хичээл 13

1. Цөлжилт
Лекц 13

2. Лекцийн сэдэв
• Цөлжилтийн тухай ерөнхий ойлголт
• Монгол орны цөлжилтийн өнөөгийн төлөв
байдал

3. Цөлжилтийн тухай ерөнхий ойлголт
• Desertification буюу "desert' "fication" гэдэг
англи үгийг үг зүйн хувьд авч үзвэл цөл бий
болгох гэсэн утга санааг илэрхийлдэг байна.

4. • Цөлжилт бол удаан хугацаагаар үргэлжлэх газар
доройтох үйл явц цөл бол энэ үйл явцын төгсгөлийн үе
шат гэж үздэг. Цөлжилт нь байгалийн хүчин зүйл болон
хүний үйл ажиллагааны олон талт нөлөөнөөс хамаардаг
учир цөлжилтийн нийтлэг нэгдсэн тодорхойлолт
гаргахад нилээд хүндрэлтэй юм.
• Орчин үед Цөлжилттэй тэмцэх олон улсын конвенцээс
гаргасан тодорхойлолтыг илүү баримтлах болжээ. Тус
конвенцид зааснаар “ Уур амьсгалын өөрчлөлт, хүний
үйл ажиллагаа хавсарсан олон янзын хүчин зүйлсийн
нөлөөгөөр хуурай, заримдаг хуурай, хуурайвтар, чийг
дутмаг нутаг оронд газар орчин доройтохыг цөлжилт
гэнэ” гэж тодорхойлсон байдаг.

5. Factors of
Desertification
Natural factors Human factors
Soil erosion
Climate
change
Ecosystem
degradation
Wild fire
Mining
Increasing
livestock

6. Монгол орны цөлжилтийн
өнөөгийн төлөв байдал.
• 2010 оны цөлжилтийн нэгдсэн зургаас
харвал Монгол улсын нийт нутаг дэвсгэрийн
77.8 хувь нь их, бага хэмжээгээр цөлжилт,
газрын доройтлын үйл явцад өртсөн бөгөөд
үүнээс 35.3 хувь нь сул, 25.9 хувь нь дунд,
6.7 хувь нь хүчтэй, 9.9 хувь нь нэн хүчтэй
зэрэглэлд хамрагдаж байна.

7. Desertification trend
0
10
20
30
40
50
60
70
80
1990 2000 2006
Slightly Moderately
Severe Very severe
Extra arid desert zone

8. Desertification map, 1990

9. Desertification map, 2000

10. Desertification map, 2007