lec3

1. БАЙГУУЛЛАГЫН ДОТООД ОРЧНЫ
ШИНЖИЛГЭЭ, ҮНЭЛГЭЭ

2. БАЙГУУЛЛАГЫН УЙЛ АЖИЛЛАГАА ДОТООД, ГАДААД
ОРЧНЫ ХУЧИН ЗУЙЛСЭЭР ТОДОРХОЙЛОГДОНО.
БАЙГУУЛЛАГЫН ДОТООД ОРЧИН:
ЭРХЭМ ЗОРИЛГО, ЗОРИЛТ, ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТЫН
БҮТЭЦ, АЖИЛЛАХ ХҮЧ, ТЕХНОЛОГИОР
ТОДОРХОЙЛОГДОНО.
Нөхцөл байдлын өгөгдөл, шинжилгээний
тусламжтайгаар бодит байдлыг цогцоор нь
төсөөлөх, байгууллагын цаашдын үйл ажиллагаанд
шийдвэрлэх нөлөө бүхий гол хүчин зүйлсийг зөв
тодорхойлж, хэрхэн ажиллах хувилбаруудаа
оновчтой тооцох нөхцөл бүрддэг.

3. НЭГ. ДОТООД ОРЧНОО ШИНЖИЛЖ, ОНОШЛОХ НЬ
Проф. Линда Грэттон “Манлайлалд хүргэх хамгийн чухал хэрэгсэл
нь үйл ажилагааныхаа гадаад, дотоод нөхцөл байдлыг оновчто
ТОДОРХОлох асуудал юм. (Лондоны Бизнесийн их сургууль)
Үйл ажиллагааны оношлогоо шинжилгээнь дараахь стратегиудын
хүрээнд хийгдэнэ, ингэснээр Байгууллагын эдийн засгийн түвшинд
оршин тогтнох чадавхийг илэрхийлдэг
• 1. Зах зээл
• 2. Үйлдвэрлэл
• 3. Судалгаа шинжилгээ ба хөгжлийн төлөв
• 4. Удирдлага ба бүтэц, зохион байгуулалт
• 5. Санхүүгийн стратеги гэх мэт.
• /Судалгаанд байгууллагын үйл ажиллагааны явц байдлыг 3-5
жилийн хугацаатай харьцуулж үзэх шаардлагатай..

4. ДОТООД ОРЧНЫ ОНОШЛОГОО, ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ЗОРИЛГО
• Байгууллагын давуу болон сул тал, түүнчлэн үйл
ажиллагааныхаа одоогийн түвшинг тооцоолж, шинээр
хэрэгжүүлэх шийдвэр, зарчмаа тодорхойлно.

6. XIX ЗУУНД МЕНЕЖМЕНТЭД НӨЛӨӨЛӨХ ГОЛ ХҮЧИН
ЗҮЙЛС (INTERNATIONAL BUSINESS TIMES, 2013)
Байгууллагын түвшинд
Хүний нөөцийн урсгал
Технологид суурилсан ажлын байр
Ажиллах хүчний мэргэжил, ур чадвар
Компанийн засаглал, нээлттэй ил тод байдал
Нийгмийн хариуцлага
Байгууллагын соёл, соёлын түвшин

7. БИЗНЕС ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ЗАГВАР
Бизнес төлөвлөлт, бизнесийн процесс, стратеги,
маркетингийн орчны төлөвлөлтөд ашигладаг
зашварууд.
- MOST (mission, objectives, strategies, tactics)
- PESTLE (policitical, economic, sociological,
technological, legal, environmental),
- Strategic Lenses (as design as experience, as variety,
as discourse),
- SIPOC (suppliers, inputs, process, outputs, customers)
- McKinsey 7S Model (strategy, structure, systems,
staff, style, skills – shared values)
- Mendelow's Matrix, Ansoff's Matrix, JSW Model,
SPACE analysis, Value stream mapping, SWOT, TOWS,
CANVAS зэрэг олон загваруудыг хөгжүүлсэн байдаг.

