Λειτουργικές
αιμορραγίες εφηβείας
Λίνα Μιχαλά, ΜRCOG, PhD
Επίκουρη Καθηγήτρια
Α’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής
Κλινικής ΕΚΠΑ
Παιδική Εφηβική Γυναικολογία
Νοσοκομείο ‘Αλεξάνδρα’
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Εμμηναρχή
• Οριοθετεί στο μυαλό της εφήβου και
της οικογένειάς της τη μετάβαση
προς την ενηλικίωση και το τέλος της
παιδικής ηλικίας
• Συνυφασμένο με γονιμότητα
• Κοινωνικά και οικογενειακά πρότυπα
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Φυσιολογικός
κύκλος
Κύκλος 21-35 ημερών
Διάρκεια περιόδου 2-7 ημέρες
Απώλεια 30ml ανά κύκλο
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Φυσιολογικός
αναπαραγωγικός
κύκλος
• Θυλακική φάση
• Παράγεται οιστραδιόλη
• Παραγωγικό ενδομήτριο
• Ωχρινική φάση
• Παράγεται προγεστερόνη
• Εκκριτικό ενδομήτριο
Η διάρκεια του κύκλου εξαρτάται από τη
διάρκεια της θυλακικής φάσης
Ωχρινική φάση=14 (+/-1) ημέρες
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Πρώτη Περίοδος- Εμμηναρχή
Αντίδραση
ενδομητρίου σε
αυξανόμενα ποσά
οιστραδιόλης
Δεν αντιστοιχεί πάντα
σε εγκατάσταση
ωοθυλακιορρηκτικών
κύκλων
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Ανωριμότητα άξονα
υποθαλάμου-υπόφυσης-ωοθήκης
10-37%
1ο χρόνο
56-68%
4ο χρόνο
80-90%
πρώτη
ενήλικο ζωή
Metcalf et al, J. Endocr, 1982
Read et al, J Endocr, 1984
Venturoli et al, Fert Steril, 1987
Vuorento and Huhtaniemi, Fertil Steril, 1992
Ποσοστά ωοθυλακιορρηξίας μετά την εμμηναρχή:
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Ανωθυλακιορρηκτικοί
κύκλοι
Παραγωγή μόνο
οιστραδιόλης
Υπερπλασία
ενδομητρίου
Αιμόρροια εκ
διαφυγής
Απόπτωση
ενδομητρίου σε
ακατάστατα
διαστήματα
Αιμόρροια
μεγαλύτερης
διάρκειας και
ποσότητας
Συνήθως, χωρίς
δυσμηνόρροια
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Δυσλειτουργική
αιμορραγία
• Άλλα αίτια ανωοθυλακιορρηξίας
• PCOS
• Διαταραχές Πρόσληψης τροφής
• Stress
• Υπερπρολακτιναιμία
• Ωοθηκική Ανεπάρκεια
• Αιμορραγικές διαθέσεις
• ΣΜΝ
• Επιπλοκές κύησης
• Ανατομικά αίτια
Διάγνωση αποκλεισμού:
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Νόσος Von Willenbrand
• 1926
• Μελέτη νεαρού κοριτσιού που τελικά πέθανε στην
εφηβεία λόγω ακατάσχετης αιμορραγίας κατά την
4η περίοδό της
• Μητέρα και γιαγιά είχαν πεθάνει κατά τον τοκετό
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Νόσος Von
Willenbrand
• Συχνότερη αιτία
αιμορραγικής διάθεσης
• Συνηθέστερο
σύμπτωμα: μηνορραγία
(80%)
• Περίπου 1-2% γενικού
πληθυσμού
• Επικρατές σωματικό
γονίδιο
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Σεξουαλικά ενεργείς
έφηβες
• Σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα
• Χλαμυδιακή τραχηλίτιδα ή
ενδομητρίτιδα
• Επιπλοκές αρχόμενης κύησης
• Εξωμήτρια κύηση
• Αποβολή
• Μύλη κύηση
• Τραυματισμός γεννητικών οργάνων
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Διερεύνηση
Αιμοδυναμική
σταθερότητα
Αξιολόγηση της
ποσότητας αίματος
που χάνεται
Θεαματική πτώση
αιμοσφαιρίνης
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Ενδείξεις από το
ιστορικό
• Πήγματα >2cm
• Αλλαγή σερβιέτας/ταμπόν λόγω κορεσμού σε <1
ώρα
• Αναιμία/Σιδηροπενία
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Εργαστηριακός
Έλεγχος
• Γενική Αίματος
• Φερριτίνη
• Έλεγχος
πηκτικότητας επί
ενδείξεων
• Τεστ Κυήσεως
• Καλλιέργειες για
ΣΜΝ
• Υπερηχογραφημα:
• Έλεγχος πάχους
ενδομητρίου
• Κυστικά
ωοθυλάκια
• PCOM
Διαγνωστική η θεραπευτική απόξεση,
δεν χρειάζεται σχεδόν ποτέ.
