1. การตรวจสุขภาพประจาปี ทางเคมีคลินิก
หน่ วยเคมีคลินิก ภาควิชาพยาธิวทยา คณะแพทยศาสตร์
ิ
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ประโยชน์ ของการตรวจสุขภาพประจาปี การเตรี ยมตัวก่ อนมาเจาะเลือดในการตรวจสุขภาพ
โดยทัวไปควรงดอาหารมาก่อนเจาะเลือด หากเจาะเลือดตรวจหาระดับน ้าตาล ต้ องงดอาหารอย่างน้ อย 8 ชัวโมง
่ ่
การตรวจสุขภาพ เป็ นการประเมินสภาวะร่างกาย เพื่อเฝาระวังดูแลสภาพร่างกายว่ายังปกติดีอยู่ หรื อมีภาวะเสี่ยง
้
การตรวจระดับไขมันต้ องงดอย่างน้ อย 12 ชัวโมง โดยหลังกินอาหารมื ้อเย็นหรื อมื ้อค่าแล้ ว ห้ ามดื่มเครื่ องดื่ม ชา
่
ต่อการเกิดโรคขึ ้นแล้ ว ซึงการตรวจพบและการรักษา ตังแต่ระยะแรกของโรค จะเป็ นหนทางที่ดีที่สดที่จะทาให้ มี
่ ้ ุ
กาแฟ น ้าผลไม้ สุรา เบียร์ อมลูกอม หรื อรับประทานของขบเคี ้ยว แต่สามารถดื่มน ้าเปล่าได้ ควรทาจิตใจให้ สบาย
โอกาสหายจากโรคได้ เร็วขึ ้น หรื อทาให้ มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่อลดปั จจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคได้ ทนเวลา
ั ไม่เครี ยด ไม่กงวล นอนหลับพักผ่อนให้ เพียงพอ ดาเนินชีวิตตามปกติ งดสูบบุหรี่ กรณีใช้ ยาควรแจ้ งให้ แพทย์ทราบ
ั
เพราะยาบางชนิดอาจรบกวนการทดสอบได้ และควรใส่เสื ้อแขนสันหรื อเสื ้อที่ดงได้ มาถึงข้ อพับ เพื่อสะดวกในการ
้ ึ
การทดสอบทางเคมีคลินิก ที่ใช้ ในการตรวจสุขภาพ เจาะเลือด
บอกอะไร? แปลผลอย่ างไร?
สภาวะ การทดสอบที่ตรวจ และการแปลผล
เบาหวาน เป็ นภาวะที่ร่างกายมีน ้าตาลในเลือดสูงกว่าปกติ เกิดจากการขาดฮอร์ โมนอินซูลินหรือจา ระดับนาตาลในเลือด หรื อ Glucose
้
การดื ้อต่อฤทธิ์ของอินซูลิน ทาให้ ร่างกายไม่สามารถนาน ้าตาลในเลือดไปใช้ ได้ ทาให้ เกิด ระดับปกติ 70 – 110 mg/dL
โรคแทรกซ้ อนของอวัยวะต่างๆเช่น ตา ไต ระบบประสาท โรคหลอดเลือดหัวใจ ระดับน ้าตาลในเลือดหลังอดอาหารมากกว่าหรื อเท่ากับ 126 mg/dL 2 ครัง แสดงว่าเป็ นโรคเบาหวาน
้
ระดับน ้าตาลในเลือดหลังอดอาหารมากกว่าหรื อเท่ากับ 110 mg/dL แต่น้อยกว่า 126 mg/dL แสดงว่าอยูในภาวะ impaired fasting glucose ซึงเป็ นปั จจัยเสียงของการเกิด
่ ่ ่
โรคเบาหวานได้ ในอนาคต
ไขมันในเลือด ไขมันในเลือดสูงเป็ นสาเหตุทาให้ หลอดเลือดในร่างกายตีบและเกิดอุดตัน อันนาไป สู่ คอเลสเตอรอล (Cholesterol หรือ total cholesterol) ระดับปกติ < 200 mg/dL
