สำหรับข้าราชการ

1. คุณธรรมสำ หรบั
ขำ้รำชกำร
โดย
พระอำจำรย์ธีรพิสิษฐ์ จนฺทสำโร
วัดชำกหมำก

2. คุณธรรมสำ หรบัขำ้รำชกำร
คณุธรรม + ขำ้รำชกำร
คุณธรรม แยกเป็น ๒ คำ คือ
คุณ + ธรรม

3. คุณ หมำยถึง ค่ำที่
มีอยู่ในแต่ละสิ่งอันเป็นที่
ตงั้แห่ง
ควำมยึดถือ
ธรรม หมำยถึง ระบบประพฤติปฏิบัติเพื่อควำม
ถูกต้องดีงำมในทุกขนั้ตอนแห่งวิวัฒนำกำรของชีวิต
(ท่ำนพุทธทำส)

4. ธรรม ๔ ควำมหมำย
๑. ธรรมชำติ (Nature)
๒. กฎของธรรมชำติ (Law of Nature)
๓. หน้ำที่ (Duty of Nature)
๔. ผลจำกกำรกระทำหน้ำที่
(Result)

5. Carter V. Good ให้ควำมหมำยของคำ ว่ำคุณธรรม
คือ คุณลักษณะที่
ดีงำม หรือพฤติกรรมที่
ปฏิบตัิจนเป็น
นิสัย และกำรที่
บุคคลไดก้ระทำ ตำมควำมคิด และ
มำตรฐำนของสงัคมในทำงควำมประพฤติและจริยธรรม

6. พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต) ให้ควำมหมำยของ
คำว่ำ คุณธรรม อย่ำงย่อๆ ในพจนำนุกรมพุทธศำสน์
ฉบับประมวลศัพท์ คือ ธรรมที่
เป็นคุณควำมดีงำม สภำพ
ที่
เกื้อกูล

7. คุณธรรม
หมำยถึง ธรรมชำติของควำมดี
ลกัษณะของควำมดี หรือสภำพของควำม
ดี ที่
มีอยู่ในตัวบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

8. ขำ้รำชกำร แบ่งออกเป็น ๓ คำ คือ
ขำ้ + รำชะ + กำร
ขำ้ในพจนำนุกรมฉบบัรำชบณัฑิตยสถำน
พ.ศ. ๒๕๒๕ มีควำมหมำย ๒ ประกำร คือ
๑. บ่ำว ไพร่
๒. สรรพนำมบุรุษที่
๓

9. รำชะ ในพจนำนุกรมฉบบัรำชบณัฑิตยสถำน
พ.ศ. ๒๕๒๕ มีควำมหมำยว่ำ พระเจำ้แผ่นดิน ผู้
ยิ่งใหญ่ในแผ่นดิน
กำร ในพจนำนุกรมฉบบัรำชบณัฑิตยสถำน พ.ศ.
๒๕๒๕ มีควำมหมำยว่ำ งำน

10. ขำ้รำชกำร จึงหมำยถึง ผูป้ฏิบตัิงำนถวำย หรือ
ปฏิบัติงำนเพื่อผลประโยชน์แห่งแผ่นดิน
คณุธรรม + ขำ้รำชกำร
ค่ำที่มีอยู่ในชีวิตของผู้ปฏิบัติงำนเพื่อ
แผ่นดินตำมธรรมชำติ

11. ศีลธรรมไม่กลับมา โลกาจะวินาศ

12. คุณธรรม ๔ ประกำร
เป็นคุณธรรมที่
พระบำทสมเด็จพระเจำ้อยู่หวัภูมิพลอ
ดุลยเดชมหำรำช ไดท้รงพระรำชทำนสำ หรบัคนไทย ในพระ
รำชพิธีบวงสรวงสมเด็จพระบุรพมหำกษตัริยำธิรำชเจำ้ ณ
มณฑลพิธีท้องสนำมหลวง เมื่
อวันจันทร์ที่
๕ เมษำยน พ.ศ.
๒๕๒๕ เนื่องในวโรกำสเฉลิมฉลอง
กรุงรตันโกสินทร์ มีอำยุครบ ๒๐๐ ปี

13. “...คุณธรรมที่
ทุกคนควรจะศึกษำและน้อมนำ มำปฏิบตัิมี
อยู่ ๔ ประกำร
ประกำรแรก คือ กำรรกัษำควำมสจั ควำมจริงใจต่อ
ตัวเองที่
จะประพฤติปฏิบัติแต่สิ่งที่
เป็นประโยชน์และเป็น
ธรรม

