ΤΟ ΤΜΗΝΑ ΝΕΟΤΗΤΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗΣ ΣΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΑΚΟΜΗ ΕΝΑ ΤΕΥΧΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ¨ΡΩΜΝΙΟΣ¨. ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΩΡΑ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ¨ΡΩΜΝΙΟΣ¨ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΘΟΝΗ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ ΣΑΣ. ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Γραφεῖα Θεσσ/νίκης: Μοναστηρίου 225, Μενεμένη, 54628 τηλ: 2310552207, τηλεομοιότυπο: 2310552209 Γραφεῑα Ἀθηνῶν: Πανεπιστημίου 39, Στοά Πεσματζόγλου 10679, 5ος ὄροφος, τηλ.2106930355 http://www.enromiosini.gr/ http://www.romnios.gr/

1. Ὁδοιπορικό / Ὁ ὕμνος τῆς ἀγάπης, Ἁγίου Λουκᾶ, Ἀρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως & Κριμαίας
/ Ἡ φροντίδα τοῦ νοῦ καὶ τῆς ψυχῆς, Ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ / Ἡ Ἁγία Θεοδώρα, Βάστα
Μεγαλουπόλεως / Πολιτικὸς Γάμος -Ἐλεύθερη Συμβίωση, Πρωτοπρεσβυτέρου Ἐλευθερίου Χαβάτζα
/ Πνευματικὸς ὕμνος στὸν ἔρωτα καὶ στὴν ἀγάπη, Εἰρήνης Σιώμου / Ἀχιλλέας Ἀ. Παπακώστας
Ναύαρχος Π.Ν ἢ ἁπλὰ ὁ παππούς μου, Κοραλίας Τρικαλιώτη / Δημήτριος Ἀργυρόπουλος /
ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΤΑΤΖΗΣ Ἰωάννη Καραγιαννόπουλου / Πὼς μπορεῖς καὶ πιστεύεις στὸν Θεὸ, Ἰωάννη
Τρικαλιώτη / Οἱ Ἐμφανίσεις τῆς Παναγίας τὸ 1940 / Ταινιοπαρουσίαση: Τὸ Ξυπόλητο Τάγμα
ΤριμηνιαῖοΝεανικὸπεριοδικὸτοῦΚΕΝΤΡΟΥΕΝΟΤΗΤΟΣΚΑΙΜΕΛΕΤΗΣ-ΠΡΟΒΟΛΗΣΤΩΝΑΞΙΩΝΜΑΣ‘’ΕΝΩΜΕΝΗΡΩΜΗΟΣΥΝΗ’’
Τεῦχος 21-22
ΙΟΥΝΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2015
Ρωμνιός
ὁδοιπορικό
στὴ Μικρά Ἀσία

2. ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΝΕΟΤΗΤOΣ
IΔΙΟΚΤΗΤΗΣ-ΕΚΔΟΤΗΣ
«ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ»
ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΝΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΜΑΣ
Ἡ ἐπικοινωνία καί συνεργασία μέ νέους
εἶναι ἂμεση ἐπιθυμία καί ἐπιδίωξη τοῦ περιοδικοῦ μας.
Ἐλπίζουμε ὃτι θά ἀνταποκριθεῖτε κομίζοντας προτάσεις καί ἂρθρα.
Ρωμνιός
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
Ἰωάννης Καραμῆτρος - Πρόεδρος
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΛΗΣ - ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ
Κατσιαμάνης Δημήτριος
Βασίλας Μιχάλης
ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Κουρῆ Στυλιανὴ
Μιχαήλ Κατερίνα
Πρωτόπαππας Σπύρος
ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ
Παπαδόπουλος Γεώργιος,
Τσαλικίδου Μακρίνα,
Κουρῆ Ἀναστασία
ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ-ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ἀνανιάδης Γεώργιος
Γραμματεια «ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗΣ»
Αἰκατερίνη Δημοτζίκη
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ & ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ
Ἰωαννίδου Μαρία - Tηλ. 2310 552719
Καπετάνιου Ἀγγελικὴ - Tηλ. 210 5227967
«ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ»
ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΝΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΜΑΣ
Μοναστηρίου 225, 54 628 Μενεμένη-Θεσσαλονίκη,
Τηλ. 2310 55 2207, Τηλεμοιότυπο: 2310 55 2209
ISSN: 1792-9431
http://romnios.gr
e-mail: romnios@enromiosini.gr
http://www.enromiosini.gr
e-mail contact@enromiosini.gr

3. 2
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΟΥΛΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2015
Ὀρθόδοξη πίστη & βίωμα
36Ὁ ὕμνος τῆς ἀγάπης
Ἁγίου Λουκᾶ, Ἀρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως
& Κριμαίας
40 Ἡ φροντίδα τοῦ νοῦ καὶ τῆς ψυχῆς
Ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ
42 Ἡ Ἁγία Θεοδώρα, Βάστα Μεγαλουπόλεως
44 Πολιτικὸς Γάμος -Ἐλεύθερη Συμβίωση
Πρωτοπρεσβυτέρου Ἐλευθερίου Χαβάτζα
48Πνευματικὸς ὕμνος στὸν ἔρωτα καὶ στὴν ἀγάπη
Εἰρήνης Σιώμου
52Ἀχιλλέας Ἀ. Παπακώστας
Ναύαρχος Π.Ν ἢ ἁπλὰ ὁ παππούς μου
Κοραλίας Τρικαλιώτη
Μικρά Ἀσία
Ἀφιέρωμα
σ. 4-35 ὁδοιπορικό

4. 3
Ρωμνιός τεῦχος 21-22
Ἑλληνομνημοσύνη
Νεανικοὶ προβληματισμοί καὶ προκλήσεις
Ἀληθινὲς ἱστορίες ποὺ διδάσκουν
54Δημήτριος Ἀργυρόπουλος
57ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΤΑΤΖΗΣ
Ἰωάννης Καραγιαννόπουλος
58Πῶς μπορεῖς καὶ πιστεύεις στὸν Θεὸ
Ἰωάννης Τρικαλιώτη
60Οἱ Ἐμφανίσεις τῆς Παναγίας τὸ 1940
Ταινιοπαρουσίαση
62 Τὸ Ξυπόλητο Τάγμα

5. 4
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
Ἤ
δη πέρασε μία ἑβδομάδα ἀπὸ ἕνα
ταξίδι, τὸ ὁποῖο γιὰ πολλοὺς θεωρή-
θηκε ὡς ἐμπειρία ζωῆς. Καὶ νὰ σᾶς
ποῦμε τὴν ἀλήθεια, ἔτσι τὸ ἔχουμε καταχωρήσει
καὶ ἐμεῖς στὴ ρίζα τῆς καρδιᾶς μας.
Μιὰ ὁμάδα παιδιῶν, ἀπὸ ὅλη τὴν Ἑλλάδα,
ἕνωσαν τὴν καλή τους διάθεση καὶ τὴν ἁγνὴ
πρόθεσή τους νὰ προσφέρουν κάτι ὄμορφο ὁ
ἕνας στὸν ἄλλο. Ξέρετε, αὐτὸ δὲν τὸ συναντᾶς
εὔκολα στὶς ἡμέρες μας. Εἰδικὰ μάλιστα ὅταν ὁ
συνεκτικὸς δεσμὸς εἶναι Ο ΧΡΙΣΤΟΣ, τὸ ἀπόλυτο
παράδειγμα προσφορᾶς καὶ αὐτοθυσίας.
Κατὰ μία ἔννοια αὐτὸ ἀπὸ μόνο του εἶναι
ἕνα θαῦμα. Εἶστε ὁ καθένας καὶ ἡ καθεμία ξε-
χωριστὰ μία ἀπάντηση σὲ μία ἔγνοια καὶ μία
προσμονή, ἡ ὁποία ὑπῆρχε στὶς καρδιὲς πολλῶν
νέων καὶ ὄχι μόνο. Ποιὰ ἦταν αὐτὴ ἡ ἔγνοια,
ποιὸ ἦταν αὐτὸ τὸ ἐρώτημα; Μὰ φυσικὰ τὸ
ἂν ὑπάρχει ἀκόμη σήμερα στὴν πατρίδα μας
ζῶσα μαγιά, ζῶσα ἐλπίδα! Μία ἐλπίδα ἡ ὁποία
ἀναμένει τὴν κατάλληλη στιγμὴ νὰ ἀνθίσει καὶ
νὰ ἀποτελέσει τὴ βάση πάνω στὴν ὁποία θὰ
χτιστεῖ ἕνα νέο ὑγιὲς οἰκοδόμημα.
Ἦταν τόσο ὄμορφο νὰ βλέπει κανεὶς νέους
ἀνθρώπους, ὅπως ὅλη αὐτὴ ἡ ὄμορφη παρέα
μας, νὰ κάνουμε ὁ ἕνας ὑπομονὴ στὰ δύσκολα
σημεῖα τοῦ ἄλλου, νὰ τὸν ἀνέχεται, θα λέγα-
με, μὲ καθαρὰ Ἀγαπητικὴ διάθεση μέσα στὴν
καθημερινὴ κούραση. Οὕτως ἢ ἄλλως αὐτὸς
δὲν εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς σκοποὺς στὴν πνευμα-
τικὴ ζωή; Νὰ ἀγαπήσουμε ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, ὄχι
ἁπλὰ ἀνθρώπινα ἀλλὰ πνευματικά, νὰ βιώσουμε
ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερο τὸ ΙΝΑ ΩΣΙΝ ΕΝ!
Νὰ νιώσουμε μέσα ἀπὸ τὴν κοινὴ δράση καὶ
τὸν συγχρωτισμό, ὅτι μόνοι μας καὶ ἀδρανεῖς
εἴμαστε τίποτα, ἐνῷ ἑνωμένοι σὲ ἕνα σῶμα καὶ
δραστήριοι εἴμαστε καὶ τὰ πάντα εἲμαστε!
Ξέρετε, ἀκόμα καὶ ἡ ἴδια ἡ φύση ἀποδεικνύει
τὴ σημασία τῆς σύμπραξης καὶ τῆς συνεργασί-
ας. Τὸ ἀτσάλι γίνεται ἀτσάλι, ὅταν μέσα ἀπὸ
τὴν τριβὴ ὅλα τὰ μόριά του ἑνωθοῦν καὶ δεθοῦν
στὸ πύρωμα τῆς φωτιᾶς. Ἔτσι καὶ οἱ ἄνθρω-
ποι, ὅταν περνοῦν μέσα ἀπὸ τὸ πύρωμα τῆς
ὑπομονῆς, τῆς σύμπραξης καὶ τῆς ὑπακοῆς,
ὅταν προσπαθοῦν ἐν ΧΡΙΣΤΩι νὰ πετύχουν
ἕναν ὄμορφο σκοπό, τότε γίνονται ἕνα σῶμα
ἀτσαλένιο, ἔχουν κοινὴ πορεία καὶ στόχευση.
Ἔτσι προοδεύουν οἱ ἄνθρωποι ἀλλὰ καὶ οἱ κοι-
νωνίες καὶ μάλιστα ἡ πρόοδός τους δὲν εἶναι
μία πρόοδος μὲ ἀναφορὰ στὸν ὁριζόντιο κο-
σμικὸ ἄξονα τῆς κτίσεως, ἀλλὰ μία ἀνελικτικὴ
πορεία μὲ ἀναφορὰ στὸν κάθετο ἄξονα, στὴν
οὐρανοδρόμο κλίμακα, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ στὸν
Θεό, ἔχει δηλαδὴ Σωτηριολογικὸ περιεχόμενο.
Τί νὰ πρωτοθυμηθεῖ κανείς! Τὴν κοινή κούραση,
ἀλλὰ συγχρόνως τὰ μοναδικὰ χαμόγελα ὅλων
μας; Τὴν ταλαιπωρία καὶ τὴ χρονικὴ πίεση, ἀλλὰ
συγχρόνως τὶς γλυκύτατες φωνές; Τὰ τραγούδια
καὶ τὰ πειράγματα μέσα στὴν ἀνυπόφορη ζέ-
στη; Τὴ γενικότερη πίεση καὶ τὸν ὕπνο μέσα στὸ
λεωφορεῖο, ἀλλὰ καὶ τὴν κοινὴ προσευχὴ καθ’
ὁδόν; Περάσαμε ἀπὸ τόσα εὐλογημένα μέρη!
Πόσες ψυχὲς χάρηκαν καὶ ἀναθάρρησαν,
ὅταν μᾶς εἶδαν ἐκεῖ κοντὰ τους, μακάρι νὰ ξέ-
ραμε!!! Ὑπῆρξαν καὶ ψυχὲς ποὺ δὲν μᾶς εἶδαν,
ἀλλὰ ἔμαθαν τὴν ἄφιξή μας καὶ πῆραν μεγάλο
κουράγιο! Σκεφτεῖτε, ὅτι ἡ δική μας παρουσία
μπορεῖ νὰ ἦταν μία ἀπάντηση σὲ δικές τους
προσευχὲς νὰ συναντήσουν ἀνθρώπους μὲ
κοινὴ πίστη! Ξέρετε πόσο μεγάλη τιμὴ εἶναι
αὐτὸ γιὰ ὅλους μας;
Ὅλες αὐτὲς οἱ ἐμπειρίες καὶ τὰ βιώματα
ἦταν καθαρὰ συνισταμένη ἀφενὸς τῆς προ-
σευχῆς τῶν σεβαστῶν Πατέρων μας, οἱ ὁποῖοι
ματώνουν τὰ γόνατά τους στὴν κυριολεξία προ-
σευχόμενοι γιὰ νὰ ὠφεληθοῦμε ἐμεῖς, καὶ ἀφε-
τέρου τῶν καλῶν λογισμῶν ὅλων μας. Αὐτὸ εἶναι
ποὺ δημιούργησε τὸ ὄμορφο κλίμα, ἡ θυσία καὶ
ὁ καλὸς λογισμός. Ἡ Ἀγάπη ! Ἦταν ἡ στιγμὴ
ὅπου ἡ προσευχὴ γίνεται πραγματικότητα καὶ
κοινὸ βίωμα ὅλων μας, καθιστώντας μας ὅλους
μας ἀδέλφια!

6. 5
Καταλάβαμε ὅλοι τί σημαίνει ἐν Χριστῷ
ἀδέλφια! Κάνω Ἀγάπη στὸν πλησίον, ζῶ γιὰ
ἐκεῖνον, ζῶ νὰ τὸν στηρίζω, νὰ τοῦ συμπαρί-
σταμαι, νὰ τὸν φροντίζω, νὰ τὸν συμβουλεύω
μὲ γνώμονα τὴν Ἀγάπη και να τὸν προστατεύω
μέσα σὲ ἕνα πλαίσιο κοινῆς δράσης!
Ἔτσι τὰ ὁράματα, οἱ ἰδέες καὶ ἡ Πίστη γί-
νονται πραγματικότητα καὶ μένουν στὴν Ἱστο-
ρία, ὅταν ὅλοι μαζὶ συμπράττουν, ὁ καθένας
μὲ τὸν τρόπο του καὶ στὸν βαθμὸ ποὺ ἔχει τὴ
δυνατότητα. Χωρὶς δράση, χωρὶς θυσία, χωρὶς
κόπο καὶ ἀνάληψη προσωπικῆς εὐθύνης γιὰ τὴ
διεκπεραίωση μίας ἑκάστοτε προσπάθειας, ἡ
ὁποία ἔχει στὴν οὐσία της Τὸν Χριστό, τίποτα
δὲν μπορεῖ νὰ γίνει καὶ θὰ μένει ἁπλὰ ἕνα ἰδε-
ολογικὸ παραλήρημα.
Ὁ καθένας ἔχει χρέος νὰ φυλάει τὰ πνευ-
ματικὰ νῶτα τόσο τὰ δικά του, ὅσο καὶ τοῦ
ἀδελφοῦ του. Νὰ τὸν νοιάζει ἡ κατάσταση τοῦ
ἀδελφοῦ - συμπολεμιστῆ του, τὸ ἴδιο ὅσο τοῦ
ἑαυτοῦ του καὶ νὰ τὸν καλύπτει στὰ παραπτώ-
ματά του. Στὴν Ἑλλάδα τοῦ σήμερα, ὅπου οἱ
ναυτολόγοι τῆς γεέννης κάθε δευτερόλεπτο,
τὸ ὁποῖο περνάει ἀπεργάζονται τὸ κακό μας
μὲ κάθε δυνατὸ τρόπο, ἐμεῖς δὲν πρέπει νὰ μέ-
νουμε ἀδρανεῖς. Χριστιανὸς καὶ ἀδρανὴς εἶναι
δύο ἔννοιες ἀντίθετες. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ
ὁποῖοι στὴν κυριολεξία θέλουν τὸ κακό μας, τὸ
κακὸ καὶ τὴ δυστυχία αὐτῆς τῆς γενιᾶς ἀλλὰ καὶ
τῶν ὑπολοίπων. Εἶναι ἀμέτρητοι οἱ τρόποι τοὺς
ὁποίους μετέρχονται, ὥστε νὰ κερδίσουν τὶς
ψυχές μας. Εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀφήσουμε;
Ἔχουμε χρέος νὰ αὐξήσουμε μὲ κάθε τρόπο
ὅλες τὶς ὑγιεῖς φωνὲς ἀντίστασης.
Ἀνούσιες κι ἀνεγκέφαλες πορεῖες σὲ πε-
ζοδρόμια γεμάτες ἀγανάκτηση ὄχι μόνο δὲν
τελεσφοροῦν, ἀλλὰ εἶναι καὶ αὐτὲς ἕνα ἀπὸ τὰ
μέσα ἐλέγχου τῆς σκέψης μας.
Ἔχουμε ἕνα μοναδικὸ ὑπερόπλο, τὴν προ-
σευχή, τὴν ἀγάπη καὶ τὴ μαχητικότητα ὅλων τῶν
Ἁγίων, τῶν ἡρώων καὶ τῶν σοφῶν τῆς πίστεώς
μας, οἱ ὁποῖοι μεγαλούργησαν στὸν ροῦ τῆς
ἱστορίας καὶ ἔφθασαν νὰ γίνουν κατὰ χάριν
θεοί, πραγματώνοντας τὸ ἰδανικό τῆς οὐρα-
νοπολιτείας.
Ἡ ἁπλὴ ἐπαφὴ καὶ ὁ συγχρωτισμὸς εἶναι
μὲν ὄμορφα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μᾶς φέρνουν
κοντά, ἀλλὰ ἑδράζονται κυρίως στὸ συναίσθημα
τῆς ἀνθρώπινης φύσεως. Εἶναι ἡ βάση γιὰ ἕνα
ταξίδι ποὺ ὁδηγεῖ σὲ κάτι ἀνώτερο καὶ πολὺ
ὀμορφότερο, μία ἀναζήτηση τοῦ οὐρανοῦ
γεμάτη δράση. Ἐκεῖ εὑρίσκεται ἡ ἐντελέχεια,
στὸ σημεῖο ὅπου τὰ λόγια καὶ οἱ ἰδέες γίνονται
πράξη καὶ μετὰ κοινὸ κτῆμα ὅλων. Χωρὶς αὐτὸ
τὸ παραπέρα σημεῖο ὁ ἁπλὸς συγχρωτισμὸς κα-
θίσταται ἕνα ἁπλὸ κοινωνικὸ - κοσμικὸ γεγονός.
Ξέρετε, ὁ καλὸς λογισμὸς γιὰ τὴν κοινὴ δρά-
ση εἶναι τὸ Α καὶ τὸ Ω, γιὰ νὰ εὐοδωθεῖ ὁ καλὸς
ἀγώνας ! Μία καλὴ σκέψη ποὺ μπορεῖ νὰ κάνει
ὁ ἕνας γιὰ τὸν ἄλλο ἰσοδυναμεῖ μὲ προσευχὴ
γιὰ τὸν ἀδελφό του!
Καὶ τελικὰ, ὅπως ἀποδεικνύεται, ἡ πράξη
εἶναι καὶ αὐτὴ ἡ ἴδια μία προσευχή. Ἡ συνεργα-
σία καὶ ἡ κοινὴ προσπάθεια εἶναι προσευχή. Οἱ
ἰδέες καὶ οἱ προτάσεις, ἂν δὲν γίνονται πράξη,
πεθαίνουν. Ἂν ὅμως γίνουν οἱ ἰδέες πράξεις ἀπὸ
ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιλέξουν τὸ δρόμο τῆς
προσφορᾶς, τότε μένουν αἰώνια.
Αὐτὸ τὸ βίωμα, αὐτὸ τὸ πύρωμα τῆς ψυχῆς
γιὰ προσφορά, στὴν Ἑνωμένη Ρωμηοσύνη ἔχει
τὴ δική του μοναδικὴ θέση, εἶναι ἡ κινητήριος
δύναμη γιὰ ὅλες τὶς δράσεις μας.
Ὅπως θὰ ἔλεγε ὁ Ἴωνας Δραγούμης: ΟΣΟΙ
ΟΙ ΖΩΝΤΑΝΟΊ προσέλθετε εἰς τὸν ἀγῶνα ὅλοι
ἐσεῖς ποὺ ὁ Παλαμᾶς θεωρεῖ ΔΙΑΛΕΧΤΟΥΣ ΤΗΣ
ΑΡΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΚΡΙΒΟΓΙΟΥΣ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ!
Ἕνα μεγάλο Εὐχαριστῶ γιὰ τὸ μονα-
δικὸ δῶρο τὸ ὁποῖο μᾶς κάνατε!
Νικόδημος Καλλιντέρης
Γεώργιος Ρούντας
ὁδοιπορικό

7. 6
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
ὁδοιπορικό
στὴ
Μικρά Ἀσία
Παρασκευὴ 24 Ἰουλίου 2015
Στὰ βήματα
τῶν Ἁγίων τῆς Ἰωνίας καὶ τῆς Πισιδίας
Τὴν Παρασκευὴ 24 Ἰουλίου 2015, μὲ τὶς
εὐχὲς καὶ εὐλογίες τοῦ Μητροπολίτη Πισιδίας
καὶ Ἐξάρχου Σίδης καὶ
Ἀτταλείας σεβ. Σωτη-
ρίου καὶ τὴν παραίνε-
ση ἁγιορειτῶν πατέ-
ρων, 64 νέοι ἡλικίας
18-35 ἐτῶν, ἀπὸ διά-
φορα μέρη τῆς Ἑλλά-
δας (Ἀγρίνιο, Κόνιτσα,
Ἰωάννινα, Λάρισα, Τρί-
καλα, Ἄργος, Ἀθήνα
καὶ Θεσσαλονίκη), τα-
ξίδεψαν ἄλλοι ἀεροπορικῶς, ἄλλοι μὲ πούλμαν,
ἄλλοι μὲ δικά τους μέσα καὶ συναντήθηκαν στὸ
λιμάνι τοῦ Πειραιᾶ. Προορισμὸς ἦταν ἡ γῆ τῶν
προγόνων τους, ἡ ἄλλη «Ἑλλάδα» πέραν τοῦ
Αἰγαίου, ἡ ἀνεπανάληπτη Μικρὰ Ἀσία.
Ἡ ἐπιβίβαση στὸ καράβι ξεκίνησε τὸ βράδυ
στὶς 21.00 μὲ προορισμὸ τὴ Χίο. Στὸ πλοῖο
ἔγιναν οἱ πρῶτες γνω-
ριμίες ὅσων δὲν γνω-
ρίζονταν ἤδη μεταξύ
τους, ἔσπασε ὁ πάγος,
ἄρχισαν νὰ ἀναφαίνο-
νται τὰ κοινὰ ἐνδιαφέ-
ροντα. Πολὺ σύντομα
βγῆκαν τὰ ὄργανα
(κανονάκι, λαγοῦτο,
κιθάρα, κλαρίνο, του-
μπερλέκι, ἀκορντεὸν)

8. 7
καὶ οἱ μικρασιατικοὶ σκοποί μᾶς μετέφεραν
νοερὰ στὴ γῆ τῆς Ἰωνίας. Οἱ ὑπόλοιποι συ-
νταξιδιῶτες μας στὴν
ἀρχὴ δειλὰ δειλὰ κι ἀργό-
τερα χαρωπά, ἄρχισαν νὰ
συμμετέχουν στὰ εὔθυμα
τραγούδια μας. Δύο κέικ
μὲ μπόλικα κεράκια ἦταν
ἀρκετὰ γιὰ νὰ εὐχηθοῦμε
στοὺς δύο συνταξιδιῶτες
μας ποὺ εἶχαν τὰ γενέ-
θλια τους! Τὸ κλίμα ἦταν
τόσο ὡραῖο ποὺ κανένας
δὲν ἤθελε νὰ κοιμηθεῖ
παρ’ ὅλο ποὺ ἡ ὥρα ἦταν
ἀρκετὰ περασμένη πιά…
-Ἀπὸ ποῦ εἶστε, μᾶς
ρώταγαν οἱ συνεπιβάτες!
Ἀπὸ χορωδία;
Τόσο μελωδικὲς ἦταν
οἱ φωνές μας, ἀλλὰ καὶ τὰ
πρόσωπα ἔλαμπαν ἀπὸ τὴ
θεάρεστη ἀποστολή μας.
Τὸ προσκύνημα στοὺς
ναοὺς τῆς Μ. Ἀσίας καὶ τὴν ἐπίσκεψη στὰ
μαρτυρικὰ μέρη τῶν προγόνων μας.
-Εἴμαστε ἀπὸ πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδας,
μιὰ μεγάλη παρέα ποὺ μᾶς συνδέουν κοινὲς
ἀξίες, ἡ ἀγάπη γιὰ τὴν πατρίδα, τὴν ἱστορία
μας, τὸν πολιτισμό μας ποὺ διαδόθηκε ὅπου
γῆς, ὁ κοινὸς ἀγώνας καὶ οἱ ἀνησυχίες γιὰ τὸν
τόπο μας, ἀλλὰ καὶ ἡ διατήρηση τῆς παράδο-
σης τοῦ Ἔθνους μας. Μὰ πάνω ἀπ’ ὅλα μᾶς
συνδέει ἡ ἀγάπη γιὰ τὸν Χριστό. Γι’ αὐτὸ μᾶς
βλέπετε τόσο χαρούμενους. Γνωρίζουμε πολὺ
καλὰ ὅτι μόνο ὁ Χριστὸς καὶ ἡ Παναγία Τριάς
μᾶς κάνει ἐλεύθερα νὰ αἰσθανόμαστε παρὰ
τὶς δυσκολίες ποὺ περνᾶ ὁ τόπος μας καὶ ἔτσι
ἡ δύναμη τῆς ἑνότητας μεγαλώνει.
Μὲ δυὸ λόγια «Ἑνωμένη Ρωμηοσύνη!»
Στὶς 3.30 τὰ ξημερώματα τοῦ Σαββάτου,
25/7ου, εἴχαμε φτάσει στὴ Χίο. Τὴν ὥρα ἐκείνη
στὸ νησὶ λειτουργοῦσαν ἀρκετὰ μπαράκια
γεμάτα μὲ νεολαία, ἐθισμέ-
νοι στὴ μέθη τῶν κοσμικῶν
συνηθειῶν, ἀλλὰ κάποιοι
«τρελοὶ» ἐπέμεναν ρωμαί-
ικα!
Ὁ πατὴρ Ἰωάννης
Μουσᾶς, προϊστάμενος
τοῦ ναοῦ, ἀπὸ πολὺ νωρὶς
μᾶς περίμενε γιὰ ὄρθρο
καὶ Θεία Λειτουργία στὸν
Ἱερὸ Μητροπολιτικὸ Ναὸ
τῶν Ἁγίων Βικτώρων, ποὺ
ἀποτελεῖ τὸ ἐθνικὸ σύμβο-
λο τοῦ εὐσεβοῦς Χιακοῦ
λαοῦ καὶ τὴν πνευματικὴ
κολυμπήθρα τοῦ ἐθνικοῦ
ἀναβαπτισμοῦ τῶν ἁπα-
νταχοῦ τῆς Γῆς Χίων, τοὺς
ἁγίους Βίκτωρες. Ἔτσι ἔχει
καθιερωθεῖ ἀπὸ τὴν τοπικὴ
κοινωνία, ἀλλὰ πρόκειται
γιὰ τὸν ναὸ τῶν ἁγίων
Μηνᾶ Βίκτωρος καὶ Βικεντίου, τοὺς πολιού-
χους τοῦ νησιοῦ.
Ἐδῶ στὶς 7 Νοεμβρίου 1876 εἶχε καρεῖ ὁ
κατὰ κόσμον Ἀναστάσιος Κεφαλάς, ὁ μετέ-
πειτα θαυματουργὸς ἃγιος Νεκτάριος Μη-
τροπολίτης Πενταπόλεως, λαμβάνοντας τὸ
ὄνομα Λάζαρος, ἐνῷ στὶς 15 Ἰανουαρίου
1877 χειροτονήθηκε Διάκονος λαμβάνοντας
τὸ ὄνομα Νεκτάριος. Μέχρι σήμερα φυλάσσε-
ται ἀρχιερατικὴ στολὴ τοῦ ἁγίου Νεκταρίου
ὡς πολύτιμος πνευματικὸς θησαυρὸς ποὺ ὅλοι
προσκυνήσαμε. Ἐπίσης προσκυνήσαμε καὶ
τμῆμα τοῦ ἱεροῦ λειψάνου τοῦ πρωτομάρτυ-
ρος τῆς νήσου Χίου, τοῦ ἁγίου Ἰσιδώρου, ποὺ
φυλάσσεται μέσα σὲ λειψανοθήκη.
Παρὰ τὶς λίγες ὧρες ὕπνου στὸ πλοῖο, οἱ
ὁδοιπορικό