ภาวะหัวใจวายตายเฉียบพลัน หรื อไม่ก็เป็ นอัมพฤกษ์ อัมพาต จากการที่สมองขาด Cholesterol น้ อยกว่า 200 mg/dL จะมีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจต่า
เลือดไปเลี ้ยง การตรวจไขมันในเลือดได้ แก่การวัดระดับคอเลสเตอรอลรวม ซึง
่ Cholesterol มากกว่า 200 mg/dL จะเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ
ประกอบด้ วยชนิดที่เป็ นอันตราย แอล-ดี-แอล (LDL-Cholesterol) และชนิดที่ดี เอช- Cholesterol 200 - 239 mg/dL มีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจปานกลาง
ดี-แอล (HDL-Cholesterol) และระดับไตรกลีเซอร์ ไรด์ Cholesterol มากกว่า 240 mg/dL มีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจสูง
สาเหตุของไขมันในเลือดสูง
เอช-ดี-แอล (HDL-Cholesterol หรือ HDL-c) ระดับปกติ 40 - 59 mg/dL
1. โรคทางกรรมพันธุ์
HDL-c ทาหน้ าที่เป็ นตัวนาเอาไขมันไปที่ตบเพื่อทาลาย ดังนัน ถ้ า HDL ต่าก็จะมี cholesterol ตกค้ างในร่างกายมาก
ั ้
2. อาหารที่รับประทาน
HDL-c น้ อยกว่า 40 mg/dL มีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจขาดเลือด
3. ความอ้ วน
HDL-c มากกว่า 60 mg/dL จะปองกันโรคหัวใจ
้
4. การขาดการออกกาลังกาย
5. เพศและอายุ
แอล-ดี-แอล (LDL-Cholesterol หรือ LDL-c) ระดับปกติ < 100 mg/dL
6. เครื่ องดื่มแอลกอฮอลล์ เช่น สุรา เบียร์ เป็ นต้ น LDL-c ก่อให้ เกิดการสะสมของไขมันในผนังของหลอดเลือดแดงทังร่างกาย เช่น ที่สมองจะก่อให้ เกิดอัมพาต ที่หวใจจะก่อให้ เกิดโรคหัวใจขาดเลือด เป็ นต้ น
้ ั
7. ความเครี ยด LDL-c ควรน้ อยกว่า 100 mg/dL สาหรับผู้ที่เป็ นโรคหลอดเลือดหัวใจหรื อโรคเบาหวาน
8. ยาบางชนิดเช่น ยาฮอร์ โมน steroid LDL-c ควรน้ อยกว่า 130 mg/dL สาหรับผู้ที่ไม่เป็ นโรคหลอดเลือดหัวใจและโรคเบาหวานแต่มีปัจจัยเสี่ยงมากกว่า 2 ข้ อ
9. โรคบางอย่างมักจะร่วมกับภาวะไขมันสูงได้ แก่ โรคเบาหวาน โรคไต LDL-c ควรน้ อยกว่า 160 mg/dL สาหรับผู้ที่ไม่เป็ นโรคหลอดเลือดหัวใจและโรคเบาหวานแต่มีปัจจัยเสี่ยงน้ อยกว่า 2 ข้ อ
LDL-c มากกว่า 160 mg/dL มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดที่ไปเลี ้ยงหัวใจอุดตัน
ไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride หรือ Tg) ระดับปกติ < 200 mg/dL