8. McKinsey 7S Framework

11. Key partners
Гол түншүүд хэн бэ?
Гол нийлүүлэгч нар чинь хэн бэ?
Түнш нар чинь ямар үйл ажиллагаа
гүйцэтгэдэг вэ?
Түнш нараасаа юу авдаг вэ?
Яагаад түншлэх вэ?
Эрсдэл, тодорхой бус байдлыг
бууруулах
Тодорхой нөөцийг олж эзэмших,
үйл ажиллагаа явуулах
Key activities
Үнэ цэнэ бий болгохын тулд ямар
үйл ажиллагаа явуулдаг вэ?
Value propositions
Хэрэглэгчдэд ямар үнэ санал
болгодог вэ?
Хэрэглэгчийн ямар асуудлыг та нар
шийдвэрлэдэг вэ?
Хэрэглэгчийн сегмент бүр ямар
ямар бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ санал
болгодог вэ?
Хэрэглэгчийн ямар хэрэгцээ
шаардлагыг та нар хангаж чаддаг
вэ?
Шинж чанар
Шинэлэг
Найдвартай гүйцэтгэл
Загвар
Брэнд
Үнэ
Бага зардалтай
Тухтай
Customer relationships
Харилцагчийн сегмент
бүртэйгээ ямар төрлийн
харилцаа тогтоох, харилцаатай
байхыг хүсч байна вэ?
Жишээ нь:
Хувийн тусламж
Тусгайлсан үйлчилгээ
Өөртөө үйлчлэх
Автомат үйлчилгээ
Customer segments
Хэнд зориулж үнэ цэнэ
үүсгэж байгаа вэ?
Хэн хамгийн чухал
харилцагч нар вэ?
Масс
Онцгой
Сегментчилсэн
Төрөлжсан
Олон талт
Key resources
Үнэ цэнэ үүсгэхийн тулд үндсэн ямар
ямар нөөцийг ашиглаж байна вэ?
Төрлүүд
Биет
Оюуны
Хүний
Санхүүгийн
Channels
Ямар сувгаар хэрэглэгчдийнхээ
сегментэд хүрж ажилладаг вэ?
Тэдэнд яаж хүрэх вэ?
Аль нь хамгийн сайн бэ?
Аль нь хамгийн өртөг зардал
багатай вэ?
CANVAS БИЗНЕС ЗАГВАР НЬ:
шинээр бий болох болон одоогийн бизнес загварыг шинжилдэг стратеги,
менежментийн модель юм. CANVAS загвар ямар нөөц бололцоог ашиглан, ямар үйл
ажиллагааг, ямар түншүүдтэй хэрхэн харилцаад, ямар хэрэглэгчид хэрхэн хүрч
ямар ямар зардалтайгаар орлого олж, үнэ цэнэ бүтээхийг нэг нүүрт багтаадаг.
Уг загварыг Alexander Osterwalder анх боловсруулж 2008 онд олон нийтэд
танилцуулсан.

12. БАЙГУУЛЛАГЫН ДАВУУ БА СУЛ ТАЛЫГ
ТОДОРХОЙЛОХ ЧИГЛЭЛҮҮД
– Хэрэглэгчийн харилцаа
– Үйлдвэрлэлийн үр ашиг
– Судалгаа шинжилгээ
– Чанарын хяналт
– Зар сурталчилгаа, борлуулалтын урамшуулал
– Байгууллагын соёл
– Хүний нөөцийн бололцоо
– Байгууллагын дүр төрх, нийгмийн хариуцлага