14. ประกำรที่
๒ คือ กำรรูจ้กัข่มใจตนเอง ฝึกฝนจิตใจ
ตนเองให้ประพฤติปฏิบตัิอยู่ในสจัควำมดีนนั้
ประกำรที่
๓ คือ กำรอดทน อดกลั้น และอดออม ที่
จะไม่
ประพฤติล่วงควำมสจัสุจริตไม่ว่ำจะดว้ยเหตุประกำรใด

15. ประกำรที่
๔ คือ กำรรู้จักละวำงควำมชั่ว
ควำมทุจริต
และรู้จักสละประโยชน์ส่วนน้อยของตนเพื่อประโยชน์ส่วน
ใหญ่ของบำ้นเมือง
คุณธรรม ๔ ประกำรนี้ถำ้แต่ละคนพยำยำมปลูกฝัง
และบำรุงให้มีควำมเจริญงอกงำมขึ้น โดยทั่ว
กนัแลว้จะช่วยให้
ประเทศชำติบังเกิดควำมสุขควำมร่มเย็นและมีโอกำสที่
จะ
ปรับปรุงพัฒนำให้มั่นคงก้ำวหน้ำต่อไปได้ดั่ง
ประสงค์...”

16. คุณสมบตัิของขำ้รำชกำร ๕ ประกำร
๑. ศรัทธำ เชื่อมั่น
ในกำรปฏิบัติหน้ำที่
รำชกำร
๒. กำรยึดมั่น
ในประโยชน์รวมของแผ่นดิน
๓. รบัผิดชอบ
๔. ทำหน้ำที่
เพื่อหน้ำที่
๕. สำ เร็จทันกำร

17. ๑. ศรัทธำ เชื่อ
มั่นในกำรปฏิบตัิ
หน้ำที่
รำชกำร

18. ๒. กำรยึดมั่นในประโยชน์รวม
ของแผ่นดิน

19. โลกบำล ๒
๑. หิริ ควำมละอำยต่อบำป
๒. โอตตปัปะ ควำมสะดุง้กลวัต่อบำป

20. อคติ ๔
๑. ฉนัทำคติ ลำ เอียงเพรำะรกัใคร่กนั
๒. โทสำคติ ลำ เอียงเพรำะไม่ชอบกนั
๓. โมหำคติ ลำเอียงเพรำะเขลำ
๔. ภยำคติ ลำ เอียงเพรำะกลวั

21. ๓. รบัผิดชอบ

22. สปัปรุิสธรรม ๗
๑. ธัมมัญญุตำ ควำมเป็นผูรู้จ้กัเหตุ
๒. อตัถญัญุตำ ควำมเป็นผูรู้จ้กัผล
๓. อตัตญัญุตำ ควำมเป็นผูรู้จ้กัตน
๔. มัตตญัญุตำ ควำมเป็นผูรู้จ้กัประมำณ

23. สปัปรุิสธรรม ๗ (ต่อ)
๕. กำลญัญุตำ ควำมเป็นผูรู้จ้กักำล
๖. ปริสญัญุตำ ควำมเป็นผูรู้จ้กัประชุมชน
๗. ปุคคลปโรปรญัญุตำ
ควำมเป็นผูรู้จ้กัเลือกคบบุคคล

24. ๔. ทำหน้ำที่
เพื่อ
หน้ำที่

25. ของบ่ำว ตำมหลกัทิศ ๖
หน้ำที่
๑. ลุกขึ้นทำ งำนก่อนนำย
๒. เลิกกำรงำนทีหลงันำย
๓. ถือเอำแต่ของที่
นำยให้
๔. ทำ กำรงำนให้ดีขึ้น
๕. นำคุณของนำยไปสรรเสริญในที่
นนั้ๆ

26. ๕. สำ เร็จทนักำร

27. อิทธิบำท ๔
๑. ฉันทะ พอใจรักใคร่ในสิ่งนนั้
๒. วิริยะ เพียรหมั่น
ประกอบในสิ่งนนั้
๓. จิตตะ เอำใจฝักใฝ่ในสิ่งนนั้ไม่ว่ำงธุระ
๔. วิมังสำ หมั่น
ตริตรองพิจำรณำเหตุผล
ในสิ่งนนั้