 Tg เป็ นไขมันชนิดหนึงที่ได้ จากอาหารที่กินเข้ าไปและสร้ างขึ ้นที่ตบด้ วย เป็ นแหล่งพลังงานที่สาคัญ หากเหลือจะสะสมเป็ นไขมันพอกตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย
่ ั
ตับ การตรวจเลือดเพื่อตรวจดูการทางานของตับ เนื่องจากตับเป็ นอวัยวะที่มีความสาคัญยิ่งต่อร่างกาย AST หรือ SGOT ระดับปกติ < 40 U/L
ตับช่วยทาลายสารพิษที่เข้ าสูร่างกาย ทาลายเชื ้อโรค สร้ างปั จจัยการแข็งตัวของเลือด สร้ างน ้าดีใน
่  AST เป็ นเอนไซม์ที่สร้ างโดยตับ ระดับที่สงกว่าปกติแสดงว่ามีอนตรายเกิดขึ ้นกับเซลล์ตบ และจะเพิ่มขึ ้นตามสัดส่วนความรุนแรง
ู ั ั
การย่อยและดูดซึมอาหาร หากตับเสียหายก็จะทาให้ ผ้ นนมีความเสี่ยงต่อความผิดปกติหลายอย่าง
ู ั้ ALT หรือ SGPT ระดับปกติ < 32 U/L
ซึงอาจเป็ นอันตรายต่อชีวิตได้
่  ALT เป็ นเอนไซม์ที่สร้ างโดยตับ ระดับที่สงกว่าปกติแสดงว่ามีอนตรายเกิดขึ ้นกับเซลล์ตบ และจะเพิ่มขึ ้นตามสัดส่วนความรุนแรง
ู ั ั
Alkaline Phosphatase หรือ ALP ระดับปกติ 39 - 117 U/L
 ALP เป็ นการบ่งบอกถึงความผิดปกติของตับและท่อน ้าดี เช่น มีการอุดกันทางเดินน ้าดีหรื อเซลล์ตบอักเสบทางานไม่ปกติ
้ ั
ไต การตรวจการทางานของไต เป็ นการตรวจวัดปริมาณสารที่เป็ นของเสียที่ยงค้ างอยูในเลือด เนื่องจากไต
ั ่ Blood Urea Nitrogen หรือ BUN ระดับปกติ 5 – 23 mg/dL
มีหน้ าที่ขบถ่ายของเสียที่ร่างกายไม่ต้องการออกมาทางปั สสาวะ
ั  BUN เป็ นสารที่เกิดจากการทาลายโปรตีนที่ตบและขับออกทางไต ฉะนันถ้ าไตไม่สามารถทางานได้ ตามปกติ ระดับ BUN จะสูงขึ ้น
ั ้
Creatinine หรือ Cr ระดับปกติผ้ ชาย 0.5 – 1.2 mg/dL, ผู้หญิง 0.4 – 1.1 mg/dL
ู
 Cr เป็ นสารที่เกิดจากการทาลายกล้ ามเนื ้อและขับออกทางไต สาหรับร่างกายที่กล้ ามเนื ้อมากจะมีระดับ Cr ที่สงขึ ้นได้ ระดับ Cr ที่สงขึ ้นกว่าปกติ สามารถนามาใช้ สะท้ อนว่าไตไม่
ู ู
สามารถทางานได้ ตามปกติ
โรคเก๊ าต์ เป็ นกลุมอาการผิดปกติที่เกิดจากมีการสะสมหรือตกผลึกของยูเรต ซึงมักพบว่ามีการสะสมที่
่ ่ กรดยูริค หรือ Uric acid ระดับปกติผ้ ชาย 3.4 – 7.0 mg/dL, ผู้หญิง 2.4 – 5.7 mg/dL
ู
ข้ อจึงทาให้ เกิดอาการไขข้ ออักเสบ และพบได้ บอยที่ข้อนิ ้ว ข้ อเข่า ข้ อเท้ า เป็ นต้ น
่  กรดยูริคเป็ นสารที่เกิดจากขบวนการทาลายโปรตีนในร่างกาย ถ้ ากรดยูริคสูง จะตกตะกอนเป็ นผลึกรูปเข็มซึงจะเป็ นพิษต่อเนื ้อเยื่อของร่างกาย ถ้ าปล่อยให้ ระดับกรดยูริคสูง จะ
่
ก่อให้ เกิดโรคข้ ออักเสบที่เรี ยกว่าโรคเก๊ าต์