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Αντιμετώπιση
• Σε ήπιες ανωμαλίες, χωρίς
ιδιαίτερη αναιμία
• Καθησυχασμός, αναμονή,
καλή διατροφή, ημερολόγιο
• Επανέλεγχος μετά εξαμήνου ή
νωρίτερα εφόσον υπάρχει
επιδείνωση
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Σοβαρότερες
ανωμαλίες
• Κίνδυνος
ανάπτυξης/επιδείνωσης
αναιμίας
• Θεραπεία με σίδηρο
• Θεραπεία προς μείωση της
αιμορραγίας
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Επιλογές
σκευασμάτων
• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
• Τρανεξαμικό οξύ
Μη Ορμονικές Θεραπειες
• Αντισυλληπτικό δισκίο
• Κυκλική χορήγηση
προγεστερόνης
• Σπείραμα λεβονοργεστρέλης
Ορμονικές θεραπείες
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Μη στεροειδή
αντιφλεγμονώδη
(ΜΑΦ)
• Μείωση προσταγλανδινών εντός του
ενδομητρίου
• Βελτίωση λειτουργικότητας αιμοπεταλίων
• Μείωση ποσότητας αίματος κατά 20-50%
• Καλά ανεκτό
• Θεραπεία μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου
• Βελτίωση δυσμηνόρροιας
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Τρανεξαμικό οξύ (ΤΧΑ)
• Αντιινοδογωνολυτικό
• Αναστολή ινοδογωνόλυσης εντός
ενδομητρίου
• Ευρέως διαδεδομένο σε σκανδιναυικές
χώρες
• Μείωση έως και 50% σε ήπια ιδιοπαθή
μηνορραγία
Lukes et al, Obstet Gynecol 2010
Πλεονεκτήματα
Καλά ανεκτό (ήπιες διαταραχές
ΓΕ/πονοκέφαλοι)
Θεραπεία μόνο κατά τη διάρκεια της
περιόδου
Μειονεκτήματα
Δεν επηρεάζει τη συχνότητα και διάρκεια της
περιόδου
Μετρίως αποτελεσματικό για μεγάλες
αιμορραγίες
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Αντισυλληπτικό
δισκίο
• Σταδιακή μείωση πάχους
ενδομητρίου
• Μείωση ροής αίματος
• Βελτίωση δυσμηνόρροιας
• Σταθερός κύκλος
• Μετάθεση/αναβολή περιόδου
• Ασφαλής χρήση κατά την
εφηβεία
• Χωρίς επιπτώσεις στην
οστική πυκνότητα
• Χωρίς επιπτώσεις στην
ανάπτυξη
• (αναμονή για 6 μήνες
μετά την ΕΑ)
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Κυκλική χορήγηση προγεστερόνης
• Σε περιπτώσεις, όπου αντενδείκνυνται τα οιστρογόνα
• Χορήγηση για 21 ημέρες/28
• 5η–26η ημέρα κύκλου
• Αποτελεσματικότερη δράση: Primolut
• (όμως: εντονότερη ανδρογονική δράση)
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Χρήση σπειράματος
λεβονοργεστρέλης
στην εφηβεία
• Ολοένα και
περισσότερες
πληροφορίες
• Χρήση σε κορίτσια με
αιμορροφιλία (π.χ.
