1. MD Chula 2010
แนวทางการตรวจสุขภาพสําหรับผูใหญ
y
nl
O
กําลังคําแนะนํา “ก” มาตรการที่ “ควรทํา” คือมีหลักฐาน
se
การศึกษาทางวิชาการที่เชื่อถือไดเปนอยางดี สนับสนุนวาการกระทํา
ดังกลาวมีประโยชนคุมคา
U
al
rn
te
In

2. MD Chula 2010
1. การสัมภาษณประวัติและการตรวจรางกาย
y
มาตรการ เพ ชวง ชวงเวลา โรค/ภาวะผิดปกติที่
โรค/
nl
ศ อายุ (ทุก..... ปองกันได/ตรวจคัดกรอง
O
ป)
ประวัติเพศสัมพันธความเสี่ยงสูง ช, ทุกวัย 1-3 การติดเชื้อโรคเอดส
se
ญ การติดเชื้อโรคซิฟลิส
ประวัติการเคยติดเชื้อหรือมีภูมิคุมกัน ช, ทุกวัย หนึ่งครั้ง การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี
U
ตอไวรัสตับอักเสบบี al ญ ,
มะเร็งเซลลตับ
ประวัติการใชยา และหรือสารเสพย ช, ทุกวัย 1 -3 การติดเชื้อโรคเอดส
rn
ติด ญ การใชสารเสพยติด
te
การซักประวัติและตรวจรางกายเพื่อ ช, ทุกวัย 1 -3 โรคมะเร็ง
In
หาอาการของโรคมะเร็งตางๆ ญ

3. MD Chula 2010
มาตรการ เพ ชวงอายุ ชวงเวลา โรค/ภาวะผิดปกติที่ปองกันได/
โรค/
ศ (ทุก.....ป)
.....ป ตรวจคัดกรอง
y
การวัดและควบคุมความดันโลหิต ช,ญ ทุกวัย 1 ความดันโลหิตสูง, โรคหลอด
nl
เลือดหัวใจ / สมอง, ไตวายเรื้อรัง
สมอง,
O
การชั่งน้ําหนัก, การวัดสวนสูง และคํานวณ ช,ญ ทุกวัย 1 อวน, เบาหวาน, ระดับไขมัน
น, เบาหวาน,
ดัชนีความหนาของรางกาย, การวัดสัดสวน
งกาย, เลือดผิดปกติ, ความดันโลหิตสูง,
se
เสนรอบวงเอวตอเสนรอบวงสะโพก โรคหลอดเลือดหัวใจ / สมอง
U
การตรวจหาปจจัยเสี่ยงตอโรคเบาหวาน ช,ญ ทุกวัย 1 เบาหวาน
al
การตรวจหาปจจัยเสี่ยงตอภาวะหลอด ช,ญ ทุกวัย 1-3 โรคไขมันในเลือดผิดปกติ
rn
เลือดแข็ง โรคหลอดเลือดหัวใจ / สมอง
te
การซักประวัติการอยูในแหลงระบาดของ ช,ญ ทุกวัย 1 -3 โรคจากปรสิต
พยาธิ และการรับประทานอาหารสุกๆ ดิบๆ
In

4. MD Chula 2010
2. การตรวจทางหองปฏิบัติการ
y
nl
มาตรการ เพศ ชวงอายุ ชวงเวลา โรค/
โรค/ภาวะผิดปกติที่ปองกัน หมายเหตุ
ไดตรวจคัดกรอง
O
(ทุก....ป)
....ป
Pap test ญ ทุกวัย 1 มะเร็งปากมดลูก เฉพาะผูที่เคยมีเพศ
se
ถาปกติติด สัมพันธ
U
ตอกัน 3 ป หรือมีอายุมากกวา 35 ป
al ทําทุก 3 ป
rn
te
In

