
  • 16. • Ndodhet ne cdo qelize te trupit te njeriut. Me teper ndodhet ne floke, lekure dhe thonj. • Squfuri vepron si nje element antihelmues, duke u perzier me perberesit helmues dhe i shnderron ata ne te pademshem apo i eliminon plotesisht. • Eshte perberes I shume aminoacdeve dhe proteinave.
  • 17. • Ne menyre te natyrshme, sasia e tij varion nga 3 ne 5 gr. Por edhe kjo eshte e ndryshueshme, sepse varet nga mosha, gjinia, madhesia, shendeti dhe sasia e rezervuar e tij ne trup. • Ne te vertete, hekuri eshte nje lende me ngjyre gjaku qe transporton oksigjen te mjaftueshem per frymemarrje dhe gaz karbonik (dioksid karboni) nga qelizat ne mushkeri. cdo dite, trupi yne me ane te ushqimit perfiton 10 deri 30 miligrame hekur. . • Sasia e hekurit në gjakun e njeriut do të mjaftonte për një gozhdë. Kjo sasi kur lidhet me oksigjenin merr ngjyrë të kuqe, kjo është arsyeja që gjaku i njeriut të ketë këtë ngjyrë, të përafërt me ngjyrën e ndryshkut (tek hekuri në natyrë). • Adoleshenteve u duhet shume hekur per te ndihmuar qelizat e reja muskulare te zhvilluara te thithin oksigjenin per energjine. • Nje defekt I hekurit do te shkaktoje anemone, e cila con ne lodhje, konfuzion mendor dhe dobesi. • Djemte kane nevoje per 12 mg ne dite, ndersa vajzat per 15 mg ne dite. Hekur permbajne produktet e mishit, bishtajat, dritherat integrale, perimet jeshile, si spinaq, brokoli etj. • Pamjaftueshmeria e Fe con ne anemi .Disa lende qe pengojne ne perthithjen e Fe jane: fosfatet, filtatet dhe qumeshti dhe disa ilace.
  • 18. • Ai ndodhet ne te gjitha qelizat e trupit, por 70-80 % e sasise se jodit ndodhet ne gjendrat e tiroideve. • Kjo lende eshte pjeserisht ne formen e hormoneve te trioksines qe sintetizohet nga gjendra e tiroideve dhe luan nje rol te rendesishem ne forcimin dhe metabolizmin e trupit. • Jodi qe merret nga ushqimet perthithet nga zorret, kalon ne gjak dhe fiksohet me shpejtesi nga qelizatper te sintetizuar hormonin e kesaj gjendre (tiroksinen). • Mungesa e jodit eshte faktori kryesor I gushes endemike e cila luftuhet me an ate kripes se jodizuar.
  • 19. • Ne 1940, shkencetaret konstatuan se njerezit te cilet, jetonin ne komuntitete qe perdornin uje te pasuruar me perqendrime te larta te joneve fluor F-, kishin probabilitet me te ulet per te patur problem me dhembet sesa njerezit e tjere. • Peshtyma mund te furnizoje me jone hidroksil dhe mund te formohet nje apatit I ri, por ky process ndodh shume ngadale. • Ne qofte se jonet e fluorit jane te pranishme ne peshtyme, fomohet nje sasi e re, fluorapatiti. • 5Ca2+ + 3PO4 3- + F- = Ca5(PO4)3F • Fluorapatiti I reziston sulmeve te acideve, keshtu qe zmalti I dhembeve I reziston prishjes shume me mire se zmaltet te cilet, nuk jane te trajtuar me fluor.Por nga ana tjeter perqendrime shume te larta te fluorit jane shume te rrezikshme ne jeten e qenieve te gjalla. • Ne njohim qe sasira te medha te fluorit mund te shkaktojne njollat lara-lara ne kafe te dhembeve. Kjo semundje ndodh atehere kur nje person merr nje sasi shume te madhe fluori, pervec asaj sasie qe merr ne ujin e pishem. • Fluori eshte nje microelement qe gjendet ne shume inde te organizmit por kryesisht ne kocka dhe dhembe. Bashke me Ca, P dhe vitaminat Fluori luan nje rol te rendesishem ne formimin e zmalti dhe dhembeve dhe I reziston infeksioneve.