νόσος von Willenbrand)
• Χρήση σε κορίτσια με
νοητική υστέρηση
• Εξαιρετική
αντισύλληψη
• Αποφυγή
εμμηνορρυσίας και
προβλημάτων της
• Ικανοποίηση στο 72%-
85% των ασθενών
• Προϋποθέσεις:
• Μέγεθος
ενδομητρικής
κοιλότητας >5cm
• Συνήθως, τοποθέτηση
υπό Γενική
Αναισθησία
1. Pillai et al, BJOG 2010
2. Patterson et al, Contraception 2009
3. Jayasinghe et al, JPAG, 2006
4. Patseadou and Michala, Arch Gyn Ob 2017
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Αντιμετώπιση επείγουσας αιμορραγίας
Υψηλές δόσεις προγεστερόνης
• NET (Primolut Nor)
• 5-10mg ανά 8ωρο
• Συνέχιση θεραπείας για 2-3
εβδομάδες
• Συνήθως, ανταπόκριση εντός 24-48
ωρών
Υψηλές δόσεις οιστρογόνων
• Αντισυλληπτικό δισκίο (30mcg)
• 1 χάπι ανά 6ωρο
• Σταδιακή μείωση
• Συνήθως, ανταπόκριση εντός 24-48
ωρών
Προσοχή:
1. Εντονες παρενέργειες
Ναυτία
Πονοκέφαλος
2. Θεωρητικός κίνδυνος
φλεβοθρόμβωσης
Μη ανταπόκριση σε περίπτωση:
1. Πλήρους εξάλλειψης ενδομητρίου
(Σπάνιο)
2. Αγγειοδυσπλασίας
(ακόμη σπανιότερο)
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
Συμπεράσματα
Ασταθής κύκλος τα πρώτα
δύο χρόνια
Πιθανή ανάπτυξη
αναιμίας
Καθησυχασμός και
αναμονή σε ήπιες
καταστάσεις
Σε σοβαρές και
επιμένουσες περιπτώσεις
αποκλεισμός
αιμορραγικής διάθεσης/
άλλων οργανικών αιτιών
Μη ορμονική θεραπεία:
• ΜΣΑΦ
• Τρανεξαμικό οξύ
Ορμονική θεραπεία:
• Αντισυλληπτικό δισκίο
• Προγεστερόνη
• Mirena
30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο

Dub 2018

  • 1.
    Λειτουργικές αιμορραγίες εφηβείας Λίνα Μιχαλά,ΜRCOG, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Α’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής ΕΚΠΑ Παιδική Εφηβική Γυναικολογία Νοσοκομείο ‘Αλεξάνδρα’ 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 2.
    Εμμηναρχή • Οριοθετεί στομυαλό της εφήβου και της οικογένειάς της τη μετάβαση προς την ενηλικίωση και το τέλος της παιδικής ηλικίας • Συνυφασμένο με γονιμότητα • Κοινωνικά και οικογενειακά πρότυπα 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 3.
    Φυσιολογικός κύκλος Κύκλος 21-35 ημερών Διάρκειαπεριόδου 2-7 ημέρες Απώλεια 30ml ανά κύκλο 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 4.
    Φυσιολογικός αναπαραγωγικός κύκλος • Θυλακική φάση •Παράγεται οιστραδιόλη • Παραγωγικό ενδομήτριο • Ωχρινική φάση • Παράγεται προγεστερόνη • Εκκριτικό ενδομήτριο Η διάρκεια του κύκλου εξαρτάται από τη διάρκεια της θυλακικής φάσης Ωχρινική φάση=14 (+/-1) ημέρες 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 5.
    Πρώτη Περίοδος- Εμμηναρχή Αντίδραση ενδομητρίουσε αυξανόμενα ποσά οιστραδιόλης Δεν αντιστοιχεί πάντα σε εγκατάσταση ωοθυλακιορρηκτικών κύκλων 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 6.
    Ανωριμότητα άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-ωοθήκης 10-37% 1ο χρόνο 56-68% 4οχρόνο 80-90% πρώτη ενήλικο ζωή Metcalf et al, J. Endocr, 1982 Read et al, J Endocr, 1984 Venturoli et al, Fert Steril, 1987 Vuorento and Huhtaniemi, Fertil Steril, 1992 Ποσοστά ωοθυλακιορρηξίας μετά την εμμηναρχή: 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 7.
    Ανωθυλακιορρηκτικοί κύκλοι Παραγωγή μόνο οιστραδιόλης Υπερπλασία ενδομητρίου Αιμόρροια εκ διαφυγής Απόπτωση ενδομητρίουσε ακατάστατα διαστήματα Αιμόρροια μεγαλύτερης διάρκειας και ποσότητας Συνήθως, χωρίς δυσμηνόρροια 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 8.
    Δυσλειτουργική αιμορραγία • Άλλα αίτιαανωοθυλακιορρηξίας • PCOS • Διαταραχές Πρόσληψης τροφής • Stress • Υπερπρολακτιναιμία • Ωοθηκική Ανεπάρκεια • Αιμορραγικές διαθέσεις • ΣΜΝ • Επιπλοκές κύησης • Ανατομικά αίτια Διάγνωση αποκλεισμού: 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 9.