5. MD Chula 2010
3. การใหคําแนะนําปรึกษา
y
nl
มาตรการ เพศ ชวงอายุ ชวงเวลา โรค/ภาวะผิดปกติที่ปองกัน
โรค/
ได/ตรวจคัดกรอง
O
(ทุก.....ป)
.....ป
การไมรับประทานปลา/เนื้อสัตวที่ปรุงไม
ประทานปลา/ ช,ญ ทุกวัย 1-3 การติดเชื้อโรคพยาธิ
se
สุก มะเร็งทอน้ําดีตับ
การลางผักสด/ผลไม, มือ, ภาชนะให
สด/ ช,ญ ทุกวัย 1-3 การติดเชื้อโรคพยาธิ
U
สะอาดกอนรับประทานอาหาร al
การรับประทานอาหารใหถูกตองตามหลัก ช,ญ ทุกวัย 1 -3 ทุพโภชนาการ, อวน, เบาหวาน
โภชนาการ, น,
rn
โภชนาการ,
โภชนาการ, มีพลังงานแตพอควร, มีไขมัน
อควร, ระดับไขมันในเลือดผิดปกติ,
อิ่มตัวต่ํา และมีเกลือพอประมาณ ความดันโลหิตสูง, โรคหลอด
te
เลือดหัวใจ/สมอง
ใจ/
In
การรับประทานอาหารที่อุดมดวย ญ ทุกวัย 1 -3 กระดูกพรุน
แคลเซียม

6. MD Chula 2010
มาตรการ เพ ชวงอายุ ชวงเวลา โรค/ภาวะผิดปกติที่ปองกันได/
โรค/
ศ (ทุก.....ป)
.....ป ตรวจคัดกรอง
y
การปองกันโรคเอดสและโรคติดตอทางเพศ ช,ญ ทุกวัย 1-3 การติดเชื้อโรคเอดส,
nl
สัมพันธอื่นๆ การติดเชื้อโรคทางเพศฯ
O
การปองกันไมใหยุงกัด ช,ญ ทุกวัย 1–3 การติดเชื้อมาลาเรีย,
การติดเชื้อไขเลือดออก,
ดออก,
se
การติดเชื้อโรคเทาชาง
U
การงดสูบบุหรี่ ช,ญ ทุกวัย 1-3 มะเร็งปอด,
ปอด,
al มะเร็งกระเพาะปสสาวะ,
สาวะ,
โรคหลอดเลือดหัวใจ/สมอง
ใจ/
rn
การจํากัดการดื่มสุรา ช,ญ ทุกวัย 1-3 โรคตับแข็ง, ตับออนอักเสบ,
เสบ,
te
โรคพิษสุราเรื้อรัง,
เลือดออกจากทางเดินอาหาร
In

7. MD Chula 2010
มาตรการ เพ ชวงอายุ ชวงเวลา โรค/ภาวะผิดปกติที่ปองกันได/
โรค/
y
ศ (ทุก.....ป)
.....ป ตรวจคัดกรอง
nl
การออกกําลังกาย ช,ญ ทุกวัย 1-3 อวน, เบาหวาน, ระดับไขมันใน
น, เบาหวาน,
O
เลือดผิดปกติ, ความดันโลหิตสูง,
โรคหลอดเลือดหัวใจ
se
การตรวจเตานมดวยตนเองทุกเดือน ญ > 20 1–3 มะเร็งเตานม
U
al
rn
te
In

8. MD Chula 2010
y
nl
O
กําลังคําแนะนํา “ข” มาตรการที่ “นาทํา” คือมีหลักฐานพอ
เชื่อถือได ประกอบกับความเห็นของผูเชี่ยวชาญวาการกระทําดังกลาว
se
อาจมีประโยชนคุมคา
U
al
rn
te
In

