Эрэлт ба нийлүүлэлтийн мэдрэмж
Эрэлтийн мэдрэмж Аль нэг хүчин зүйлийн өөрчлөлтөөс хамааран эрэлт болон нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг  мэдрэмж  гэсэн ухагдахуунаар илэрхийлдэг. Өөрөөр хэлбэл мэдрэмж гэдэг нь Эрэлт эсвэл нийлүүлэлтийн муруйн налуу юм. Эрэлтийн мэдрэмжийн гурван төрөл байдаг. Үүнд: Эрэлтийн үнийн мэдрэмж ; Орлогоос хамаарсан эрэлтийн мэдрэмж ; Эрэлтийн солбисон мэдрэмж .
Эрэлтийн үнийн мэдрэмж Хэрэв  E>1  бол эрэлт мэдрэмжтэй байна. Өөрөөр хэлбэл үнийн нэгж өсөлтөнд ноогдох эрэлтийн тоо хэмжээ нэгээс их байна. Хэрэв  E<1  бол эрэлт мэдрэмжгүй байна. Учир нь үнийн нэгж өсөлтөнд эрэлтийн өөрчлөлт бараг ажиглагдахгүй байна. Хэрэв үнийн өөрчлөлт тоо хэмжээнд ямарч өөрчлөлт үзүүлэхгүй байгаа бол  E=0  байна. Харин үнийн өчүүхэн бага өөрчлөлт эрэлтийн тоо хэмжээнд маш их өөрчлөлтийг өгч байгаа бол  E=∞  байна. Эрэлтийн үнийн мэдрэмж ( E d  = ΔQ / ΔP )  гэдэг үнийн 1%-ийн өөрчлөлтөнд эрэлтийн тоо хэмжээ хэдээр өөрчлөгдөхийг илэрхийлдэг үзүүлэлт юм. Тодорхойлолт: Нөхцөл
Орлогоос хамаарсан эрэлтийн мэдрэмж Орлогын мэдрэмж тэгээс их байвал хэрэглэгч тухайн барааг хэвийн гэж үздэг бөгөөд орлого өсөхийн хирээр тухайн барааны хэрэглээ өсөн нэмэгдэнэ. Хэрэв орлогын мэдрэмж тэгээс бага байвал хэрэглэгч тухайн барааг доод хэрэглээний бараа гэж үзэх бөгөөд орлого өсвөл тухайн барааны хэрэглээ багасна. Хэрэв орлогын мэдрэмж тэгтэй тэнцүү буюу тэгд ойр байвал орлогын өөрчлөлт тухайн бараанд нөлөөлөхгүй байна гэсэн үг юм. Эрэлтийн орлогын мэдрэмж ( E i  = ΔQ / ΔI ) гэдэг нь орлогын харьцангуй өөрчлөлтөөс хамаарсан эрэлтийн тоо хэмжээний харьцангуй өөрчлөлт юм. Тодорхойлолт: Нөхцөл
Эрэлтийн солбисон мэдрэмж Солбисон мэдрэмж тэгээс их байвал тухайн бараанууд нь харилцан орлох бараанууд байна. Солбисон мэдрэмж тэгээс бага байвал тухайн бараанууд нь харилцан нөхөх бараанууд байдаг. Солбисон мэдрэмж нь тэг байвал тухайн бараанууд бие биенээсээ эрэлт нь хамаардаггүй бараанууд байдаг. Солбисон мэдрэмж ( E xy  = ΔQ x  / ΔP y ) гэдэг нь нэгэн барааны үнэ нөгөө барааны эрэлтийн тоо хэмжээнд хэрхэн нөлөөлж байгааг илэрхийлдэг үзүүлэлт юм. Тодорхойлолт: Нөхцөл
Нийлүүлэлтийн мэдрэмж Үнэ ба тоо хэмжээ нь нэгэн чиглэлд өөрчлөгддөг учраас нийлүүлэлтийн мэдрэмж эерэг утгатай байдаг. Нийлүүлэлтийн мэдрэмж ( E s  =ΔQ s  / ΔP ) гэдэг нь үнийн нэг хувийн өөрчлөлтөөс хамаарах нийлүүлэлтийн тоо хэмжээний өөрчлөлт юм. Тодорхойлолт: Нөхцөл
Эдийн засаг дахь цаг хугацаа Урт  – Хэрэв бүх нөөц өөрчлөгдөж амжиж байвал. Дунд  – Ядаж нэг нөөц өөрчлөгдөж байвал Богино  – Нөөц өөрчлөгдөж амжихгүй байвал Нийлүүлэлт өндөр мэдрэмжтэй Нийлүүлэлт бага мэдрэмжтэй Нийлүүлэлт мэдрэмжгүй
Гиффений бараа 19-р зуунд амьдарч байсан Английн эрдэмтэн Роберт Гиффений нэрээ ийнхүү нэрлэжээ. Ийм бараанууд нь хүний зайлшгүй хэрэглээний бараа буюу орлуулагчгүй бараанууд юм.
Хэрэглэгчийн илүүдэл Хэрэглэгчийн барааны нэгж болгоны төлөө төлөхөд бэлэн байгаа үнэ ба бодит төлсөн үнэ хоёрын ялгааг хэрэглэгчийн илүүдэл гэнэ. Price Quantity Demand Бодит үнэ Хэрэглэгчийн төлөхөд бэлэн байгаа үнэ Хэрэглэгчийн илүүдэл Эрэлтийн бодит тоо хэмжээ

Lecture.4

  • 1.