9. 8
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
ψάλτες μας ἀπέδωσαν καλλικέλαδα τὸν κανόνα
τῆς ἁγίας Ἄννης, ποὺ ἑορτάζαμε τὴν ἡμέρα
ἐκείνη. Ὅμως λίγο πρὶν τὴν ἔναρξη τῆς Θείας
Λειτουργίας ἀναγκαστήκαμε νὰ σπεύσουμε
στὸ λιμάνι τῆς Χίου πρὸς μεγάλη ἀπογοήτευ-
ση τοῦ πατρὸς Ἰωάννη, ποὺ σπάνια εἶχε τὴν
εὐκαιρία νὰ λειτουργεῖ συνοδευόμενος ἀπὸ
ἕναν τέτοιο χορό.
Τὸ καραβάκι ἀπὸ Χίο γιὰ Τσεσμὲ ξεκίνησε
ἀκριβῶς στὶς 8.00 π.μ. Δύο πανέμορφα κοπά-
δια νεαρῶν δελφινιῶν μᾶς συνόδευσαν ἒνθεν
κἀκεῖθεν τοῦ πλοίου στὸ μεγαλύτερο μῆκος
τῆς διαδρομῆς. Οἱ φωτογραφικὲς μηχανὲς
ἄστραψαν, τὸ κέφι ἦταν στὸ κατακόρυφο, ὁ
γλυκὸς ἦχος ἀπὸ τὸ κανονάκι, τὴν κιθάρα, τὸ
οὔτι καὶ τὸ ἀκορντεὸν ἔσμιξε μὲ τὴν ἁλμύρα
τοῦ Αἰγαίου.
Μετὰ ἀπὸ μιὰ μικρὴ ἀναμονὴ στὸ τελω-
νεῖο τοῦ Τσεσμὲ πατήσαμε στὴ γῆ τῆς Ἰωνίας
φορτωμένοι μὲ δῶρα ποὺ προορίζονταν γιὰ
τοὺς ὀρθόδοξους ἀδελφούς μας. Καθαρὰ
κεριὰ καὶ εἰκόνες μᾶς
φαίνονταν ἀνάλαφρα !
Πόσο οἰκεῖο φαινόταν τὸ
τοπίο καὶ πόσο ὅμοιο μὲ
αὐτὸ ποὺ ἀφήσαμε πίσω
μας ! Ὁ ξεναγός μας, ὁ
θρυλικὸς Ἀλέκος, περί-
μενε ἤδη, ἐνῷ τὸ πηγαῖο
χιοῦμορ καὶ o ἐπαγγελ-
ματισμός του μᾶς προ-
ϊδέαζε γιὰ τὸ τί μέλλει
γενέσθαι. Ἀπὸ ἐκείνη τὴ
στιγμὴ ἔγινε ἀχώριστος
συνοδός, βοηθὸς καὶ φί-
λος Ρωμηὸς !
Πρώτη στάση στὸν
ἀνακαινισμένο μητρο-
πολιτικὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου
Χαραλάμπους Κρήνης
(Cesme). Ὁ ναὸς αὐτὸς εἶναι ὁ μεγαλύτερος
τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας μετὰ τὴν Ἁγιὰ-
Σοφιὰ μὲ μῆκος 40μ. καὶ πλάτος 19μ.. Θύμιζε
πρωτοβυζαντινοὺς ναοὺς καὶ ἦταν τρίκλητη
βασιλικὴ μὲ 24 κίονες ἀπὸ κόκκινο μάρμαρο. Τὸ
βόρειο κλίτος ἦταν ἀφιερωμένο στὴν Παναγία
καὶ τὸ νότιο στὸν Ἃγ. Στέφανο. Ἐλάχιστες ἀπὸ
τὶς ἁγιογραφίες της ποὺ κάλυπταν ὅλο τὸ ναὸ
ἔχουν διασωθεῖ, ἐνῷ τὸ τέμπλο ποὺ δὲν σώζεται
ἦταν κατασκευασμένο ἀπὸ τὸν τηνιακὸ γλύπτη
Ἰωάννη Χαλεπᾶ (πατέρα τοῦ Γιαννούλη Χαλεπᾶ).
Ἐδῶ στοιβάχτηκαν χιλιάδες γυναικόπαιδα
τὸν Σεπτέμβρη τοῦ 1922 περιμένοντας τὰ

10. 9
ὁδοιπορικό
πλοῖα ποὺ θὰ τοὺς
μετέφεραν στὴν ἄλλη
πλευρὰ τοῦ Αἰγαίου.
Ψάλλαμε χαμηλόφω-
να τὸ τροπάριο τοῦ
Ἁγίου καὶ ἀμέσως ξε-
κινήσαμε γιὰ τα Ἀλά-
τσατα, μιὰ κωμόπολη
ὅπου στὸ κέντρο της
διατηροῦνται πάρα
πολλὰ κτίσματα
ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῶν
Ἑλλήνων. Ἔκπληκτοι
περπατήσαμε στὰ
γραφικὰ δρομάκια
της μὲ τὴν αἴσθηση
ὅτι εἴμαστε σὲ κά-
ποιο ἑλληνικὸ νησί.
Ἐκεῖ ὑπάρχουν καὶ
ἐκκλησίες, ἡ ΠΑΝΑΓΙΑ
καὶ ὁ ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Ἡ νέα πόλη πανέμορφη
κι αὐτή.
Ἐπισκεφτήκαμε τὸν ναὸ τῶν Εἰσοδίων τῆς
Θεοτόκου ποὺ εἶναι τζαμὶ ἀλλὰ μὲ ἀνακαι-
νισμένο τὸ τέμπλο. Τὸ μαρμάρινο αὐτὸ ἀρι-
στούργημα, μὲ χρυσὰ ἀνάγλυφα καὶ ὁλόφωτες
παραστάσεις, ὁ χρόνος δὲν κατάφερε νὰ τὸ
ἐξαλείψει. Κρυβόταν ὃμως ἀπὸ μιὰ πελώρια
βελούδινη κουρτίνα, ὥστε νὰ
μὴ θυμίζει στοὺς προσκυνητὲς
τῆς περιοχῆς τὸ παρελθὸν τοῦ
ναοῦ.
Ἀρχιτέκτονας τοῦ ναοῦ, ποὺ
οἰκοδομήθηκε τὸ 1833, ἦταν ὁ
γνωστὸς Σμυρνιὸς Ἐμμανουὴλ
Καλονάρης. Τὸ 1838 ὁ περίβο-
λος τοῦ ναοῦ στρώθηκε ὅλος
μὲ μικρὰ ἄσπρα καὶ μαῦρα βό-
τσαλα ποὺ σχημάτιζαν διάφορα
σχέδια. Τμῆμα τοῦ περιβόλου
σώζεται μέχρι σήμερα μὲ τὸν
δικέφαλο ἀετὸ καὶ τὴ χρονολο-
γία κατασκευῆς. Τὸ θαυμάσιο
μαρμάρινο τέμπλο ποὺ κοσμεῖ

11. 10
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
τὸν ναὸ κατασκεύασε ὁ Τηνιακὸς Ἰωάννης Χα-
λαπᾶς (ἢ Χαλεπᾶς καὶ πατέρας τοῦ Γιαννούλη)
τὸ 1874, σὲ ρυθμὸ ἀνάμεικτο, μὲ πολλὰ νεο-
κλασσικίζοντα καὶ μπαρὸκ στοιχεῖα. Τὸ κόστος
τοῦ τέμπλου ἀνῆλθε στὸ ὑπέρογκο γιὰ ἐκείνη
τὴν ἐποχὴ ποσὸ τῶν 710 λιρῶν, ἐνῷ ἡ ἁγιογρά-
φηση ἔγινε ἀπὸ τὸν μεγάλο Καλύμνιο ζωγράφο
Σακελλάριο Ἀ. Μαγκλῆ.
Στὸν ναὸ προσήλθαμε χωρὶς ὑποδήματα
καὶ προσευχηθήκαμε χαμηλόφωνα! Ἀποχωρώ-
ντας, μιὰ ἔκπληξη μᾶς περίμενε στὸν αὐλόγυ-
ρο τοῦ ναοῦ. Ἕνας κρητικὸς στὴν καταγωγὴ
συνοδοιπόρος μας βρῆκε ἕναν ἡλικιωμένο
τουρκοκρητικὸ ποὺ ἦταν φίλος μὲ
τὸν παππού του! Ὁ τουρκοκρητικὸς
θυμόταν τὰ ἑλληνικὰ ποὺ μιλοῦσε ἀπὸ
παιδὶ καὶ δὲν εἶχε χάσει τὴν ικανότη-
τά του νὰ φτιάχνει μαντινάδες! Ἐπὶ
τόπου μᾶς εἶπε μερικὲς καὶ μάλιστα
διαγωνίστηκε σὲ ὀμορφιὰ καὶ ταχύτη-
τα τὸν συνοδοιπόρο μας ἀφήνοντάς
μας ὅλους ἄναυδους!
Συνεχίσαμε για Βουρλά, ὃπου
πρὶν τὴν ἀνταλλαγὴ τῶν πληθυσμῶν
κατοικοῦσαν 35.000 Ἕλληνες περί-
που. Ἐπισκεφτήκαμε τὸ σπίτι τοῦ
Σεφέρη, ποὺ σήμερα εἶναι ἕνας πα-
νέμορφος μικρὸς χῶρος ἔκθεσης καὶ
τέχνης.
Τὰ Βουρλὰ ἦταν ἀρχικὰ ἡ περιοχὴ τῆς Ἰω-
νικῆςς πόλης τῶν Κλαζομενῶν, πατρίδα τοῦ
φιλοσόφου Ἀναξαγόρα καὶ πιθανῶς τὸ ἀρχαιό-
τερο τακτικὰ χρησιμοποιημένο λιμάνι
στὸν κόσμο.
Πρὶν φτάσουμε στὴν Ἱεράπολη,
περάσαμε τὸν «Μαίανδρο Ποταμὸ»
ποὺ σχηματίζει ἀρχαιοελληνικοὺς
μαιάνδρους! Λίγο πιὸ κάτω εἴδαμε
ἕνα κάστρο, τὸ ὁποῖο χρησίμευε ὡς
παρατηρητήριο γιὰ τὴν παρακολού-
θηση τῶν ἐπιδρομῶν τῶν Ἀράβων καὶ
Σελτζούκων.
Τὰ ἐρείπια τῆς ἀρχαίας πόλης
τῆς Ἱεράπολης τῆς Φρυγίας βρίσκο-
νται στὴν ἐπαρχία τοῦ Denizli, κοντὰ
στὴ σύγχρονη πόλη Παμούκαλε. Ἡ
Ἱεράπολη εἶναι ἕνα θαυμαστὸ ἀξιοθέατο σὲ
ἄριστη κατάσταση, ποὺ συνδυάζει ἕνα μονα-
δικὸ φυσικὸ τοπίο μὲ μιὰ ἐντυπωσιακὴ ἀρχαία
πόλη.

12. 11
ὁδοιπορικό
Ἐπισκεφτήκαμε τὴν πόλη καὶ τὸ περίφημο
θέατρο καὶ καταλήξαμε στὸ πιὸ ψηλὸ σημεῖο
τοῦ λόφου. Ἐκεῖ οἱ ξεναγοὶ μᾶς εἶπαν πώς ἐδῶ
εἶναι ὁ τόπος μαρτυρίου τοῦ
Ἁγίου καὶ Ἀποστόλου Φιλίππου
καὶ ὁ χῶρος ταφῆς του. Τὸ 1204
τὰ ὀστᾶ τοῦ Ἁγίου μοιράστη-
καν σὲ διάφορα μέρη, ὅπως στὸ
Πατριαρχεῖο στὴν Κωνασταντι-
νούπολη, σὲ μοναστήρια, ἐνῷ
τὸ κεφάλι σώζεται στὴν Κύπρο
μας. Σὲ κλίμα κάπως φορτισμέ-
νο, ἀκριβῶς σὲ ἐκεῖνο τὸ σημεῖο
ψάλλαμε τὸ ἀπολυτίκιο τοῦ Ἁγί-
ου καθὼς καὶ ἄλλα ὅπως τῶν ἁγί-
ων Ἰωακεὶμ καὶ Ἄννης ποὺ ἦταν
ἡμερομηνία μνήμης, ἀλλὰ καὶ
τοῦ ἁγίου Νικολάου.
Κατηφορίσαμε πρὸς τὸ μοναδικῆς ὀμορ-
φιᾶς καὶ σπάνιο γεωλογικὸ φαινόμενο ποὺ
δημιουργεῖται ἀπὸ τὴ ροὴ τῶν ἀσβεστούχων
ὑδάτων ποὺ ἀναβλύζουν στὴν περιοχὴ καὶ δι-
αμορφώνουν πολλὰ ἐπίπεδα καὶ λευκὲς λίμνες.
Πρόκειται γιὰ ἀποθέσεις ἱζημάτων
ποὺ δημιουργοῦν αὐτοὺς τοὺς «πύρ-
γους ἀπὸ βαμβάκι» καὶ ἐκεῖ ὀφείλει τὴ
σύγχρονη τουρκικὴ ὀνομασία της Πα-
μούκαλε (= Βαμβάκι - Κάστρο), ἐνῷ
ἀποτελοῦσε τὸ διασημότερο ἀρχαῖο
«Spa» τοῦ ἀρχαίου κόσμου.
Ὁ ἥλιος ἔγερνε πρὸς τὴ δύση του,
ὅταν βουτήξαμε στὰ ἰαματικὰ λουτρὰ
ποὺ πῆραν ὅλη τὴν κούραση ἀπὸ τὰ
πόδια μας. Κανένας δὲν ἤθελε νὰ φύ-
γει καθὼς ἂναβαν ἕνα ἕνα τὰ φῶτα
τῆς πόλης ποὺ ἁπλωνόταν κάτω στὸν
κάμπο καὶ ἔσβηνε γλυκὰ τὸ ἱλαρὸ φῶς
τοῦ ἥλιου στὸν ὁρίζοντα.
Εἴχαμε ὅμως νὰ διανύσουμε ἀρκετὰ χιλιό-
μετρα ἀκόμα ὡς τὴν Ἀττάλεια. Ἡ παρέα μας
παρ’ ὅλα αὐτὰ δὲν ἔλεγε νὰ σταματήσει τὸ
τραγούδι μέσα στὸ λεωφορεῖο! Μέχρι ποὺ ὁ
πατὴρ Ἀρσένιος ἔδωσε τὸ σύνθημα ὅτι εἶναι ἡ
ὥρα γιὰ Ἀπόδειπνο. Τὰ προσευχητάρια βγῆκαν
καὶ ἡ ἀκολουθία ἄρχισε.
Μπαίνοντας στὴν Ἀττάλεια δὲν καταλάβα-
με παρὰ ἐλάχιστα πράγματα ἀπὸ τὴν ὀμορφιὰ
τῆς μεσογειακῆς καὶ πιὸ τουριστικῆς πόλης τῆς
Νότιας Τουρκίας μὲ τὸ γλυκὸ καὶ ἤπιο κλίμα
χειμώνα - καλοκαίρι. Ἡ Ἀττάλεια μᾶς περίμενε
νὰ τὴν ἀνακαλύψουμε τὴν ἑπομένη μέρα.

13. 12
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
Κυριακὴ 26 Ἰουλίου 2015
Μνήμη τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς
Ἡ μέρα μας ξεκίνη-
σε μὲ Θεία Λειτουργία
στὸν Ἱερὸ Ναὸ Ἁγίων
Παύλου τοῦ Ἀποστόλου
καὶ Ἀλυπίου τοῦ Κιονί-
του στὸ Καλὲ Ἰτσί, στὴν
Ἀττάλεια, τὸν πρῶτο
ὀρθόδοξο ναὸ ποὺ
λειτουργεῖ κανονικὰ μὲ
μόνιμο ἱερέα ἐκτὸς περι-
οχῆς Κων/πολης μετὰ τὸ
1922 καὶ ἀνακαινίστηκε
πρόσφατα μὲ φροντίδες τοῦ οἰκείου ποιμενάρ-
χη. «Εὐλογημένη ἡ Βασιλεία τοῦ Πατρός, καὶ
τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος!» Ἕλληνες
ὁδοιπόροι καὶ ταξιδευτές, ρῶσοι καὶ οὐκρανοὶ
οἰκονομικοὶ μετανάστες ἐγκατεστημένοι στὴν
περιοχή, τοῦρκοι προσήλυτοι, σύριοι ὀρθό-
δοξοι πρόσφυγες, πέρσες χριστιανοὶ ἐκδιω-
χθέντες, ντόπιοι ἀπό-
γονοι ἀνταλλαγέντων
ἐξ Ἑλλάδος τρίτης καὶ
τέταρτης γενιᾶς… ὅλοι
ὑμνοῦν τὸν Τριαδικὸ Θεὸ
μέσα στοὺς κόλπους τῆς
Ὀρθόδοξης Ἐκκλησί-
ας, ἐνίοτε στὴ γλώσσα
τους…
Πάτερ ἡμῶν
ὁ έν τοῖς οὐρανοῖς
Göklerdeki Bababmız,
adın kutsal kılınsın…
Оченашкојисинанебесима,
Tatălnostru care eștiînceruri,
Oтче наш, Иже еси́ на небесе́х!
Ὁ χορὸς τῶν ρωσίδων παίρνει τὴ θέση τῶν
ψαλτῶν μας μετὰ τὸ χερουβικό, ἡ Θεία Λει-
τουργία ὁλοκληρώνεται, οἱ ἱερεῖς μας κοινω-
νοῦν τοὺς πιστοὺς, ἐνῷ συναισθήματα ἀπε-
ρίγραπτα πλημμυρί-
ζουν τὶς καρδιές μας!
Ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου
Ἀλυπίου βρίσκεται
στὴν περιοχὴ αὐτὴ
τοῦ Καλὲ Ἰτσὶ τῆς
Ἀττάλειας καὶ χτίστη-
κε τὸ 1843 ἀπὸ μιὰ
σπουδαία οἰκογένεια
τῆς ἐποχῆς τῶν Δα-
νιηλίδων, ἐνῷ ἀποτε-
λοῦσε ἰδιωτικὸ πα-
ρεκκλήσι ἄλλου ναοῦ
τῆς Ἀττάλειας. Στὴν περιοχὴ ὑπῆρχαν πολλοὶ
ναοὶ, καθὼς ἐδῶ ζοῦσαν 15.000 Ρωμηοί, ποὺ
εἴτε καταστράφηκαν εἴτε ἔπεσαν σὲ δυσμένεια,
κυρίως μετὰ τὸ 1923 ποὺ ἔφυγαν οἱ Ἕλληνες.
Γιὰ τοὺς ντόπιους ὁ ἱερὸς αὐτὸς χῶρος δὲν
σήμαινε κάτι, ἐνῷ ἦταν ἰδιωτικὸς χῶρος ποὺ
χρησιμοποιούνταν σὰν ἀποθηκευτικὸς χῶρος.
Ἔτσι, ὁ ἐρειπωμένος
αὐτὸς χῶρος πουλήθη-
κε καὶ ἀγοράστηκε τὸ
2009 καὶ ὕστερα ἀπὸ
πολλὲς προσπάθειες
τοῦ Μητροπολίτη Πι-
σιδίας ἀνακαινίσθηκε
καὶ σήμερα ἀποτελεῖ
ἕνα κόσμημα, ἀλλὰ καὶ
πνευματικὸ καταφύγιο
γιὰ τοὺς Ὀρθοδόξους
Χριστιανοὺς τῆς περι-
οχῆς. Ὁ πατὴρ θεολόγος μᾶς ἔδειξε τὴ μο-
ναδικὴ συντηρημένη εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ποὺ
ὑπῆρχε στερεωμένη στὴν ὀροφή. Βεβαίως, ὅταν
ἔγινε γνωστὴ ἡ ἀναγέννηση τοῦ ναοῦ, πολλοὶ
ἔσπευσαν νὰ βοηθήσουν καὶ ἀνάμεσά τους

14. 13
ὁδοιπορικό
καὶ ἡ μονὴ Κύκκου τῆς γειτονικῆς Κύπρου,
ποὺ ἀνέκαθεν διατηροῦσε στενὲς σχέσεις μὲ
τὴν Ἀττάλεια. Ἀπὸ τὸ Ἅγιον Ὂρος προσφέρ-
θηκε μικρὸ τμῆμα λειψά-
νου τοῦ ἁγίου Ἀλυπίου,
τὸ ὁποῖο εὐωδιάζει ἀπὸ
τότε ποὺ ἦρθε στὸν ναό.
Ὁ ἃγιος Ἀλύπιος εἶναι
μία πολὺ ζωντανὴ μαρ-
τυρία καὶ θέλησε τώρα
νὰ γίνει γνωστὸς καὶ ὡς
ἱεραπόστολος τῆς νότιας
Μικρᾶς Ἀσίας, πρόσθεσε
ὁ πατὴρ Θεολόγος.
Δέος καὶ ἔκπληξη
εἶναι δύο λέξεις ποὺ
πολὺ φτωχὰ ἀποδίδουν
τὰ συναισθήματα τοῦ ἕλληνα ὁδοιπόρου,
τοῦ ὁποίου τὰ βήματα φτάνουν στὴ συνοικία,
ὅπου πρίν 90 χρόνια οἱ πρόγονοί του ζοῦσαν,
κινοῦνταν καὶ παρήγαγαν πολιτισμὸ κι ὅπου
τὰ ἴχνη αὐτοῦ τοῦ πολιτισμοῦ εἶναι ἀκόμα
ἔντονα στὰ σπίτια, στοὺς δρόμους, τὰ σχολεῖα,
τὰ καταστήματα, τὶς βρύσες, τὶς ἐκκλησίες!
Στὴν αὐλὴ ἀκού-
γονται ἕνα σωρὸ
γλῶσσες… Ἡ Οἰκου-
μενικότητα τῆς Ὀρθο-
δοξίας βιωμένη. Γνω-
ριμία μὲ τὴν τοπικὴ
κοινότητα καὶ τὸν π.
Μιχαὴλ ποὺ διακονεῖ
στὸν ναό. Τοὺς μοιρά-
ζουμε τὰ βιβλία ποὺ
τοὺς φέραμε, κεριὰ
γιὰ τὸν ναό, εἰκόνες
καὶ ἄλλα πολύτιμα
καὶ δυσεύρετα σὲ μιὰ
χώρα ὅπου οἱ ὀρθό-
δοξοι ἀποτελοῦν μειονότητα. Χαίρονται σὰν
μικρὰ παιδιὰ καὶ μᾶς καλοῦν γιὰ ἕνα κέρασμα
ποὺ ἑτοίμασαν γιά μᾶς. Μὲ χαρὰ τὸ δεχόμα-
στε, καθὼς πίνουμε ὅλοι μαζὶ τούρκικο τσάι μὲ
θέα τὸν κόλπο τῆς Ἀττάλειας. Κουβεντιάζουμε
μαζί τους, ἀκοῦμε τὰ προ-
βλήματά τους …
Μετὰ τὸ πρωινό,
ἀκολουθεῖ ξενάγηση
στὴν πανέμορφη παλιὰ
πόλη τῆς Ἀττάλειας.
Περπατᾶμε στὰ στενὰ
δρομάκια τοῦ Καλὲ Ἰτσί,
ἀναπολοῦμε μπροστὰ
στὰ πολυάριθμα ἑλληνικὰ
σπίτια τὸ Παρθεναγωγεῖο
τῆς Κοινότητας. Ἐπισκε-
πτόμαστε τὸ Ἀρχαιολο-
γικὸ Μουσεῖο τῆς Ἀττά-
λειας μὲ τὰ πολλὰ κειμήλια, ποὺ ἄφησαν οἱ κά-
τοικοι ὅταν ἔφυγαν διωγμένοι τὸ ’22, κι ἀκοῦμε
τὴν ξενάγηση τοῦ Ἀλέκου ποὺ φαίνεται νὰ τὸ
διασκεδάζει ὅσο κι ἐμεῖς. «Εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ
καλύτερα μουσεῖα ὁλόκληρης τῆς Μεσογεί-
ου μὲ τὴν πλουσιότερη συλλογὴ ἀρχαίων τῆς
Ἑλληνιστικῆς ἐποχῆς!
Ἀνάμεσα στὸν
ἀρχαιολογικὸ ἀτελεί-
ωτο πλοῦτο τοῦ μου-
σείου βρίσκεται καὶ
τὸ μοναδικὸ ἄγαλμα
τοῦ Μ. Ἀλεξάνδρου
μὲ ὕψος 3,5 μέτρα,
ἀλλὰ καὶ πρὸς ἔκπλη-
ξη ὅλων μας κάποια
λείψανα τοῦ ἁγίου
Νικολάου.
Ἐπιστροφὴ στὸ
ξενοδοχεῖο γιὰ φα-
γητὸ καὶ γιὰ νὰ πα-
ραλάβουμε τὸν π.
Θεολόγο Χρυσανθακόπουλο τὸν Ἁγειορίτη
ἀρχιτέκτονα, ποὺ ἦρθε ἀπὸ τὴν Ἀλάνια μόλις

15. 14
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
τελείωσε τὴν Κυριακάτικη Θεία Λειτουργία ἐκεῖ,
συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν νεαρὸ βοηθό του, τὸν
νεοφώτιστο Βασίλη.
Ὁ π. Θεολόγος ἐπιβλέπει τὰ ἔργα οἰκο-
δομῆς τοῦ νέου ναοῦ τῆς Παναγίας Πισιδιώ-
τισσας, ποὺ ἀνεγείρεται στὴν Ἀλάνια πάνω σὲ
οἰκόπεδο παραχωρημένο ἀπὸ τὸν Δῆμο. Μὲ
μεγάλη προθυμία ὅμως συνόδευσε τὸ προσκύ-
νημά μας στὴ Μικρὰ Ἀσία, καὶ οἱ παρεμβάσεις
του ἦταν πολὺ ἐποικοδομητικές.
Κάνουμε στάση στὴν καλοδιατηρημένη
ἑλληνιστικὴ πόλη τῆς Πέργης, στὴ Μητρόπολη
τῆς Παμφυλίας μὲ περίπου 150.000 πληθυσμὸ
μετὰ τὸν 3ο μ.Χ. αἰ. ποὺ ἦταν περίοδος ἀκμῆς
ἀλλὰ καὶ εἰρήνης (Pax Romana).
Κατὰ τοὺς πρώτους χριστιανικοὺς χρό-
νους τὴν πόλη ἐπισκέφθηκαν οἱ Ἀπόστολοι
Παῦλος & Βαρνάβας, οἱ ὁποῖοι καὶ κήρυξαν
τὸν Χριστιανισμό. Βέβαια ἡ πόλη εἶναι πανάρ-
χαια, ἐνῷ πρόσφατα ἀνακαλύφθηκαν νεολιθικὰ
κατάλοιπα ποὺ χρονολογήθηκαν περίπου τὸ
5000 π.Χ..
Ἱστορικὰ ἡ Πέργη ἐμφανίζεται κυρίως στὰ
Ρωμαϊκὰ χρόνια, ἐνῷ χαρακτηριστικὸ τῶν Ρω-
μαίων εἶναι οἱ πολὺ μεγάλων διαστάσεων κα-
τασκευὲς, ὅπως τὸ ἀρχαῖο στάδιο ποὺ εἶναι
κτισμένο πάνω σὲ καμάρες, τὸ ἀρχαῖο θέατρο
μὲ χωρητικότητα 15.000 ἀτόμων, ἀλλὰ καὶ τὰ
λουτρὰ ποὺ ἦταν ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα τοῦ
ἀρχαίου κόσμου.
Στὴν Πέργη ἔχουν βρεθεῖ τρεῖς ναοὶ βα-
σιλικοῦ ρυθμοῦ ἐκ τῶν ὁποίων ὁ ἕνας ἦταν
ἀφιερωμένος στὸν Ἀπόστολο Παῦλο.
Ὁ ξεναγός μας, μᾶς ἔκανε μιὰ ἐκτενέστατη
ξενάξηση γιὰ τὶς πολὺ ἐπιβλητικὲς κατασκευές.
Μᾶς ἔδειξε ἐπίσης καὶ τὸ ἀρχαιότερο ὁρατὸ
μνημεῖο τῆς Πέργης, τὴν πύλη μὲ τοὺς δύο
ἑκατέρωθεν πύργους, ποὺ χρονολογεῖται ἀπὸ
τὰ Ἑλληνιστικὰ χρόνια (3ος π.Χ. αἰ.) καὶ λέγε-
ται ὅτι ἀπὸ ἐδῶ πέρασε ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος
τὸ 333 π.Χ..
Ἐπιστροφὴ στὴν Ἀττάλεια καὶ ἐπίσκεψη
στοὺς Καταρράχτες τῆς Λάρας.
Τὸ θέαμα ἐντυπωσιακό.
Τὸ βραδινὸ στὸ ξενοδοχεῖο ἦταν ἕτοιμο,
ἐνῷ ἀκολούθησε νυχτερινὴ ἔξοδος στὴν παλιὰ
πόλη.