9. MD Chula 2010
1. การสัมภาษณประวัติและการตรวจรางกาย
มาตรการ เพ ชวงอายุ ชวงเวลา โรค/ภาวะผิดปกติที่ปองกัน
โรค/
y
ศ (ทุก.....ป)
.....ป ได/ตรวจคัดกรอง
nl
การสอบถามอาการของวัณโรค ช,ญ ทุกวัย 1-3 การติดเชื้อวัณโรค
O
(อาการไขเรื้อรัง, ไอตั้งแต 3 สัปดาห ขึ้นไป,
ไป,
ไอเปนเลือด, หรือน้ําหนักลดโดยไมมี
ด,
se
สาเหตุอื่นๆ)
ๆ)
U
การสอบถามประวัติโรคธาลัสซีเมีย และ ช,ญ ทุกวัย หนึ่งครั้ง ธาลัสซีเมีย
ฮีโมโกลบินผิดปกติในครอบครัวal ฮีโมโกลบินผิดปกติ
การตรวจเตานมโดยแพทย ญ 20 – 40 3 มะเร็งเตานม
rn
> 40 1
ตรวจทวารหนักดวยนิ้วมือ ช,ญ > 40 3-5 มะเร็งลําไสใหญ
te
In
การตรวจสายตา ช,ญ > 40 1 -3 สายตาผิดปกติ

10. MD Chula 2010
2. การตรวจทางหองปฏิบัติการ
y
มาตรการ เพศ ชวงอายุ ชวงเวลา โรค/
โรค/ภาวะผิดปกติที่ปองกัน
nl
(ทุก.....ป)
.....ป ได/ตรวจคัดกรอง
O
การตรวจระดับโคเลสเตอรอลรวม ช,ญ > 35 3-5 ไขมันในเลือดผิดปกติ,
ในซีรั่ม หลอดเลือดหัวใจ, สมอง
ใจ,
se
การตรวจปสสาวะ ช,ญ ทุกวัย 3-5 นิ่ว, โรคไต
U
การตรวจหาการติดเชื้อ HIV al ช,ญ ทุกวัย ตามโอกาส การติดเชื้อโรคเอดส
rn
การตรวจอุจจาระเพื่อหาพยาธิ ช,ญ ทุกวัย 1-3 การติดเชื้อปรสิต
มะเร็งทอน้ําดี
te
การตรวจระดับกลูโคสในเลือด ช,ญ > 45 3 เบาหวาน
In

11. MD Chula 2010
y
nl
O
กําลังคําแนะนํา “ค” มาตรการที่ “อาจทํา หรือ อาจไมทํา” คือยัง
มีหลักฐานไมเพียงพอในการสนับสนุนหรือคัดคานวาการกระทํา
se
ดังกลาวมีประโยชนคุมคาหรือไม
U
al
rn
te
In

12. MD Chula 2010
มาตรการ เพศ ชวงอายุ โรค/
โรค/ภาวะผิดปกติที่ปองกันได/
ตรวจคัดกรอง
y
การตรวจภาพรังสีเตานม ญ > 40 มะเร็งเตานม
nl
การตรวจ complete blood count ช,ญ ทุกวัย โลหิตจาง
O
การตรวจคลื่นไฟฟาหัวใจขณะพัก และ/หรือ
และ/ ช,ญ > 40 โรคหลอดเลือดหัวใจ
ขณะออกกําลังกาย
se
การตรวจระดับครีอะตินีนในซีรัม ช,ญ ทุกวัย ไตวายเรื้อรัง
การตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ ช,ญ > 40 มะเร็งลําไสใหญฯ
U
การตรวจระดับ T4, TSH al ญ สูงอายุ ภาวะพรองธัยรอยด
การตรวจสารเสพติดในปสสาวะ ช,ญ ทุกวัย การติดยา / สารเสพยติด
rn
การวัดความหนาแนนของกระดูก ญ หลังหมดระดู กระดูกพรุน
HbsAg ช,ญ ทุกวัย การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี
te
VDRL ช,ญ ทุกวัย การติดเชื้อซิฟลิส
In
การตรวจภาพรังสีทรวงอก ช,ญ ทุกวัย มะเร็งปอด

13. MD Chula 2010
y
nl
O
กําลังคําแนะนํา “ง” มาตรการที่ “ไมควรทํา” คือมีหลักฐานพอ
สนับสนุนวาการกระทําดังกลาวมีผลเสียภยันตรายหรือไมไดประโยชน
se
คุมคา
U
al
rn
te
In