    Νόσος Von Willenbrand •1926 • Μελέτη νεαρού κοριτσιού που τελικά πέθανε στην εφηβεία λόγω ακατάσχετης αιμορραγίας κατά την 4η περίοδό της • Μητέρα και γιαγιά είχαν πεθάνει κατά τον τοκετό 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 10.
    Νόσος Von Willenbrand • Συχνότερηαιτία αιμορραγικής διάθεσης • Συνηθέστερο σύμπτωμα: μηνορραγία (80%) • Περίπου 1-2% γενικού πληθυσμού • Επικρατές σωματικό γονίδιο 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 11.
    Σεξουαλικά ενεργείς έφηβες • Σεξουαλικάμεταδιδόμενα νοσήματα • Χλαμυδιακή τραχηλίτιδα ή ενδομητρίτιδα • Επιπλοκές αρχόμενης κύησης • Εξωμήτρια κύηση • Αποβολή • Μύλη κύηση • Τραυματισμός γεννητικών οργάνων 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 12.
    Διερεύνηση Αιμοδυναμική σταθερότητα Αξιολόγηση της ποσότητας αίματος πουχάνεται Θεαματική πτώση αιμοσφαιρίνης 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 13.
    Ενδείξεις από το ιστορικό •Πήγματα >2cm • Αλλαγή σερβιέτας/ταμπόν λόγω κορεσμού σε <1 ώρα • Αναιμία/Σιδηροπενία 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 14.
    Εργαστηριακός Έλεγχος • Γενική Αίματος •Φερριτίνη • Έλεγχος πηκτικότητας επί ενδείξεων • Τεστ Κυήσεως • Καλλιέργειες για ΣΜΝ • Υπερηχογραφημα: • Έλεγχος πάχους ενδομητρίου • Κυστικά ωοθυλάκια • PCOM Διαγνωστική η θεραπευτική απόξεση, δεν χρειάζεται σχεδόν ποτέ. 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 15.
    Αντιμετώπιση • Σε ήπιεςανωμαλίες, χωρίς ιδιαίτερη αναιμία • Καθησυχασμός, αναμονή, καλή διατροφή, ημερολόγιο • Επανέλεγχος μετά εξαμήνου ή νωρίτερα εφόσον υπάρχει επιδείνωση 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 16.
    Σοβαρότερες ανωμαλίες • Κίνδυνος ανάπτυξης/επιδείνωσης αναιμίας • Θεραπείαμε σίδηρο • Θεραπεία προς μείωση της αιμορραγίας 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 17.
    Επιλογές σκευασμάτων • Μη στεροειδήαντιφλεγμονώδη • Τρανεξαμικό οξύ Μη Ορμονικές Θεραπειες • Αντισυλληπτικό δισκίο • Κυκλική χορήγηση προγεστερόνης • Σπείραμα λεβονοργεστρέλης Ορμονικές θεραπείες 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 18.
    Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΑΦ) • Μείωσηπροσταγλανδινών εντός του ενδομητρίου • Βελτίωση λειτουργικότητας αιμοπεταλίων • Μείωση ποσότητας αίματος κατά 20-50% • Καλά ανεκτό • Θεραπεία μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου • Βελτίωση δυσμηνόρροιας 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 19.
    Τρανεξαμικό οξύ (ΤΧΑ) •Αντιινοδογωνολυτικό • Αναστολή ινοδογωνόλυσης εντός ενδομητρίου • Ευρέως διαδεδομένο σε σκανδιναυικές χώρες • Μείωση έως και 50% σε ήπια ιδιοπαθή μηνορραγία Lukes et al, Obstet Gynecol 2010 Πλεονεκτήματα Καλά ανεκτό (ήπιες διαταραχές ΓΕ/πονοκέφαλοι) Θεραπεία μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου Μειονεκτήματα Δεν επηρεάζει τη συχνότητα και διάρκεια της περιόδου Μετρίως αποτελεσματικό για μεγάλες αιμορραγίες 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 20.
    Αντισυλληπτικό δισκίο • Σταδιακή μείωσηπάχους ενδομητρίου • Μείωση ροής αίματος • Βελτίωση δυσμηνόρροιας • Σταθερός κύκλος • Μετάθεση/αναβολή περιόδου • Ασφαλής χρήση κατά την εφηβεία • Χωρίς επιπτώσεις στην οστική πυκνότητα • Χωρίς επιπτώσεις στην ανάπτυξη • (αναμονή για 6 μήνες μετά την ΕΑ) 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 21.