16. 15
ὁδοιπορικό
Δευτέρα 27 Ἰουλίου 2015
Μνήμη τοῦ ἁγίου Μεγαλομάρτυρος
καὶ ἰαματικοῦ Παντελεήμονος
Ἡ μέρα μας εἶχε πολλὰ κι ἐνδιαφέροντα.
Δὲν θὰ μπορούσαμε νὰ μὴν τιμήσουμε καὶ
πάλι μὲ Θεία Λειτουργία τὸν ἑορτάζοντα ἅγιο
Παντελεήμονα, ποῦ ἀλλοῦ; στὸν Ἱ. Ν. Ἁγίου
Ἀλυπίου καὶ Ἁγίου Παύλου Ἀττάλειας, τὸν
μοναδικὸ Ὀρθόδοξο λειτουργοῦντα ναὸ τῆς
Ἀττάλειας. Οἱ Ρῶσοι ὀρθόδοξοι χάρηκαν ἰδι-
αιτέρως ἀκούγοντας τὶς βυζαντινὲς μελωδίες
καὶ τὸν συγκροτημένο χορό μας. Λειτουργοὶ ὁ
π. Ἀρσένιος Μάηπας ἀπὸ τὴν Κόνιτσα καὶ ὁ π.
Θεολόγος Χρυσανθακόπουλος ὁ Ἁγειορίτης.
Μετὰ τὸ πρωινὸ ἀφήσαμε πίσω μας τὴν
Ἀττάλεια, ἀφοῦ πήραμε μιὰ μικρὴ γεύση ἀπὸ
τὰ περίχωρα καὶ τὸ μποτιλιάρισμα τῆς πόλης,
καὶ ἀναχωρήσαμε μὲ κατεύθυνση δυτικὴ γιὰ
τὴν ἀρχαία πόλη τῶν Μύρων τῆς Λυκίας. Ἡ
διάθεση ὅλων εἶναι ἐξαιρετικὴ παρὰ τὴν ἔντονη
ζέστη. Τὰ ἀτελείωτα χιλιόμετρα μὲ τὸ λεωφο-
ρεῖο ἦταν τόσο εὐχάριστα χάρη στὰ ὄμορφα
μεσογειακὰ διαφορετικὰ τοπία, ἀλλὰ καὶ στὰ
τραγούδια ποὺ δὲν σταματάγανε παρὰ μόνο
στὶς στάσεις. Τὰ μουσικὰ ὄργανα εἶχαν τὴν
τιμητική τους!
Διανύοντας ἕνα πανέμορφο ὀρεινὸ πέ-
ρασμα φτάσαμε στὴν παραλιακὴ πόλη τῶν
Μύρων, ποὺ σήμερα δὲν εἶναι παρὰ ἕνα μικρὸ
τουριστικὸ χωριὸ μὲ τὸ ὄνομα Demre. Ἦταν
διάσημη πόλη τῆς Λυκίας κι ἐπὶ Θεοδοσίου
τοῦ Β’ ὑπῆρξε καὶ πρωτεύουσα. Μεγάλο μέρος
τῆς πόλης ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι θαμμένο κάτω
ἀπὸ τὶς προσχώσεις τοῦ Μύρου ποταμοῦ κάτι
ποὺ εἶναι ἰδιαιτέρως ὁρατὸ στὸ μεγαλοπρεπὲς
θέατρό της, τοὺς πλούσιους καὶ καλλιτεχνικό-
τατα ἐπεξεργασμένους σκαλιστοὺς τάφους
τῆς νεκρόπολης, καθὼς καὶ τὸ ἀρχαῖο ναΐδριο
ποὺ ἀνακαλύφτηκε τὸ 2009 ἀπὸ τοὺς ἀρχαιο-
λόγους τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ἀττάλειας σὲ
μικρὴ ἀπόσταση ἀπὸ τὸ θέατρο.
Θαυμάσαμε τὴ Δέηση (Ἰησοῦς-Θεοτό-
κος-Πρόδρομος) ποὺ σώζεται στὸ ναΐδριο καὶ
μάθαμε ὅτι τὰ πολυάριθμα ὀστᾶ ποὺ βρέθηκαν
στὸν περιβάλλοντα χῶρο στάλθηκαν γιὰ ἀνά-
λυση στὴν Ἄγκυρα. Τὰ ἀποτελέσματά τους θὰ
ἐπιβεβαιώσουν (ἢ ὄχι) ὅτι πρόκειται γιὰ οἴκημα
τοῦ 12 αἰώνα, ὅπως εἰκάζεται.

17. 16
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
Λίγο πιὸ πέρα σώζεται ὁ μεγάλος Καθε-
δρικὸς Ναὸς τοῦ Ἁγίου Νικολάου, «τὸ μυ-
στήριο τῶν αἰώνων» ἀπὸ τὴ χρυσή εποχή τῆς
περιοχῆς τῆς Λυκίας καὶ τῶν Μύρων, 4ος καὶ
5ος αἰώνας μ.Χ., σὲ σχετικὰ καλὴ κατάστα-
ση. Εἶναι κρατικὸ μουσεῖο. Ὁ ναὸς χτίστηκε
ἀπὸ τὸν Θεοδόσιο τὸν Β’, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸ
ὅτι ὁ ἐκχριστιανισμὸς τῆς περιοχῆς εἶχε ἤδη
ὁλοκληρωθεῖ τὸ 325μ.Χ..
Θαυμάσαμε τὶς καλοδιατηρημένες τοιχο-
γραφίες τοῦ ναοῦ καὶ τὰ καταπληκτικὰ δάπε-
δα, ποὺ χρονολογοῦνται ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ
Θεοδοσίου.
Τὸ τροπάριο τοῦ ἁγίου Νικολάου ἄρχισε
νὰ ἀκούγεται χαμηλόφωνα ἀπὸ ὁρισμένους,
ἐνῷ ὅλοι προσευχηθήκαμε στὸν ἅγιο Νικόλαο
καὶ προσκυνήσαμε τὸν τάφο του.
Θυμηθήκαμε ὅτι τὰ μυροβολοῦντα λεί-
ψανα τοῦ Ἁγίου ἀναπαύονταν ἐπὶ ἑπτὰ
αἰῶνες σὲ μαρμάρινη σαρκοφάγο ἐντός τῆς
βασιλικῆς, ποὺ ἔχει ἀνεγερθεῖ πρὸς τιμὴν τοῦ
πρωταγωνιστῆ τῆς Α΄Οἰκουμενικῆς Συνόδου
στὴ Νικαία τῆς Βιθυνίας κι ὅτι ναυτικοὶ ἔμπο-
ροι ἀπὸ τὸ Μπάρι τῆς Ἀπουλίας ἀφαίρεσαν
τὰ λείψανα τοῦ Ἁγίου καὶ τὰ μετέφεραν στὴν
πατρίδα τους τὸ 1087, ἐκμεταλλευόμενοι τὴ
σύγχυση ἀπὸ τὶς δυσμενεῖς γιὰ τὴν περιοχὴ
ἐξελίξεις. Σύμφωνα μὲ μιὰ ἐκδοχή, διέρρηξαν τὴ
λάρνακα καὶ τὰ ἔκλεψαν, παρὰ τὶς ἀντιδράσεις
τῶν Ὀρθοδόξων μοναχῶν.
Σύμφωνα μὲ ἄλλη ἐκδοχή, ἐξ αἰτίας τῶν
δεινῶν ποὺ ὑφίστατο ἡ περιοχὴ ἀπὸ τοὺς
εἰσβολεῖς, οἱ μοναχοὶ ποὺ διακονοῦσαν στὸ
προσκύνημα τοῦ Ἁγίου συναίνεσαν στὴν πρό-

18. 17
ὁδοιπορικό
ταση τῶν Ἰταλῶν ἐμπόρων, ποὺ στὴν πραγμα-
τικότητα ἦταν κληρικοί, νὰ πραγματοποιήσουν
τὴν ἀνακομιδὴ τῶν ἱερῶν λειψάνων καὶ τὴ με-
τακομιδὴ στὸ Μπάρι.
Πρὶν τὴν ἀνταλλαγὴ τῶν πληθυσμῶν, στὰ
Μύρα κατοικοῦσαν 800 περίπου Ἕλληνες ἀπὸ
τὰ ἀπέναντι ἑλληνικὰ νησιά.
Σήμερα τὰ Μύρα παραμένουν ζωντανὰ
χάρη στὶς συχνὲς ἐπισκέψεις Ὀρθοδόξων
Χριστιανῶν καὶ τὶς Ἱερὲς Ἀκολουθίες ποὺ ἐπι-
τελοῦνται στὸν ναό μὲ κρατικὴ ἄδεια. Ἐμεῖς
ὕστερα ἀπὸ τὴ σιωπηλὴ ἀνάγνωση τοῦ ἀπο-
λυτίκιου τοῦ Ἁγίου τὸν εὐχαριστήσαμε ποὺ
μᾶς ἀξίωσε νὰ ἐπισκεφτοῦμε τὸν ναὸ καὶ τὸν
τάφο του.
Μικρὴ στάση γιὰ κάτι δροσιστικὸ καὶ
ἐπιστροφὴ στὸ Κέμερ, τὸν τόπο μαρτυρίου
τῆς Ἑλένης ποὺ τὴν 1.3.2013, ἀρνούμενη
νὰ ἐγκαταλείψει τὴν χριστιανική της πίστη,
ἄφησε τὴν τελευταία της πνοὴ στὰ χέρια τοῦ
μουσουλμάνου συζύγου της, ὁ ὁποῖος δήλωσε
στοὺς δημοσιογράφους κατὰ τὴ σύλληψή του
«τώρα μπορῶ νὰ πῶ ὅτι ἔκανα κάτι καλὸ γιὰ
τὸν Ἀλλάχ».
Στὸ Κεμὲρ, ποὺ βρίσκεται κοντὰ στὴ θά-
λασσα, ἐπισκεφτήκαμε κάτω ἀπὸ τὰ πεῦκα
τὰ ἐρείπια μιᾶς πρωτοχριστιανικῆς βασιλικῆς
ποὺ 5ου αἰ. μ.Χ., ποὺ ἀποτελεῖ μέρος ἑνὸς
εὐρύτερου μοναστηριακοῦ συγκροτήματος
μὲ πολλὰ κελιὰ καὶ καταπληκτικὰ μωσαϊκὰ στὸ
δάπεδο τοῦ ναοῦ, ποὺ δὲν ἔχουν ὅμως ἀκόμα
ἀναδειχθεῖ.
Ἐντυπωσιακὸ ἐπίσης ἦταν ἕνα διαφορετικὸ

19. 18
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
ἀλλὰ καὶ μοναδικὸ βαφτιστήριο στὴν κόγχη
τοῦ ἱεροῦ τοῦ παρεκλησσίου μὲ σκαλάκια μὲ
μιὰ ὀπὴ, ποὺ φώτιζε, Ἀνατολικά.
Ψάλλαμε τρισάγιο καὶ κάναμε δέηση γιὰ
τὴν ψυχὴ τῆς δούλης τοῦ Θεοῦ Ἑλένης. Κάναμε
τὸ καθῆκον μας, εἶπε ὁ πατὴρ Θεολόγος, γιὰ
τὴν ψυχὴ τῆς δούλης τοῦ Θεοῦ Ἑλένης, ἡ ὁποία
μᾶλλον αὐτὴ θὰ δέεται γιὰ ἐμᾶς παρὰ ἐμεῖς
γιὰ αὐτήν.
Ἂς εἶναι αὐτὸ τὸ προσκύνημα ποὺ
κάνετε μιὰ συνέχεια ὅλων αὐτῶν ποὺ πέ-
ρασαν ἀπὸ ἐδῶ, ἀπὸ τότε ποὺ πέρασε ὁ
Ἀπόστολος Παῦλος καὶ προσευχόταν γιὰ
τὶς ἐκκλησίες του, ἀπὸ τότε ποὺ ἦταν ἐδῶ
ὅλοι οἱ ἐπίσκοποι καὶ Ἅγιοι τῆς Πισιδίας,
Λυκίας, Παμφυλίας, ὅλοι αὐτοὶ ποὺ ἔζη-
σαν σὲ αὐτοὺς τοὺς χώρους, ἁγίασαν,
ἀγωνίσθηκαν, προσευχήθηκαν ἐδῶ μέσα,
νὰ εἶναι οἱ πρωπάτορές σας καὶ ἐσεῖς νὰ
εἶστε ὁ κρίκος ποὺ θὰ συνεχίσει αὐτὴν
τὴν προσευχή μέχρι νὰ ὑπάρχουν ἄνθρω-
ποι μόνιμοι ἐδῶ ποὺ νὰ ζοῦν καὶ νὰ προ-
σεύχονται. Πιστεύω πὼς ὁ λόγος ποὺ σᾶς
ἔφερε ὁ Θεὸς ἐδῶ εἶναι αὐτὸς καὶ εὔχομαι νὰ
σᾶς σκεπάζει καὶ ἡ χάρις αὐτῆς τῆς μάρτυρος
ἀλλὰ καὶ οἱ εὐλογίες ὅλων αὐτῶν τῶν Ἁγίων ἐδῶ.
Μετὰ τὸ βραδινὸ στὸ ξενοδοχεῖο μας βγή-
καμε γιὰ μιὰ ὡραία βόλτα στὰ δρομάκια τῆς
παλιᾶς πόλης τῆς Ἀττάλειας, ὅπου οἱ ἐκπλή-
ξεις δὲν τελειώνουν ποτέ. Τὸ βράδυ μᾶς βρίσκει
νὰ χαλαρώνουμε ὅλη ἡ παρέα στὴ βεράντα
ἑνὸς παραδοσιακοῦ ξενοδοχείου, ὅπου μετὰ
τὴ χαλάρωση, ὅπως χαρακτηριστικὰ συμβαίνει
στὴ συντροφιά μας, ἡ νύχτα γέμισε μὲ ἄρωμα
Ἑλλάδας ἀπὸ τὶς κουβέντες καὶ τὰ γέλια μας!
Μιὰ καὶ δὲ γίνεται νὰ μὴν ἀφήσουμε τὸ στίγμα
μας, ὅπου κι ἂν πᾶμε, μᾶς πλησίασε ξαφνικὰ
μιὰ συντροφιὰ Ἑλλήνων προσφύγων ! Ἐπρόκει-
το γιὰ Ἕλληνες, ποὺ εἶχαν ἀφήσει πίσω τους
τὸν τόπο τους, μὰ δὲν τὸν εἶχαν ξεχάσει… Ἡ
συγκίνηση ἦταν διάχυτη στὰ πρόσωπά τους
καὶ ἡ χαρὰ τους ἀνείπωτη!
Ἔνιωθαν λὲς καὶ εἶχαν συναντήσει μακρι-
νοὺς συγγενεῖς. Ἡ βραδιὰ κύλησε ὄμορφα καὶ
νοσταλγικὰ σὲ κλίμα συναισθηματικῆς φόρτι-
σης ἀλλὰ καὶ εὐθυμίας, καθὼς τραγουδήσα-
με ὅλοι μαζὶ τὰ ὑπέροχα παραδοσιακά μας
τραγούδια !

20. 19
ὁδοιπορικό
Τρίτη 28 Ἰουλίου 2015
Προχώρου, Νικάνορος,
Τίμωνος καὶ Εἰρήνης
Σήμερα τὸ πρωινό μας στὸ ξενοδοχεῖο
ἦταν νωρὶς γιατί εἴχαμε πολλὰ χιλιόμετρα
νὰ κάνουμε ὡς τὴν Αντιόχεια τῆς Πισιδίας
(Yalvac), πατρίδα τῆς Ἁγίας Μαρίνας καὶ τῶν
ἁγίων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης.
Ακολουθώντας τὴ ροὴ του ποταμοῦ Κέ-
στρου, ἀπολαύσαμε τὸ
μαγευτικὸ τοπίο μέσα ἀπὸ
τὴν κοιλάδα τοῦ ποταμοῦ
καὶ τὸ φαράγγι ποὺ σχη-
ματίζει. Μιλήσαμε γιὰ τὴν
πορεία ποὺ ἀκολούθησε ὁ
ἀπόστολος Παῦλος, ἀλλὰ
καὶ οἱ διωγμένοι Σπαρ-
ταλῆδες ποὺ κατέβηκαν
μὲ κάρα στὴν Ἀττάλεια τὸ
1922 προκειμένου νὰ ἐπι-
βιβαστοῦν στὰ καράβια
ποὺ θὰ τοὺς πήγαιναν στὴ
νέα τους πατρίδα. Μπρο-
στάρης καὶ βοηθὸς τους ὁ
θρυλικὸς πατὴρ Ἰωακεὶμ
Πεσμαζόγου, ποὺ ὡς νέος
Μωυσῆς ἔφερε τὰ γυναικό-
παιδα σῶα καὶ ἀβλαβῆ ὡς
τὴ Νέα Ἰωνία.
Σταματήσαμε γιὰ λίγο στὴν τεχνιτὴ λίμνη
ποὺ σχηματίζει ὁ ποταμὸς Κέστρος καὶ φω-
τογραφηθήκαμε μέσα σὲ τοπία ἀπαράμιλλης
φυσικῆς ὀμορφιᾶς. Κατευθυνθήκαμε στὴν
περιοχὴ τῶν ἑφτὰ λιμνῶν καὶ συγκεκριμένα
στὴ Λίμνη Ἐγιρντὶρ γιὰ νὰ ἐπισκεφτοῦμε τὸ
Νησίον (Yesil Ada), ἕνα μικρὸ νησάκι ποὺ σή-
μερα ἑνώνεται μὲ τὴν ξηρὰ μὲ μιὰ στενὴ λωρίδα
γῆς και στολίζει τὴ γραφικὴ λίμνη - ἡ τρίτη
σὲ μέγεθος λίμνη τῆς Τουρκίας. Κατοικοῦνταν
ἀποκλειστικὰ ἀπὸ Ἕλληνες.
Σήμερα ἔχει παραμείνει ὁ ναὸς τῶν Ἁγίων
Ἀναργύρων στὸ Νησίον καὶ μιὰ ἐκκλησία ποὺ
λειτουργεῖ ὡς τζαμὶ στὴν εἴσοδο τῆς παραλί-
μνιας γραφικῆς πόλης Ἐγιρντίρ, ὅπου καὶ τὸ
κέντρο βασικῆς ἐκπαίδευσης τῶν κομάντος
τῆς γειτονικῆς μας χώρας. Γυναῖκες μὲ παρά-
ξενα μαγιὸ ποὺ σκέπαζαν ὅλα τὰ σημεῖα τοῦ
σώματός τους ἀπολάμβαναν λίγη δροσιὰ στὰ
νερὰ τῆς λίμνης. Ἡ περιοχὴ εἶναι πολὺ εὔφορη
καὶ οἱ ντόπιοι παραγωγοὶ ἔχουν στήσει πολυ-
άριθμα ὑπαίθρια μαγαζάκια στὶς ὄχθες τῆς
λίμνης, γιὰ νὰ προωθήσουν τὰ προϊόντα τους:
πεπόνια, σταφύλια, ροδάκινα κι ἄλλα πολλά.
Δὲν χάσαμε τὴν εὐκαιρία νὰ τὰ δοκιμάσου-
με. Οἱ γυναῖκες τῶν γύρω χωριῶν φτιάχνουν
γκιοζλεμέ, μιὰ τοπικὴ πίτα ποὺ τὴ γεμίζουν
μὲ πατάτα, ἢ τυρὶ ἢ σπανάκι ἢ κιμά.
Φτάνοντας στὸν πλούσιο ἀρχαιολογικὸ
χῶρο τῆς Ἀντιόχειας, ὁ ξεναγὸς μᾶς ἐξήγησε
ὅτι ἡ πόλη τῆς Ἀντιόχειας εἶναι νεότερη σχε-

21. 20
τικὰ μὲ τὰ παράλια καὶ ἱδρύθηκε μόλις τὸν 3ο
π.Χ αἰ. ἀπὸ τὸν βασιλιὰ Ἀντίοχο καὶ εἶναι μιὰ
ἀπὸ τὶς 11 συνολικὰ πόλεις ποὺ ὑπάρχουν
στὴ Μ. Ἀσία.
Μπήκαμε στὴν ἀρχαία πόλη, ποὺ μόλις
τὸ 10% ἔχει ἀνασκαφεῖ, καὶ ἀκολουθώντας
τὰ χνάρια τῶν ἀποστόλων, θαυμάσαμε τὸ
νυμφαῖο καὶ τοὺς ναούς, κάναμε δέηση στὰ
ἐρείπια τοῦ ναοῦ τοῦ Ἀποστόλου Παύλου.
Ὁ ναὸς αὐτὸς, μελοπρεπὴς τρίκλιτη βα-
σιλικὴ, κτίστηκε κατὰ τὸν 5ο–6ο αἰ. στὴ θέση
τῆς Συναγωγῆς, ὅπου κήρυξε ὁ Ἀπόστολος
Παύλος στὴν πρώτη του ἀποστολικὴ περιο-
δεία. Περιελάμβανε ἁψίδα πλάτους 10,8 μέ-
τρων καὶ 13 κολῶνες κατὰ μῆκος, ποὺ χώριζε
τὸν ναὸ μὲ τὰ ἑκατέρωθεν κλίτη.
Ὁ τόπος αὐτὸς εἶναι πολὺ σημαντικὸς γιὰ
τοὺς Χριστιανούς.
Διαβάσαμε τὸ λόγο τοῦ Ἀποστόλου Παύ-
λου στὴ Συναγωγὴ καὶ προσευχηθήκαμε στοὺς
πολυάριθμους Ἁγίους καὶ Μάρτυρες νὰ μᾶς
ἐνισχύσουν, γιατί κι ἐμεῖς ζοῦμε σὲ δύσκολους
καιροὺς, ὅπως κάποτε ἔζησαν κι αὐτοί.
Ἐπισκεφτήκαμε τὸ Ἀρχαῖο θέατρο τῆς
Ἀντιόχειας ποὺ ἀνάγεται στὰ ἑλληνιστικὰ
χρόνια καὶ ἀποτελεῖ τόπο μαρτυρίου 15.000
Χριστιανῶν. Ἐδῶ ὑπέστη μαρτύρια καὶ ἡ ἁγία
Θέκλα καὶ πολλοὶ ἄλλοι μάρτυρες.
Ἐπιστρέψαμε ὁλοταχῶς στὴ Σπάρτη
τῆς Πισιδίας ἐκεῖ ὅπου κάποτε οἱ Ἕλληνες
ἀνέπτυξαν τὴ βιομηχανία ταπήτων (χαλιῶν)
και παραγωγῆς ροδέλαιου. Ἀκόμα καὶ σήμε-
ρα τὰ ποικίλα προϊόντα ρόδου καὶ ροδέλαιου
χαρακτηρίζουν τὴν τοπικὴ
ἀγορά. Ἡ Ἑλληνικὴ Κοινό-
τητα τῆς Σπάρτης ἰδιαί-
τερη φροντίδα κατέβαλλε
γιὰ τὴν ἐκπαίδευση τῶν μα-
θητῶν, στὰ ὑποδειγματικὰ
σχολεῖα ποὺ εἶχε ἱδρύσει,
μερικὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐξα-
κολουθοῦν νὰ λειτουργοῦν
ἐκπαιδευτήρια. Ἡ πόλη
βρίσκεται σὲ ὑψόμετρο
1050 μέτρων. Ὡς τὸ 1922,
ἀπὸ τὶς 35.000 τῶν κα-
τοίκων της, οἱ 8.000 ἦταν
Ρωμηοί. Εἶχε 12 ναοὺς ἀπὸ
τοὺς ὁποίους σήμερα σώ-
ζονται μόνον δύο. Στὸν ἕναν
ἀπὸ αὐτοὺς μᾶς περίμενε ἡ Μουχτάρισσα
Μελὲκ (Ἀγγελικὴ) μαζὶ μὲ τὴν ὄμορφη οἰκογέ-
νειά της, τὸν σύζυγό της Ὀμὲρ (Ὅμηρο) καὶ
τὰ τρία τους ἀγόρια.
Εἶχε καθαρίσει τὸ ναὸ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θε-
οτόκου Σπάρτης ὅπου εἰσήλθαμε γιὰ ἑσπερινό.
Ὁ ναὸς ἐσωτερικὰ δὲν ἦταν σὲ καλὴ κατά-
σταση καθὼς εἶχε ἐγκαταλειφθεῖ μετὰ τὴ Μι-
κρασιάτικη καταστροφή. Παρόλα αὐτὴ μὲ τὴ
χάρη τοῦ Θεοῦ πρόσφατα τελέσθηκε Θεία Λει-
τουργία στὴ μνήμη τῶν Εἰσοδίων τῆς Παναγίας
ὕστερα ἀπὸ τὸν ξεριζωμό. Μαζί μας εἴχαμε
φέρει μία εἰκόνα τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου
καὶ μία ἄλλη τῶν 40 παρθένων τὶς ὁποῖες καὶ
ἀνέλαβε νὰ φυλάξει ἡ Μελὲκ ὡς τὴν ἑπόμενή
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα

22. 21
ὁδοιπορικό
μας συνάντηση. «Φῶς ἱλαρόν…» διαπερνοῦσε
τὸ καμπαναριὸ τοῦ ναοῦ καὶ ἔφτανε στὸ ἐσω-
τερικό του
ὅπου 65 νε-
ανικὲς φωνὲς
ὑμνοῦσαν τὸν
Κύριο! Με-
ρικοὶ κάτοι-
κοι τῆς γύρω
π ε ρ ι ο χ ῆ ς
ἦρθαν νὰ μᾶς
ἀ κ ο ύ σ ο υ ν
δειλὰ δειλά.
Τὰ συναισθή-
ματα αὐτῶν
τῶν στιγμῶν
σφραγίστηκαν
στὴν καρδιά
μας καὶ ὁ πατὴρ Θεολόγος μᾶς παρότρυνε:
«νὰ κρατήσετε αὐτὴν τὴν ἀνάμνηση καὶ νὰ
ἀποτελέσει ἀφορμὴ γιὰ προσευχές».
Ὅταν τελειώσαμε ὁ Ὅμηρος μᾶς κέρασε
ἀναψυκτικὰ καὶ τὰ ἀγόρια τῆς Μελὲκ ἔφεραν
προϊόντα ρόδου γιὰ νὰ ἀγοράσουν οἱ συνοδοι-
πόροι μας. Ὅμως
ἡ Μελὲκ εἶχε προ-
ετοιμάσει γεῦμα
στὸ Δημαρχεῖο. Ὁ
ἀντιδήμαρχος μᾶς
ὑποδέχτηκε μὲ
πολλὴ χαρά, ἔγι-
ναν οἱ ἀπαραίτη-
τες προσφωνήσεις
καὶ ἀντιφωνήσεις
καὶ μὲ τὴν ἄδειά
τους οἱ ἱερεῖς μᾶς
εὐλόγησαν τὸ τρα-
πέζι μας ποὺ ἦταν
πλούσιο σὲ ἐδέσματα καὶ ὄμορφα διακοσμη-
μένο. Ἐμεῖς τοὺς εἴπαμε τὸ εὐχαριστῶ μας μὲ
λίγα παραδοσιακὰ τραγούδια καὶ φύγαμε γιὰ
νὰ συνεχίσουμε τὴν ἐπίσκεψή μας στὸ Σύλλογο
τῶν ἀπογόνων τῶν ἀνταλλαγέντων μὲ κατα-
γωγὴ ἀπὸ τὴ Θεσ-
σαλονίκη. Ἄλλη
ἔκπληξη μᾶς
περίμενε ἐκεῖ. Ἡ
τοπικὴ χορωδία
καὶ ὀρχήστρα
τοῦ Δήμου μᾶς
τραγούδησε σὲ
δύο γλῶσσες καὶ
ὁ χορὸς στήθηκε
στὸ ἄψε σβῆσε.
Ἀλλὰ καὶ ἡ δική
μας ὀρχήστρα
καὶ χορωδία δὲν
ὑστεροῦσε καθό-
λου! Τὸ κέφι ἄνα-
ψε γιὰ τὰ καλὰ καὶ ἂν δὲν εἴχαμε τὸν ὁδηγὸ
τοῦ ποῦλμαν νὰ μᾶς ὑπενθυμίζει ὅτι ἔχουμε
ἄλλες 2 ὧρες δρόμο γιὰ νὰ φτάσουμε στὴν
Ἀττάλεια, τὸ γλέντι θὰ συνεχιζόταν καὶ πέραν
τῶν 10.30 μμ.! Ὁ ἀποχαιρετισμὸς δύσκολος,
οἱ καρδιὲς μας εἶχαν ζεσταθεῖ, τὰ βλέμματα
ἐπικοινωνοῦσαν
συγκινημένα… Ὁ
Ὅμηρος μπῆκε
στὸ αὐτοκίνητό
του καὶ μᾶς ξε-
προβόδησε ὡς τὴν
ἔξοδο τῆς πόλης.
Ἀνταλλάχτηκαν
δῶρα καὶ διευθύν-
σεις ἠλεκτρονικὲς
γιὰ περαιτέρω ἐπι-
κοινωνία. Κανένας
δὲν μποροῦσε νὰ
πιστέψει ὅτι ἦταν
ἀλήθεια αὐτὴ ἡ οἰκειότητα ποὺ ζούσαμε.
Ἐπιστρέψαμε στὴν Ἀττάλεια δοξολογώντας
τὸν Κύριο τῆς ἀγάπης!

