Downloaded 128 times
Multiple alleles
- 1. มัลติเปิลอัลลีลส์ (Multiple alleles) ลักษณะทางพันธุกรรม ที่ถูกควบคุมด้วยยีนมากกว่า 2 อัลลีลส์ ได้แก่ หมู่เลือด ABO ซึ่งมียีนควบคุมถึง 3 อัลลีลส์ ( IA , IB และ i ) ที่ ตำาแหน่ง (Locus) หนึ่งของโครโมโซมที่เป็นคู่กัน (Homolo-gous chromosome) กฏฮาร์ดี-ไวน์เบิร์กสามารถนำามาประยุกต์ใช้ได้กับยีนที่มีอัลลีลมา กกว่า 2 ชนิด (multiple alleles) เช่น ยีน A มีอัลลีล 3 ชนิด คือ A1, A2 และ A3 โดยมีค่าความถี่ของอัลลีลเท่ากับ p, q และ r ตามลำาดับ ดัง นั้น p+q+r = 1 จะได้ค่าความถี่ของจีโนไทป์ที่สภาพสมดุลตามตาราง
- 2. หมู่เลือด ABO ลักษณะพันธุกรรมของหมู่เลือดระบบ ABO เป็นลักษณะที่ควบคุม ด้วยยีน 3 แอลลีน คือ IA IB และ i ดังนั้นยีนที่มีมากกว่า 2 แอลลีน ใน 1 โลคัส เรียกว่า มัลติเปิลแอลลีน (multiple alleles) ลักษณะของหมู่เลือด ABO ที่มา : http://school.obec.go.th/njw/education/biology/chapter06 /index_l06_p15.html
- 3. ที่มา : http://www.biogang.com/bio105.html ตัวอย่างพันธุกรรมของ เลือดระบบ ABO ในมนุษย์ IA = สังเคราะห์แอนติเจน A
- 4. IB = สังเคราะห์แอนติเจนB i = ไม่สังเคราะห์แอนติเจน A และ B แต่ แ อ ลลี น IA และ IB จะแส ด งอ อ กร่ วม กั น คื อ สั ง เคร า ะห์ แอนติเจนทั้งสองชนิด คือ แอนติเจน A และ แอนติเจน B ดังนั้น IAIA = จะมีแอนติเจนเพียงชนิด คือ ชนิด A เลือดหมู่ A IฺฺBIB = จะมีแอนติเจนเพียงชนิด คือ ชนิด A เลือดหมู่ B IฺฺAIB = จะมี แ อนติ เ จนเพี ย งชนิ ด คื อ ชนิ ด A เลื อ ดหมู่ AB ii = ไม่ มี แ อนตจิ เ จนเลยเพราะ i เป็ น ยี น ด้ อ ยไม่ สามารถสังเคราะห์ แอนติเจนทั้งสองชนิด เลือดหมู่ O การศึกษาความถี่ของอัลลีลในกรณียีนที่มีชนิดของอัลลีลมา กกว่า 2 ชนิด ส่วนมากจะศึกษาจากหมู่เลือด ABO ของคน ซึ่งประกอบด้ว ยอัลลีล 3 ชนิด คือ IA และ IB ที่มีความเด่นเท่ากัน และอัลลีล i ซึ่งแสดง ลักษณะด้อย ค่าความถี่ของอัลลีล IA= p , IB= q และ i= r ดังนั้น p+q+r= 1 ที่สภาพสมดุลตามกฏฮาร์ดี-ไวน์เบิร์ก จะมีการกระจายตัวของความถี่ของ จีโนไทป์ เท่ากับ (p+q+r)2 ได้ดังนี้คือ
- 5. จากข้อมูลที่สำารวจได้ จะคำานวณหาค่าความถี่ของอัลลีล IA,IB, i ใน ประชากรที่สำารวจได้ ดังนี้
- 6. ตัวอย่าง หมู่เ ลือ ดABO ถูก ควบคุม ด้ว ยอัล ลีล ส์ IA , IB และ i จงหาชนิดและอัตราส่วนฟีโนไทป์ของลูกที่เกิดจากพ่อและแม่ที่มีจีโนไทป์ ดังต่อไปนี้ 1. IAi x IB IB เฉลย IA IB : IB i =1 : 1 ดังนั้นลูกที่ได้จะเป็น AB : B = 1 : 1 2. IAi x ii เฉลย IAi : ii =1 : 1 ดังนั้นลูกที่ได้จะเป็น A:O = 1 : 1 3. ตัวอย่างพันธุกรรมสีขนของวัว R1 = นำาลักษณะขนสีนำ้าตาล , R2 = นำาลักษณะขนสีขาว แต่อัล ลีล R 1 และ R 2 มี การแสดงออกร่วมกัน ดังนั้น R1 R1 = ขนสีนำ้าตาล R2R2 = ขนสีขาว R1R2 = ขนสี Roan ( เส้นขนจะมีทั้งสีนำ้าตาลและสีขาวในเส้น เดียวกัน ) จะเห็นว่าอัตราส่วนของจีโนไทป์ และฟีโนไทป์ ของการผสมพันธุ์ ระหว่างลักษณะเฮทเทอโรไซโกตด้วยกัน จะมีค่าเท่ากัน คือ 1 : 2 : 1 การคำานวณหาจำานวน ชนิด และอัตราส่วนของ เซลล์สืบพันธุ์ จีโนไทป์ และ ฟีโนไทป์