    Κυκλική χορήγηση προγεστερόνης •Σε περιπτώσεις, όπου αντενδείκνυνται τα οιστρογόνα • Χορήγηση για 21 ημέρες/28 • 5η–26η ημέρα κύκλου • Αποτελεσματικότερη δράση: Primolut • (όμως: εντονότερη ανδρογονική δράση) 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 22.
    Χρήση σπειράματος λεβονοργεστρέλης στην εφηβεία •Ολοένα και περισσότερες πληροφορίες • Χρήση σε κορίτσια με αιμορροφιλία (π.χ. νόσος von Willenbrand) • Χρήση σε κορίτσια με νοητική υστέρηση • Εξαιρετική αντισύλληψη • Αποφυγή εμμηνορρυσίας και προβλημάτων της • Ικανοποίηση στο 72%- 85% των ασθενών • Προϋποθέσεις: • Μέγεθος ενδομητρικής κοιλότητας >5cm • Συνήθως, τοποθέτηση υπό Γενική Αναισθησία 1. Pillai et al, BJOG 2010 2. Patterson et al, Contraception 2009 3. Jayasinghe et al, JPAG, 2006 4. Patseadou and Michala, Arch Gyn Ob 2017 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 23.
    Αντιμετώπιση επείγουσας αιμορραγίας Υψηλέςδόσεις προγεστερόνης • NET (Primolut Nor) • 5-10mg ανά 8ωρο • Συνέχιση θεραπείας για 2-3 εβδομάδες • Συνήθως, ανταπόκριση εντός 24-48 ωρών Υψηλές δόσεις οιστρογόνων • Αντισυλληπτικό δισκίο (30mcg) • 1 χάπι ανά 6ωρο • Σταδιακή μείωση • Συνήθως, ανταπόκριση εντός 24-48 ωρών Προσοχή: 1. Εντονες παρενέργειες Ναυτία Πονοκέφαλος 2. Θεωρητικός κίνδυνος φλεβοθρόμβωσης Μη ανταπόκριση σε περίπτωση: 1. Πλήρους εξάλλειψης ενδομητρίου (Σπάνιο) 2. Αγγειοδυσπλασίας (ακόμη σπανιότερο) 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο
  • 24.
    Συμπεράσματα Ασταθής κύκλος ταπρώτα δύο χρόνια Πιθανή ανάπτυξη αναιμίας Καθησυχασμός και αναμονή σε ήπιες καταστάσεις Σε σοβαρές και επιμένουσες περιπτώσεις αποκλεισμός αιμορραγικής διάθεσης/ άλλων οργανικών αιτιών Μη ορμονική θεραπεία: • ΜΣΑΦ • Τρανεξαμικό οξύ Ορμονική θεραπεία: • Αντισυλληπτικό δισκίο • Προγεστερόνη • Mirena 30ο Παγκρήτιο Παιδιατρικό Συνέδριο

Editor's Notes

  • #5 Ο φυσιολογικός κύκλος διακρίνεται σε δύο φάσεις, τη θυλακική και την ωχρινική. Στην πρώτη φάση, κατά την οποία γίνεται η ωρίμανση του ωοθυλακίου, παράγεται κυρίως οιστραδιόλη, η οποία πορκαλεί αναγέννηση του ενδομητρίου που είχε αποβληθεί με την περίοδο. Το ενδομήτριο παχαίνει, αναπτύσσονται αδένες, με ευθεία διάταξη και αρτηριόλια επίσης με ευθεία διάταξη. Μετά την ωοθυλακιορρηξία δημιουργείται στην ωοθήκη το ωχρό σωμάτιο, το οποίο παράγει προγεστερόνη και λιγότερο οιστραδιόλη. Η προγεστερόνη αλλάζει την όψη του ενδομητρίου και το μετατρέπει σε εκκριτικό, προκειμένου να είναι πρόσφορο για την εγκατάσταση του γονιμοποιημένου ωαρίου. Ιδιαίτερα στο δεύτερο μισό της ωχρινικής φάσης, οι αλλαγές είναι εντονότερες στο δεύτερο μισό της ωχρινικής φάσης, καθώς το ενδομήτριο φθαρτοποιείται με τη διόγκωση των στρωματικών κυττάρων του ενδομητρίου