23. 22
Τετάρτη 29 Ἰουλίου 2015
Θεοδότης μάρτυρος καὶ τῶν τέκνων αὐτῆς
Σημερινός μας προ-
ορισμὸς οἱ μεσογειακὲς
πόλεις Ἄσπενδος, Σίδη κὰ
Ἀλάγια. Τὸ ἀρχαῖο θέατρο
τῆς Ἀσπένδου θεωρεῖται
ἕνα ἀπὸ τὰ καλλίτερα δια-
τηρημένα ἀρχαῖα ἑλληνικὰ
θέατρα στὸ κόσμο, γιατί
χρησιμοποιήθηκε πολλὰ
χρόνια ὡς Καραβὰν Σεράι
δηλαδὴ χῶρος καταφυγίου
στὰ καραβάνια στὸν δρό-
μο τοῦ μεταξιοῦ τῶν Σελ-
τζούκων, καὶ κτίσθηκε ἀπὸ
τὸν Ἕλληνα ἀρχιτέκτονα
Ζήνων τὸν Κιτιέα τὸ 155
(μ.Χ.). Μᾶς ἐντυπωσίασε
ἡ ἀκουστική του. Κάποιοι ἐπιχείρησαν νὰ
παίξουν μία παράσταση ἀρχαίου δράματος
ἀλλὰ ὁ χρόνος… μᾶς κυνηγοῦσε.
Ἑπόμενος σταθμὸς ἡ παραθαλάσσια γρα-
φικὴ Σίδη μὲ τὸν ἐντυπωσιακὸ Ἀρχαῖο ναὸ
τοῦ Ἀπόλλωνα, τὸ θέατρό της ποὺ χρησιμο-
ποιήθηκε καὶ ὡς ναὸς τὸν 5αι. ἀλλὰ καὶ τὰ
πολυάριθμα τουριστικὰ μα-
γαζάκια της καὶ τὶς πρωτο-
χριστιανικές της ἐκκλησίες.
Στὴ συνέχεια διασχίζοντας
τὴν πανέμορφη παραλία
τῶν 60 χιλιομέτρων μὲ τὰ
τεράστια πολυτελῆ ξε-
νοδοχεῖα, φτάσαμε στὴν
Ἀλάγια, τὴ γραφικὴ πόλη
στὴν ὁποία ζοῦσαν ἁρμο-
νικὰ Ἕλληνες καὶ Τοῦρκοι
ὡς τὸ 1922. Ἐπισκεφτήκαμε
τὸν ἀνεγειρόμενο Ἱ. Ν. Πα-
ναγίας Πισιδιώτισσας, τὸν
πρῶτο ὀρθόδοξο ναὸ ποὺ
χτίστηκε ἐκ θεμελίων μετὰ
τὸ 1922.
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα

24. 23
ὁδοιπορικό
Η ΜΥΡΟΒΛΗΤΗ ΕΙΚΟΝΑ
ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΠΙΣΙΔΙΩΤΙΣΣΑΣ
Ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Πισιδιώτισσας
εἶναι μία ἀπὸ τὶς ἀρχαῖες εἰκόνες. Εἶναι γνωστὴ
ἀπὸ τὸν 6ον αἰώνα. Βρισκόταν στὴν πόλη Σω-
ζόπολις τῆς Πισιδίας (Οὐλούμπορλου). Ἔγινε
εὐρύτερα γνωστὴ ἀπὸ τὸ εὐωδιαστὸ μύρο ποὺ
ἀνέβλυζε ἄφθονο ἀπὸ τὰ χέρια τῆς Παναγίας
καὶ μὲ τὸ ὁποῖο γίνονταν πολλὲς θεραπεῖες
ἀσθενῶν καὶ ἄλλα θαύματα. Ὑπάρχουν τρεῖς
ἀρχαῖες γραπτὲς μαρτυρίες γιὰ τὰ θαύματα
ποὺ σχετίζονται μὲ τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας
τῆς Πισιδιώτισσας.
Ἡ πρώτη προέρχεται ἀπὸ τὸν πρεσβύτε-
ρο Εὐστάθιο, συνεργάτη καὶ βιογράφο τοῦ
Πατριάρχη Κωνστ/λεως Εὐτυχίου. (Ὁ Εὐτύχι-
ος, Πατριάρχης Κων/πόλεως ἀπὸ 552-565 &
577-582, ἀνακηρύχθηκε Ἅγιος καὶ ἡ μνήμη
του ἑορτάζεται τὴν 6ην Ἀπριλίου.
Ἡ δεύτερη μαρτυρία προέρχεται ἀπὸ
τὸν Ἐλεύσιππο, μαθητὴ τοῦ Ἁγ. Θεοδώρου
τοῦ Συκεώτου (ἀποκαλεῖται Συκεώτης διότι
γεννήθηκε στὸ χωριὸ Συκεοὺς τῆς Γαλατίας,
πλησίον τῆς Ἀναστασιουπόλεως, τῆς ὁποί-
ας διετέλεσε Ἐπίσκοπος. Ἐκοιμήθη τὸ ἔτος
613 καὶ ἡ μνήμη του ἑορτάζεται τὴν 22αν
Ἀπριλίου). Καὶ οἱ δύο μαρτυροῦν ὅτι εἶδαν
οἱ ἴδιοι τὰ θαύματα ποὺ ἔγιναν μὲ τὴν θερμὴ
προσευχὴ τοῦ Ἁγ. Θεοδώρου τοῦ Συκεώτου
καὶ τοῦ Ἁγίου Εὐτυχίου Πατριάρχου Κωνστ/
πόλεως, ἐνώπιον τῆς ἱερᾶς εἰκόνας τῆς Πανα-
γίας τῆς Πισιδιώτισσας.
Ἡ τρίτη μαρτυρία προέρχεται ἀπὸ τὸν
Ἅγιο Γερμανό, Πατριάρχη Κωνστ/λεως (715-
730, ἡ μνήμη τοῦ ἑορτάζεται τὴν 12η Μα-
ΐου) ὁ ὁποῖος σὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸν
Ἐπίσκοπον Κλαυδιουπόλεως Θωμὰ γράφει:
Μέσῳ τῶν ἱερῶν Εἰκόνων ὁ Θεὸς θεράπευσε
πολλοὺς ἀσθενεῖς καὶ ἐπετέλεσε πολλὰ ἄλλα
θαύματα, ποὺ καὶ ὁ ἴδιος ἔζησα. Ἀξιοσημείωτο
εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπὸ τὸ χέρι τῆς Παναγίας
τῆς εἰκόνας ποὺ βρίσκεται στὴ Σωζόπολη τῆς
Πισιδίας ἀναβλύζει ἄφθονο μύρο, τὸ ὁποῖο
κάνει πολλὰ θαύματα. Ἐπίσης ἀναφέρεται
ὅτι στὴν Ζ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, (ὡς ἐπιχεί-
ρημα γιὰ τὴν τιμὴν τῶν Εἰκόνων) ἀναγνώσθηκε
κείμενο τοῦ Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως
Εὐτυχίου, στὸ ὁποῖον γράφεται ὅτι ἀπὸ τὰ
χέρια τῆς Παναγίας τῆς Πισιδιώτισσας ρέει
μύρον καὶ περιγράφεται τὸ ἀκόλουθο γεγονός.
Στὴν πόλη Ἀμάσεια τοῦ Πόντου ἕνα μωρὸ εἶχε
γεννηθεῖ νεκρό.
Οἱ γονεῖς του, ποὺ εἶχαν πρόβλημα στὴν
ἀπόκτηση παιδιῶν, κατέφυγαν λυπημένοι
στὸν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Εὐτύ-

25. 24
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
χιο καὶ τὸν παρεκάλεσαν νὰ προσευχηθεῖ
γιὰ νὰ ἀποκτήσουν παιδιά. Ὁ Πατριάρχης
προσευχήθηκε θερμά, ἔχρισε τοὺς γονεῖς μὲ
τὸ μύρο τῆς Παναγίας τῆς Πισιδιώτισσας καὶ
τοὺς εἶπε: « Θὰ ἀποκτήσετε γερὸ παιδὶ καὶ θὰ
τὸ ὀνομάσετε Πέτρο». Τὰ λόγια αὐτὰ ἀποδεί-
χτηκαν προφητικά. Πράγματι γεννήθηκε ἕνα
χαριτωμένο ἀγοράκι καὶ τὸ βάφτισαν Πέτρο.
Ἀργότερα ἀπέκτησαν καὶ δεύτερο καὶ τὸ ὀνό-
μασαν Ἰωάννη.
Καὶ τὰ δύο παιδιὰ μεγάλωσαν γερὰ καὶ μὲ
καλὴ ὑγεία. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἔγινε γνωστὸ στὴ
γύρω περιοχὴ τῆς Ἀμάσειας καὶ συνετέλεσε
στὸ νὰ διαδοθεῖ καὶ νὰ αὐξηθεῖ ὁ σεβασμὸς
καὶ ἡ τιμὴ πρὸς τὴ θαυματουργὴ αὐτὴ Εἰκόνα.
Ἔπειτα ἀπὸ αἰῶνες τὴν Εἰκόνα τῆς Πα-
ναγίας Πισιδιώτισσας τὴν εἶχε ἡ μητέρα τοῦ
Τσάρου Μιχαὴλ Federovich Romanov, ποὺ εἶχε
γίνει Μοναχὴ μὲ τὸ ὄνομα Μάρθα. Μετὰ τὸν
θάνατό της ἡ Εἰκόνα μεταφέρθηκε στὴ Νέα
Μονὴ τοῦ Σωτῆρος (Novospassky) στὴ Μόσχα.
Ἡ Ρωσικὴ Ἐκκλησία τιμᾶ τὴν εἰκόνα τῆς
Παναγίας τῆς Πισιδίας - τὴν 3ην Σεπτεμβρίου
(μὲ τὸ παλαιὸ Ἡμερολ. 16 Σεπτ.).
Τὸ πρόγραμμα γιὰ συνέχεια εἶχε προ-
ορισμὸ τὸν Ἅγιο Γεώργιο τοῦ Βουνοῦ, τὸ
ἐκκλησάκι ποὺ εἶναι σκαρφαλωμένο σὲ μία
ἀπὸ τὶς πλαγιὲς τῆς πόλης καὶ ποὺ ἀνακαι-
νίστηκε πρόσφατα ἀπὸ τὶς τοπικὲς ἀρχές.
Ἐκεῖ ψάλαμε τὰ ἀπολυτίκια τοῦ ἑσπερινοῦ.
Σύμφωνα μὲ τὴν παράδοση ἐδῶ εἶναι ὁ
τόπος ὅπου ὁ Ἅγιος Γεώργιος σκότωσε τὸν
δράκοντα.Σὲ πολλοὺς ἀκούραστους περιπα-
τητὲς τῆς ὁμάδας μας δόθηκε ἡ εὐκαιρία νὰ
διανύσουν μὲ τὰ πόδια τὴ διαδρομὴ ἀπὸ τὸ
ἐκκλησάκι μέχρι κάποιο σημεῖο τοῦ δρόμου,
ποὺ τοὺς περίμενε τὸ λεωφορεῖο.
Ἦταν μία ἀπαράμιλλη ἐμπειρία καθὼς τὸ
ἐκκλησάκι εἶναι χωμένο μέσα στὸ βουνὸ καὶ
ὅλη ἡ γύρω περιοχὴ μύριζε θυμάρι καὶ βότανα
τοῦ βουνοῦ. Ἡ εὐλογία τοῦ Ἁγίου πλημμύριζε
τὸν τόπο!
Ἑπόμενος προορισμὸς ἦταν τὸ πανέμορ-
φο μεσαιωνικὸ τεράστιο κάστρο ἔξω ἀπὸ τὴν
πόλη ποὺ ἐντός του περιλάμβανε πανέμορφα
ἐρειπωμένα βυζαντινὰ ἐκκλησάκια.
Μία μικρὴ βροχούλα ποὺ εἶχε ἤδη ξεκινή-
σει δὲν πτόησε τὸ ἠθικό μας.
Τὸ ἄκρως εἰδυλλιακὸ θέαμα μᾶς ἀποζημίω-
νε. Ἁπλωνόταν μπροστὰ μας τὸ πέλαγος δια-
κλαδιζόμενο ἀπὸ μικροὺς κολπίσκους καθρε-
φτίζοντας τὴ κατάφυτη πλαγιὰ τοῦ βουνοῦ!
Ξεκινᾶμε γιὰ τὴν Ἀττάλεια, τὴ βάση μας,
γιὰ νὰ δειπνήσουμε καὶ ἔπειτα νὰ περιδια-
βοῦμε στὴν παλιὰ πόλη.

26. 25
ὁδοιπορικό
Πέμπτη 30 Ἰουλίου 2015
Μνήμη τῶν ἁγίων ἀποστόλων Σίλα,
Σιλουανοῦ, Ἐπαινετοῦ,
Κρήσκης καὶ Ἀνδρονίκου
Σήμερα ἔχουμε πολλὰ χιλιόμετρα ὡς τὴ
Σμύρνη κι ἀπὸ ἐκεῖ ὡς τὸ Τσεσμὲ ποὺ θὰ
εἶναι καὶ ὁ τελευταῖος προορισμὸς γιὰ νὰ
περάσουμε στὴ Χίο. Εἶναι ἡ τελευταία μας
ἡμέρα στὴ νοσταλγικὴ Μικρὰ Ἀσία! Ξεκινᾶμε
πολὺ νωρίς, οἱ περισσότεροι κοιμοῦνται τὶς
πρῶτες ὧρες μέσα στὸ πούλμαν χωρὶς νὰ
ἀπολαμβάνουν τὴν ὄμορφη διαδρομὴ μεταξὺ
Ἀττάλειας - Ντένιζλι. Ἀλλὰ μετὰ τὴ σύντομη
στάση γιὰ κολατσιό, τὰ ὄργανα παίρνουν
φωτιά. Τραγούδια, ἀνέκδοτα, σχόλια… καὶ
οἱ παραγωγοὶ στήνουν μία …ραδιοφωνικὴ
ἐκπομπὴ στὸ ἄψε σβῆσε! Μόνο ὅταν ἀρχί-
σαμε νὰ πλησιάζουμε στὴ Σμύρνη τὸ κλίμα
ἄλλαξε. Ὁ Ἀλέξανδρος μᾶς ἔκανε μία φοβερὴ
ἀνάλυση τῶν γεγονότων τῆς καταστροφῆς…
Ὅλοι αἰσθανθήκαμε ὑπερήφανοι ἀπόγονοι
Μικρασιάτες, ἀλλὰ ταυτόχρονα καὶ μία νο-
σταλγία λυπητερή μᾶς κατέλαβε.
Μπήκαμε στὴ Σμύρνη προβληματισμένοι.
Δὲν ὑπῆρχε σχεδὸν κανένα δεῖγμα ἑλληνικοῦ
στοιχείου παρὰ μόνο κάποια μικρὰ σπίτια σὲ
ἄσχημη κατάσταση. Εἴδαμε τὸν μισοκατε-
στραμμένο ναὸ τοῦ Προφήτη Ἠλία ποὺ χρη-
σιμοποιήθηκε ὡς ἀποθήκη τοῦ στρατοῦ μετὰ
τὸ 22. Μία ἀπέραντη ἄσχημη μεγαλούπολη
ὅπου ζοῦν οἱ Κεμαλιστὲς ποὺ δὲν δέχονται
στὸ ὄνομα τῆς ἀνάπτυξης νὰ ὑποκύψουν σὲ
νέες πολιτικές. Στὰ δεξιὰ μας ἕνα τεράστιο
πρόσωπο τοῦ Κεμὰλ λαξευμένο στὸν βράχο
τοὺς ἐπιβεβαιώνει.
Λιγοστὲς οἱ ξεχωριστὲς γωνιές. Μία ἀπὸ
αὐτὲς ἐπισκεφτήκαμε κι ἐμεῖς. Τὸν ναὸ τῶν
ἁγίων Βουκόλου καὶ Πολυκάρπου ποὺ ἀνα-
καινίστηκε πρόσφατα καὶ λειτουργεῖ ὡς πο-
λιτιστικὸ κέντρο.
Ἕως ὅτου φτάσουμε ἐκεῖ, ἡ Ἀναστασία
μᾶς περιέγραψε τὰ θαυμαστὰ γεγονότα γιὰ
τὸν ναὸ αὐτὸν ἀλλὰ καὶ γιὰ τὸν ἅγιο Βουκόλο.
Ἦταν περίπου πρὶν τὸ 2000 ὅταν κάποιος
κύριος Κώστας ἀπὸ τὸ Μαυρομμάτι Καρδί-
τσας βλέπει στὸν ὕπνο του ἕναν λαμπερὸ
γέροντα μὲ ἄσπρη γενειάδα καὶ τοῦ λέει.
-Παιδί μου θέλω νὰ πᾶς στὴ Μικρὰ Ἀσία
νὰ βρεῖς τὸ σπίτι μου.
-Καὶ ποιὸς εἶσαι ἐσύ, δὲν σὲ γνωρίζω, τοῦ
ἀπαντάει.
- Ἐγὼ εἶμαι ὁ ἅγιος Βουκόλος καὶ θέλω νὰ

27. 26
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
βρεῖς τὸ σπίτι μου. Παραξενεύτηκε ὁ κύρι-
ος Κώστας καθὼς οὐδέποτε εἶχε ἀκούσει γιὰ
τέτοιον ἅγιο. Θὰ ἔχω δεῖ δαιμόνια σκέφτηκε.
Ἀπευθύνθηκε στὸν ἱερέα τῆς ἐνορίας του καὶ
τοῦ λέει.
Πρόκειται γιὰ ἕνα ὅραμα ποὺ εἶδα, ἕναν
πολιὸ – λαμπερὸ γέροντα ποὺ
ἦταν πάρα πολὺ γλυκὸς καὶ μοῦ
δημιούργησε μεγάλη γαλήνη.
Μοῦ εἶπε ὅτι εἶναι ὁ ἅγιος Βου-
κόλος καὶ θέλει νὰ πάω νὰ βρῶ τὸ
σπίτι του στὴ Μ. Ἀσία. Ξέρεις γιὰ
κάποιον τέτοιον ἅγιο, γιατί ἐγὼ
δὲν τὸν ἔχω ἀκούσει ποτέ! Ἔλα
νὰ σοῦ δείξω.
Ἀνοίγει τὸ συναξάρι στὶς 6
Φεβρουαρίου καὶ τοῦ διαβάζει:
ἅγιο Βουκόλος, ἐπίσκοπος Σμύρ-
νης, ὁ πρῶτος ἐπίσκοπος Σμύρνης, χειροτονη-
μένος ἀπὸ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Θεολόγο ποὺ
στὴ συνέχεια χειροτονεῖ τὸν ἅγιο Πολύκαρπο.
Εἶναι λέει μεγάλος ἅγιος, ἀλλὰ πάρα πολλοὶ
λίγοι τὸν γνωρίζουν καὶ προφανῶς ὁ ἅγιος
θέλει νὰ γίνει γνωστὸ τὸ ὄνομά του, γι΄αὐτὸ
καὶ σὲ κάλεσε νὰ πᾶς στὴ Μ. Ἀσία.
Ὁ κύριος Κώστας ἀγράμματος μέν, θεο-
σεβεῖς δέ, ξεκινάει γιὰ τὴν Καππαδοκία γιὰ
βρεῖ τὸ σπίτι τοῦ ἁγίου ἀλλὰ χωρὶς ἀποτέ-
λεσμα. Κάποιος ξεναγὸς τοῦ λέει. Πιθανὸν
νὰ ὑπάρχει κάποια ἐκκλησία τοῦ ἁγίου στὴ
Σμύρνη. Πάει λοιπὸν στὸ προξενεῖο, ὅπου
ἐκεῖ πρόξενος ἦταν κάποιος πολὺ εὐσεβὴς
ἄνθρωπος, ὁ κύριος Γιῶργος.
Βεβαίως καὶ ὑπάρχει ναὸς τοῦ Ἁγίου Βου-
κόλου στὴ Σμύρνη ἀλλὰ εἶναι σὲ πολὺ κακὴ
κατάσταση καὶ βρίσκεται σὲ μία πολὺ ὑπο-
βαθμισμένη περιοχὴ στὸ «Μπασμπανέ». Μετὰ
τὴν καταστροφὴ τῆς Σμύρνης δὲν καταστρά-
φηκε ὁλοκληρωτικὰ – ὅπως οἱ περισσότερες
ἐκκλησίες ποὺ ἀνατινάχθηκαν. Ἡ ἐκκλησία
αὐτὴ ἦταν πανέμορφη καὶ χτισμένη τὸ 1876.
Οἱ Τοῦρκοι τὴ μετέτρεψαν γιὰ μεγάλο χρο-
νικὸ διάστημα σὲ ἀρχαιολογικὸ μουσεῖο καὶ
στὴ συνέχεια ἀπὸ τὶς φθορὲς ἐγκαταλείφτηκε
σὲ πολὺ ἄσχημη κατάσταση. Θέλω νὰ πάω,
ἀπάντησε ὁ κύριος Κώστας. Πράγματι, ὅταν
ἔφτασαν, βρῆκαν ἕναν μεγάλο
ἐγκαταλελειμμένο ναό, γεμάτο
μὲ σκουπίδια, σπασμένα τζάμια,
σπασμένα παράθυρα, μὲ μία στέ-
γη ἕτοιμη νὰ πέσει.
Ὁ κύριος Κώστας τότε ἐπίμο-
να λέει στὸν πρόξενο. Θέλω νὰ
φωνάξω ἕναν ἁγιορείτη νὰ κα-
θαρίσουμε λίγο καὶ νὰ κάνουμε
μία λειτουργία ἐδῶ. Τότε ὁ πρό-
ξενος τοῦ λέει, περίμενε, δὲν εἶναι
Ἑλλάδα ἐδῶ, δὲν εἶναι ἔτσι εὔκο-
λα τὰ πράγματα, δὲν ὑπάρχει ἐδῶ κάποιος
ἁρμόδιος φορέας νὰ μᾶς δώσει ἄδεια. Ἐπίμο-
να ὁ κύριος Κώστας βρίσκει ἕναν ἁγιορείτη,
παίρνει τὰ ἀπαραίτητα γιὰ μία Θ. Λειτουργία
σὲ μία βαλιτσούλα, ἕνα προσφοράκι καὶ ἕνα
ἀντιμήνσιο καὶ ἕνα βράδυ στὸν φύλακα νὰ
τοὺς ἀφήσει γιὰ μιάμιση ὥρα χωρὶς νὰ τοὺς
ἐνοχλήσει κανεὶς νὰ κάνουν μία λειτουργία,
γιατί αὐτὸς ὁ χῶρος εἶναι ἱερὸς καὶ ἐγὼ αὐτὸν
τὸν Ἅγιο τὸν εἶδα. Δὲν θὰ ἀνάψουμε φῶτα
παρὰ μόνο δύο – τρία κεράκια.
Τέλος πάντων ὁ φύλακας τοὺς ἄφησε,
ἀλλὰ οἱ γείτονες ποὺ δὲν ἦταν συνηθισμένοι
στὸ νὰ βλέπουν κίνηση στὸν συγκεκριμένο
χῶρο κάλεσαν τὴν ἀστυνομία. Ὁ φάρος τῆς
ἀστυνομίας φάνηκε, εὐτυχῶς ὅμως ὅταν τε-
λείωνε ἡ Θ. Λειτουργία. Ἴσα ποὺ πρόλαβαν
νὰ τελειώσουν τὴ Θ. Λειτουργία καὶ ὁ ἱερέας
κατέλυσε γρήγορα γρήγορα. Ἡ ἀστυνομία
μπαίνει μέσα στὸν ναό, ἀλλὰ ὁ κύριος Κώ-
στας μὲ τὸν ἁγιορείτη μὲ ἕναν περίεργο τρόπο
βγῆκαν ἀπὸ τὸν ναὸ χωρὶς νὰ γίνουν ὁρατοὶ

28. 27
ὁδοιπορικό
ἀπὸ τὴν ἀστυνομία. Τοὺς προστάτευσε ὁ
Ἅγιος. Αὐτὴ ἦταν καὶ ἡ πρώτη Θ. Λειτουργία
ποὺ ἔγινε στὸν ναὸ τοῦ
Ἁγίου Βουκόλου μετὰ
τὴ Μικρασιατικὴ κατα-
στροφὴ τὸ 1922.
Αὐτὴ ἦταν καὶ ἀρχὴ
γιὰ τὴν ἀνακαίνιση τοῦ
χώρου αὐτοῦ. Ὅπως
εἶναι γνωστὸ μετὰ τὸ
1922 δὲν ὑπάρχει κα-
νενὸς εἴδους πρόβλεψη
γιὰ νὰ λειτουργοῦν οἱ
ὀρθόδοξοι ναοὶ ἐκτὸς
Κωνσταντινουπόλεως, Ἴμβρου καὶ Τενέδου.
Ἔγιναν πολλὲς προσπάθειες μὲ τὸ προξενεῖο
καὶ τὸ Πατριαρχεῖο γιὰ ἀποκατάσταση τοῦ
ναοῦ, ἀλλὰ νὰ λειτουργεῖ ὡς τί σὲ ἕνα σκληρὸ
κεμαλιστικὸ καὶ μουσουλμανικὸ περιβάλλον;
Ἀκόμη καὶ νὰ ἀγοραστεῖ!
Ἀλλὰ μάταια. Ὁ κύ-
ριος Κώστας ἐπιστρέ-
φοντας στὴν πατρίδα
του, ἔχτισε τὸ πρῶτο
ἐκκλησάκι στὴν Ἑλλάδα,
ἀφιερωμένο στὸν ἅγιο
Βουκόλο, ἐκεῖ στὸ Μαυ-
ρομμάτι Καρδίτσας.
Τελικά, καὶ ὕστερα ἀπὸ
προσπάθειες τοῦ προ-
ξενείου ἀλλὰ καὶ τοῦ
Πατριαρχείου, στὸν ναὸ
ξεκινᾶνε ἐργασίες ἀποκατάστασης τὸ 2005
περίπου. Κατὰ τὶς ἐργασίες στὸν ναὸ ἀποκα-
λύπτονταν ἁγιογραφίες καθὼς καὶ μία κτητο-
ρικὴ ἐπιγραφὴ «Ἱερὸς ναὸς ἁγίου Βουκόλου

29. 28
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
καὶ Πολυκάρπου Σμύρνης, ἔτος 1873». Ὁ
ναὸς αὐτὸς ἐθεμελειώθη ἀπὸ τοὺς εὐσεβεῖς
κατοίκους ἐπὶ ἐπισκόπου Βασιλείου. Τὸ 2011
ὁλοκληρώθηκε ἡ ἀνακαίνιση καὶ παραδόθηκε
τὸ κλειδὶ στὸν δῆμο Σμύρνης.
Ὁ ἅγιος Βουκόλος εἶναι ὁ πρῶτος ἐπί-
σκοπος Σμύρνης μετὰ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν
Θεολόγο, ὁ ὁποῖος στὴ συνέχεια χειροτόνησε
τὸν ἅγιο Πολύκαρπο. Ὁ ἅγιος παρότι δὲν
εἶναι πολὺ γνωστὸς εἶναι ἕνας θαυματουργὸς
ἅγιος. Ὁ τάφος τοῦ βρισκόταν πίσω ἀπὸ τὸν
ναὸ καὶ στὸ σημεῖο αὐτὸ εἶχε φυτρώσει μία
μεγάλη μυρτιὰ καὶ πολὺ ἄνθρωποι εἶχαν θε-
ραπευτεῖ στὸν χῶρο αὐτὸ ἀπὸ πολλὲς ἀσθέ-
νειες. Τὸν 17ο αἰ. ὁ τάφος του ἀνοίχτηκε καὶ
τὰ λείψανά του εἶναι διασκορπισμένα πρὸς
εὐλογία σὲ πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδας ὅπως
στὴν Παναγία τῶν Βρυούλων στὸν Ὠρωπό.
Νὰ ξέρετε ὅτι μπορεῖτε νὰ τὸν ἐπικαλεῖσθε
μᾶς τόνισε ἡ Ἀναστασία.
Στὸν ναό του στὸ Μαυρομμάτι Καρδί-
τσας ἔχουν γίνει θεραπεῖες ἀτόμων κυρίως
μὲ ψυχικὰ νοσήματα. Ὕστερα ἀπὸ διήγηση
προσωπικοῦ θαύματος μᾶς παροτρύνει: Νὰ
τὸν ἐπικαλεῖσθε τὸν ἅγιο Βουκόλο, εἶναι θαυ-
ματουργὸς καὶ μεγάλος ἅγιος της Σμύρνης.
Οἱ Σμυρνιοὶ τὸν τιμοῦσαν πάρα πολὺ καὶ
τιμᾶται μαζὶ μὲ τὸν ἅγιο Πολύκαρπο, ἐνῷ
φαίνεται ὅτι κάνει τὰ πάντα νὰ γίνει γνωστός.
Φτάσαμε λοιπὸν στὸν ναὸ τοῦ ἁγίου Βου-
κόλου. Ἕνας μεγαλοπρεπὴς τρίκλιτος ναός,
δεῖγμα τῆς Σμυρναίικης Ἑλληνικῆς ἀρχιτε-
κτονικῆς καὶ ὀμορφιᾶς.Ἐκεῖ μᾶς περίμεναν
ὀρθόδοξοι ἀδελφοί μας. Μοιράστηκαν μαζί
μας τὶς ἐμπειρίες τους, ψάλαμε ὅλοι μαζί.
Τὰ συναισθήματα ἀπερίγραπτα.
Ὕστερα ἀπὸ αὐτὴν τὴ συγκλονιστικὴ
στάση στὸν ἅγιο Βουκόλο ἐπιβιβαστήκαμε
βιαστικὰ στὸ λεωφορεῖο. Ἴσα ποὺ καταφέ-
ραμε νὰ ρίξουμε μία ματιὰ στὴν παραλιακὴ
Λεωφόρο, τὸ παλιὸ Διοικητήριο, τὴν ἑλλη-
νικὴ γειτονιὰ τῆς Πούντας, τὰ λίγα ἑλληνικὰ