13. ОРЧИН ҮЕИЙН БАЙГУУЛЛАГА
XXI зууны
байгууллага
- Хурд
- Чанар
- Ардчилсан
- Нам бүтэц
Шинэ өрсөлдөгчид
- Дотоодын
- Гадаадын
Хэрэглэгчдийн өөрчлөлт
- Амьдралын хэв маяг
- Хандлага
Технологи
-Шинэ бүтээгдэхүүн
-Шинэ технологи
Тодорхой бус байдал
Дүрэм журам
Үнэ
Эх сурвалж: Brown, Harvey 2006:2

14. ДОТООД ОРЧИН НӨЛӨӨЛӨХ ХҮЧИН ЗҮЙЛС
ЧАДВАР АГУУЛГА
ХАРИУЦЛАГА
ХҮЛЭЭХ ЧАДВАР
Улс төрийн, ёс зүйн, албан тушаалын, хувь хүний
ТЭНЦВЭРЖҮҮЛЭЛТ
Эрүүл мэнд, сэтгэл ханамж, чөлөөт цаг, оюуны хөгжил, гэр
бүлийн хэв маягийн зохистой харьцаа- Эрүүл оюуны
чадамжтай, өөдрөг хүний өндөр бүтээмж
ХАМТЫН
АЖИЛЛАГАА
Зорилгоо биелүүлэхийн тулд мэдлэг, туршлагаа хуваалцан,
харилцан суралцаж, зөвшилцөн ажиллах
АМЛАЛТ
Нөөцийг дайчлах үүднээс бүтээгдэхүүн үйлчилгээг
шинэчлэх, ач холбогдолтой санаачлага гаргах
НИЙГЭМШИЛ Нийгэмд оруулах хувь нэмэр, үүрэг хариуцлагын мэдрэмж
САНАЛ НЭГДЭЛТ Ажлыг хамгийн үр дүнтэй гүйцэтгэхэд чухал.

15. ЧАДВАР АГУУЛГА
МАНЛАЙЛАЛ Удирдлагын, удирдагчийн, хувь хүний
ТӨРӨЛЖИЛТ Дадлага туршлага, багаар, мэргэшлээр, салбараар
ҮР АШИГ Гарц үр дүн нь орцоосоо ямагт илүү байх.
ЭРХ МЭДЭЛ
Бүрэн эрхийг олговол удирдлагын шатлал цөөрх, шийдвэр
гаргалтын хугацаа, үр дүн өгөөжтэй болно.
ХАРИЛЦАН
ХАМААРАЛ
Зорилго, зарчим, үйл ажиллагаа, үнэлэмж, хүлээлт, үр
дүнгийн нэгдэл нь ёс зүйн хувьд шударга, бизнес-харилцан
уялдаатай, үйл ажиллагаа- дараалалтай
БАХАРХАЛ
Дотоод сэргэл зүйн асуудал. Урамшуулах, итгэл төрүүлэх,
бусдад нөлөөлөх

17. • Энэхүү шинжилгээний аргыг анх Харвардын их
сургуулийн профессорууд боловсруулсан.
• Дотоод орчинд:
Давуу тал, /S-Strength/
Сул тал /W-Weakness/
• Гадаад орчинд:
Боломж /O-Opportunity/
Аюул /T-Threat/
гэсэн байдлаар илэрхийлэгдсэн.

18. Байгууллагын гадаад орчны хүчин зүйл - "аюул занал ба боломж", дотоод
орчны хүчин зүйл - "сул тал ба чадварт" өгсөн үнэлэлтэнд
тулгуурлан TOWS шинжилгээ хийж, стратегийн дөрвөн хувилбарын аль
нэгийг сонгоно.
Үүнд:
• 1. "SO" - стратегийн хамгийн тохиромжтой хувилбар болох бөгөөд тухайн
байгууллага боломждоо түшиглэн өөрийн давуу талыг бэхжүүлэх явдал юм.
• 2. "WО" - стратеги нь сул талыг багасгах, боломжийг илүү сайн ашиглах
оролдлого юм. Гадаад орчны боломжийг давуу тал болгон ашиглах боломжтой.
• 3. "SТ" - стратеги нь гадаад орчны аюул заналтай тэмцэхдээ байгууллагын
өөрийхөө давуу талд тулгуурлан давуу талаа нэмэгдүүлэх, аюул заналыг
багасгахад чиглэгдэнэ. Аль нэг байгууллага өрсөлдөгчийнхөө бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээний өрсөлдөх чадварын өсөлтөөс шалтгаалан үүсч байгаа аюул
заналыг арилган өөрийн үйлчилгээний технологи, санхүү, удирдлага зохион
байгуулалтын давуу талаа ашиглан өрсөлдөж болно.
• 4. "WT" - стратеги нь сул тал болон аюул заналыг хамгийн бага хэмжээнд
болгох зорилготой. Тухайн байгууллагыг нэгтгэх, цомхтгох, татан буулгах
шаардлагатай байж болно.