- 7. 4. ชายคนหนึ่งมีเลือดหมู่ Bมีลูกชาย 2 คน เม็ดเลือดแดงของพ่อ ตกตะกอนกับพลาสมาของพ่อ แก่ของลูกคนทั้งสองคน ขณะที่เม็ดเลือด แดงของลูกคนโตไม่ตกตะกอนในพลาสมาของพ่อ แต่ของลูกคนเล็กตก ตะกอนกับพลาสมาของพ่อ จงหาว่าหมู่เลือดของลูกทั้ง 2 คน และของแม่ เป็นอย่างไร วิธ ีท ำา 1. พ่อเลือดหมู่ B มี antigen B เมื่อตกตะกอนกับพลาสมาของ ลูกทั้ง 2 คน แสดงว่าลูกมี antibody B ดังนั้น ไม่มี antigen B แน่นอน 2. พลาสมาของพ่อมี antibody A เมื่อเม็ดเลือดลูกคนโตไม่ตก ตะกอนในพลาสมานี้ แสดงว่าไม่มี antigen A ลูกคนโตจึงมีเลือดหมู่ O 3. เม็ดเลือดลูกคนเล็กตกตะกอนในพลาสมาของพ่อ แสดงว่ามี antigen A ลูกคนเล็กจึงมีเลือดหมู่ A พ่อหมู่ B x แม่หมู่ A IBi IAi ลูกหมู่ O ii ลูกหมู่ A IAi 5. ครอบครัวหนึ่งมีลูก 3 คน เมื่อนำาเลือดมาตรวจด้วย antibody ได้ผลดังตาราง พ่อแม่ควรมีจีโนไทป์ เป็นแบบใด ก. IAIB x IAi ข. IAIB x IBi ค. IAi x IBi ลูกคนที่ Anti - A Anti - B เลือดหมู่ 1. + - A 2. + + AB 3. - + B วิธีทำา ตามหมู่เลือดของลูกทั้งสามคน มีเพียงครอบครัว ก . และ ค. ที่ ให้ลูกมีหมู่เลือดตามนี้ IAIB x IAi IAi x IBi IA- IAi IAIB IAIB IBi IBi หมู่เลือด Rh (ไม่ใช่ multiple allele) Rh+ มี antigen Rh
- 8. Rh- ไม่มี antigenและ antibody แต่ถ้าได้รับเลือด Rh+ จะ กระตุ้นให้สร้าง antibody Rh 6. ในการผสมพันธุ์วัว ระหว่างพันธุ์แท้ขนสีแดงเพศผู้กับวัวพันธุ์แท้ขนสี ขาวเพศเมียจะได้รุ่น F1 มีขนสีนำ้าตาลทั้งหมด 6.1 เมื่อให้รุ่น F1 ผสมกันเอง จงหาอัตราส่วนของรุ่น F2 ที่มีสีขน เหมือนพ่อและเหมือนแม่ ? คำา ตอบ ผสมพันธุ์วัว พันธุ์แท้ขนสีแดงเพศผู้ x วัวพันธุ์แท้ขนสีขาวเพศเมีย ลูกรุ่น F1 ขนสีนำ้าตาลทั้งหมด แสดงว่าลูกรุ่น F1 เป็นลักษณะเด่นไม่สมบูรณ์ กำาหนดให้ R เป็นยีนควบคุมลักษณะขนสีแดง R' เป็นยีนควบคุมลักษณะขนสีขาว genotype รุ่นพ่อแม่ RR x R'R' เซลล์สืบพันธุ์ R R' genotype ลูกรุ่น F1 RR' นำา F1 x F1 RR' x RR' เซลล์สืบพันธุ์ R R' R R' genotype F2 RR RR' RR' R'R' phenotype F2 ขนสีแดง ขนสีนำ้าตาล ขนสีขาว อัตราส่วน 1 : 2 : 1 6.2 นักเรียนจะอธิบายการแสดงออกของยีนที่ควบคุมสีขนในวัวได้ ว่าอย่างไร? การแสดงออกของยีนที่ควบคุมสีขนของวัวสีแดง และยีนที่ควบคุม ลักษณะขนสีขาวไม่สามารถข่มกันได้อย่างสมบูรณ์ ทำาให้ phenoty pe ลูกมีขนสีนำ้าตาลอยู่ระหว่าง phenotype ของรุ่นพ่อแม่ที่เป็นฮ อมอไวกัส เรียกลักษณะนี้ว่าลักษณะเด่นไม่สมบูรณ์ (incomplete dominant)