30. 29
ὁδοιπορικό
ἀρχοντικά, κάποια βιομηχανικὰ κτήρια ποὺ
γλύτωσαν, ἀλλὰ καὶ τὸν παλιὸ κυματοθραύ-
στη στὸ λιμάνι ποὺ εἶναι ἀπὸ τότε.. μᾶς εἶπε
νοσταλγικὰ ὁ ξεναγός μας. Ἐδῶ εἶναι καὶ ἡ
προκυμαία, τὸ Κέ. Ἐδῶ ἔγινε μεγάλο κακό…
Συνεχίσαμε βιαστικὰ γιὰ Τσεσμέ, γιὰ νὰ
ἐπιβιβαστοῦμε στὸ καραβάκι ποὺ θὰ μᾶς
ἔφερνε πίσω στὴ Χίο. Ὅλοι εἴχαμε τὴν αἴσθηση
ὅτι δὲν θέλαμε νὰ φύγουμε καὶ ὅλοι εἴχαμε πιὰ
δεθεῖ πιὸ πολύ. Ἀλλὰ καὶ τὶς καρδιὲς μας εἶχε
πλημμυρίσει ἡ ἀληθινὴ ἔννοια τῆς Ἀγάπης!
Ὁ Γιῶργος πῆρε τὸν λόγο στὸ μικρόφωνο
τοῦ λεωφορείου.
Ἡ Ἀγάπη ἁπλώνεται, μοιράζεται, οἱ ψυχὲς
καὶ οἱ καρδιὲς γίνονται πιὸ λεπτές, πιὸ εὐγε-
νεῖς καὶ ἔτσι τὰ πράγματα μπαίνουν στὴ σειρὰ
τους χωρὶς νὰ τὸ καταλάβουμε, ὅπως θέλει
ὁ Θεός. Τὸ βασικότερο εἶναι νὰ μπορέσουμε
νὰ συμπροσευχηθοῦμε καὶ νὰ καταλάβουμε
ὅτι ἔχουμε μεγάλη εὐθύνη ὡς Ἕλληνες καὶ Ρω-
μνηοί, γιατί ἐδῶ εἶναι καὶ ἄλλοι Ρωμνηοὶ ποὺ
μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι Ἕλληνες ἀλλὰ ἔχουν τὶς
ἴδιες ἀγωνίες στὴν καθημερινότητα μὲ ἐμᾶς,
ὅπως τὶς βιώνουνε καὶ ἐμεῖς στὴν πατρίδα
μας. Καὶ αὐτοὶ ἔχουν τὶς δυσκολίες τους στὴν
οἰκογενειακή τους ζωή, τὰ οἰκονομικά τους,
τὰ ἐπαγγελματικά τους καὶ φυσικὰ τὴν ἴδια
ἀγωνία νὰ σώσουν τὴν ψυχή τους. Ἔχει μεγά-
λη σημασία νὰ μπορέσουμε νὰ βοηθήσουμε
ἀλλὰ καὶ νὰ βοηθηθοῦμε καὶ οἱ προσευχὲς
αὐτῶν ἐδῶ τῶν ἀνθρώπων ποὺ γίνονται στὴν
ἀφάνεια καὶ μὲ πολὺ μεγαλύτερη δυσκολία
ἀπὸ ἐμᾶς, μᾶς δίνουν κουράγιο καὶ δύναμη.
Γιατί μπορεῖ ἐμεῖς στὴν Ἑλλάδα σὲ ἕνα
οἰκοδομικὸ τετράγωνο νὰ ἔχουμε πλῆθος
ἐκκλησιῶν καὶ ἁγίων λειψάνων καὶ προσκυ-
νημάτων, ἐδῶ ὅμως οἱ ἄνθρωποι εἶναι πολὺ
δύσκολο νὰ ἐκφράσουν τὸ πιστεύω τους. Στὶς
πρωινὲς Θεῖες Λειτουργίες ὑπῆρξαν ἄνθρωποι
ἀπὸ πολλὰ ἔθνη καὶ ἀξιωθήκαμε νὰ ἀκού-

31. 30
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
σουμε τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως σὲ πολλὲς
γλῶσσες. Στὰ Τούρκικα, στὰ Περσικά, στὰ
Ρώσικα, στὰ Ἰρανικά, ὁπότε βιώσαμε αὐτὸ
ποὺ λέγεται ὅτι τελικὰ ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι
Οἰκουμενική.
Εἶναι ἡ Οὐρανοπολιτεία, πέρα ἀπὸ φυλές,
ἀπὸ ἔθνη, ἀπὸ γλῶσσες, εἶναι ἡ πίστη καὶ ἡ
ἀγάπη στὸν ἀληθινὸ Θεό.
Ὁ ἅγιος Νεκτάριος στὸ δοκίμιό του τὸ
1896 εἶχε γράψει γιὰ τὸ ποιὸς εἶναι ὁ ρό-
λος τῶν Ἑλλήνων κᾶ εἰδικὰ τῶν Ρωμνηῶν στὴν
Οἰκουμένη.
Νὰ μεταδώσουμε ὅσο μποροῦμε τὸν λόγο
τοῦ Εὐαγγελίου στὰ Ἔθνη, ἀφοῦ βέβαια τὸν
κάνουμε πρῶτα κτῆμα μας.
Ἔλεγε, οἱ Ἕλληνες ἔχουν ροπὴ πρὸς τὴ
θυσία, ὄχι μὲ τὴ φυλετικὴ ἔννοια, ἀλλὰ ὁ
Ρωμνηὸς θὰ πρέπει νὰ ἔχει αὐτοθυσία, γιὰ
νὰ μπεῖ κάτω ἀπὸ τὸν συνάνθρωπό του, τὸν
ἀδελφό του καὶ νὰ τὸν διακονήσει καὶ ἔτσι
νὰ χριστοποιηθοῦν καὶ ἔθνη καὶ οἱ πολιτεῖες.
Ἡ ἔλλειψη αὐτοῦ του γεγονότος διαπιστώ-
νεται στὶς μέρες μας ἀπὸ τὴν εὐρύτερη κρίση
ποὺ ἤδη βιώνουμε, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι
καὶ οἱ κοινωνίες ὅπως δομήθηκαν δὲν ἔχουν
μέσα τους Χριστὸ καὶ ἤδη καταρρέουν.
Ὧρες – ὧρες μοῦ φαίνεται ὅτι σὰν θαῦμα
καταφέραμε καὶ βρεθήκαμε τόσοι νέοι ἀπὸ
ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδας χωρὶς νὰ γνωριζό-
μασταν μεταξύ μας καὶ τελικὰ βρεθήκαμε νὰ
περνᾶμε τόσο ὄμορφα καὶ νὰ μοιραζόμαστε
τὰ βιώματά μας σὲ ἕνα πολὺ ὄμορφο κλίμα.
Θὰ πρέπει στὴν καθημερινότητά μας νὰ
τηροῦμε κάποιες ἀρχὲς ὡς πλοηγό, ὡς σημεῖο
ἀναφορᾶς, ὡς ἕναν πήχη ποὺ καθημερινὰ θὰ
πρέπει νὰ συγκρινόμαστε καὶ νὰ γινόμαστε
καλύτεροι.
Ἔτσι, μὲ ἕναν ὄμορφο ἐπίλογο, ἀλλὰ καὶ
μὲ μία σύνοψη τῆς ἐκδρομῆς στὰ ἀλησμόνητα
ἐδάφη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀποχαιρετήσαμε τὴν
Ἰωνικὴ γῆ καὶ ὑποσχεθήκαμε νὰ ξανάρθουμε
σύντομα. Στὸ πέρασμα ἀπέναντι πρὸς τὴ Χίο
μᾶς συνόδευαν κοπάδια δελφινιῶν, ποὺ σὰν
νὰ μᾶς ἀποχαιρετοῦσαν, ἀλλὰ μὲ τὸν ἁρμο-
νικό τους ρυθμὸ μᾶλλον μᾶς εὐχαριστοῦσαν
καὶ ἐπισφράγιζαν τὸ εὐλογημένο αὐτὸ προ-

32. 31
ὁδοιπορικό
σκύνημα, ποὺ κάποιοι ἄλλοι προσεύχονταν
καὶ εὔχονταν γιὰ αὐτὸ τὸ θεάρεστο ἔργο.
Σὲ μία ὥρα ἤμασταν στὴ Χίο. Ἐκεῖ μᾶς
περίμενε ἡ ἑλληνικὴ πραγματικότητα. Οἱ χι-
λιάδες μετανάστες ποὺ περίμεναν νὰ περά-
σουν στὸ Λιμάνι τοῦ Πειραιᾶ. Φάγαμε ἕνα
ὡραῖο σουβλάκι περιμένοντας τὸ πλοῖο ποὺ
θὰ μᾶς ἔφερνε πίσω στὴν καθημερινότητά
μας. Ταξιδέψαμε ἀνάμεσα σὲ χιλιάδες Σύρι-
ους μετανάστες ποὺ ἔλπιζαν νὰ βροῦν μία
καλύτερη τύχη στὴν Εὐρώπη.
Παρασκευὴ 31 Ἰουλίου 2015
Μνήμη τοῦ ἁγίου Εὐδοκίμου
Ἡ ἄφιξη στὸ Λιμάνι τοῦ Πειραιᾶ ἔγινε
νωρὶς τὸ πρωί, μετὰ ἀπὸ μία κουραστικὴ νύ-
χτα. Ὁ ἀποχαιρετισμὸς ἦταν δύσκολος γιὰ
ὅλους καὶ τὸ κλίμα πολὺ φορτισμένο. Εἴχαμε
συνδεθεῖ τόσο πολὺ σὲ τόσο λίγες μέρες, μοι-
ραστήκαμε τόσες συγκινήσεις! Τὰ συναισθή-
ματα ἔντονα καὶ ἀνάμεικτα μὲ νοσταλγία γιὰ
ὅ,τι ζήσαμε ἀλλὰ καὶ μὲ μία ὑπόσχεση νὰ ξα-
νασμίξουμε! Οἱ βορειοελλαδίτες ἐπιστρέφουν
στὸν χῶρο κατοικίας τους. Μερικοὶ ἐπιμένουν
νὰ παρατείνουν τὸ ταξίδι 1-2 μέρες… Ὅλοι
εὔχονται νὰ ξανασυναντηθοῦμε σύντομα στὴ
μετεκδρομικὴ σύναξή μας.
Κάπως ἔτσι τελειώνει τὸ προσκύνημά μας,
σηματοδοτώντας τὴν ἀρχὴ γιὰ ἕνα σωρὸ ἄλλες
πραγματικότητες, ποὺ μπαίνουμε ἔχοντας γε-
μίσει τὶς καρδιές μας μὲ ἀγάπη ἀπὸ ὄμορφους
ἀνθρώπους καὶ τόπους, ποὺ συνεχίζουμε νὰ
κουβαλᾶμε μέσα μας! Καλὴ ἀντάμωση σὲ
ὅλους παιδιά!
Ἑνωμένη Ρωμηοσύνη
Ἐπιμέλεια:
Ἀναστασία Ἁρπατζῆ, Ἐκπαιδευτικὸς-
Μεταφράστρια
Κολιάτσος Νίκος, ἐμπλουτισμὸς κειμένων
Χρυσούλα Τρικαλιώτη, Φιλολογικὴ
ἐπιμέλεια κειμένου

33. 32
Μικρά Ἀσία
Χάρη στὸν πατέρα μου
Ἀφιέρωμα
Χ
άρη στὸν πατέρα μου καὶ στὶς εὐχὲς
ἑνὸς γέροντα τοῦ Ἁγίου Ὂρους γνώ-
ρισα τὴν Ἑνωμένη
Ρωμηοσύνη.
Δὲν εἶχα ὡστόσο πολὺ
καιρὸ ποὺ ἐνσωματώθηκα,
καὶ στὴν πρώτη συνάντησή
μας μὲ ὅλα τὰ παιδιά μᾶς
ἀνακοινώνουν ὅτι θὰ γίνει
μία ἐκδρομὴ τὸ καλοκαίρι
στὴ Μ Ἀσία.
Στὴν Ἀρχὴ ἐνθουσιά-
στηκα καὶ μόνο μὲ τὴν ἰδέα.
Ἄλλωστε σὲ ποιὸν δὲν ἀρέ-
σουν οἱ ἐκδρομές! Μὲ μιὰ
δεύτερη σκέψη ὅμως εἶπα
πὼς θὰ μοῦ ἦταν ἀρκετὰ
δύσκολο, ἀφοῦ ἡ προθε-
σμία γιὰ τὰ χρήματα ἔκλει-
νε ἄμεσα καὶ δὲ μποροῦσα
νὰ ἀνταπεξέλθω –καθότι
εἶμαι καὶ φοιτήτρια. Κι ἐκεῖ
ποὺ εἶχα πάψει νὰ ἐλπίζω
καὶ νὰ τὸ σκέφτομαι, δὲν
περνᾶνε οὔτε τρεῖς μέρες,
καὶ τὰ φέρνει ἔτσι ὁ Θεὸς
ὥστε νὰ βρεθεῖ λύση στὸ
πρόβλημά μου. Ἐκεῖνον τὸν
καιρὸ ἀντιμετώπιζα κι ἕνα
πρόβλημα στὰ προσωπικά
μου, τὸ ὁποῖο εἶχε ἀρχίσει
νὰ μὲ φθείρει καὶ νὰ μὲ ρί-
χνει ψυχολογικά.
Εἶχα φθάσει σὲ σημεῖο νὰ βρίσκομαι σὲ
μία μόνιμη μελαγχολία χωρὶς νὰ ξέρω τὸ γιατί.
Ἤθελα νὰ ξεφύγω ἀπὸ
αὐτό, ἀλλὰ δὲν μποροῦσα.
Ἡ λύση ἦταν μπροστὰ
στὰ μάτια μου καὶ δὲν τὴν
ἔβλεπα ἢ ἴσως καὶ νὰ μὴν
ἤθελα νὰ τὴ δῶ. Ἔτσι ἄρχι-
σα νὰ προσεύχομαι καὶ νὰ
παρακαλάω τὸν Θεὸ νὰ μοῦ
δείξει ἕναν πιὸ ἐναλλακτικὸ
τρόπο ἐπίλυσης τοῦ προ-
βλήματός μου χωρὶς νὰ πλη-
γώσω κανέναν ἢ νὰ πληγωθῶ.
Τελικὰ αὐτὴ ἡ ἐκδρομὴ
ἦταν ἡ ἀφορμὴ γιὰ νὰ συ-
νειδητοποιήσω ὅτι βαδίζω
σὲ λάθος μονοπάτια.
Παρ’ ὅλες τὶς δυσκολίες,
λοιπόν, πού μοῦ παρουσιά-
στηκαν, κατάφερα νὰ πάω.
Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ἀνε-
βήκαμε στὸ πλοῖο κι ἀρχί-
σαμε νὰ γνωριζόμαστε με-
ταξὺ μας, χαρά, γαλήνη καὶ
ἀπρόσμενη εὐτυχία μὲ δια-
περνοῦσε.
Γιὰ νὰ πῶ τὴν ἀλήθεια,
ἒνιωσα γιὰ πρώτη φορὰ στὴ
ζωή μου ὅτι δὲν εἶμαι παρά-
ξενη ἢ περίεργη!
(Συνήθως ἀπὸ τὸ σχολεῖο
ἀκόμα ἀλλὰ καὶ μέχρι σήμε-
Μαρίας Μ.
φοιτήτριας

34. 33
ὁδοιπορικό
ρα, δὲν ἀκούω καὶ τὰ καλύτερα λόγια ὅσον
ἀφορᾶ τὰ πιστεύω μου, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ
ἔρχομαι σὲ ρήξη μὲ πολλοὺς ἀπὸ τοὺς συ-
νομηλίκους μου καὶ μή. Δὲν εἶχε τύχει μέχρι
στιγμῆς ἄλλωστε νὰ γνωρίσω τόσα πολλὰ ἄτο-
μα μαζεμένα μὲ τὶς ἴδιες ἀντιλήψεις καὶ τὸ
κυριώτερο ἄτομα τῆς ἡλικίας μου!)
Ἔτσι, ὅσο περνοῦσε ἡ ὥρα καὶ οἱ μέρες,
τόσο περισσότερο ἄρχισα νὰ καταλαβαίνω τί
ἔχανα ὅλον αὐτὸν τὸν καιρό,
ποὺ ἀσυνείδητα ἢ συνειδητὰ
προσπαθοῦσα νὰ ταιριάξω
μὲ τὸν ὑπόλοιπο κόσμο γιὰ
νὰ μὴν φαίνομαι ‘’ἴσως‘’ τόσο
διαφορετική.
Καὶ ξαφνικὰ ἄρχισα νὰ
νιώθω λίγη καὶ ταπεινωμένη.
Καθὼς ὅλα ξεμπέρδευαν σιγὰ-
σιγὰ στὸ μυαλό μου. Δὲν ξέρω
πῶς νὰ τὸ περιγράψω, ἒνιωσα
σὰν τυφλὸς ποὺ μόλις βρῆκε
τὸ φῶς του.
Πάντοτε πίστευα καὶ ἔκα-
να τὸν ἀγώνα μου, ὅμως ὅταν
βρέθηκα ἀνάμεσα σὲ νέους
ποὺ βιώνουν τόσο ἔντονα τὸν
Χριστὸ, παραδειγματίστηκα
καὶ αἰσθάνθηκα τὴν ἀνάγκη
πιὸ πολὺ ἀπὸ ποτὲ ἄλλοτε νὰ
ἀλλάξω γραμμὴ πλεύσης, νὰ
ἀλλάξω ζωή.
Νὰ μπῶ καὶ πάλι στὴν
εὐθεία πού μοῦ εἶχαν δείξει οἱ
δικοί μου καὶ ὁ πνευματικός
μου, στὴν ὁποία καὶ νόμιζα
ὅτι πορευόμουν.
Εἶναι πραγματικὰ θαυμά-
σιο τὸ πῶς ὁ Θεὸς μπορεῖ νὰ
σοῦ δείξει τὸν δρόμο ἂν τὸ θε-
λήσεις καὶ τοῦ τὸ ζητήσεις.
Αὐτὸ τὸ ταξίδι ἦταν γιὰ μένα ἐμπειρία ζωῆς.
Τὰ μέρη ποὺ εἴδαμε, οἱ ἐκκλησιές μας ποὺ
τώρα ἔχουνε γίνει τζαμιά, ὁ παραγκωνισμέ-
νος λαός, οἱ κρυπτοχριστιανοὶ ποὺ μὲ κάθε
εὐκαιρία μᾶς λέγανε τὰ βιώματά τους καὶ
χαιρόντουσαν μὲ τὴν παρουσία μας.
Ὅλα ἦταν τόσο συγκινητικὰ καὶ ἄφηναν
κάποιο ἀντίκτυπο στὴν ψυχή μου. Ἦταν ὅ,τι
ἀκριβῶς χρειαζόμουνα γιὰ νὰ δυναμώσω καὶ
νὰ δῶ τὰ πραγματικὰ
προβλήματα τῆς ζωῆς
(Συγκεκριμένα, τὴν
τελευταία μέρα στὴ
Σμύρνη συναντήσαμε
μία κοπέλα 20 χρόνων
ἡ ὁποία πίστευε στὰ
κρυφὰ καὶ ἑτοιμαζό-
ταν νὰ βαπτιστεῖ μὲ
κίνδυνο τῆς ζωῆς της!
Ἐνῷ ἐγὼ 21 χρονῶν
στεναχωριόμουν ποὺ
δὲν εἶχα νὰ φορέσω
μοντέρνα ροῦχα).
Ἄνθρωποι σὰν κι
αὐτὴν τὴν κοπέλα βά-
ζουν πάνω ἀπ’ ὅλα τὸν
Χριστό. Αὐτὸ πῆρα
ἐγὼ ἀπὸ τὴν ἐκδρομὴ
κι ἐλπίζω ὁ Θεός, δι’
εὐχῶν τῶν Ἁγίων μας
νὰ δείξει σὲ ὅσους
ἀνθρώπους ἀναζη-
τοῦν ἢ ὄχι τὸν δρόμο
καὶ νὰ μὴν ἀπελπίζο-
νται. Γιατί ὑπάρχει
Θεὸς καὶ φανερώνεται
μέσα ἀπὸ τὴ ζωὴ τέ-
τοιων ἀνθρώπων.

35. 34
Μικρά ἈσίαἈφιέρωμα
Ἀ
ναπολώντας τὸ ταξίδι μου στὰ παράλια
τῆς Μ. Ἀσίας μόνο εὐχάριστες στιγμὲς
ἔχω νὰ ἀποτυπώσω στὸ χαρτί. Ἐκτὸς
ἀπὸ ψυχικὴ ἀνάταση τὸ ταξίδι μοῦ παρεῖχε τὴ
δυνατότητα νὰ ἐπισκεφτῶ ἀρχαιολογικοὺς χώ-
ρους, μουσεῖα, θρησκευτικοὺς ναούς, νὰ γνω-
ρίσω τοὺς ἀπόγονους παλαιῶν ἀνταλλαγέντων,
νὰ βιώσω γιὰ λίγες μέρες τὴν κουλτούρα καὶ
τὸν πολιτισμὸ μιᾶς χώρας ποὺ κάποτε γνώρισε
κακουχίες καὶ στερήσεις, εἶδε βασανιστήρια
καὶ θανάτους, ἔζησε τὴν αἰχμαλωσία καὶ τὴν
προσφυγιά. Πολλὲς συγκινητικὲς στιγμές μοῦ
ἔμειναν ἀνεξίτηλα χαραγμένες στὸ μυαλό μου.
Ἡ ἱστορία τῆς Ἑλένης μὲ συγκλόνισε καὶ σὲ
αὐτὴν θὰ ἤθελα νὰ ἀναφερθῶ.
Στὰ ἐρείπια τῆς πρωτοχριστιανικῆς βα-
σιλικῆς τοῦ Κέμερ ποὺ ἀποτελεῖ μέρος ἑνὸς
εὐρύτερου μοναστηριακοῦ συγκροτήματος μὲ
πολλὰ κελιὰ καὶ βαπτιστήριο ὁ π. Θεολόγος
Χρυσανθακόπουλος μᾶς ἐξιστόρησε τὸν μαρ-
τυρικὸ θάνατο τῆς Ἑλένης. Μία Ρωσίδα, πῆγε
νὰ ἐργαστεῖ ὡς λογίστρια σὲ ἕνα νυχτερινὸ μα-
γαζὶ στὴν Τουρκία. Ἐκεῖ γνωρίστηκε μὲ ἕναν
Τοῦρκο Μουσουλμάνο, μὲ τὸν ὁποῖο σύναψε
δεσμὸ καὶ ἀργότερα τὸν παντρεύτηκε. Ὅμως
δὲν ἀσπάστηκε ποτὲ τὸ κοράνι καὶ αὐτὸ εἶχε
ἰδιαίτερες ἐπιπτώσεις στὴ μεταξύ τους σχέση,
καθὼς εἴθισται οἱ γυναῖκες τῶν μουσουλμάνων
νὰ προσχωροῦν στὴν πίστη τῶν συζύγων τους,
γιατί ἀλλιῶς θεωροῦν ὅτι ἔτσι ὁ γάμος τους
δὲν καθίσταται ἀληθινὸς στὰ μάτια τοῦ Θεοῦ.
Ὅσο καιρὸ ἔμειναν παντρεμένοι ἡ δυσα-
ρέσκειά του ἀναζωπυρωνόταν, γιατί ἐκεῖνος
θεωροῦσε ἄκρως ὑποτιμητικὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ
σύζυγός του ἦταν θρησκευτικὰ αὐτονομημένη
ἀπὸ αὐτόν. Ἔτσι πολὺ γρήγορα ἡ στάση της
πυροδότησε μεγάλο μίσος μέσα του, τὸ ὁποῖο
συχνὰ ἐξέφραζε μὲ λεκτικὲς καὶ σωματικὲς ἐπι-
θέσεις βίας ἐπάνω της. Μέχρι ποὺ ἡ κοπέλα
ἀναγκάστηκε νὰ τὸν ἐγκαταλείψει βλέποντας
ὅτι κινδυνεύει παντοιοτρόπως ἡ ἀκεραιότητά
της. Ἡ Ἑλένη εἶχε ξεκινήσει νὰ ἐργάζεται σὲ μιὰ
βιοτεχνία κοπτικῆς ραπτικῆς, ὅπου ἀνέπτυξε
Ἡ νεομάρτυρας Ἑλένη

36. 35
ὁδοιπορικό
φιλία μὲ Χριστιανὲς Ὀρθόδοξες γυναῖκες, οἱ
ὁποῖες συγκίνησαν τὴν ψυχή της μὲ τὴν ἀγάπη
ποὺ τῆς ἔδειξαν.
Μὲ τὸν καιρὸ ἀναζήτησε νὰ μάθει γιὰ τὴν
πίστη τους καὶ νὰ γνωρίσει τὸν Χριστό. Καθὼς
γνώριζε τὴν Ὀρθόδοξο Χριστιανικὴ Πίστη με-
γάλωνε ἡ ἐπιθυμία της νὰ βαπτιστεῖ. Ἀπὸ τὴν
ἄλλη δὲν ἦταν ἐλεύθερη, γιατί ἐξακολουθοῦσε
τυπικὰ νὰ εἶναι παντρεμένη μὲ τὸν Τοῦρκο
ἄνδρα της, γιὰ τὸν ὁποῖο δὲν σταμάτησε ποτὲ
νὰ προσμένει νὰ ἀλλάξει καὶ νὰ μπορέσουν νὰ
συμβιώσουν πάλι μαζί.
Ἐκείνου ὅμως τὸ μένος θέριεψε ἀκόμα πε-
ρισσότερο καὶ εἶχε πλέον κατακλύσει ὅλη του
τὴν ὕπαρξη.
Διψοῦσε νὰ ἐκδικηθεῖ μὲ κάθε τρόπο.
Μιὰ μέρα, ἐνῷ ἡ Ἑλένη ἐργαζόταν, δέ-
χτηκε ἕνα τηλεφώνημα ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ τὴν
προσκαλοῦσε νὰ τὸν ἐπισκεφτεῖ. Τὸ συμβὰν
χαροποίησε τὴν Ἑλένη, ποὺ συνέχισε νὰ τρέφει
αἰσθήματα ἀγάπης γιὰ ἐκεῖνον. Ἔτσι μετὰ τὴ
δουλειὰ της ἔσπευσε νὰ πάει νὰ τὸν δεῖ. Μόλις
τὸν ὑποδέχτηκε, ἔκανε πράξη τὴ δολοφονία
ποὺ σχεδίασε ἀργὰ καὶ μεθοδικὰ ὅλον αὐτὸν
τὸν καιρό. Τὴν ἔσφαξε. Ἡ δεύτερη μεγάλη τρα-
γικότητα αὐτῆς τῆς ἱστορίας εἶναι ὅτι ὄχι ἁπλὰ
δὲν μετάνιωσε γιὰ τὴν εἰδεχθῆ πράξη του, ἀλλὰ
ἀντίθετα ἒνιωθε καὶ «εὐλογημένος» στὰ μάτια
τοῦ Ἀλλὰχ ἐπειδὴ τιμώρησε παραδειγματικὰ
μιὰ ἄπιστη. Τὸ ἔγκλημα ἀποσιωπήθηκε ἀπὸ
τὴν τοπικὴ κοινωνία καὶ ἀπὸ τὶς ἀρχὲς ἡ πράξη
δὲν θεωρήθηκε ἐπιλήψιμη. Ἡ Ἑλένη δὲν πρό-
λαβε νὰ βαπτιστεῖ σὲ νερό, βαπτίστηκε ὅμως
στὸ αἷμα της τὴν 01/03/2013 στὸ ὄνομα τοῦ
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Ὁ φανατισμὸς τῶν Ἰσλαμιστῶν στὴν Τουρ-
κία δὲν ἐπιτρέπει διαφοροποιήσεις εἰδικὰ σὲ
θέματα θρησκείας. Ὅμως ἔρημοι ναοὶ λειτουρ-
γοῦν καὶ ξαφνικὰ γεμίζουν κρυπτοχριστιανοὺς
ποὺ νηστεύουν καὶ κοινωνοῦν συνειδητά.
Ἡ ἔλλειψη πραγματικῆς ἐλευθερίας στὴν
Τουρκία ἔχει σκλαβώσει ὅλες τὶς συνειδήσεις
τῶν ἀνθρώπων, ποὺ ὑποφέρουν καθὼς ἀναγκά-
ζονται νὰ κρύβουν τὸ πραγματικό τους θρή-
σκευμα καὶ ὑποκρίνονται ὅτι εἶναι μουσουλμά-
νοι. Ζοῦνε μιὰ διπλὴ ζωή, προσπαθώντας νὰ
ἔχουν τὴν ἔξωθεν «καλὴ μαρτυρία» τοῦ σωστοῦ
μουσουλμάνου, τὴ στιγμὴ ποὺ μέσα στὸ σπίτι
τους καὶ μεταξὺ τῶν πιὸ κοντινῶν τους φίλων
καὶ συγγενῶν ἀσκοῦν τὴ θρησκευτικὴ πίστη
ποὺ φυλοῦσαν καλὰ στὴν καρδιά τους, τὸν
χριστιανισμό.
Ὅλα αὐτὰ ἀναδεικνύουν ὅτι ἡ Τουρκία
εἶναι μία σύγχρονη «φυλακὴ συνειδήσεων».
«Ἂς εἶναι ἐλαφρὺ τὸ χῶμα ποὺ τὴ σκεπάζει»

