eerste lesdag levensloopsychologie

1. LEVENSLOOP-
PSYCHOLOGIE
Ilse Mariën, CVO-SSH

2. LESDAG 1
Praktische uitleg
Wat is ontwikkelingspsychologie?
Babyfase

3. PRAKTISCHE AFSPRAKEN

4. Doel van het vak
• Inzicht verwerven in hoe ontwikkeling verloopt
• Inzichten kunnen toepassen in de dagelijkse omgang met
kinderen
• Aanbod van de organisatie kunnen optimaliseren vanuit
opgedane inzichten

5. Praktische afspraken
• 6 lesdagen: 9u25 tot 15u
• Boek is cursusmateriaal
• Powerpoint als ondersteuning

6. Beoordeling
• Paper tegen examen waarin je inzichten van de cursus
meeneemt naar eigen praktijk en vandaaruit
verbetervoorstellen doet: 1/3 van het totaal
• Schriftelijk examen om verworven kennis en verwerking te
toetsen

7. Paper
• Inhoud:
• Beschrijf kort een kind waar nu iets voor wat “kopzorgen” bij de
ouders: opvoeders zorgt
• Omschrijf de theoretische delen die je wil toepassen om dit gedrag
beter te begrijpen
• Schrijf een plan van aan pak uit (vanuit de theoretische inzichten)
om dit kind en opvoeders:ouders zich beter te laten voelen

8. Paper
• Max. 5 blz
• In te dienen ten laatste voor aanvang van het examen
• Doel: aantonen dat je opgedane inzichten kan koppel en
aan de opvoedingspraktijk

9. Inhoud
• Wat is ontwikkeling?
• Theoretische modellen
• Werken met ontwikkeling
• Babyfase
• Peuter
• Kleuter
• Lagere schoolkind
• Adolescentiefase
• Volwassenheid (bijkomende tekst)

10. WAT IS ONTWIKKELINGS-
PSYCHOLOGIE?
Inleiding
Belang van ontwikkeling
Wat is ontwikkeling?
Wat is psychologie?
Hoe ontstaat ontwikkeling?
Verschillende stromingen
Omgaan met ontwikkeling
Ontwikkelingsfasen
Ontwikkelingsgebieden

11. Inleiding
1. Belang van rekening houden met ontwikkeling
2. Wat is ontwikkeling?
3. Wat is psychologie?
4. Hoe ontstaat ontwikkeling?
5. Verschillende stromingen in
ontwikkelingspsychologie
6. Omgaan met ontwikkeling
7. Ontwikkelingsfasen
8. Ontwikkelingsgebieden

12. Belang van ontwikkeling
• babbelen
• bijleren
• een opbouw van vaardigheden en ervaringen die ons
latere functioneren beïnvloeden
• een verder bouwen op wat in de vorige levensfasen al
verworven, geleerd is

13. Wat is ontwikkeling?
• Ont-wikkeling is het veranderen van een structuur,
lichaam en geest
• een geleidelijke verandering die steeds verder gaat en
dus niet zich herhaalt, maar verder bouwt op wat al
“ontwikkeld” is

14. Wat is psychologie?
• de studie van het innerlijke leven van de mens
• Deeldisciplines

15. Hoe ontstaat ontwikkeling?
• Nature
• Nurture
• oxana malaya
• Zelfbepaling
• De gulden middenweg
• Oefening: geef een voorbeeld van “ontwikkeling” en
hoe de verschillende factoren daarin invloed
uitoefenen

16. Verschillende stromingen in
ontwikkelingspsychologie
• Psychodynamisch perspectief
• Behaviorisme
• Cognitivisme
• Evolutionair of ethologisch perspectief
• Contextueel of ecologisch perspectief
• Eclectisme

17. Omgaan met ontwikkeling
• Werken in de zone van naaste ontwikkeling
• Vygotsky
• http://www.youtube.com/watch?feature=endscreen&v=I9C
nZoFUlT0&NR=1
• Welbevinden en betrokkenheid
• welbevinden en betrokkenheid
• meetinstrument kind en gezin

18. Ontwikkelingsfasen
• Ongeboren baby, geboorte en pasgeborene
• Baby
• Peuter
• Kleuter
• Lagere school kind
• Adolescent
• Volwassenheid

19. Ontwikkelingsgebieden
• Lichamelijk
• Motorisch
• Zintuiglijk
• Socio-emotioneel
• Cognitief
• Taal
• Tekenen
• Spel
• School
• Seksueel
• Moreel
• Persoonlijkheid