14. MD Chula 2010
มาตรการ เพศ ชวงอายุ โรค/
โรค/ภาวะผิดปกติที่ปองกันได/ตรวจ
คัดกรอง
y
การทดสอบทุเบอรคุลิน ช,ญ ทุกวัย การติดเชื้อวัณโรค
nl
การตรวจแยกชนิดฮีโมโกลบิน ช,ญ ทุกวัย ธาลัสซีเมีย,
O
ฮีโมโกลบินผิดปกติ
การตรวจคลื่นไฟฟาหัวใจขณะพัก และ/หรือ
และ/ ช,ญ < 40 หลอดเลือดหัวใจ
se
ขณะออกกําลังกาย
U
การตรวจจากเซลลมะเร็งในปสสาวะ ช,ญ ทุกวัย มะเร็งกระเพาะปสสาวะ
การตรวจ tumor markers al ช,ญ ทุกวัย มะเร็งเซลลตับ (AFP), มะเร็งลําไสใหญ
(CEA), มะเร็งตับออน (CA 19-9),
19-
rn
มะเร็งรังไข (CA125), มะเร็งตอม
(CA125),
ลูกหมาก (PSA)
te
การตรวจอัลตราซาวนทางเดินปสสาวะ ช ทุกวัย มะเร็งตอมลูกหมาก
In
การตรวจอัลตราซาวนตับ ช,ญ ทุกวัย มะเร็งเซลลตับ, มะเร็งทอน้ําดีตับ
การวัดความหนาแนนของกระดูก ช,ญ ทุกวัย กระดูกพรุน

15. MD Chula 2010
การตรวจสุขภาพในประชากรกลุมเสี่ยง
y
กําลังคําแนะนํา “ก”
nl
ปจจัยเสี่ยง มาตรการ
O
1. รับประทานปลาดิบ, อาศัยอยูในภาคอีสาน ตรวจอุจจาระทําไขพยาธิ
se
2. ติดเชื้อพยาธิปากขอ, ทุพโภชนาการ
ากขอ, CBC
3. บุคคลที่เคยไดรับการผาตัดธัยรอยด หรือเคยไดรับ T4, TSH
U
Radioactive iodine al
4. ผูทํางานเกี่ยวของกับความปลอดภัยของผูอื่น เชน ตรวจสารเสพยติด
ผูขับรถโดยสาร, รถบรรทุก เปนตน
รถโดยสาร,
rn
5. ปจจัยเสี่ยงโรคเบาหวาน Fasting plasma glucose
te
6. ญาติสายตรงเปนมะเร็งสําไสใหญและทวารหนัก, Fecal occult blood, sigmoidoscopy หรือ
In
โรคทางพันธุกรรม polyposis, โรค ulcerative colonoscopy
colitis, adenomatous polyp

16. MD Chula 2010
ปจจัยเสี่ยง มาตรการ
7. กลุมที่มีปจจัยเสี่ยงตอการติดเชื้อวัณโรค (หนา 8) Tuberculin test ถาไดผลบวก ควรถายภาพรังสี
y
ทรวงอก ถาผิดปกติ ควรจรวจเสมหะหาเชื้อ
nl
8. ปจจัยเสี่ยงของภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง และผูปวย Cholesterol, triglyceride, HDL cholesterol
O
ที่มีหลอดเลือดแดงแข็ง (หนา 7)
9. พฤติกรรมการเสี่ยงทางเพศ VDRL, Anti HIV
se
U
al
rn
te
In