37. 36
Ὀρθόδοξη πίστη & βίωμα
Ὁ ὕμνος τῆς ἀγάπης
Ἁγίου Λουκᾶ,
Ἀρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως & Κριμαίας
Ἔ
χουμε ἀκούσει στὸ ἀποστολικὸ
ἀνάγνωσμα τὸν θαυμαστὸ λόγο
τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Παύλου περὶ
ἀγάπης. Κανεὶς ἄλλος δὲν μιλάει ἔτσι περὶ
ἀγάπης ὅπως ὁ θεῖος Παῦλος· μᾶς ἔδειξε
τὴν πραγματικὴ οὐσία τῆς ἀγάπης καὶ τὴ
σπουδαιότητά της. Ἡ ἀγάπη εἶναι τὸ κέντρο
ὅλης τῆς χριστιανικῆς διδασκαλίας, ὅλου τοῦ
Εὐαγγελίου. Ἂς προσπαθήσουμε νὰ καταλά-
βουμε τὸ βάθος τοῦ θείου αὐτοῦ λόγου τοῦ
ἁγίου ἀποστόλου.
«Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ
καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγο-
να χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον» (Α΄
Κορ. 13, 1). Ὁ ἦχος τῆς χάλκινης καμπάνας
ἢ ὁ ἀλαλαγμὸς τοῦ κυμβάλου εἶναι κενός,
δὲν ἔχει περιεχόμενο. Κούφιος εἶναι ἐκεῖνος
ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ὅλες τὶς
γλῶσσες, ἀκόμα καὶ τὴ γλώσσα τῶν ἀγγέλων,
καὶ δὲν ἔχει ἀγάπη.
«Καὶ ἐὰν ἔχω προφητείαν καὶ εἰδῶ τὰ
μυστήρια πάντα καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, καὶ
ἐὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστά-
νειν, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδέν εἰμι» (Α΄ Κορ.
13, 2). Βλέπετε πόσο μεγάλη σημασία ἔχει
ἡ ἀγάπη· ὁ θεῖος ἀπόστολος λέει ὅτι εἶναι
ἀσύγκριτα πιὸ μεγάλη καὶ ἀπὸ τὴν πίστη ποὺ
μετακινεῖ τὰ βουνὰ καὶ ἀπὸ τὴ γνώση ποὺ
γνωρίζει ὅλα τὰ μυστήρια.
«Καὶ ἐὰν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά
μου, καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμα μου ἵνα καυθή-
σωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι»
(Α΄ Κορ. 13, 3). Μάταια εἶναι ἡ θυσία ἐκείνων
τῶν ἀνθρώπων ποὺ παραδίδουν τὸ σῶμα τους
στὸν θάνατο καὶ στὴ φωτιὰ γιὰ νὰ καεῖ καὶ
δὲν ἔχουν ἀγάπη. Διότι καὶ αὐτὰ τὰ ἔργα,
τὸ νὰ δώσει κανεὶς τὴ ζωή του ἢ νὰ μοιράσει
ὅλα τὰ ὑπάρχοντά του, μπορεῖ νὰ τὰ κάνει ὁ
ἄνθρωπος χωρὶς ἀγάπη, γιὰ ἄλλους σκοπούς,
πονηρούς. Μπορεῖ κάποιος νὰ μοιράσει τὴν
περιουσία του ἀπὸ κενοδοξία, ἐπειδὴ θέλει
νὰ φαίνεται μεγάλος εὐεργέτης στὰ μάτια
τῶν ἄλλων. Μπορεῖ νὰ δώσει τὴ ζωή του ὄχι
ὅμως γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ἀλλὰ ἀπο-
κλειστικὰ γιὰ τοὺς ἀνθρώπους τῆς δικῆς του
κοινωνικῆς τάξης ἢ τῆς δικῆς του φυλῆς. Τέ-
τοιος ἄνθρωπος ποὺ θυσιάζει τὴ ζωή του δὲν
ἔχει ἀγάπη, γιατὶ ταυτόχρονα μὲ τὴν ἀγάπη
πρὸς τοὺς ἀνθρώπους τῆς δικῆς του κοινω-
νικῆς τάξης καὶ τῆς δικῆς του φυλῆς ὑπάρχει
μίσος πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ἄλλης τάξης καὶ
ἄλλης φυλῆς. Μόνο τότε αὐτὴ ἡ θυσία του
ἔχει ἀξία στὰ μάτια τοῦ Θεοῦ, ὅταν προ-
σφέρεται ἀπὸ τὴν ἀγάπη πρὸς ὅλους τοὺς
ἀνθρώπους, χωρὶς καμία ἐξαίρεση. Διότι ἡ
ἐντολὴ τοῦ Κυρίου εἶναι νὰ ἀγαπᾶμε ὄχι μόνο
τοὺς ἀνθρώπους τῆς δικῆς μας κοινωνικῆς
τάξης ἢ φυλῆς ἢ τοὺς συγγενεῖς μας, ἀλλὰ
ἀνεξαιρέτως ὅλους τοὺς ἀνθρώπους.
«Ἡ ἀγάπη μακροθυμεῖ, χρηστεύεται, ἡ
ἀγάπη οὐ ζηλοῖ, ἡ ἀγάπη οὐ περπερεύεται,
οὐ φυσιοῦται, οὐκ ἀσχημονεῖ, οὐ ζητεῖ τὰ
ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται κα-
κόν, οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ
τῇ ἀληθείᾳ» (Α΄ Κορ. 13, 4-6).
«Ἡ ἀγάπη εἶναι γεμάτη ἀπὸ εὐσπλαχνία».
Ἄνθρωπος ποὺ ἡ καρδιά του εἶναι γεμάτη
ἀγάπη δὲν μπορεῖ νὰ βλέπει μὲ ἀδιαφορία
τοὺς γυμνούς, πεινασμένους καὶ ἄστεγους
συνανθρώπους του. Ἡ ἀγάπη ποὺ ζεῖ μέσα

38. 37
στὴν καρδιά του εἶναι γεμάτη
εὐσπλαχνία.
«Ἡ ἀγάπη δὲν ζηλοφθονεῖ».
Ὅποιος ἀγαπᾶ δὲν ζηλεύει κανέ-
ναν. Νὰ ξέρουμε· ἂν ζηλεύουμε
κάποιον, σημαίνει ὅτι ἡ ἀγάπη
δὲν ὑπάρχει μέσα μας. Ἂν ἡ καρ-
διά μας ἦταν γεμάτη γνήσια χρι-
στιανικὴ ἀγάπη, δὲν θὰ ζηλεύαμε
κανέναν καὶ γιὰ τίποτα.
«Ἡ ἀγάπη δὲν καυχᾶται καὶ
δὲν περηφανεύεται.» Ὅποιος
ἀγαπᾶ, δὲν περηφανεύεται γιατὶ
ἡ ἀγάπη καὶ ἡ περηφάνια δὲν
μπορεῖ νὰ ὑπάρχουν ταυτόχρο-
να, εἶναι δύο πράγματα ἀλλη-
λοαναιρούμενα. Ὅπου ὑπάρχει
ἀγάπη δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρχει
περηφάνια. Καὶ ὅπου ὑπάρχει
περηφάνια, ἡ ἀγάπη δὲν ὑπάρ-
χει. Ἡ γνήσια ἀγάπη ὄχι μόνο δὲν
ζηλεύει, ἀλλὰ δὲν καυχᾶται καὶ
δὲν περηφανεύεται, εἶναι ταπει-
νή. Νὰ ξέρουμε· ἂν μέσα στὴν
καρδιά μας ὑπάρχει περηφάνια,
αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ ἀγάπη ἐκεῖ
δὲν ὑπάρχει.
«Ἡ ἀγάπη δὲν κάνει ἀσχημί-
ες». Πόση ἀσχημία καὶ ἀπρέπεια
βλέπουμε γύρω μας. Αὐτὴ ἔλαβε
σήμερα τεράστιες διαστάσεις,
κάτι ποὺ μᾶς κάνει νὰ ὑποφέ-
ρουμε πολύ. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι
δὲν ὑπάρχει ἀγάπη στοὺς ἀνθρώ-
πους, ἀλλιῶς δὲν θὰ ὑπῆρχε τόση
ἀπρέπεια.
«Ἡ ἀγάπη δὲν ζητεῖ τὸ συμ-
φέρον της». Ἐμεῖς πάντα ζητᾶμε
γιὰ τὸν ἑαυτό μας χαρὲς καὶ ἀπο-
λαύσεις· τὸ ὄνομά μας νὰ εἶναι
γνωστό, οἱ ἄλλοι νὰ μᾶς τιμοῦν,
νὰ ἔχουμε μία θέση ὑψηλή. Θέ-
λουμε νὰ ἔχουμε τὰ πάντα, τὰ
πάντα γιὰ τὸ ἐγώ μας. Καὶ ἡ
ἀγάπη δὲν ζητάει τίποτα γιὰ τὸν

39. 38
Ὀρθόδοξη πίστη & βίωμα
ἑαυτό της. Εἶναι εὔπιστη, ὅπως εἶναι εὔπι-
στα τὰ παιδιά. Αὐτοὶ ποὺ μέσα στὴν καρδιά
τους ἀφήνουν νὰ κατοικεῖ ἡ θεία ἀγάπη εἶναι
σὰν τὰ παιδιὰ γιὰ τὰ ὁποῖα ὁ Κύριος Ἰησοῦς
Χριστὸς εἶπε: «Ἐὰν μὴ στραφῆτε καὶ γένη-
σθε ὡς τὰ παιδία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν
βασιλείαν τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 18, 3). Ἡ
ἀγάπη σὲ ὅλους καὶ σὲ ὅλα ἔχει ἐμπιστοσύνη,
δὲν ὑποπτεύεται κανέναν. Οἱ ἄνθρωποι τοῦ
κόσμου συχνὰ ἀδικοῦν τοὺς ἄλλους· λένε
ψεύτη, συκοφάντη καὶ προδότη κάποιον ποὺ
ποτὲ δὲν λέει ψέμα, δὲν συκοφαντεῖ καὶ δὲν
ἔχει προδώσει κανέναν, ἄνθρωπο ποὺ εἶναι
καθαρὸς καὶ στὰ λόγια καὶ στὰ ἔργα του.
«Ἡ ἀγάπη δὲν ἐρεθίζεται». Πόσοι τέτοιοι
ἄνθρωποι ὑπάρχουν μεταξύ μας; Πόσοι ἀπὸ
μᾶς δὲν νευριάζουν; Πολλοί, πάρα πολλοὶ
ὑπάρχουν τέτοιοι πού, ὅταν νευριάζουν, φω-
νάζουν σὰν ἔξαλλοι, χτυπᾶνε καὶ βρίζουν τὸν
ἄλλον. Ἂν ὑπῆρχε στὴν καρδιά μας ἡ χρι-
στιανικὴ ἀγάπη, σίγουρα δὲν θὰ τὸ κάναμε.
«Ἡ ἀγάπη δὲν λογαριάζει τὸ κακό, δὲν
χαίρει γιὰ τὸ κακὸ, ἀλλὰ συγχαίρει στὴν
ἀλήθεια». Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὅποιοι ἔχουν
ἀγάπη στὴν καρδιά τους εἶναι ἀνίκανοι καὶ
δὲν θέλουν νὰ βλέπουν κακὸ στὸν πλησίον

40. 39
τους. Εἶναι ἱκανοὶ καὶ θέλουν νὰ βλέπουν
στὸν πλησίον μόνο καλό. Στὴν ἀγάπη δὲν
ὑπάρχει χαιρεκακία. Ἐμεῖς ὅμως χαιρόμαστε
ὅταν πέφτουν οἱ ἀδελφοί μας, χαιρόμαστε
ὅταν βλέπουμε τὰ σφάλματά τους. Καὶ ἡ
χαρὰ αὐτὴ εἶναι δαιμονικὴ, διότι οἱ δαίμονες
χαίρονται γιὰ τὸ κακὸ ποὺ βλέπουν στοὺς
ἀνθρώπους. Ὅταν τὰ ἔργα καὶ τὰ λόγια μας
εἶναι ἀληθινὰ καὶ δίκαια, ἡ ἀγάπη ἀγάλλεται
βλέποντας αὐτό.
Ἡ ἀγάπη «πάντα στέγει, πάντα πιστεύει,
πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει» (Α΄ Κόρ. 13,
7). Ὅταν βλέπουμε πὼς ἁμαρτάνει ὁ ἀδελφός
μας, κλείνουμε τὰ μάτια μας, συγκρατοῦμε
τὴ γλώσσα μας καὶ δὲν διαλαλοῦμε τὸ σφάλ-
μα του; Ὄχι, ἀλλὰ ἀντίθετα ἀρχίζουμε νὰ
τὸν κακολογοῦμε, γιὰ νὰ μάθουν ὅλοι πόσο
κακὸς εἶναι ὁ ἀδελφός μας. Δὲν σκεπάζου-
με τὴν ἁμαρτία τοῦ ἀδελφοῦ μας, ὅπως τὸ
κάνανε οἱ Ἅγιοι, ἀλλὰ τὴν κάνουμε γνωστὴ
σὲ ὅλους, τὰ δικά μας ὅμως τὰ σφάλματα τὰ
κρύβουμε. Ἡ ἐλπίδα, ἡ ἀκράδαντη ἐλπίδα
στὸν Θεὸ καὶ στὴν ἀνταπόδοση στὴν αἰώνια
ζωὴ δὲν ἀφήνει ποτὲ αὐτοὺς ποὺ στὴν καρ-
διά τους κατοικεῖ ἡ ἀγάπη. Ἡ ἀγάπη «πάντα
ὑπομένει». Ὑπομένει τοὺς χλευασμούς, τοὺς
ἐμπαιγμοὺς καὶ τὰ βάσανα γιὰ τὴν ἀγάπη
τοῦ Χριστοῦ. Ἔτσι ὑπέμεναν τοὺς χλευα-
σμούς, τοὺς ἐμπαιγμούς, τὴν πείνα καὶ τὸ
κρύο γιὰ τὸν Χριστὸ οἱ διὰ τὸν Χριστὸν σαλοί.
Ἡ ἀγάπη θέλει μόνο τὸ καλὸ τοῦ πλησίον καὶ
δὲν ζητᾶ τὰ δικά της.
«Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει· εἴτε δὲ
προφητεῖαι, καταργηθήσονται· εἴτε γλῶσσαι
παύσονται· εἴτε γνῶσις, καταργηθήσεται» (Α΄
Κορ. 13, 8). Καὶ ἡ προφητεία δὲν εἶναι γιὰ
πάντα, οἱ προφῆτες πέθαναν. Θὰ καταργηθεῖ
καὶ ἡ ὑπερήφανη ἀνθρώπινη γνώση, διότι
αὐτὴ ἐν μέρει μόνο εἶναι ἀληθινή.
«Ἐκ μέρους γὰρ γινώσκομεν καὶ ἐκ μέρους
προφητεύομεν». (Α΄ Κορ. 13, 9). Πολὺ λίγα
γνωρίζουμε, ἡ ἀνθρώπινη γνώση εἶναι πολὺ
περιορισμένη, σχεδὸν μηδαμινή, καὶ ὅμως
περηφανευόμαστε, ἔχουμε διαβολικὴ ὑπε-
ρηφάνεια γι’ αὐτὰ τὰ λίγα ποὺ γνωρίζουμε.
«Ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τότε τὸ ἐκ μέ-
ρους καταργηθήσεται» (Α΄ Κορ. 13, 10). Ὅλη
ἡ γνώση μας ποὺ ἔχουμε ἀποκτήσει εἶναι ἕνα
πολὺ μικρὸ μέρος τῆς πλήρους καὶ ἀληθινῆς
γνώσεως. Κάποτε αὐτὴ ἡ γνώση θὰ πάψει
νὰ ἰσχύει καὶ θὰ χάσει ὅλη τὴ σημασία της.
«Ὅτε ἤμην νήπιος, ὡς νήπιος ἐλάλουν, ὡς
νήπιος ἐφρόνουν, ὡς νήπιος ἐλογιζόμην· ὅτε
δὲ γέγονα ἀνήρ, κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου»
(Α΄ Κορ. 13, 11). Ἀφοῦ ἔχουμε μεγαλώσει,
δὲν ἀσχολούμαστε πλέον μὲ τὰ παιχνίδια.
Τὰ ἔχουμε ἀφήσει. Τώρα εἶναι ὁ καιρὸς ὅταν
μπροστά μας ἀνοίγει τὸ ἀληθινὸ καὶ τὸ τέ-
λειο. Αὐτὰ γιὰ τὰ ὁποῖα κάποτε καμαρώναμε,
– οἱ γνώσεις καὶ ἡ σοφία μας, – τώρα μᾶς
φαίνονται ἀνούσια σὰν τὰ παιχνίδια μὲ τὰ
ὁποῖα ἱκανοποιοῦνται μόνο τὰ παιδιά.
«Βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι’ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγ-
ματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον·
ἄρτι γινώσκω ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνώσομαι
καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην» (Α΄ Κορ. 13, 12).
Ὅλες οἱ γνώσεις μας, ποὺ τώρα μᾶς φαί-
νονται τόσο σαφεῖς καὶ καθαρές, δὲν εἶναι
τίποτα ἄλλο παρὰ ἕνα θολὸ φῶς μέσα στὸν
θαμπὸ καθρέφτη. Τότε δέ, ὅταν θὰ ἔλθει ὁ
καιρὸς τῆς πλήρους ἀποκάλυψης, θὰ δοῦμε
τὴν ἀλήθεια πρόσωπο πρὸς πρόσωπο. Τότε
θὰ ἔχουμε τὴν πλήρη γνώση, ὅπως ὁ Θεὸς
μᾶς ἔχει γνωρίσει. Ὅπως γιὰ τὸν Θεὸ δὲν
ὑπάρχει τίποτα κρυπτὸ στὸν κόσμο, δὲν θὰ
ὑπάρχει τίποτα κρυπτό, τότε θὰ γνωρίσω ὅλα
μὲ πληρότητα. Ἡ Ἀγάπη θὰ μᾶς ἀποκαλύψει
τὰ πάντα.
«Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ
τρία ταῦτα· μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη» (Α΄
Κορ. 13, 13). Πίστη, ἐλπίδα καὶ ἀγάπη εἶναι
ἡ ζωή μας, μ’ αὐτὰ πρέπει νὰ ζοῦμε. Εἶναι
τὸ στήριγμά μας, ἡ ἀναπνοή μας. Νὰ θυμό-
μαστε ὅμως· ἂν καὶ εἶναι μεγάλη ἡ πίστη καὶ
εὐλογημένη ἡ ἐλπίδα, ὅμως πάνω ἀπ’ ὅλα
εἶναι ἡ ἀγάπη. Νὰ ἀποκτήσουμε τὴν ἀγάπη
τοῦ Χριστοῦ, νὰ καθαρίσουμε τὴν καρδιά
μας καὶ νὰ δώσουμε μέσα της τόπο γιὰ τὴν
ἀγάπη. Ἀμήν.
Ἀπὸ τὸ βιβλίο Λόγοι καὶ Ὁμιλίες, τ.Γ΄,
ἐκδ. Ὀρθόδοξος Κυψέλη.

41. 40
λΟΓΟΙ ΠΑΤΕΡΩΝ
Ὀρθόδοξη πίστη & βίωμα
Ἡ φροντίδα
τοῦ νοῦ καὶ τῆς ψυχῆς
Τοῦ ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ
Ἂ
ν θέλεις νὰ εἶσαι δίκαιος, νὰ δίνεις σὲ κα-
θένα ἀπὸ τὰ μέρη σου, ἐννοῶ τὴν ψυχὴ
καὶ τὸ σῶμα, αὐτὰ ποὺ τοῦ ταιριάζουν.
Στὸ λογιστικό τῆς ψυχῆς δίνε ἀναγνώσματα
καὶ πνευματικὲς θεωρίες καὶ προσευχὲς.
Στὸ θυμικὸ τὴν πνευματικὴ ἀγάπη, ἡ ὁποία
ἀντιτίθεται στὸ μίσος.
Στὸ ἐπιθυμητικὸ σωφροσύνη καὶ ἐγκράτεια.
Στὸ σῶμα τροφὴ καὶ ἐνδύματα, τὰ μόνα ἐντελῶς
ἀναγκαῖα.
Ὁ νοῦς ἐνεργεῖ κατὰ φύση ὅταν ἔχει ὑπο-
ταγμένα τὰ πάθη καὶ βλέπει μὲ τὴ θεωρία τοὺς
λόγους τῶν ὄντων καὶ μένει κοντὰ στὸν Θεό.
Ὅπως ἀκριβῶς ἡ ὑγεία καὶ ἡ ἀρρώστια συν-
δέονται μὲ τὸ σῶμα ἑνὸς ζωντανοῦ ὀργανισμοῦ,
ἐνῷ τὸ φῶς καὶ τὸ σκοτάδι μὲ τὸ μάτι, ἔτσι ἡ
ἀρετὴ καὶ ἡ κακία συνδέονται μὲ τὴν ψυχή, ἐνῷ
ἡ γνώση καὶ ἡ ἄγνοια μὲ τὸν νοῦ.
Μὴν ἔχεις λοιπὸν ὅλη σου τὴ φροντίδα στὸ

42. 41
σῶμα, ἄλλα ὅρισέ του ἄσκηση ἀνάλογη μὲ τὶς
δυνάμεις του καὶ στρέψε ὃλον τὸν νοῦ σου στὸ
ἐσωτερικό σου. Γιατί ἡ σωματικὴ ἄσκηση λίγο
ὠφελεῖ, ἡ εὐσέβεια ὅμως εἶναι σὲ ὅλα ὠφέλιμη.
Ἐκεῖνος ποὺ δὲν γνωρίζει νὰ βαδίζει τὸν
πνευματικὸ δρόμο, δὲν νοιάζεται γιὰ τοὺς
ἐμπαθεῖς λογισμούς, ἀλλὰ ἔχει ὅλη του τὴ
φροντίδα στὸ σῶμα, καὶ εἴτε πέφτει στὴ γα-
στριμαργία, τὴν ἀκολασία, τὴ λύπη, τὴν ὀργὴ
καὶ τὴ μνησικακία καὶ ἔτσι σκοτεινιάζει τὸν νοῦ
του, εἴτε κάνει ἄσκηση χωρὶς μέτρο καὶ θολώνει
τὴ διάνοιά του.
Τίποτε ἀπὸ ὅσα μᾶς ἔδωσε ὁ Θεὸς γιὰ χρή-
ση δὲν καταργεῖ ἡ Γραφή, καταδικάζει ὅμως τὴν
κατάχρηση καὶ διορθώνει τὴν παράλογη χρήση.
Γιὰ παράδειγμα, δὲν ἐμποδίζει τὸ νὰ τρῶμε ἢ
νὰ ἔχουμε χρήματα καὶ νὰ τὰ χρησιμοποιοῦμε
σωστά, ἐμποδίζει ὅμως τὴ γαστριμαργία, τὴ
φιλαργυρία κτλ. Οὔτε πάλι ἐμποδίζει τὸ νὰ
τὰ σκεφτόμαστε· γι’ αὐτὸ ἄλλωστε καὶ ἔχουν
γίνει· ἐμποδίζει ὅμως τὸ νὰ τὰ σκεφτόμαστε
ἐμπαθῶς.
Οἱ ἐντολές τοῦ Κυρίου μᾶς διδάσκουν νὰ
χρησιμοποιοῦμε μὲ ὀρθὴ λογικὴ τὰ οὐδέτερα
πράγματα. Ἡ λογικὴ χρήση αὐτῶν τῶν πραγ-
μάτων καθαρίζει τὴν ψυχή, καὶ ἡ καθαρὴ αὐτὴ
κατάσταση γεννᾶ τὴ διάκριση.

43. 42
Ἡ Ἁγία Θεοδώρα, Βάστα Μεγαλουπόλεως
Μνήμη 11Σεπτεμβρίου
Ἡ ἁγία Θεοδώρα ἔζησε κατὰ τὴ βυζαντινὴ
ἐποχή. Προερχόταν ἀπὸ φτωχὴ οἰκογένεια
ποὺ ζοῦσε στὰ σύνορα Μεσσηνίας καὶ Ἀρκα-
δίας, στὴν ἀρχαία Μέλπια. Ἐκείνη τὴν ἐποχή,
ἐπειδὴ τὸ Βυζάντιο εἶχε πολλοὺς ἐχθροὺς ποὺ
ἐπιβουλεύονταν τὴν ἀπέραντη
αὐτοκρατορία, ὃλοι οἱ βυζαντι-
νοὶ εἶχαν τὴν ὑποχρέωσι νὰ δώ-
σουν ἕνα μέλος τῆς οἰκογενείας
νὰ ὑπηρετήση στὸν στρατό. Οἱ
βυζαντινοὶ δίπλα στὸν τακτικὸ
στρατὸ εἶχαν καὶ τὸν στρατὸ τῶν
μισθοφόρων. Ὅσοι δὲν ἤθελαν
νὰ πᾶνε στὸν στρατό, γιὰ νὰ
ὑπηρετήσουν, κατέβαλαν τὰ
χρήματα στὸ κράτος γιὰ τὴν
πληρωμὴ τῶν μισθοφόρων.
Ἡ πατρίδα τῆς Θεοδώρας
ἦταν κάπου στὴν ἀρχή τῆς
ἀρχαίας Μέλπιας, μεταξὺ Λυ-
κουρεσίου - Δασοχωρίου. Τὸ χωριὸ της
βρισκόταν κοντὰ σ’ ἕνα μοναστήρι, τὸ γνωστὸ
«Μοναστήρι τῆς Παναγίτσας». Ἡ Μονὴ εἶχε
πολλὰ πλούτη καὶ διατηροῦσε στρατὸ γιὰ τὴ
βυζαντινὴ αὐτοκρατορία. Οἱ γονεῖς της εἶχαν
ἀποκτήσει τρεῖς κοπέλλες. Χρήματα δὲν εἶχαν
γιὰ νὰ πληρώσουν γιὰ ἕναν μισθοφόρο. Τί ἔπρε-
πε νὰ γίνη;
Ἡ Θεοδώρα πῆρε τὴν ἀπόφασι νὰ ὑπη-
ρέτηση αὐτὴ στὸν στρατό, γιὰ νὰ ἀπαλλάξη
τὴν οἰκογένειά της ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσι. Ἡ Θε-
οδώρα ζήτησε ἀπὸ τὸν πατέρα της νὰ ντυθῆ
μὲ ἀνδρικὴ στολὴ καὶ νὰ παρουσιασθῆ στὸν
στρατὸ τοῦ μοναστηριοῦ, ἐκ μέρους φυσικά
τῆς οἰκογενείας της, ὡς «Θεόδωρος». Ἂν καὶ
ἀρνήθηκε στὴν ἀρχὴ ὁ πατέρας της, στὸ τέλος
ὑπέκυψε, γιατί δὲν μποροῦσε νὰ κάνη διαφο-
ρετικά. Ἡ Θεοδώρα ἔχοντας τὴν πεποίθησί της
στὸν Θεό, εἶπε: «Οὐ φοβηθήσομαι κακά, ὅτι σὺ
μετ’ ἐμοῖ εἶ» (Ψάλμ. 23, 4). Πίστευε, ὅτι ὁ Κύριος
Θὰ ἦταν «ἡ ἰσχύς, τὸ στερέωμα καὶ ἡ καταφυγή
της», σὲ ὁποιονδήποτε πειρασμό.
Ἡ Θεοδώρα μέσα στὴ Μονὴ ἔδειξε ἁγία
συμπεριφορά. Ἦταν πρότυπο
σεμνότητος, καθαρότητος καὶ
προσευχῆς σὲ ὅλους, μὲ τὴν
ὀμορφιὰ τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ
σώματός της. Ὅμως τὴν καθα-
ρότητά της καὶ τὴν σωφροσύνη
της μίσησε ὁ διάβολος μ’ ἕναν
φρικτὸ τρόπο.
Μιὰ ἀπρόσεκτη κοπέλλα
ποὺ τριγυρνοῦσε μεταξὺ τῶν
μοναχῶν στὸ μοναστήρι καὶ
ἒπλενε τὰ ροῦχα τῶν στρατι-
ωτῶν, προκαλοῦσε τὴ Θεοδώρα
- θεωρώντας την ἄντρα - σὲ πα-
ράνομες σχέσεις. Φυσικὰ ἡ Ἁγία
δὲν ἐνέδωσε, οὔτε φανέρωσε τὴν
ταυτότητά της. Καὶ τί ἔκανε ἡ ταλαίπωρη ἐκείνη
γυναίκα;
Κατηγόρησε τὴν Ἁγία, ὅτι πρόσβαλε τὴν
ἠθική της τιμή. Ἡ Ἁγία μας, ὅταν ἀκοῦσε τὴ
συκοφαντία, ἔμεινε ἄφωνη. Δὲν περίμενε νὰ ξε-
στομίση τόσο φοβερὴ συκοφαντία εἰς βάρος
της. Ὅταν συνῆλθε, γύρισε πρὸς τὸν ἡγούμενο
καὶ εἶπε: «Ἔχω μάθει ἀπὸ τὶς Ἅγιες Γραφές, ὅτι
ὁ Θεὸς εὐαρεστῆται στὴν ἁγνότητα, ἄλλωστε
αὐτὸ συνιστᾶ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: “Σεαυτὸν
ἁγνὸν τήρει” (Α’ Τιμ. 5, 22). Ὁ Ἅγιος Θεὸς θὰ
δώση τὴν ἀπάντησί Του».
Ὁ ἡγούμενος τότε, ἐπειδὴ καὶ ἄλλοι στρατι-
ωτικοὶ ζήλευαν καὶ κατηγοροῦσαν τὴ Θεοδώρα,
υἱοθέτησε τὴ συκοφαντία εἰς βάρος της καὶ τὴν
ἀπέπεμψε ἀπὸ τὸ μοναστήρι. Μάλιστα διετά-