19. Энэ шинжилгээ ажил хайгчид болон албан тушаал ахих шат
өөд өгсөж байгаа хүн бүрт хэрэгтэй.
Та хүсэл эрмэлзлэл болон зорилгоо тодорхойлсныхоо дараа
хийх алхам бол өөрийнхөө тухай болон өөрийнхөө гадаад
орчныг илүү сайн ойлгох явдал юм.
Энэ процесс нь таны дотоод давуу болон сул тал, түүнчлэн
гадаад боломж болон аюул заналын талаарх мэдээллийг олж
авахад тусалдаг. СВОТ шинжилгээг хийх үндсэн алхам нь та
албан тушаалаа бизнес, өөрийгөө өрсөлдөх чадвартай
бүтээгдэхүүн гэсэн үүднээс харах явдал юм.

20. ДАВУУ ТАЛ
• Та өөрийн давуу талаа ойлгож мэдэхийн тулд өөрийгөө зах зээл
дээрх өрсөлдөх чадвартай бүтээгдэхүүн мэтээр төсөөлөх явдал
юм. Хувь хүний давуу тал гэдэг бол“та” гэдэг бүтээгдэхүүний
хувьд үнэт хөрөнгө гэсэн үг бөгөөд ярилцлаганд орох эсвэл
дараагийн шатны албан тушаал ахих үед бусдаас ялгарах арга
хэлбэр гэж хэлж болно.
• Давуу талын жишээ гэвэл төслийн менежментийн хүчирхэг ур
чадвар, процессийг сайжруулах буюу дахин инженерчлэх чадвар,
олон тооны үзэгчдэд илтгэл, сургалт явуулах туршлага,
борлуулалтыг амжилттай хийх батлагдсан чадвар гэх мэт.
СУЛ ТАЛ
• Хувь хүний сул тал гэдэг бол үүрэг хариуцлага бөгөөд өсч хөгжих боломж
гэсэн үг. Эдгээр зан төлөвүүдийг сайжруулснаарта ирээдүйн ажлын байрны
боломжуудыг нэмэгдүүлж болно. Жишээ нь: Зохион байгуулалт муутай
байх, хүмүүсийн өмнө ярихдаа муу байх,юмыг хойш нь тавих, сонсохдоо
муу байх гэх мэт.

21. Энэхүү шинжилгээг хийснээр ярилцлагын явцад ирэх
боломжит асуудлуудаас урьдчилан сэргийлэх боломжтой
болгодог.
Тиймээс ажил хайх, албан тушаал ахих, өсч хөгжин,
тэнцвэржиж, аюул заналаа даван дийлэхийн тулд СВОТ
шинжилгээг ашиглан өөрийн давуу талаа хурцалж, сул
талаа сайжруулж, боломжуудыг тодорхойлно.
Энэ шинжилгээг хийснээр ярилцлаганд бэлтгэлтэй болж,
ярилцлага авч байгаа хүмүүсийн зүгээс асуух хэцүү
асуултанд (жишээ нь “Таны хамгийн том сул тал юу вэ?”
гэх мэт) хариулах бэлтгэлтэй болдог.