  • 2.
    Эрэлтийн мэдрэмж Альнэг хүчин зүйлийн өөрчлөлтөөс хамааран эрэлт болон нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг мэдрэмж гэсэн ухагдахуунаар илэрхийлдэг. Өөрөөр хэлбэл мэдрэмж гэдэг нь Эрэлт эсвэл нийлүүлэлтийн муруйн налуу юм. Эрэлтийн мэдрэмжийн гурван төрөл байдаг. Үүнд: Эрэлтийн үнийн мэдрэмж ; Орлогоос хамаарсан эрэлтийн мэдрэмж ; Эрэлтийн солбисон мэдрэмж .
  • 3.
    Эрэлтийн үнийн мэдрэмжХэрэв E>1 бол эрэлт мэдрэмжтэй байна. Өөрөөр хэлбэл үнийн нэгж өсөлтөнд ноогдох эрэлтийн тоо хэмжээ нэгээс их байна. Хэрэв E<1 бол эрэлт мэдрэмжгүй байна. Учир нь үнийн нэгж өсөлтөнд эрэлтийн өөрчлөлт бараг ажиглагдахгүй байна. Хэрэв үнийн өөрчлөлт тоо хэмжээнд ямарч өөрчлөлт үзүүлэхгүй байгаа бол E=0 байна. Харин үнийн өчүүхэн бага өөрчлөлт эрэлтийн тоо хэмжээнд маш их өөрчлөлтийг өгч байгаа бол E=∞ байна. Эрэлтийн үнийн мэдрэмж ( E d = ΔQ / ΔP ) гэдэг үнийн 1%-ийн өөрчлөлтөнд эрэлтийн тоо хэмжээ хэдээр өөрчлөгдөхийг илэрхийлдэг үзүүлэлт юм. Тодорхойлолт: Нөхцөл
  • 4.
    Орлогоос хамаарсан эрэлтийнмэдрэмж Орлогын мэдрэмж тэгээс их байвал хэрэглэгч тухайн барааг хэвийн гэж үздэг бөгөөд орлого өсөхийн хирээр тухайн барааны хэрэглээ өсөн нэмэгдэнэ. Хэрэв орлогын мэдрэмж тэгээс бага байвал хэрэглэгч тухайн барааг доод хэрэглээний бараа гэж үзэх бөгөөд орлого өсвөл тухайн барааны хэрэглээ багасна. Хэрэв орлогын мэдрэмж тэгтэй тэнцүү буюу тэгд ойр байвал орлогын өөрчлөлт тухайн бараанд нөлөөлөхгүй байна гэсэн үг юм. Эрэлтийн орлогын мэдрэмж ( E i = ΔQ / ΔI ) гэдэг нь орлогын харьцангуй өөрчлөлтөөс хамаарсан эрэлтийн тоо хэмжээний харьцангуй өөрчлөлт юм. Тодорхойлолт: Нөхцөл
  • 5.
    Эрэлтийн солбисон мэдрэмжСолбисон мэдрэмж тэгээс их байвал тухайн бараанууд нь харилцан орлох бараанууд байна. Солбисон мэдрэмж тэгээс бага байвал тухайн бараанууд нь харилцан нөхөх бараанууд байдаг. Солбисон мэдрэмж нь тэг байвал тухайн бараанууд бие биенээсээ эрэлт нь хамаардаггүй бараанууд байдаг. Солбисон мэдрэмж ( E xy = ΔQ x / ΔP y ) гэдэг нь нэгэн барааны үнэ нөгөө барааны эрэлтийн тоо хэмжээнд хэрхэн нөлөөлж байгааг илэрхийлдэг үзүүлэлт юм. Тодорхойлолт: Нөхцөл
  • 6.
    Нийлүүлэлтийн мэдрэмж Үнэба тоо хэмжээ нь нэгэн чиглэлд өөрчлөгддөг учраас нийлүүлэлтийн мэдрэмж эерэг утгатай байдаг. Нийлүүлэлтийн мэдрэмж ( E s =ΔQ s / ΔP ) гэдэг нь үнийн нэг хувийн өөрчлөлтөөс хамаарах нийлүүлэлтийн тоо хэмжээний өөрчлөлт юм. Тодорхойлолт: Нөхцөл
  • 7.
    Эдийн засаг дахьцаг хугацаа Урт – Хэрэв бүх нөөц өөрчлөгдөж амжиж байвал. Дунд – Ядаж нэг нөөц өөрчлөгдөж байвал Богино – Нөөц өөрчлөгдөж амжихгүй байвал Нийлүүлэлт өндөр мэдрэмжтэй Нийлүүлэлт бага мэдрэмжтэй Нийлүүлэлт мэдрэмжгүй
  • 8.
    Гиффений бараа 19-рзуунд амьдарч байсан Английн эрдэмтэн Роберт Гиффений нэрээ ийнхүү нэрлэжээ. Ийм бараанууд нь хүний зайлшгүй хэрэглээний бараа буюу орлуулагчгүй бараанууд юм.
  • 9.
    Хэрэглэгчийн илүүдэл Хэрэглэгчийнбарааны нэгж болгоны төлөө төлөхөд бэлэн байгаа үнэ ба бодит төлсөн үнэ хоёрын ялгааг хэрэглэгчийн илүүдэл гэнэ. Price Quantity Demand Бодит үнэ Хэрэглэгчийн төлөхөд бэлэн байгаа үнэ Хэрэглэгчийн илүүдэл Эрэлтийн бодит тоо хэмжээ