44. 43
χθη νὰ τὴν περάσουν ἀπὸ τὸ στρατοδικεῖο γιὰ
νὰ τιμωρηθῆ.
Τὸ δίλημμα γιὰ τὴ Θεοδώρα ἦταν φοβερό.
Νὰ ἀποκαλὺψη τὴ γυναικεία φύσι της ἢ νὰ θα-
νατωθῆ; Προτίμησε τὸ δεύτερο. «Μὴ φοβοῦ, ἃ
μέλλεις παθεῖν» (Ἀποκ. 2, 10) εἶπε στὸν ἑαυτό
της. Θυμήθηκε τότε τὸν ἀρχηγὸ τῆς Πίστεώς
μας, ὁ ὁποῖος ἦταν «ἀθῶος ἀπὸ τοῦ αἵματος»
(Ματθ. 27, 24) καὶ ὁδηγήθηκε στὸν Σταυρό. Τὸ
δικαστήριο ἔβγαλε καταδικαστικὴ ἀπόφασι, νὰ
θανατωθῆ, γιὰ μία πρᾶξι ποὺ δὲν ἔκανε.
Προσευχήθηκε μὲ θέρμη πρὶν ἀπὸ τὸ μαρ-
τύριό της καὶ παρακάλεσε τὸν Θεὸ νὰ τῆς δώση
δύναμι γιὰ νὰ ἀντέξη. «Βοήθησέ με, Κύριε, νὰ
δεχθῶ τὴν τιμὴ τοῦ μαρτυρίου μου καὶ δέξου
το σὰν μικρὴ θυσία δική μου, γιὰ ἐξόφλησι τῆς
εὐγνωμοσύνης μου. Κάνε, Κύριε, στὸ μνῆμα μου
νὰ φυτρώσουν δέντρα, ποὺ νὰ μαρτυροῦν τὴν
προστασία Σου στὴν ἁγνότητά μου. Τὸ σῶμα
μου νὰ γίνη ναὸς γιὰ νὰ δοξάζεται τὸ Ἅγιο Ὄνο-
μά Σου. Καὶ τὸ αἷμα μου ἀπὸ τὸν τάφο μου νὰ
γίνη νερὸ καὶ νὰ τὰ ποτίζη. ’Ἀμήν».
Μετὰ τὴν ἐκτέλεσι τῆς Ἁγίας oi στρατῶτες
βρέθηκαν μπροστὰ σ’ ἕνα ἐκπληκτικὸ γεγονός.
Ἔμειναν ἄναυδοι, ὅταν ἔβγαλαν τὰ ροῦχα καὶ
διαπίστωσαν ὃτι ἦταν γυναίκα. Τότε λύγισαν τὰ
γόνατά τους καὶ προσκύνησαν τὸ πανέντιμο καὶ
ἅγιο σῶμα της.
Ὁ τάφος τῆς Ἁγίας ἔγινε πηγὴ ἰαμάτων.
Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος Θεόφιλος τονίζει:
«Βέβαιον εἶναι ὃτι κάτω ἀπὸ τὸν τάφο τῆς Ἁγί-
ας, ἀπὸ τὴν ταφή της καὶ μετά, ἀναβλύζει καὶ
τρέχει πολὺ νερό. Σὰν νὰ πῆρε τὴν προσευχὴ
της κάποιος ἄγγελος καὶ τὴν ἔφερε στὸν θρόνο
τοῦ οὐρανοῦ καὶ κάτω τὸ αἷμα της ἔγινε νερὸ
καθαρὸ καὶ ἅγιο, ὃπως καὶ μὲ τὸ κτίσμα τῆς
ἐκκλησίας, ποὺ φύτρωσαν γύρω τους τὰ τερά-
στια αὐτὰ δέντρα, ποὺ ζώσανε τὴν ἐκκλησία γιὰ
νὰ τὴν προστατέψουν ἀπὸ τὴ φθορά».
Ἡ Ἁγία Θεοδώρα λάμπει μὲ τὴ δόξα τῆς παρ-
θενίας καὶ μὲ τὸ κάλλος τῆς μαρτυρίας. Ἀνε-
δείχθη πύργος ἀρετῶν ἀκλόνητος, θεοσεβείας
κατοικητήριο, σωφροσύνης καὶ ἀνδρείας ἐνδι-
αίτημα. Ἀφοῦ ἔτρωθη ἀπὸ τὸν θεῖο ἔρωτα, δὲν
ὑπολόγισε τὶς κακώσεις τοῦ σώματος. Παρέδωσε
τὸ σῶμα της εὐχαρίστως στὶς σκληρὲς τιμωρί-
ες μὲ ἀνδροπρεπὲς φρόνημα καὶ χωρὶς φόβο,
ἔδειξε ἐνθεοτάτη καρτερία. Ὁ ὁλόψυχος πόθος
τοῦ θείου ἐραστοῦ μεταβάλλει τὴ Μάρτυρα σὲ
ἀθλήτρια ὑπομονῆς ἐνώπιον τῶν σκληροτέρων
μαρτυρικῶν ἀλγηδόνων.Μεγάλος πνευματικὸς
πόλεμος γίνεται στὸν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἀπό
τοὺς λογισμούς. Τί εἶναι ὅμως oἱ λογισμοί; Λόγια
τῶν δαιμόνων. Οἱ ἐμπαθεῖς λογισμοὶ προέρχο-
νται ἀπὸ τὰ αἰσθητὰ πράγματα τοῦ κόσμου,
ἀπὸ τὴ μνήμη καὶ τὴ φαντασία, ἀπὸ τὴν ἐπήρεια
τῶν δαιμόνων, ἀπὸ τὴν ἴδια τὴ φύσι μας.
Ὁ χριστιανὸς δὲν ἔχει καμμία εὐθύνη, ἐπειδὴ
ἔρχονται οἱ λογισμοί. Ἡ ἀποδοχὴ ὅμως καὶ ἡ
συγκατάθεσι στοὺς λογισμοὺς καθιστᾶ τὸν
ἄνθρωπο ὑπεύθυνο. Γι’ αὐτό: Ἂς μὴ λιποψυ-
χοῦμε μπρὸς στοὺς λογισμούς.Ἂς μὴν ἀποχαυ-
νωθοῦμε ἀπὸ τὴ «γλυκύτητα» τῶν θανατηφόρων
παγίδων καὶ παρασυρθοῦμε στὴν ἐξέτασι τῶν
πονηρῶν λογισμῶν. Ἂς μὴν καλλιεργοῦμε στὸν
νοῦ μας τοὺς πονηροὺς λογισμούς. Ἂς τοὺς
ἐξαγορευόμαστε στὸν πνευματικό μας πατέρα.
Ἂς ἀναφωνοῦμε ἐκ βαθέων «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ,
ἔλεησὸν με». Μὲ τὴν χάρι τοῦ Θεοῦ, μὲ τὰ ἅγια
Μυστήρια καὶ τὴν διαρκῆ ἐπαγρύπνησι καὶ προ-
σευχὴ ἔχουμε τὴ δύναμι «λογισμοὺς καθαιρεῖν
καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως
τοῦ Θεοῦ» (Β’ Κορ. 10, 4).
Ἀπολυτίκιο
Ὡς δῶρον πολύτιμον, καὶ προσφορὰν λογι-
κήν, Χριστῷ προσενήνοχας τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ,
τὸ αἷμα σου πάνσεμνε. Ὅθεν Ὁσιομάρτυς, Θεοδώ-
ρα δυσώπει, ἄφεσιν τῶν πταισμάτων, καὶ ψυχῶν
σωτηρίαν, δοθῆναι τοῖς εὐφημοῦσι, τὴν θείαν
σου ἄθλησιν.
ἈπὸτὸΣυναξάριτῆςἈγνότητος,Ἀρχιμ.ΠαύλουΝτανά.

45. 44
Πολιτικὸς Γάμος -Ἐλεύθερη Συμβίωση
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
Πρωτοπρεσβυτέρου Ἐλευθερίου Χαβάτζα
θεολόγου-φιλολόγου
τ. Διευθυντοῦ Λυκείου
Τ
ὸ 1967 ἤμουν νέος-Ἐφημέριος σὲ Ἐνο-
ρία στὸ κέντρο τῆς Θεσσαλονίκης.
Κάποια ἡμέρα ἦλθαν στὸν Ἱερὸ Ναὸ
δύο μελλόνυμφοι γιὰ νὰ τακτοποιήσουν τὰ
τοῦ γάμου τους.
Τὴν ὥρα ποὺ ἑτοίμαζα τὰ δικαιολογητικὰ
γιὰ τὴν ἔκδοση τῆς σχετικῆς ἄδειας, ἴσως
ἀντιλήφθηκα δυσφορία τῶν δύο νέων, ποὺ
ἦσαν ἀναγκασμένοι νὰ ἔλθουν στὴν Ἐκκλησία
καὶ τοὺς ἐρώτησα: «ἐὰν ὑπῆρχε πολιτικὸς
γάμος στὴν Ἑλλάδα, θὰ κάνατε γάμο Ἐκκλη-
σιαστικό;».
Ἡ ἐρώτησή μου προκάλεσε ἄμεση,
αὐθόρμητη καὶ ἴσως ἐπιθετικὴ ἀπάντηση.
Ἡ ὑποψήφια νύφη πολὺ ἔντονα μοῦ εἶπε:
«Ὁπωσδήποτε ὄχι» (δηλαδὴ δὲν θὰ σκεπτό-
μουν). Νὰ σημειωθεῖ ὅτι ἡ μία ἦταν δικηγόρος
καὶ ὁ ἄλλος γιατρὸς ἢ ἀντίστροφα.
Ἡ ἀπάντησή τους, ἴσως ὑπερβολικὰ κά-
θετη, ἦταν ἀναμενόμενη ἀπὸ τὴ δυσφορία
ποὺ διεπίστωνα.
Αἰσθάνθηκα νὰ ὑποβαθμίζομαι ἀπὸ Ἱερέ-
ας σὲ στρατοκράτη ποὺ ὑποχρέωνα ἀνθρώ-
πους νὰ ἐνεργοῦν πέρα ἀπὸ τὴ θέλησή τους,
ὅτι οἱ Ἱερεῖς ξεπέφτουμε ἀπὸ ἐργάτες τῆς
Ἁγιοπνευματικῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας σὲ
ὑπηρεσιακοὺς ληξιαρχικοὺς ὑπαλλήλους.
Τὸ στιγμιότυπο μοῦ ἐπέτεινε τὸν προβλη-
ματισμό, ποὺ εἶχα ἤδη ἀπὸ τὰ φοιτητικά μου
χρόνια. Ἕναν προβληματισμὸ μὲ δύο σκέλη.
Πρῶτον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεώνει ἡ
Ἐκκλησία τοὺς ἀνθρώπους νὰ τελοῦν καὶ νὰ
δέχονται τὰ Μυστήρια, νὰ παραβιάζει τὴν
ἐλευθερία τους στὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ καὶ
δεύτερον τὸ καὶ σπουδαιότερον γιατί ἐπι-
τρέπεται νὰ ἐμπαίζουμε ἔτσι τὸ Μυστήριο
τοῦ Γάμου;
Τὰ Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, ὅλα τὰ Μυ-
στήρια, πρέπει νὰ τὰ παίρνουν οἱ πιστοί,
«ὅσοι πιστοί», μὲ ἐλευθερία, μὲ ἐπίγνωση, μὲ
μετάνοια, μὲ ζῆλο καὶ ἐνθουσιασμό.
Δώδεκα χρόνια ἀργότερα τὸ περιοδικὸ
«ΕΚΚΛΗΣΙΑ» στὰ τεύχη Ἰουλίου καὶ Αὐγού-
στου τοῦ 1979 δημοσίευσε ἀξιόλογα ἄρθρα
τριῶν σημαντικῶν προσωπικοτήτων, ποὺ καὶ
τὰ τρία -ὡραιότατα καὶ θεολογικὰ- ἠσαν κατὰ
τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Πολιτικοῦ γάμου στὴν
Ἑλλάδα.
Τότε ἀποτύπωσα τὸν προβληματισμό μου
σὲ ἕνα ἄρθρο μὲ τὸν τίτλο: «Πολιτικὸς Γάμος-
ΟΧΙ ἢ ΝΑΙ;».
Γιὰ τοὺς πιστοὺς ἀσφαλῶς «μετὰ γνώμης
τοῦ Ἐπισκοποῦ τὴν ἕνωσιν ποιεῖσθαι, ἳνα ὁ
γάμος ᾖ κατὰ Κύριον καὶ μὴ κατ’ ἐπιθυμίαν»,
ὅπως γράφει ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος
(ΒΕΠ τόμος 2ος πρὸς Πολύκαρπον V, 16-18).
Δηλαδὴ μὲ τὸ Μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας
ὑπάρχει ὁ κατὰ Θεὸν Γάμος.
Αὐτὸ ὅμως γιὰ τοὺς χριστιανούς, ποὺ
ἐλεύθερα θέλουν νὰ ἀκολουθοῦν τὴ ζωὴ
τοῦ Χριστοῦ.
Μία ἀνάγκη ποὺ πρέπει νὰ εὐαγγελι-
σθοῦμε, νὰ ἐπανευαγγελισθοῦμε δυνατὰ
στὸν λαὸ καὶ νὰ καλέσουμε τοὺς ἀνθρώπους
«ἐπ’ ἐλευθερίᾳ» νὰ δεχτοῦν τὴ ζωὴ τοῦ Χρι-
στοῦ καὶ τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὄχι ἀναγκάζο-
ντάς τους νὰ ζήσουν, ὅπως ἐμεῖς θέλουμε.
Ὁ προβληματισμός μου «Πολιτικὸς Γά-
μος-ὄχι ἢ ναί;», ἐκτὸς ἀπὸ τὰ παραπάνω,
προέβλεπε ἴσως καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ἀργὰ ἡ

46. 45
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσουΟἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
γρήγορα ἡ Πολιτεία θὰ νομοθετοῦσε τὸν
πολιτικὸ γάμο.
Μὲ τὶς παραπάνω σκέψεις διαπραγμα-
τεύομαι καὶ σήμερα τὸ θέμα μας.
Σήμερα: Στὸ 2013 ἡ πατρίδα μας, ἐδῶ καὶ
κάποιες δεκαετίες ἔχει ἐξελιχθεῖ (ἐξέλιξη εἶναι
αὐτή;) σὲ πολυπολιτισμική, πολυεθνικὴ καὶ
πολυθρησκευτικὴ κοινωνία. Ἡ ἐξέλιξη αὐτὴ
εἶναι μία πραγματικότητα.
Οἱ πολιτικὲς ἐξουσίες ὅλων τῶν παρα-
τάξεων, εἴτε ἀπὸ ἄρνηση, εἴτε ἀπὸ ἡττοπά-
θεια, εἴτε ἀπὸ ἀδυναμία, συνετέλεσαν ὥστε
ἡ Ἑλλάδα νὰ μὴν εἶναι πιὰ μία Ὀρθόδοξη
Πολιτεία. Δέχθηκε ἄκριτα τὰ ρεύματα ποὺ
μπῆκαν στὴ χώρα, περιφρόνησε τὴν Ἑλλη-
νορθόδοξη Παράδοσή της καὶ νομοθέτησε
ἄνετα σύμφωνα μὲ τὶς ἐπιταγὲς ἢ καὶ τὶς συ-
νήθειες τοῦ Δυτικοῦ κόσμου. Φάνηκε ἐξαρ-
τημένη καὶ παρουσιαστήκαμε ὡς «εὐρωλι-
γούρηδες» προσπαθώντας νὰ μὴ μείνουμε
δῆθεν καθυστερημένοι.
Ἔτσι μέσα στὰ πολλὰ ἄλλα θεσπίστηκε
καὶ ὁ «Πολιτικὸς Γάμος». Ἀπὸ τὸν Ἰούλιο τοῦ
1982 εἶναι νόμος τοῦ κράρους.
Ὑπὲρ ἢ κατὰ -Ὄχι ἢ Ναί;
Στὸ ἄρθρο τοῦ 1979 καὶ μέχρι σήμερα
λεμὲ ΝΑΙ στὴν ἐφαρμογὴ τοῦ Πολιτικοῦ Γά-
μου ἀπὸ μία διαμετρικὰ ἀντίθετη ἄποψη.
Θέλαμε ἡ Ἐκκλησία μὲ ἡγετικὴ πρωτοπο-
ρία, μὲ ἐπίγνωση τῶν κοινωνικῶν συνθηκῶν
καὶ τῶν πολιτικῶν ἐξελίξεων, νὰ προηγηθεῖ.
Νὰ ἐνημερώσει τὸν λαὸ μὲ τὰ μέσα ἐνημέρω-
σης. Νὰ ἐξηγήσει ὅτι οἱ ἐξελίξεις ἐπιβάλλουν
τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ πολιτικοῦ γάμου, διότι
σέβεται τὴν ἐλευθερία τῶν πολιτῶν, δὲν θέλει
νὰ τοὺς ὑποχρεώνει σὲ κάτι ποὺ ἐλεύθερα θὰ
ἤθελε νὰ ἐπιλέγουν καὶ ἀφ’ ἑτέρου διότι δὲν
πρέπει νὰ ἐμπαίζουμε τὸ Μυστήριο.
Ἔτσι ἡ Ἐκκλησία δὲν θὰ ἔφθανε νὰ δε-
χθεῖ μία ἀκόμη «κλωτσιὰ» τῆς πολιτείας καὶ
τὴν περιθωριοποίησή της στὸ περιθώριο τῆς
ζωῆς τῆς πατρίδας μας.
Τὸ 1982, καὶ ἐνῷ συζητιόταν ἡ σχετικὴ
νομοθέτηση, κυκλοφορήθηκε αὐτοτελὲς
φυλλάδιο τοῦ μακαριστοῦ κανονολόγου καὶ

47. 46
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
γνωστοῦ πνευματικοῦ πάτερα, Ἀρχιμ. π. Ἐπι-
φανίου Θεοδωροπούλου, στὸ ὁποῖο μεταξὺ
ἄλλων ἔγραφε καὶ τὰ ἑξῆς:
«Ὑπ’ αὐτὰς τὰς δύο προϋποθέσεις (σε-
βασμοῦ τοῦ Μυστηρίου ἀλλά, καὶ τῆς ἐλευ-
θερίας τοῦ ἀνθρώπου) ὁ πολιτικὸς γάμος
εἶναι ὄχι ἁπλῶς ἀνεκτός, ἀλλ’ εὐκταῖος καὶ
ἐπιθυμητός. Θὰ παύση οὕτως ἡ Ἐκκλησία νὰ
συνεργῇ, ἀδηρίτῳ ὑπείκουσα ἀνάγκῃ, εἰς τὴν
διακωμώδησιν τοῦ Μυστρηρίου τοῦ Γάμου,
ζητοῦσα παρὰ τοῦ Θεοῦ νὰ εὐλόγησῃ ἐν τῷ
ὀνόματί Του συνειδητοὺς καὶ κεκηρυγμένους
ἀρνητάς Του».
Μποροῦσε λοιπὸν νὰ προηγηθεῖ ἡ Ἐκκλη-
σία δυναμικὰ μὲ τὶς δίκες της πνευματικὲς
προδιαγραφές, ἀντὶ νὰ κρύβεται καὶ νὰ περι-
μένει τὴ νομοθετικὴ ἐπιβολὴ τῆς Πολιτείας μὲ
τὶς ἀθεϊστικὲς καὶ ἀμοραλιστικὲς συνέπειες.
Γιὰ τὴν Ἐκκλησία
Εἴπαμε ΝΑΙ στὸν πολιτικὸ γάμο γιὰ τοὺς
προαναφερθέντες λόγους.
Ἡ Ἐκκλησία θὰ ἦταν κερδισμένη, ἐὰν
πρώτη εἶχε εἰσηγηθεῖ τὴν ἐφαρμογή του, μὲ
παράλληλη ἐνημέρωση τοῦ πιστοῦ λαοῦ.
Ἐνημέρωση ὅτι γιὰ τὴν Ἐκκλησία ὁ «Πολι-
τικὸς Γάμος» εἶναι ἀνύπαρκτος ὡς γάμος, ὅτι
εἶναι τὸ ἴδιο ὅ,τι καὶ μία ἐλεύθερη συμβίωση,
ποὺ γιὰ τὴν Ἐκκλησία εἶναι «Παλλακεία» καὶ
εἶναι σχέση πορνική.
Γιὰ τὸ πιστὸ μέλος τῆς Ἐκκλησίας εἶναι
ἀδιανόητο ὅτι δὲν θὰ τελέσει τὸ Μυστήριο
στὴν Ἐκκλησία. Οἱ μελλόνυμφοι πιστοὶ χρι-
στιανοὶ προσέρχονται νὰ καταθέσουν τὴν
ἐκλογή τους καὶ τὴν ἀγάπη τους στὸν Πα-
ντοδύναμο Κύριο, ἀφοῦ «ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστί».
Καὶ ἀφοῦ «ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστί» , σ’ Ἐκεῖνον
καταθέτουμε ταπεινὰ καὶ μὲ ἐπίγνωση τῆς
ἀνθρώπινης ἀτέλειας τὴ δίκη μας ἀγάπη,
γιὰ νὰ τὴν αὐξάνει, νὰ τὴν ὡραιοποιεῖ, νὰ
τὴν κάνει ἀνθεκτικὴ στὸν χρόνο καὶ στὴν
αἰωνιότητα.
Γνωρίζουμε ὅτι μέσα στὴν εὐλογία τοῦ
Θεοῦ οἱ συνεπεῖς χριστιανοὶ σύζυγοι ἀγα-
ποῦν ὁ ἕνας τὸν ἄλλο ὅλο καὶ περισσότερο
ὅσο τὰ χρόνια περνοῦν, διότι ἡ ἀγάπη τους
μπολιάζεται ἀπὸ τὴν ἀπόλυτη ἀγάπη τοῦ
Θεοῦ.
Ἀνύπαρκτος λοιπὸν γιὰ μᾶς ὁ λεγόμε-
νος πολιτικὸς γάμος καὶ μᾶς εἶναι ἀκατανό-
ητο πὼς βαπτισμένοι ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ
ἀρνοῦνται νὰ δεχτοῦν τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ
τῆς ἀγάπης γιὰ νὰ στεριώσουν μιὰ εὐλογη-
μένη-εὐτυχισμένη συζυγία καὶ οἰκογένεια.
Ἀνύπαρκτος ὁ γάμος καὶ ἁμαρτωλὴ ἡ
συμβίωση ἔξω ἀπὸ τὸ Μυστήριο τῆς Ἐκκλη-
σίας.
Θὰ μποροῦσε ἴσως κάποιος νὰ προβά-
λει τὸν ἀντίλογο ὅτι ἡ Ἱερολογία τοῦ Γάμου
στὴν Ἐκκλησία ἐπιβλήθηκε μὲ νόμο τὸ 893
μ.Χ. μὲ τὴν 89η «Νεαρὰ» -νόμο τοῦ Λέοντος
τοῦ Σοφοῦ.
Ὁ ἀντίλογος αὐτὸς εἶναι χωρὶς σημασία
ἂν σκεφθοῦμε ὅτι μέχρι τότε ἡ Ἱερολογία, τὸ
Μυστήριο τοῦ Γάμου ὑπῆρχε, ἀλλὰ δὲν ἦταν
ὑποχρεωτικός. Καὶ δὲν ἦταν ὑποχρεωτικός,
διότι ἦταν αὐτονόητη καὶ βιωματικὰ ἀναμ-
φισβήτητη ἡ τέλεση τοῦ Μυστηρίου.
Αἰτιάσεις ὑπὲρ τοῦ «Πολιτικοῦ Γάμου»
Ἡ κύρια πρόφαση γιὰ τὴν ἀποφυγὴ τοῦ
Μυστηρίου εἶναι ἕνας ἐπιπόλαιος καὶ καθό-
λου σοβαρὸς λόγος. Ὅτι δῆθεν γιὰ τὸν ἐκκλη-
σιαστικὸ γάμο ἀπαιτοῦνται πολλὰ ἔξοδα.
Κατὰ καιροὺς ἡ Ἐκκλησία ἀνέχθηκε ἐπι-
δείξεις στοὺς Γάμους μέσα στοὺς Ναούς.
Ἀνέχθηκε γιὰ νὰ μὴν ἀρνηθεῖ τὴ συμμετοχή
της στὴ χαρὰ τῶν νεόνυμφων. Οἱ ἐπιδείξεις
αὐτὲς ἐξελίχθηκαν σὲ ἐκκοσμίκευση ποὺ ζη-
μιώνει τὴν οὐσία τοῦ Μυστηρίου.
Συνδέθηκε δὲ ὁ Γάμος καὶ μὲ πολυδάπανα
γεύματα ἢ δεῖπνα, ποὺ ἔγιναν δυσβάσταχτα
γιὰ τοὺς νέους καὶ τὶς οἰκογένειές τους.
Ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν καμία σχέση μὲ
τὸ Μυστήριο καὶ τὴν Ἐκκκλησία.
Ἐλᾶτε, εἴπαμε πολλὲς φορὲς στοὺς νέους,
οἱ δυό σας μὲ τὸν κουμπάρο σας καὶ τοὺς
γονεῖς σας, ἁπλὰ καὶ ταπεινὰ νὰ τελέσουμε
τὸ Μυστήριο, νὰ ζητήσετε τὴν εὐλογία τοῦ
Θεοῦ γιὰ τὴ νέα σας ζωή.
Ἐλᾶτε χωρὶς χρήματα, χωρὶς ἔξοδα, χωρὶς
ἐπιδείξεις, νὰ τελεσθεῖ τὸ Μυστήριο καὶ ὅπο-
τε θὰ ἔχετε τὴν οἰκονομικὴ εὐχέρεια καλεῖτε
συγγενεῖς κὰ φίλους γιὰ νὰ ἑορτάσετε. Δὲν
συμφέρει πνευματικὰ καὶ δὲν ἁρμόζει σὲ

48. 47
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσουΟἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
πιστοὺς χριστιανοὺς νὰ συζοῦν χωρὶς τὴν
εὐλογία τοῦ Θεοῦ μὲ τὴν πρόφαση πολυδά-
πανης κοσμικῆς τελετῆς.
Ὑπάρχουν πολιτικοὶ Γάμοι ἀποδεκτοί;
Ὑπάρχουν τέτοιοι γάμοι ποὺ ἔγιναν
συμβατικὰ σὲ ἀντίθεα σκληρὰ καθεστῶτα,
ὁπού ἀπαγορευόταν κάθε Ἱερολογία, ποὺ
δὲν ὑπῆρχε Ἐκκλησία, οὔτε Ἱερεῖς.
Πιστοὶ ἄνθρωποι συνῆψαν συμβατικὰ
πολιτικὸ γάμο μὲ ἐπίγνωση ὅτι δὲν εἶναι ὅ,τι
καλλίτερο. Μὲ προσευχὴ καὶ μὲ φόβο Θεοῦ
ζήτησαν τὴν εὐλογία Του.
Οἱ γάμοι αὐτοί, μόλις τοὺς δόθηκε ἡ δυ-
νατότητα, ζήτησαν ταπεινὰ τὴν Ἐκκλησία καὶ
ἡ Ἐκκλησία μὲ τὴν οἰκονομία της ἐστεφάνωσε
τοὺς πιστοὺς χριστιανούς.
Οἱ περιπτώσεις αὐτὲς δὲν μποροῦν νὰ δι-
καιολογοῦν τὴν ἀποστασία τῶν «χριστιανῶν»,
ποὺ ἀρνοῦνται τὴν τέλεση τοῦ Μυστηρίου.
Ἐλεύθερη συμβίωση
Ἐξελίξη τῆς ἀποδέσμευσης ἀπὸ τὸ Μυ-
στήριο καὶ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ «Πολιτικοῦ Γά-
μου» εἶναι ἡ ἐλεύθερη συμβίωση, χωρὶς κανέ-
να γάμο καὶ καμία δέσμευση, οὔτε κοινωνική.
Παρατηρεῖται τὸ φαινόμενο νέοι ἄνθρωποι
νὰ συζοῦν ἐλεύθερα, χωρὶς φυσικὰ νὰ ὑπο-
λογίζουν τὸν Θεό, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ ἀνα-
λαμβάνουν τὶς εὐθύνες καὶ τὶς ὑποχρεώσεις
τῆς συζυγίας καὶ τῆς οἰκογενειακῆς ζωῆς.
Ἡ ἐλεύθερη συμβίωση ἀποτελεῖ τὴ χει-
ρότερη ἐξέλιξη μιᾶς κοινωνίας χωρὶς Θεὸ καὶ
ἀνοίγει δρόμους σὲ διάφορες διαστροφές.
Συνέπειες τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πολιτικοῦ
γάμου
1. Ὅσοι ἀρνοῦνται νὰ τελέσουν τὸ Μυ-
στήριο τοῦ Γάμου καὶ ἀρκοῦνται στὸν πολι-
τικό, πρέπει νὰ συνειδητοποιήσουν ὅτι μόνοι
τους θέτουν τὸν ἑαυτὸ τους ἐκτὸς Ἐκκλησίας.
Σὲ μία κορυφαία στιγμὴ τῆς ζωῆς τους
ἀρνοῦνται τὴν εὐλογία τῆς Ἐκκλησίας.
Ἀρνοῦνται τὴν Ἐκκλησία καὶ ἄρα μένουν
ἐκτός, ὄχι διότι κάποιος τοὺς ἀφορίζει, ἀλλὰ
διότι μόνοι τους λένε ΟΧΙ στὴν Ἐκκλησία τοῦ
Χριστοῦ.
2. Ἡ ἄρνηση αὐτὴ συνεπάγεται ὅτι πλέον
κανένα Μυστήριο δὲν ἔχουν δυνατότητα νὰ
παίρνουν, καὶ φυσικά οὔτε τὴ θεία Κοινω-
νία. Τοὺς περιμένει πρῶτα τὸ Μυστήριο τῆς
Μετανοίας.
3. Ἐφ’ ὅσον βρίσκονται στὴν ἀταξία αὐτή,
δὲν μποροῦν νὰ γίνονται ἀνάδοχοι-νονοὶ στὶς
Βαπτίσεις. Ἀφοῦ εἶναι σὲ ἀκαταστασία καὶ
ἄρνηση ἐκκλησιαστική, πῶς μποροῦν νὰ
ἀναλαμβάνουν τὴν εὐθύνη τῆς κατήχησης
καὶ τῆς καθοδήγησης ἑνὸς νέου χριστιανοῦ;
Σημείωση: Τὰ παιδιὰ τῶν πολιτικῶν γάμων
μποροῦν νὰ βαπτίζονται, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχουμε
τὴν ἔγκριση τῶν γονέων.
4. Ἡ ἀκαταστασία καὶ ἡ ἁμαρτία τῆς
ἀποστασίας αὐτῆς δὲν εἶναι βέβαια τελε-
σίδικη. Ὁ Θεὸς τῆς ἀγάπης μᾶς ἔδωσε τὴ
δυνατότητα μέσα ἀπὸ τὴ Μετάνοια νὰ ἐπα-
νασυνδέουμε τὴ ζωή μας μὲ τὴν Ἐκκλησία.
Ἐὰν κατανοοῦμε τὸ λάθος μας, ἐὰν μετανο-
οῦμε, ἐὰν καταθέτουμε στὸ Μυστήριο τῆς
Ἐξομολογήσεως τὴν εἰλικρινῆ μας μετάνοια,
εἶναι πάντοτε δυνατὴ ἡ ἐπανασύνδεσή μας
μὲ τὴν Ἐκκλησία.
Ἡ παραβολὴ τοῦ Ἀσώτου υἱοῦ καὶ τοῦ
Στοργικοῦ Πάτερα εἶναι στὸ ἔπακρο ἐνθαρ-
ρυντική.
Συμπεράσματα
Ὁ Γάμος εἶναι Μυστήριο ἀγάπης. Ὡς Μυ-
στήριο χρειάζεται μύηση στὴ μεγάλη ἀλήθεια
τῆς ἀγάπης. Τὴ μύηση αὐτὴ θὰ τὴ βροῦμε
στὸν Κύριό μας, ἀφοῦ ὁ Θεὸς «ἀγάπη ἐστί».
Γιὰ τὸν πιστὸ χριστιανὸ εἶναι ἀδιανόητο
ὅτι τὸ κορυφαῖο αὐτὸ γεγονὸς τῆς ζωῆς του
θὰ τὸ ἀφήσει ἔξω ἀπὸ τὴν εὐλογία καὶ τὴν
ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ἔξω ἀπὸ τὸ Μυστήριο τῆς
Ἐκκλησίας.
Ἐὰν εἴπαμε ΝΑΙ στὸν πολιτικὸ γάμο,
εἶναι διότι ἡ ἀγάπη καὶ ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ
βιώνονται μόνο μὲ ἐλευθερία. Πότε μὲ κα-
ταναγκασμό.
Ἔργο τῆς Ἐκκλησίας εἶναι νὰ ἐπανευ-
αγγελισθεῖ τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ στὸν
λαό μας, τὸν βαπτισμένο καὶ θεωρούμενο
Ὀρθόδοξο λαό. Νὰ εὐαγγελισθεῖ μὲ ὅλα τὰ
μέσα ποὺ διαθέτει ἡ σύγχρονη ἐνημέρωση.