17. MD Chula 2010
กําลังคําแนะนํา “ข”
ปจจัยเสี่ยง มาตรการ
y
nl
1. โรคตับอักเสบเรื้อรัง ∞ - fetoprotein
ตรวจภาพตับดวยอัลตราซาวนด
O
2. สตรีอายุ 40 – 49 ป ที่มีญาติสายตรงเปนมะเร็งเตา mammogram, (ถายภาพรังสีเตานม)
นม)
se
นมหรือมะเร็งรังไข
3. ประวัติครอบครัวเปนโรคหรือพาหะของ Hb electrophoresis
U
โรคธาลัสซีเมีย กอนแตงงาน
4. ปจจัยเสี่ยงตอโรคหลอดเลือดหัวใจที่อายุมากกวา ตรวจคลื่นหัวใจ
al
40 ป
rn
5. สตรีวัยหมดประจําเดือนที่มีภาวะเสี่ยงอื่นๆ เชน การวัดความหนาแนนของกระดูก
te
น้ําหนักตัวนอย ประวัติครอบครัวมีกระดูกพรุน
ไดรับนากลูโคอรติดคอยด ระยะยาว
In

18. MD Chula 2010
กําลังคําแนะนํา “ค”
ปจจัยเสี่ยง มาตรการ
y
nl
1. ญาติสายตรงเปนเบาหวานชนิดที่ 1 Insulin autoantibodies
2. ปจจัยเสี่ยงตอโรคหลอดเลือดหัวใจ ที่อายุมากกวา การตรวจคลื่นหัวใจขณะออกกําลังกาย
O
40 ป
se
U
al
rn
te
In

19. MD Chula 2010
หมายเหตุ
1. ปจจัยเสี่ยงตอการติดเชื้อวัณโรค 3. ปจจัยเสี่ยงตอภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง
ก. ผูปวยที่มีภูมิคุมกันต่ํา ก. ความดันโลหิตสูง
y
nl
ข. ผูที่อยูใกลชิดผูปวยวัณโรคระยะแพรเชื้อเกิน ข. เบาหวาน
กวา 25 ชั่วโมง / สัปดาห ค. สูบบุหรี่
O
ค. บุคลากรที่อยูในสถานสงเคราะหหรือสถานกักกัน ง. ชายอายุ > 45 ป, หญิงอายุ > 50 ป
se
ง. บุคลากรทางการแพทยที่ทํางานใกลชิดกับผูปวย จ. โรคอวน
วัณโรค ฉ. ประวัติครอบครัวเปนโรคหัวใจขาดเลือด, อัมพาต,
ด, พาต,
U
2. ปจจัยเสี่ยงของโรคเบาหวาน อัมพฤกษ หรือระดับไขมันในเลือดสูง
ก. โรคอวน ช. เปนผูที่อาศัยอยูในเมือง
al
ข. ประวัติครอบครัวสายตรงเปนเบาหวาน
rn
ค. ความดันโลหิตสูง
te
ง. HDL – C ต่ํากวา 35 มก./ดล.
มก./ดล.
In
Triglyceride > 250 มก./ดล.
มก./ดล.
จ. เคยมีประวัติ IGT, IFG

20. MD Chula 2010
การตรวจสุขภาพ สปสช.
สปสช.
♦อายุ 20 ปขึ้นไป
y
: สัมภาษณประวัติ ตรวจรางกายทั่วไป วัด BP BW Height ปละครั้ง
nl
♦ อายุ 35 ปขึ้นไป
O
: Breast exam , PV (หญิง) ปละครั้ง
se
: Blood sugar , serum cholesterol ทุก 3 ป
U
♦ อายุ 40 ปขึ้นไป
: ตรวจวัดสายตา
al
♦ไมจํากัดอายุ
rn
: CBC,UA ทุก 3 ป
te
: anti-HIV (premarital, voluntary, after pretest counseling)
anti-
In
: VDRL/RPR ( with risky behaviour)
behaviour)

21. MD Chula 2010
1. การตรวจคัดกรองโรคติดเชื้อในประเทศไทย
y
nl
กําลังคําแนะนํา
O
“ก” คือ มีหลักฐานการศึกษาทางวิชาการที่เชื่อถือไดเปนอยางดี สนับสนุนวาการกระทําดังกลาวมีประโยชนคุมคา (ควรทํา)
“ข” คือ มีหลักฐานพอเชื่อถือได ประกอบกับความเห็นของผูเชี่ยวชาญวา การกระทําดังกลาวอาจะมีประโยชนคุมคา (นาทํา)
se
“ค” คือ ยังมีหลักฐานไมเพียงพอในการสนับสนุนหรือคัดคานวา การกระทําดังกลาวมีประโยชนคุมคาหรือไม (อาจทํา หรือ อาจ
ไมทํา)
U
“ง” คือ มีหลักฐานพอสนับสนุนวา การกระทําดังกลาวไมไดประโยชนคุมคา หรือมีผลเสีย (ไมควรทํา)
al
rn
te
In