- 9. 7. ในการผสมพันธุ์ต้นลิ้นมังกรลักษณะใบกว้างพันธุ์แท้กับลักษณะใบ แคบพันธุ์แท้ ถ้าลักษณะขนาดของใบลิ้นมังกรเป็นลักษณะที่ควบคุมด้วย ยีนเพียงตำาแหน่งเดียวและยีนที่ควบคุมเป็นยีนลักษณะเด่นไม่สมบูรณ์ จง หาอัตราส่วนของฟีโนไทป์ในรุ่น F2 คำา ตอบ ผสมพันธุ์ ต้นลิ้นมังกรลักษณะใบกว้างพันธุ์แท้กับลักษณะใบแคบพันธุ์ แท้ ลักษณะขนาดของใบลิ้นมังกรเป็นลักษณะที่ควบคุมด้วยยีนเพียงตำาแหน่ง เดียว และยีนที่ควบคุมเป็นยีนลักษณะเด่นไม่สมบูรณ์ กำาหนดให้ L เป็นยีนที่ควบคุมลักษณะใบกว้าง L' เป็นยีนที่ควบคุมลักษณะใบแคบ genotype พ่อแม่ LL x L'L' เซลล์สืบพันธุ์ L L' genotype LL' นำารุ่น F1 x F1 LL' x LL' เซลล์สืบพันธุ์ L L' L L' genotype F2 LL LL' LL' L'L' phenotype F2 ใบกว้าง ใบกลาง ใบแคบ อัตราส่วน 1 : 2 : 1 8. ครอบครัวหนึ่งมีบุตร 4 คน ซึ่งมีหมู่เลือด A B AB และ O ตามลำาดับ จงหาว่าพ่อและแม่มีหมู่เลือดชนิดใด ? คำา ตอบ หมู่เลือด A B AB O genotype IA _ IB_ IAIB ii สมมติฐานพ่อและแม่ _i x _i genotype พ่อและแม่ A Ii x IBi เซลล์สืบพันธุ์ IA i x IB i genotype ของลูก A B II A Ii B II ii phenotype AB A B O พ่อ แม่ มีเลือด หมู่ A และ B
- 10. 9. หมู่เลือด ABOถูกควบคุมโดยแอลลีน IA IB และ i จงหาชนิดและ อัตราส่วนของหมู่เลือดของลูกที่เกิดจากพ่อและแม่ที่มีจีโนไทป์ดังต่อไปนี้ 4.1 IAi x IBIB ถ้าพ่อแม่มี genotype IAi x IBIB เซลล์สืบพันธุ์ IA i IB genotype ลูก IAIB IBi หมู่เลือด (phenotype) AB B4.2 IAIB x ii ถ้าพ่อแม่มี genotype IAIB x ii เซลล์สืบพันธุ์ IA IB x i genotype ลูก IAi IBi หมู่เลือด (phenotype) A B 10. หญิง 2 คน เป็นแฝดที่เกิดจากไข่ใบเดียวกัน แฝดคนพี่แต่งงานกับ สามีหมู่เลือด A มีลูกเป็นหมู่เลือด O ส่วนแฝดคนน้องแต่งงานกับสามีหมู่ เลือด B มีลูกเป็นหมู่เลือด AB จงหาจีโนไทป์และหมู่เลือดของหญิงแฝดคู่นี้ คำาตอบ ข้อกำาหนด แฝดคนที่ 1 x สามีหมู่เลือด A ลูกหมู่เลือด O A genotype (I )_i x IAi ลูกหมู่เลือด O genotype ii แฝดคนที่ 2 x สามีหมู่เลือด B ลูกหมู่เลือด AB A genotype I _(i) x IB_ ลูกหมู่เลือด AB genotype IAIB แสดงว่าหญิงแฝดคู่นี้มี genotype เป็น IAi คือ มีหมู่เลือดเป็นหมู่ A สมาชิกในกลุ่ม
- 11. 1.นายอธิรักษ์ ภักดีพิน เลขที่1 2.นางสาวกาญชนก อินทร์ง่วน เลขที่ 22 3.นางสาวมนัสชนก แซ่ฮ่อ เลขที่ 25 อ้างอิง http://www.nkpw.ac.th/pornsak/puntukum/16.5.htm http://www.thaigoodview.com/library/contest2552/type2/ science04/27/contents/genetics-198a.html
- 12.