ΕΝΟΤΗΤΑ 3η
Η ΕΚΡΗΞΗΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (1789-1794)
Το παλαιό καθεστώς: είναι η οργάνωση της γαλλικής κοινωνίας το 18ο αι.
Κοινωνικές
τάξεις
Κλήρος (0.5% του πληθυσμού), έχουν προνόμια, δεν πληρώνουν φόρους.
Ευγενείς (1,5% του πληθυσμού),
»
»
Τρίτη τάξη: (98% του πληθυσμού) α) πληρώνει το σύνολο των φόρων,
β) είναι αστοί, αγρότες, εργάτες, γ) οι συνθήκες ζωής επιδεινώνονται συνεχώς.
Α. Η πρώτη φάση της γαλλικής επανάστασης, Μάιος 1789- Αύγουστος 1792
► Ο βασιλιάς, Λουδοβίκος ΙΣΤ΄, συγκαλεί τη συνέλευση των τριών τάξεων και τους ανακοινώνει ότι θέλει
να επιβάλει νέους φόρους. Η Τρίτη τάξη αντιδρά και αυτοανακηρύσσεται Εθνική συνέλευση και κατόπιν
Συντακτική γιατί έχει σκοπό να δώσει σύνταγμα στη Γαλλία. Ο βασιλιάς θέλει να τους διαλύσει με στρατό.
► Ο λαός του Παρισιού ξεσηκώνεται και καταλαμβάνει τη Βαστίλη, που ήταν τόπος φυλάκισης και
βασανιστηρίων των αντιφρονούντων, και σύμβολο της απολυταρχίας (14 Ιουλίου 1789). Πολλές περιοχές
της υπαίθρου επαναστατούν.
► Η Συντακτική συνέλευση καταργεί τα φεουδαρχικά προνόμια και ψηφίζει τη Διακήρυξη των
Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη, βασισμένη στις αρχές του Διαφωτισμού (26 Αυγούστου
1789). Ο βασιλιάς αποδέχεται τις αποφάσεις της μετά την κατάληψη των ανακτόρων των Βερσαλιών από
τον επαναστατημένο λαό.
► Στη Συντακτική συνέλευση, που συνεχίζει τις εργασίες της, διαμορφώνονται τρία πολιτικά ρεύματα. Τα
ονόματά τους τα παίρνουν από τις θέσεις στις οποίες κάθονταν:
α) Η Δεξιά: οι συντηρητικοί, που επιθυμούν τη διατήρηση της μοναρχίας,
β) Το Κέντρο: οι μετριοπαθείς, που αποδέχονται τη μοναρχία αλλά θέλουν συμμετοχή των ευγενών και
μεγαλοαστών στη λήψη αποφάσεων (Βουλή),
γ) Η Αριστερά: οι προοδευτικοί, που θέλουν πολίτευμα σαν το αμερικανικό.
► Δημιουργήθηκαν πολιτικές οργανώσεις, οι λέσχες (Ιακωβίνοι, Κορδελιέροι, οι Γιρονδίνοι, οι ‘χωρίς
κιλότα’). Ο λαός ήταν σε επαναστατικό αναβρασμό.
► Η Συντακτική ψηφίζει Σύνταγμα το 1791. Το πολίτευμα που εγκαθιδρύει είναι η συνταγματική
μοναρχία. Γίνονται πολλές μεταρρυθμίσεις, όπως: αναγνωρίζεται δικαίωμα ψήφου σε όσους κατέχουν
περιουσία και πληρώνουν φόρους, οι κληρικοί ορίστηκαν λειτουργοί του κράτους και οφείλουν να
υπακούουν την πολιτεία. Εθνικοποιήθηκε η περιουσία του κλήρου. Την εκτελεστική εξουσία έχει ο
βασιλιάς με έξι υπουργούς. Η δικαστική εξουσία κηρύχθηκε ανεξάρτητη.
Αντιδρούν ο κλήρος και ο βασιλιάς.
Γίνονται νέες εκλογές την ίδια χρονιά και προκύπτει νέα Συνέλευση, η Νομοθετική.
2.
► Το επαναστατικόκαθεστώς κηρύσσει πόλεμο εναντίον της Αυστρίας και της Πρωσίας, γιατί αυτές ήρθαν
σε συνεννόηση με το βασιλιά και προετοίμαζαν πόλεμο για την επαναφορά της απολυταρχίας. Η
επανάσταση κινδύνεψε πολύ αλλά συνεχίζει πιο δυναμικά.
► Ο λαός καταλαμβάνει τα ανάκτορα του Κεραμεικού και ο βασιλιάς τίθεται υπό περιορισμό. Επικεφαλής
της εκτελεστικής εξουσίας τίθεται ο Δαντόν.
► Η Νομοθετική θεσπίζει καθολική ψηφοφορία, δηλ. πολιτικά δικαιώματα σε όλους τους άνδρες, δημεύει
τις περιουσίες των αριστοκρατών που διέφυγαν στο εξωτερικό και θεσπίζει το διαχωρισμό κράτους και
εκκλησίας.
Β. Η δεύτερη φάση της γαλλικής επανάστασης, Σεπτέμβριος 1792- Ιούλιος 1794
► Γίνονται εκλογές και προκύπτει καινούργια Συμβατική συνέλευση. Μεγαλύτερη επιρροή ασκούν οι
ορεινοί, μια πολιτική μερίδα ριζοσπαστικών που κάθονται στα πάνω έδρανα της αίθουσας συνεδριάσεων.
Με πρότασή τους η Συνέλευση καταργεί τη μοναρχία και εγκαθιδρύει για πρώτη φορά στην Ευρώπη την
αβασίλευτη δημοκρατία (1792). Υιοθετείται νέο ημερολόγιο. Έτσι αρχίζει το έτος Ι της Δημοκρατίας. Ο
βασιλιάς και η βασίλισσα φυλακίζονται και αποκεφαλίζονται (1793).
► Η Συμβατική αποφασίζει να συνεχίσει τον πόλεμο για την κατάκτηση εδαφών που θεωρούνταν γαλλικά.
Ο λαός βρίσκεται σε άθλια οικονομική κατάσταση. Ξεσπάν αντεπαναστατικές εξεγέρσεις.
► Η Συμβατική μετά από ασφυκτικές πιέσεις των ορεινών για να καταστείλει τις αντεπαναστατικές
ενέργειες συστήνει:
α) την Επιτροπή Δημόσιας
Σωτηρίας, με επικεφαλής τον
Ροβεσπιέρο,
β) την Επιτροπή Γενικής
Ασφάλειας,
γ) Επαναστατικά Δικαστήρια
► Οι Ορεινοί διατάζουν τη
σύλληψη
των
ηγετών
των
Γιρονδίνων που αντιδρούσαν στα
μέτρα
αυτά.
Εγκρίνεται
το
σύνταγμα του έτους Ι (Ιούνιος 1793). Όσοι διαφωνούν θεωρούνται εχθροί της επανάστασης,
συλλαμβάνονται και με συνοπτικές διαδικασίες εκτελούνται. Στην περίοδο αυτή της Τρομοκρατίας
θανατώθηκαν περίπου 40.000 ύποπτοι για αντεπαναστατική δράση. Η χριστιανική θρησκεία
αντικαταστάθηκε από τη λατρεία του Ανώτατου Όντος.
► Οι υπερβολές της Επιτροπή Δημόσιας Σωτηρίας προκάλεσαν αντιδράσεις. Η Συμβατική αποφάσισε τη
σύλληψη και εκτέλεση του Ροβεσπιέρου και 20 συνεργατών του (Ιούλιος 1794).