20. ONTWIKKELINGSFASE 1:
BABY

21. Baby
Lichamelijke ontwikkeling
• Groeien
• Eten
• Slapen

22. Baby
Motorische ontwikkeling
• Van boven naar beneden, van binnen
naar buiten
• Kijkstadium (0-3mnd)
• Grijpstadium (3-6mnd
• Zitstadium (6-9mnd)
• Kruipstadium (9- 12 mnd)
• Loopstadium (12 -18 mnd)

23. Baby
perceptuele ontwikkeling
• Zien
• Perceptuele constantie
• diepteperspectief
• Horen
• Voelen
• Geur en smaak
• Stimulerende omgeving
• Oriënterend versus defensieve respons
• Stimulatie
• Gewenning

24. Baby
Seksuele ontwikkeling
• Kinderseksualiteit?
• Ontdekking eigen lichaam
• Huidcontact basisveiligheid
• Seksuele ontwikkeling volgens Freud
• Fasen waarin genot centraal staat en die op verschillende delen
van het lichaam gericht is
• Orale fase
• Anale fase
• Fallische fase
• Latentiefase
• Genitale fase
• Fixatie: indien in een bepaalde fase niet voldoende “bevrediging”
kan gevonden worden…

25. Baby – seksuele ontwikkeling
• Seksuele ontwikkeling bij de baby
• Directe behoeftebevrediging
• Pregenitaal niveau
• Orale fase
• Auto-erotisch gedrag

26. Babyfase
Socio-emotionele ontwikkeling
• Hechting en hechtingsgedrag
• Harlow –experiment
• Sensitieve responsiviteit
• Gehechtheidstheorie volgens Bowlby:
• gedragsregulerend systeem
• Intern werkmodel, het gehechtheidswerkmodel

27. Baby - Socio-emotionele ontwikkeling
• Gehechtheidspatronen
• strange situation test van Ainsworth
• Veilige hechting
• Onveilige hechting
• Vermijdend
• Afwerend
• gedesoriënteerd

28. Baby- Socio-economische ontwikkeling
• Vreemdenangst
• Transitioneel object
• Social referencing
• filmpje

29. Baby – cognitieve ontwikkeling
• Cognitieve ontwikkeling volgens Piaget
• Piaget vertelt...
• Zelfsturend proces
• Vier fasen:
• Sensori-motorische fase
• Piaget - sensorimotorische fase
• Pre-operationele fase
• Concreet operationele fase
• Formeel operationele fase
• Adaptatie – assimilatie - accommodatie
• filmpje
• oefening

30. Baby – cognitieve ontwikkeling
• Sensori-motorische fase
• handelen is denken
• Pasgeborene: reflexen combineren
• 1 mnd: Herhalen
• Primaire circulaire reacties
• 4- 8 mnd: relatie tussen handelen en effecten
• Secundaire circulaire reacties
• 8 -12 mnd: intentioneel handelen
• 12- 18 mnd: actief experimenteren
• 18 -24 mnd: Tertiair circulaire reacties

31. Baby – cognitieve ontwikkeling
• Sensorimotorische fase
• Vermogen tot mentale representaties
• Beginnend zelfbesef
• objectpermanentie

32. Baby - taalontwikkeling
• Taalbegrip versus taalproductie
• Huilen
• Prelinguale periode
• Vocaliseren
• vocaliseren
• Brabbelen
• Brabbelen, tweeling
• Vroeglinguale periode
• Eenwoord-zinnen
• eenwoordzinnen

33. Baby - spelontwikkeling
• Wat is spelen en spelontwikkeling?
• Spelen is activiteiten die kinderen met materialen en elkaar al
handelend, zich in rollen en situaties verplaatsend ondernemen.
• Spelen verandert naarmate kinderen ontwikkelen en spellen is
noodzakelijk voor de ontwikkeling
• Spelontwikkeling bij de baby
bewegingsspelletjes

34. Baby – persoonlijkheidsontwikkeling
• Erikson: psychosociale ontwikkeling
• Acht fases met eigen conflict dat (zo goed mogelijk) moet opgelost
worden
• Tijdens babyfase:
• vertrouwen versus wantrouwen
• Genderverschillen
• Ondanks kleine lichamelijke verschillen, verschil in benadering

35. Globaal overzicht baby en peuterperiode
Ontwikkelingstaken Kenmerkend gedrag opvoedingstaken
Fysiologische
zelfregulatie
Veilige hechting
Exploratie
Autonomie en
individualisatie
Voedingsproblemen
Slaapproblemen
Scheidingsangst
Angst voor vreemden,
donker, geluiden
Soepele verzorging,
sensitieve en
responsieve interactie;
beschikbaarheid, ruimte
en steun bieden