  • 20. • Shumica e klorideve futen ne uje per vrasjen e mikrobeve. Ndaj pirja, larja ose notime me uje te klorur mund te shtoje rrezikun e kancerit te fshikezave urinare. Shumica e klorideve ka kimikatin e ashtu quajtur tri – halo – metan. • Per te zbuluar demet nga trihalometanet kerkuesit kontrolluan 1219 burra dhe 1271 gra me kancer ne qesken e urines. • Ata gjeten se kanceret shtohen nga pirja e ujit te klorinuar dhe notimi ne ato ujera. Njerezit qe marrin uje te pishem ne shtepi me me shume se 49 mikrogram per liter trihalometane jane me te rrezikuar nga kanceri I fshikezave urinare, sesa kur ka nen 8 mikrogram per liter. • Tek ata qe pijne uje te klorur rreziku I kancerit eshte 35% me I madh se ata qe nuk e pijne, ndersa larjet ne pellgje rritin rrezikun deri ne 57%. • Edhe ata qe qendrojne gjate ne vaska ose jetojne ne komuna me nivele te larta trihalometani jane me te rrezikuar nga kanceri I meshikezave te urines. • Kur trihalometani thithet nepermjet lekures ose mushkerive, tek ai mund te kete me shume kancerogjen, sepse nuk I nenshtrohet largimit
  • 21. Lendet ushyese Ushqimet qe I permbajne Ndikimi ne trupin tone Kalciumi (Ca) Spinaq, qumesht, kos, djathe, etj. Forcon kockat dhe dhembet,ndikon ne funksionimin e nervave, gjendrave dhe muskujve Magnezi (Mg) Fasule te zeza, thjerreza, kikirike Ushqen rreth 300 enzimat te cilat mbajne aktiv trupin tone Zinku (Zn) Melci, mish, peshk, e verdha e vezes, midhjet Ndihmon ne sherimin e plageve, ne funksionimin e trurit, ne rritjen dhe ne zhvillimin e trupit, si dhe ne punen e sistemit tone imunitar
  • 22. • 1.Antimoni vjen nga djegjet e fosileve .100mg te tij shkaktojne vdekjen. • 2.Arseniku vjen nga pesticidet .130mg shkaktojne kancer • 3.Kadmiumi vjen nga prodhimi i baterive ,llaqeve,detergjenteve.Shkakton helmim. • 4.Kromi vjen nga industria e galvanizmit.Shkakton kancer me se tepermi te mushkerive. • 5.Bakri eshte helmues vjen nga industria e perpunimit te bakrit.Shkakton helmim dhe demton melçine. • 6.Merkuri vjen nga insekticidet.Helmimet me merkur eshte dekjeprures. • 7.Berliumi vjen nga djegjet e fosileve .Shkakton kancer. • 8.Nikeli vjen nga perdorimi si katalizator dhe perberes çeliqeve speciale eshte teper helmues. • 8.Selenivjen nga perdorimi i gomes ,industrine elektronike,eshte vdekjeprures dhe kancerogjen. • 9.Plumbi vjen nga shkarkimmet e tetraetilit te plumbit eshte helmues dhe kancerogjen. • 10.Zinku vjen nga derdhjet fonderike ne industri eshte helmues.
  • 23. • Elementet e lartpermendur jane perdorur per te eleminuar figura te ndryshme per te cilet historia tregon se arseniku dhe te tjere jane nder me te perdorurit sepse doza te vogla te tj sjellin nje vdekje te ngadalte dhe te dhimshme. • Napoleon Bonaparti Vdekja: 1821 Dëshira e fundit: Që flokët e tij të priteshin dhe t’u ndaheshin miqve Në një rastësi të çuditshme, analizat e fundit të disa prej fijeve të flokut që janë ruajtur nga miqtë e tij, u zbulua se përmbanin sasi të madhe arseniku. Simptomat e tij para vdekjes ngjajnë me helmimin nga arseniku. Ekzistojnë spekulime se muret e dhomës së Bonapartit përmbanin arsenitk (jo e pazakonshme në atë kohë) dhe se ishte pikërisht ambienti që e vrau, por të tjerë thonë se ai u helmua pak nga pak nga anglezët. • Vladimir Lenin Themeluesi i komunizmit rus, Vladimir Lenin ka vdekur pasi u helmua nga pasuesi i tij politik, Josef Stalin. Kjo thuhet në një teori të historianit, Lev Lurie. Sipas këtij historiani kur Lenini po vuante nga disa sëmundje, Stalini ia shkurtojë rrugën për në botën tjetër. Por ende nuk eshte zbuluar helmi. “Gjëja më e bukur është se truri i Leninit ende ruhet në Moskë, kështu që mund ta investigojmë këtë çështje”, shprehet historiani. Lenini në vitin 1921, harrojë shumicën e fjalëve dhe iu desh të mësonte shqiptimin dhe shkrimin e tyre me dorën e majtë . Më vonë ai mbeti i paralizuar në një krah dhe nuk ishte në gjendje të fliste. Nga autopsia u zbulua enët e gjakut në tru i kishte shumë të ngurtësuara. Te gjitha keto mbeten nje mister per shkencetaret te cilet i jane ven epunes te zbulojne elementin.Por mendohet se si cdo burre te madh shteti edhe ate e kane helmuar me nje substansce teper te me veprim progresiv dhe vdekjeprures si arseniku ose antimoni