tuuh

1. “Монгол аймаг улсуудын
эрхэлдэг аж ахуй”
ТНУ багш Д.Нямдаваа

4. Монголын нийгмийн байгуулал, аж ахуй,
соёл
Энэ үеийн Монгол угсааны улсууд нүүдэлчдийн
төрийн уламжлал болох гурван гарын бүтэцтэй байв.
Тухайлбал, Монгол, Хэрэйд улсууд хан болон түүний
шадруудын гарт захирагдах гурван хэсэгт хуваагдаж
байлаа.
Нийгмийн давхраажил бий болж, удирдагчид хан,
гүр хан, буюуруг, шадар ноёд нь тайш, сэцэн, мэргэн,
баатар зэрэг цол зүүж байжээ.
Тухайн үеийн Монголчууд нийгмийн зохион
байгуулалтын хувьд овгуудад хуваагдан, аж ахуйн
хувьд нүүдлийн амьдралд илүү тохиромжтой
хүрээний хэлбэрийг голлон ашиглаж байлаа.

6. Монгол аймгуудад аж ахуйн хувьд талын малчин,
ойн малчин хэмээх хоёр бүлэгт хуваагдаж байв.
Талын малчин аймгууд нүүдлийн мал аж ахуй
голлон, ан гөрөө, газар тариаланг хавсарга
байдлаар эрхэлнэ.
Нүүдлийн мал аж ахуйн ашиг шим нь бусад аж
ахуйгаас илүү тул малчин аймгууд ойн аймгуудаас
илүү баян, хөгжингүй байв.
Ойн анчин аймгууд ан гөрөө голлон эрхэлж,
нүүдэллэн аж төрж байлаа.
Үүний хажуугаар цаа буга, сарлаг, аргаль
гаршуулан сүү шимийг нь хүртдэг байжээ.

7. Тухайн үеийн Монголчууд уран дархан, мужаан,
арьс шир боловсруулалтын нарийн арга
технологийг чадамгай эзэмшсэний зэрэгцээ хөрш
орнуудтай худалдаа арилжаа хийдэг байв.
Ихэнх Монгол аймгууд бөөгийн шашин шүтэхээс
гадна Хэрэйд, Онгуд, Найманы дунд бусад шашин
ч нэвтэрч байв.
Монголчууд хурим найр, баяр ёслолын үеэр
эрийн гурван наадмын зэрэгцээ бүжин цэнгэдэг
байлаа. Өвөг дээдсийнхээ баатарлаг түүхийг
магтан дуулсан туульс өргөн дэлгэрч байв.

11. Сурвалж 3-ыг уншаад дараах асуултад хариулна уу.
1. Сурвалж 3-ын мэдээнд тулгуурлан Монгол аймгуудын
хямралын шалтгааныг тайлбарлана уу.
2. Сурвалж 3-ын 2, 3-р хэсгийн мэдээг Алун гоо эхийн
сургаалын утга санаатай холбож, 50-80 үгэнд багтсан
эргэцүүлэл бичээрэй.