22. MD Chula 2010
1.1 การตรวจคัดกรองการติดเชื้อวัณโรคในประชาชนไทย
y
nl
คําแนะนําสําหรับประชาชนทั่วไป
O
ไมแนะนําใหทําการตรวจคัดกรองการติดเชื้อวัณโรคในประชาชนทั่วไปเปนประจําดวยการ
se
ตรวจทดสอบปฏิกิริยาทูเบอรลิน หรือการตรวจภาพรังสีทรวงอก (กําลังคําแนะนํา “ง”) ในประชาชน
ไทยทั่วไปที่ไมมีอาการผิดปกติ แตใหเฝาระวังสอบถามอาการที่เกี่ยวของกับวัณโรคเปนประจํา
U
(กําลังคําแนะนํา “ข”) ไดแก อาการไขเรื้อรัง, ไอตั้งแต 3 สัปดาหขึ้นไป, ไอเปนเลือด หรือน้ําหนักลด
al ไป,
โดยไมมีสาเหตุอื่น
rn
te
In

23. MD Chula 2010
คําแนะนําสําหรับประชาชนเฉพาะกลุม (กลุมเสี่ยง)
ง)
y
nl
แนะนําใหตรวจคัดกรองหาการติดเชื้อวัณโรค ในประชากรที่มีโอกาสเสี่ยงตอการติดเชื้อหรือมี
O
โอกาสเกิดโรคไดสูง ดวยการทดสอบปฏิกิริยาทุเบอรคุลินโดยวิธี Mantoux (กําลังคําแนะนํา “ก”)
บุคคลที่ควรไดรับการพิจารณาใหตรวจคัดกรองการติดเชื้อวัณโรค
se
1. ผูปวยที่มีภูมิคุมกันที่ต่ําลงและมีโอกาสเกิดโรคไดสูง เชน ผูปวยติดเชื้อเอชไอวี
2. ผูที่อยูใกลชิดกับผูปวยวัณโรคระยะแพรเชื้อเกินกวา 25 ชั่วโมงตอสัปดาห
U
3. บุคคลที่อยูในสถานสงเคราะหหรือสถานกักกัน
al
4. บุคลากรทางการแพทยที่ทํางานใกลชิดผูปวยวัณโรค
rn
te
In

24. MD Chula 2010
มาตรการดําเนินการทางคลินิกเมื่อไดรับผลการตรวจคัดกรอง
y
ในบุคคลที่มีอาการสงสัยวาอาจเปนวัณโรค คือมีไขเรื้อรัง, ไอตั้งแต 3 สัปดาหขึ้นไป, ไอเปน
ไป,
nl
เลือด หรือน้ําหนักลดโดยไมมีสาเหตุอื่น ใหทําการตรวจภาพรังสีทรวงอก และตรวจเสมหะยอมดูเชื้อ
O
วัณโรค เพื่อใหการรักษาไดอยางรวดเร็วและปองกันไมใหเชื้อแพรกระจายไปยังบุคคลอื่นตอไป
se
บุคคลที่มีผลการทดสอบปฏิกิริยาทูเบอรคุลิน เปนบวก ควรไดรับการถายภาพรังสีทรวงอก และ
การประเมินทางคลินิกสําหรับโรควัณโรค ถาพบความผิดปกติที่เขาไดกับวัณโรค ควรตรวจเสมหะหา
U
เชื้อ แลวพิจารณาใหการรักษาที่เหมาะสมตอไป
al
การฉีดวัคซีนและรับประทานยาปองกันใหดูใน “แนวทางการฉีดวัคซีนในผูใหญ”
rn
te
In