1. ЛЕКЦ №7
ОЙРОЛЦОО УТГАТАЙ ҮГ
1.
2.
3.
ОЙРОЛЦОО УТГАТ ХЭЛНИЙ НЭГЖҮҮД
БҮРДҮҮЛЭГЧ
СУДЛАХ АРГА

2. Ашиглах материал
А. Ном сурах бичиг
Бадамдорж Д. Орчин цагийн монгол хэлний утга судлалын үндэс.
УБ., 1997
Бат-Ирээдүй Ж. Монгол хэлний ойролцоо, эсрэг утгат хэлц үгийн
сан. УБ., 2007
Бат-Ирээдүй Ж. Монгол хэлний ойролцоо, эсрэг утгат үг, хэллэгийн
толь бичиг
Отгонсүрэн Д. Монгол хэлний найруулга зүй. УБ.,1975
Орчин цагийн монгол хэлний ойрлцоо утгат үгийн толь бичиг.
Китамура, УБ., 1998
Б. Бусад
http//en.wikipedia org/wiki/Mongolian language
www.india edu/~mongsoc/mong/language.htm
www.asuult.net
http //khelzasag

3. ОЙРОЛЦОО УТГАТАЙ ҮГ
ДУУДЛАГА БИЧЛЭГЭЭРЭЭ
ӨӨР, УТГААРАА ОЙРОЛЦОО
ХИЙГЭЭД ТУН АДИЛ ҮГ

4. БҮРДҮҮЛЭГЧ
Монгол
хэлний үг
харь хэлний
үг
Гадаад үг
хоорондоо
Бичгийн хэл
ярианы
хэлний
үгтэй
Утга
зохиолын хэл
ба нутгийн
аялгууны үг
Үг ба
холбоо үг
Дан үг ба
хэлц хэллэг

5. машина
цав

6. БИЧГИЙН ХЭЛНИЙ
ҮГ ЯРИАНЫ
ХЭЛНИЙ ҮГ

7. УТГА ЗОХИОЛЫН ХЭЛНИЙ ҮГ НУТГИЙН
АЯЛГУУНЫ ҮГТЭЙ ОЙРОЛЦОО УТГАТАЙ
УТГА ЗОХИОЛЫН
ªГЛӨӨ
ОРОЙ
ОХИН
НУТГИЙН
АЯЛГУУНЫ
ӨРҮҮН /ОЙРАД/
АСХАН- ОЙРАД
БАСХАН-БУРИАД

8. ДАН ҮГ
ХОЛБОО
ҮГ
АНХААРАХ- АНХААРАЛ ТАВИХ
ҮХЭХ- НАС БАРАХ
МЭДЭХ-МЭДЭЖ АВАХ
ҮГ БА
НИЙЛМЭЛ
ҮГ
ДАН ҮГ
ХОРШОО
ҮГ
ТУС- АЧ ТУС, НЭМЭР ХАНДИВ
ЦЭМЦГЭР- ЦЭВЭР НЯМБАЙ,
НОМ- НОМ СУДАР

9. ДАН ҮГ
ХЭЛЦ
ХЭЛЛЭГ
ДАН ҮГ ӨВӨРМӨЦ
ХЭЛЦ
ДАН ҮГ ХЭВШМЭЛ
ХЭЛЦ
СҮРДЭХ- ҮХСЭН БУУРЫН ТОЛГОЙНООС
АМЬД АТ АЙХ
ЭВТЭЙ- ЦУВЖ ЯВСАН БАРНААС ЦУГЛАЖ
СУУСАН ШААЗГАЙ ДЭЭР
ХООСРОХ- МОДОО БАРИХ
ХОВОР –НҮДНИЙ ГЭМ
НАРИЙЛАХ- ХОРГОЛОО ТООЛОХ

10. ХОРШОО ҮГ = ӨВӨРМӨЦ ХЭЛЦ
АЙХ ЭМЭЭХ- СҮҮЛЭЭ ХАВЧИХ
ЭМХ ЗАМБАРААГҮЙ- ТЭМЭЭ ТУЙЛЧИХСАН ЮМ ШИГ
ХОВОР ХОМС- НҮДНИЙ ГЭМ
УЙЛАХ УНЖИХ- УСАН НҮДЛЭХ
ӨВӨРМӨЦ ХЭЛЦ = ӨВӨРМӨЦ ХЭЛЦ
НАЙМАН ЯСАНД ХЭЛХСЭН- ЯМААНЫ ГУРАВНҮДНЭЭС ГАРАХ-ӨВС ИДЭЖ, УС УУСАН ЮМ
ШИГ, ШҮДЭНЗНИЙ МОД ШИГ- ТАШААНД НЬ ТАШУУР
ӨЛГӨМӨӨР
НИЙЛЭМЖ ҮГ = НИЙЛЭМЖ ҮГ
ШАГНАЛ ХҮРТЭХ- ШАГНАЛ АВАХ
МОНГОЛ СУДЛАЛ- МОНГОЛЫН СУДЛАЛ
ХЭВШМЭЛ ХЭЛЦ = ХЭВШМЭЛ ХЭЛЦ
ААВЫН ХҮҮ АЛАГТАЙ ЦООГТОЙ
ХҮН БОЛГОН АДИЛГҮЙ
АРЫН МОД ӨНДӨРТЭЙ НАМТАЙ
ХҮЛЭГ БОЛГОН ЖОРООГҮЙ

11. ОЙРОЛЦОО УТГАТ ҮГ
ОРЛОХ
УБ ХОТ- УЛААНБААТАР
ТЭД ШАГНУУЛЛАА.- ТЭД ШАГНАЛ АВЛАА
ҮҮРЭГ
НАРИЙВЧЛАХ
НӨХӨР- ДОНО ХҮН, НИЙГМИЙН ХАРИЛЦААНЫ АЛБАН НЭРЛЭЛТ
НАЙЗ- ДОТНО ХҮН, ХУВИЙН ХАРИЛЦАНЫ АЛБАН БУС НЭРЛЭЛТ

12. ТОГЛОХ
ХУШУУРАХ, ХӨӨРӨХ
НҮҮХ
БУЦАХ
ТАРХАХ
ХОЛЦРОХ