49. 48
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
«Κ
αὶ εἶπεν ὁ Κύριος ὁ Θεὸς οὐ
καλὸν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον
ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν κατ’
αὐτόν», γι’ αὐτὸ καὶ πλάσθηκε ἡ γυναίκα.
Ὁ Θεὸς ἔκανε τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὒα
γιὰ τὴ βοήθεια τοῦ ἑνὸς πρὸς τὸν ἄλλο,
ὥστε νὰ φθάσουν στὸν σκοπὸ γιὰ τὸν ὁποῖο
δημιουργήθηκαν, δηλαδὴ τὴν κοινωνία μὲ
τὸν Θεό, τὴ θέωση. Αὐτὴ ἡ κοινωνία εἶναι
ὁ ὕψιστος σκοπὸς τοῦ γάμου (οἱ σύζυγοι
ἔχουν μιὰ πορεία, μιὰ πορεία πρὸς τὰ
ἄνω, μιὰ πορεία ποὺ θὰ πρέπει ἀνὰ πάσα
στιγμὴ νὰ ἀναζωπυρώνεται, γιὰ νὰ ἀπο-
φεύγεται ὁ κίνδυνος προσκολλήσεως στὰ
ὑλικὰ ἀγαθά). Ἀξίζει νὰ ὑπογραμμιστεῖ ἐδῶ
ὅτι ὁ Θεὸς a priori δημιούργησε σὲ ὅλα τὰ
Δημιουργὴματὰ Του
τὸ σχῆμα ἄρρεν καὶ
θῆλυ. Αὐτὸ ἔγινε γιὰ
λόγους θείας οἰκο-
νομίας, ὥστε νὰ μὴ
ματαιωθεῖ ἡ Δημι-
ουργία ἐπειδὴ θὰ
ἔμπαινε ὁ θάνατος.
Δ ε ύ τ ε ρ ο ς
σκοπὸς τοῦ γάμου
εἶναι ἡ σωφροσύνη.
Ἐπειδὴ ὁ ἄνθρωπος
ἔγινε μεταπτωτικὸς,
ἔρχεται ὁ γάμος γιὰ
νὰ κατασιγάσει κά-
πως τὶς ὁρμὲς τοῦ
ἀνθρώπου, νὰ σβή-
σει τὴν πύρωση τῆς
ὁρμῆς. Μετὰ τὴν
πτώση τῶν πρωτοπλάστων ὅλες οἱ ἐνέργειες
τοῦ ἀνθρώπου διαστράφηκαν. Ἡ πιὸ μεγά-
λη ὅμως διαστροφὴ σημειώθηκε στὸ γενε-
τήσιο ἔνστικτο. Ἡ σωφροσύνη, ὁ δεύτερος
Πνευματικὸς ὕμνος
στὸν ἔρωτα καὶ στὴν ἀγάπη
Εἰρήνης Σιώμου
Ἐκπαιδευτικοῦ Α’ Βάθμιας Ἐκπαίδευσης
Ἡ δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου, ψηφιδωτό, Ἅγιος Μάρκος Βενετία, 13ος αἰ.

50. 49
λόγος ἐκ τοῦ κόσμου
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσουΟἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
σκοπὸς τοῦ γάμου, σχετίζεται ἄμεσα μὲ τὴν
ἀγωγὴ τῶν ἐγγάμων. Ἡ ἁγνότητα, καὶ ὄχι ἡ
ἡδονοθηρία καὶ ἡ σαρκικότητα ποὺ εἶναι
προϊόντα πλεισμονῆς, καθὼς καὶ ἡ ἀγάπη
ἀποτελοῦν τὶς βασικὲς προϋποθέσεις γιὰ
ἕναν καθαρὸ ἔγγαμο βίο.
Ἡ ἐγκράτεια εἶναι θέμα ὡριμότητας καὶ
πνευματικῆς ἀγωγῆς. Ὁ Rene Biot, Γάλλος
γιατρὸς, ἔγραψε ὅτι, ὅταν μέσα στὸν γάμο
δὲν ὑπάρχει ἐγκράτεια, τότε ἀπὸ ἰατρικῆς
καὶ ψυχολογικῆς πλευρᾶς ὁ ἡδονισμός,
αὐτὸ τὸ ἀκράτητο πράγμα, ἀποβαίνει
πλέον τὸ σαράκι τοῦ γάμου.
Τρίτος σκοπὸς τοῦ γάμου εἶναι ἡ τεκνο-
γονία, τὸ θαῦμα τῶν γονέων. Ὑπὸ τὸ σχῆμα
τοῦ γάμου, ὑπὸ τὸ σχῆμα τοῦ ἄρρενος-
θήλεως εἰσέρχεται ἡ ἐπιθυμία. Ἡ ἐπιθυμία
μπῆκε στὸν ἄνθρωπο μετὰ τὴν ἔξοδό του
ἀπὸ τὸν Παράδεισο καὶ λειτουργεῖ ὡς τὸ
κυρίαρχο στοιχεῖο ποὺ ὁδηγεῖ στὴν τεκνο-
ποιία.
Ἡ οἰκογένεια, ἡ
κοινωνία τοῦ ἄρρε-
νος-θήλεως, ἀποτε-
λεῖ τὴ «μήτρα» μέσα
στὴν ὁποία μεγαλώ-
νουν καὶ ἀναπτύσ-
σονται τὰ παιδιὰ
καὶ φυσικὰ τὸ «θερ-
μοκήπιο» μέσῳ τοῦ
ὁποίου μεταφυτεύο-
νται λουλούδια στὸν
κῆπο τοῦ οὐρανοῦ.
Γιὰ νὰ δημιουρ-
γηθεῖ, λοιπὸν, ἕνα
ἐνάρετο, στέρεο
καὶ γαλήνιο οἰκο-
δόμημα, ὅπως εἶναι
αὐτὸ τῆς οἰκογέ-
νειας, ἀπαιτοῦνται
σωστὰ συστατικὰ καὶ φυσικὰ οἱ προϋπάρ-
χουσες προϋποθέσεις γιὰ νὰ ἀποκτηθοῦν.
Τὸ πρῶτο, λοιπόν, μέλημα, τὸ πρῶτο ὑλικὸ
εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ συντρόφου. Καὶ αὐτὸ
τὸ θέμα συνδέεται ἄρρηκτα μὲ τὴν πίστη
στὸν Θεό. Πίστη καὶ προσευχή.
«Ὅταν ἔλθη καιρός, γιὰ νὰ κάνεις οἰκο-
γένεια κατέφυγε στὸν Θεὸ» λέγει ὁ Ἱερὸς
Χρυσόστομος. «Δὲν ντρέπεται νὰ γίνει
προξενητὴς ὁ Θεὸς» συμπληρώνει. Αὐτὸ
ποὺ πρέπει κανεὶς νὰ ἀναζητεῖ εἶναι τὸ
ὕψος τῆς ψυχικῆς, ἐσωτερικῆς ὀμορφιᾶς.
Αὐτὴ δὲν ἐπιδεικνύεται, δὲν φαίνεται, γι’
αὐτὸ καὶ πρέπει κανεὶς νὰ ἀγωνιστεῖ γιὰ
νὰ τὴν βρεῖ.
Οἱ περισσότεροι ἡμῶν καμαρώνουμε γιὰ
τὴν ἐξωτερικὴ ὀμορφιὰ τοῦ συντρόφου μας.
Στὴν πραγματικότητα ὅμως ὁ ἄνθρωπος
ποὺ ἔχει φόβο Θεοῦ μιὰ ὀμορφιὰ γνωρίζει,
τὴν ὀμορφιὰ τῆς ψυχῆς. Γνωρίζει μόνον
μία εὐγενικὴ καταγωγὴ, τὴν εὐσέβεια καὶ
τὴ γνώση ἀπὸ ποῦ προήλθαμε καὶ ποῦ θὰ
καταλήξουμε.
Ἡ κοινωνία τῶν δύο προσώπων, δύο
προσώπων ὅμως ποὺ ἔχουν ταύτιση χα-
ρακτήρων καὶ ὁμόνοια σκέψεως καὶ σκοπῶν
τῆς ζωῆς, χρειάζεται ἕνα ἰσχυρὸ κίνητρο,
τὸν ἔρωτα (1η ὄψη ἀγάπης). Τὴν ἐσωτερικὴ
ἐκείνη παρόρμηση τῆς ἐγκαταλείψεως τῶν
Οἱ δερμάτινοι χιτῶνες, ψηφιδωτό, Ἅγιος Μάρκος Βενετία, 13ος αἰ.

51. 50
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
πάντων γιὰ τὴν ἀφοσίωση καὶ προσκόλλη-
ση σ’ ἕνα πρόσωπο τῆς ἐλεύθερης ἐκλογῆς.
Ἕναν ἔρωτα ποὺ δὲν θὰ ἔχει μόνο ἀνθρώπι-
νη, ἀλλὰ καὶ θεία προέλευση, γιὰ μιὰ αἰώνια
μονιμότητα.
Γιὰ μία ζωὴ βάθους μέσα στὴ συζυγία
χρειάζεται τόσο πολὺ τὸ βίωμα τοῦ ἔρωτα.
Χρειάζεται ἡ μεταμόρφωση ποὺ φέρνει
στὴ ζωὴ τῶν δύο ἕνας ἀληθινὸς ἔρωτας.
Μεταμόρφωση τῶν αἰσθημάτων, τοῦ χα-
ρακτήρα καὶ τῶν σκοπῶν τῆς ζωῆς.
Ἀλλά, πάνω ἀπ’ ὅλα, ὁ ἔρωτας μετα-
μορφώνει καὶ βαθαίνει τὴ σεξουαλικὴ συ-
μπεριφορά, τῆς ἀφαιρεῖ τὸν ἐνστικτώδη
καὶ ζωικὸ χαρακτήρα καὶ διαφυλάσσει τὶς
ὑπάρξεις καθαρὲς καὶ ἁγνές.
Ὁ ἔρωτας δὲν ἔχει καμία σχέση μὲ
τὸ βέβηλο καὶ ἀνήθικο· ἀντίθετα, καλλι-
εργεῖ καὶ πλουτίζει τὸν ἄνθρωπο, γιατί
στὴ φύση του ὁ ἔρωτας «δὲν εἶναι ἁπλῶς
ἀνθρώπινος, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Θεὸ
σπάρθηκε στὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων.
Δὲν εἶναι ὁ ἔρωτας κακὸς ἢ παρὰ
φύσιν, ἀλλὰ εἶναι μέρος τῆς φύσης τὸν
ἀνθρώπου, βαθειὰ φυτευμένος μέσα στὴν
ἀνθρώπινη ψυχὴ καὶ ὄχι ἀποτέλεσμα πτώ-
σης ἢ ἁπλῶς σαρκικὴ ἐπιθυμία», ὅπως λέει
ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος.
Ἐάν, ὅμως, ἡ κοινωνία αὐτὴ τῶν δύο
ὑπάρξεων συγκροτεῖται μόνο ἀπὸ τὸν
ἔρωτα, ἀντιμετωπίζει τὸν κίνδυνο νὰ μεί-
νει ἀτελὴς καὶ σχετικὴ καθὼς ἡ βάση τῆς
πρώτης αὐτῆς ἀγάπης εἶναι ἐγωιστικὴ (τὸ
ἐγὼ τοῦ ἀνδρὸς καθρεφτίζεται πάνω στὴ
γυναίκα καὶ τὸ ἐγὼ τῆς γυναικὸς καθρεφτί-
ζεται πάνω στὸν ἄνδρα) καὶ κινεῖται πάνω
στὸν συναισθηματικὸ ἄξονα, τοῦ ὁποίου
ὁ ἕνας πόλος εἶναι ἡ ἐρωτικὴ ἀγάπη καὶ
ὁ ἄλλος εἶναι τὸ μίσος.
Ἔτσι, ἡ πρώτη αὐτὴ ἀγάπη καταλήγει
στὴν ἀδιαφορία. Γιὰ νὰ φθάσει στὴν ἰδανι-
κότερη μορφή, χρειάζεται καὶ ἡ ἀγάπη τῶν
ψυχῶν (2η ὄψη ἀγάπης). Ἡ ἀγάπη αὐτὴ
ἀποτελεῖ χρονικὰ τὸ τρίτο σκαλοπάτι ποὺ
ὁδηγεῖ στὸν γάμο.
Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς τονίζει
ὃτι «πᾶσα ἀγάπη δι’ ἑνώσεως ἔχει τὴν τε-
λείωσιν».
Γιὰ νὰ φθάσουμε ὅμως στὴ δεύτερη αὐτὴ
ἀγάπη, πρέπει νὰ συγχωνευθοῦν τὰ δύο
ἐγώ, τὸ ἐγὼ τοῦ ἀνδρὸς καὶ τὸ ἐγὼ τῆς γυ-
ναικός, σ’ ἕνα κοινὸ χωνευτήρι. Μέσα ἀπὸ
τὴ συγχώνευση τῶν δύο ἐγώ, μέσα ἀπὸ τὴν
«Ὁ ἐν Κανᾷ γάμος», τοιχογραφία
ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίου Νικολάου Ἀναπαυσά.

52. 51
λόγος ἐκ τοῦ κόσμου
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσουΟἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
ἀμοιβαία παραχώρηση τοῦ ἐγὼ καρποφορεῖ
τὸ ἐμεῖς.
Ἡ πραγματικὴ ἀγάπη κατὰ τὸν ἀπόστο-
λο Παῦλο «οὐ ζηλοῖ... ἡ ἀγάπη οὐκ ἀσχη-
μονεῖ... ἡ ἀγάπη οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς».
Μέσα σὲ αὐτὴν τὴν ἀγάπη στὸ βάθος
ὑπάρχει ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ μὲ τὴν Ἐκκλη-
σία.
Ἡ δεύτερη αὐτὴ ἀγάπη εἶναι ἀγάπη
ψυχῶν (κάθε ἄτομο εἶναι μία terra incognita,
μία ἄγνωστη γῆ, μία ἄγνωστη χώρα. Σὲ μία
ἄγνωστη χώρα, σὲ μία ἄγνωστη γῆ ψάχνουν
νὰ βροῦν τοὺς ἑαυτοὺς τους μέσα ἀπὸ τὴν
ἐξερεύνηση τοῦ ψυχικοῦ κόσμου τῶν δύο
συζύγων).
Ὅταν λοιπὸν οἱ δύο σύζυγοι ξεκινοῦν
χέρι μὲ χέρι τὴν πνευματικὴ ζωὴ, τότε
καρπὸς αὐτοῦ τοῦ ξεκινήματός τους θὰ
εἶναι ἡ τέλεια ἀγάπη.
Τέλος, ἡ κοινὴ πνευματικὴ ζωὴ καὶ φυ-
σικὰ ἡ ὕπαρξη κοινοῦ πνευματικοῦ Πατέρα
ἀποτελεῖ ἴσως τὸ ἰσχυρότερο θεμέλιο γιὰ μία
ἁρμονικὴ οἰκογένεια.
Ὁ κοινὸς πνευματικὸς εἶναι αὐτὸς ποὺ
θὰ πάρει τοὺς δύο ἀνθρώπους καὶ ὅπως ὁ
ξυλουργὸς μέσα ἀπὸ τὴν ἀδιάκοπη ἐργα-
σία του κάνει δύο ξύλα νὰ ἐφάπτουν τέλεια
μεταξύ τους ἔτσι καὶ ὁ πνευματικὸς ὁμοίως
θὰ ἐργαστεῖ μὲ τοὺς χαρακτῆρες τῶν δύο
προσώπων, ὥστε νὰ ἁρμόσουν καὶ νὰ συ-
μπορευθοῦν ἁρμονικά.
Ὁ γάμος εἶναι τὸ μυστήριο τῆς ἀγάπης,
εἶναι ἡ εἰκόνα τῆς ἕνωσης τοῦ Χριστοῦ μὲ
τὴν Ἐκκλησία.
Χρειάζονται ὅμως στὸν γάμο ψυχὲς ἀγω-
νιστικές, σκέψη καθαρὴ σὰν τὸ διαμάντι,
μεγάλη ὑπομονή, ἀνοχὴ καὶ ταπείνωση, μὰ
πάνω ἀπ’ ὅλα τὴν ἄνωθεν βοήθεια.
Μέσα στὸν γάμο γίνεται μιὰ βαθιὰ με-
ταμόρφωση «καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα
μία».
Μὲ τὸ γάμο κάτι πεθαίνει καὶ κάτι νέο
γεννιέται.
Οἱ δύο σύντροφοι δὲν χάνουν τὴν ἰδιαι-
τερότητά τους ἀλλὰ γίνονται ἕνα πρόσω-
πο, τὸ συζυγικὸ πρόσωπο. Τὸ μυστήριο τοῦ
γάμου εἶναι πηγὴ μιᾶς εἰδικῆς ἐσωτερικῆς
χάριτος ποὺ τελειοποιεῖ τὴ φυσικὴ ἀγάπη,
ἐπιβεβαιώνει τὴν ἀδιάλυτη ἑνότητα καὶ ἐξα-
γιάζει τοὺς συζύγους.
«Ὁ γάμος εἶναι ἕνα δέντρο, ποὺ οἱ καρ-
ποὶ του φανερώνονται στὴ γῆ, ἀλλὰ οἱ ρίζες
του βρίσκονται στὸν οὐρανὸ».

53. 52
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
Ὁ
παπποὺς ὁ Ἀχιλλέας γεννήθηκε στὶς
4 Φεβρουαρίου τὸ 1927 καὶ ἦταν τὸ
2ο παιδὶ τοῦ Ἀνδρέα καὶ τῆς Μάρθας
Παπακώστα. Μεγάλωσε ἀρκετὰ φτωχικὰ στὸ
χωριὸ Δρυμαία τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος, ὅπως
κάθε ἄλλο χωριατόπαιδο ἐκείνης τῆς ἐποχῆς,
ποὺ ἡ Ἑλλάδα προσπαθοῦσε νὰ σταθεῖ στὰ
πόδια της μετὰ τὴ μικρασιατικὴ καταστροφή,
νὰ διαχειριστεῖ τὸ μεγάλο ἀριθμὸ τῶν προ-
σφύγων ποὺ κατέφθασαν στὴ χώρα μας καὶ νὰ
χαιρετίσει γιὰ πάντα τὸ ὅραμα τῆς Μ. Ἰδέας.
Ὁ μικρὸς Ἀχιλλέας ξεχώριζε ἀνάμεσα
στὰ ἄλλα παιδιὰ τῆς ἡλικίας του, κυρίως στὸ
σχολεῖο, ποὺ, ὅπως ἔλεγε ἀργότερα, ἦταν ὁ
ἀγαπημένος μαθητὴς τοῦ δασκάλου. Οἱ γο-
νεῖς του ἦταν πολὺ εὐλαβεῖς ἄνθρωποι, ὅπως
καὶ οἱ περισσότεροι τότε, μὲ τὴ διαφορὰ ὅτι ὁ
πατέρας του δὲν ἒμοιαζε μὲ τοὺς ὑπόλοιπους
ἄντρες τοῦ χωριοῦ. Ὁ παπποὺς Ἀνδρέας ἦταν
ἕνας μειλίχιος καὶ ἀπαράμιλλα καλοσυνάτος
ἄνθρωπος, λάτρευε τὴ γιαγιὰ τὴ Μάρθα κι
ὅταν ἔφταναν σπίτι ἀπὸ τὰ χωράφια, μαγεί-
ρευε, ντάντευε τὰ παιδιὰ, σκούπιζε, σφουγ-
γάριζε κ.ο.κ., γιὰ νὰ ξεκουράσει καὶ νὰ βλέπει
χαρούμενη τὴ γιαγιά. Μ’ αὐτὴ λοιπὸν τὴν καλὴ
μαγιὰ μεγάλωσε ὁ παπποὺς ὁ Ἀχιλλέας, τελεί-
ωσε τὸ σχολεῖο καὶ πέτυχε στὴ στρατιωτικὴ
σχολὴ Εὐελπίδων στὴν Ἀθήνα. Δυστυχῶς, ὅμως,
οἱ ἀντάρτες κομμουνιστὲς εἶχαν καταλάβει τὴ
Δρυμαία καὶ ἀπείλησαν τὸν παππού ὅτι, ἂν
πήγαινε στὴ στρατιωτικὴ σχολὴ, θὰ σκότωναν
τοὺς ἄνδρες τῆς οἰκογένειας. Ἡ πρόνοια τοῦ
Θεοῦ τοῦ ἔκλεισε ἐκείνη τὴ στιγμὴ ἕνα παρά-
θυρο καὶ τὴν ἑπόμενη χρονιὰ ποὺ ἔδωσε πάλι
ἐξετάσεις τοῦ ἄνοιξε μιὰ μεγάλη πόρτα.
Πέρασε στὴ σχολὴ Ναυτικῶν Δοκίμων καὶ
μέχρι τὰ 79 του χρόνια-ὅταν καὶ ἔφυγε ἀπὸ
τὴ ζωὴ-ἔλεγε πὼς, ἂν ἦταν ξανὰ νέος , πάλι σ’
αὐτὴν τὴ σχολὴ θὰ πήγαινε, καθὼς ἀγαποῦσε
τὸ ναυτικὸ καὶ δὲν τὸ ἄλλαζε μὲ κανένα ἄλλο
Σῶμα. Στὰ χρόνια τοῦ παπποῦ, ὁ στρατὸς καὶ
γενικότερα οἱ ἔνοπλες δυνάμεις ὑποστήριζαν
ἔμπρακτα -ἂν ὄχι ὅλοι, τὸ μεγαλύτερο ποσοστὸ
τοῦ προσωπικοῦ- τὸ τρίπτυχο: θρησκεία -πα-
τρίδα - οἰκογένεια. Λοιπόν, ὁ παπποὺς δὲν
ὑπῆρξε ἁπλῶς ἕνας θεωρητικὸς ὑποστηρικτὴς
αὐτοῦ τοῦ ‘’συνθήματος’’, ἀλλὰ τὸ πραγμάτω-
σε καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του.
Στὰ 32 του χρόνια παντρεύτηκε τὴν Κο-
ραλία Καρπαθίου, δασκάλα στὸ Ἀρσάκειο
ἐκπαιδευτήριο, καὶ ἐκτὸς ἀπὸ τὸ ὅτι τοῦ ἄρεσε
σὰν παρουσία, τὴν ἐκτίμησε γιὰ τὶς ἀρχὲς καὶ
τὶς ἀξίες ποὺ τῆς μετέδωσε ἡ χριστιανική της
οἰκογένεια. Ξεκίνησαν πολὺ φτωχικὰ σὲ ἕνα
λιλιπούτειο σπιτάκι ποὺ εἶχε ἀγοράσει ἡ γιαγιὰ
μὲ οἰκονομίες ἀπὸ τὸ μισθό της καὶ ἔφτασαν
μετὰ ἀπὸ ἀρκετὰ χρόνια, νὰ ἔχουν δύο ἀξιο-
λάτρευτα κοριτσάκια –τὴ μαμά μου καὶ τὴ θεία
μου τὴ Μάρθα– μαζὶ μὲ πολλὲς ἄλλες εὐλογίες.
Θὰ μποροῦσα σίγουρα νὰ ἀπαριθμήσω
τὶς σπουδὲς καὶ τὴ σταδιοδρομία τοῦ παπ-
ποῦ, καθὼς δὲν εἶναι ἀμελητέα ἡ πορεία του
σ’ αὐτὸν τὸν κλάδο, γιατί ἦταν ὀπαδὸς τῆς
διὰ βίου μαθήσεως. Ἐκτὸς ἀπὸ τὴ σχολὴ Ναυ-
τικῶν Δοκίμων τελείωσε τὴ Νομική, τὸ Οἰκο-
νομικὸ τμῆμα τῆς Νομικῆς, ἔμαθε μόνος του
Ἀγγλικὰ καὶ ἔγραψε βιβλία γιὰ τοὺς μαθητές
του τῆς σχολῆς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ
τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος. Ἀλλά, δὲν ἔχει τόσο
νόημα, θεωρῶ, αὐτὴ ἡ κοσμικὴ γνώση ποὺ
εἶχε σὰν ἄνθρωπος, ἀλλὰ ἡ θερμή του διά-
θεση νὰ ἐντρυφήσει ἀκόμα πιὸ βαθειὰ στὴ
Ἀχιλλέας Ἀ. Παπακώστας
Ναύαρχος Π.Ν ἢ ἁπλὰ ὁ παππούς μου
Κοραλίας Τρικαλιώτη

54. 53
λόγος ἐκ τοῦ κόσμου
Οἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσουΟἰκογένεια, μιὰ γωνιὰ τοῦ παραδείσου
ζωὴ τῆς ἐκκλησίας, στὸν λόγο τοῦ Θεοῦ καὶ
στὴν πραγματεία τῶν Πατέρων. Τὸν θυμᾶμαι
πολλὲς φορὲς νὰ μοῦ ἀφηγεῖται πράγματα ποὺ
διάβασε καὶ τοῦ ἔκαναν ἐντύπωση ἢ τὸν βοή-
θησαν στὸν ἀγώνα του γιὰ τὴν κοινωνία του μὲ
τὸν Θεό. Μᾶς ἔλεγε πάντα νὰ εἴμαστε κοντὰ
σὲ ἀνθρώπους ποὺ ἔχουν μέσα τους Θεὸ καὶ
Ἑλλάδα. Εἶχε πολὺ με-
γάλη ἀδυναμία στοὺς
ἀγωνιστὲς τῆς ἐπανά-
στασης τοῦ ΄21, διά-
βαζε τὶς ζωές τους καὶ
ἔκλαιγε ἀπὸ συγκίνηση,
μιλοῦσε γι’ αὐτοὺς σὰ
νὰ ἦταν Ἅγιοι. Δὲ θὰ
ξεχάσω πὼς ἄκουσα
πρώτη φορὰ ἀπὸ τὸν
παπποὺ τὴ ζωὴ τοῦ
Κωνσταντίνου Κανάρη,
ὁ ὁποῖος στὰ χρόνια τῆς
ἐλεύθερης πιὰ Ἑλλάδας,
ἔγινε πρωθυπουργὸς καὶ
μοίραζε τὸν μισθό του
στοὺς πολίτες ποὺ εἶχαν
ἀνάγκη. Τόνιζε τὴν εἰρω-
νεία τοῦ πράγματος σὲ
σύγκριση μὲ τοὺς σύγ-
χρονους πολιτικούς τῆς χώρας μας…
Ἂν μπορεῖ κάποιος νὰ ἀποδώσει στὸν παπ-
ποὺ ἕναν χαρακτηρισμό, ἴσως μὲ ἐπιτυχία θὰ
κατέληγε ὅτι ἦταν μιὰ « ἤρεμη δύναμη». Μι-
λοῦσε πάντα ἤρεμα, ἦταν τέρας ψυχραιμίας
σὲ ὅλα τὰ ζητήματα, ἀλλὰ εἶχε ἕναν τρόπο
νὰ παθιάζεται καὶ νὰ μεταδίδει τὴν ἔντασή
του στὰ θέματα τῆς πατρίδας, τῆς πορείας
τῆς χώρας μας, τῆς συνέχισης τοῦ ἔργου τῶν
ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τοῦ ζητήματος τῆς
Ἐθνικῆς μας Ἄμυνας, ποὺ ἀπὸ τότε νοσοῦσε.
Μοῦ ἔλεγε, πολλὲς φορὲς, πὼς ἐσκεμμένα τὰ
Μ.Μ.Ε ἀπασχολοῦν τὸν κόσμο μὲ διάφορα
θέματα ἥσσονος σημασίας, γιὰ νὰ τοῦ ἀπο-
κρύψουν τὴν ἀλήθεια γιὰ τὸν κίνδυνο ποὺ
ὑφίσταται ἡ χώρα μας καὶ ὁ ἑλληνισμὸς συλ-
λήβδην. Παραβιάσεις καὶ προκλήσεις ἀπὸ τὸ
τουρκικὸ κράτος, ἐναέρια καὶ θαλάσσια, ἦταν
σύνηθες φαινόμενο ἀπὸ τότε μέχρι σήμερα.
Ἀποκορύφωμα; φυσικά, ἡ πρόκληση τῶν Ἰμίων
το1996. Θυμᾶμαι, ὅτι καθόμασταν μαζὶ μὲ
τὸν παπποὺ καὶ βλέπαμε τὸ ρεπορτὰζ, ὅταν
ἀκούσαμε γιὰ τὴ ρίψη τοῦ ἑλικοπτέρου τοῦ
πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καὶ γιὰ τὸν θάνατο τῶν
τριῶν ἡρώων ποὺ βρίσκονταν μέσα. Τὰ μάτια
τοῦ παπποῦ ἔτρεχαν ἀσταμάτητα καὶ φώναζε
γιὰ τοὺς ἄρχοντες τῆς τότε
πολιτικῆς πραγματικότη-
τας: « Προδότες! Ἀντὶ νὰ
δείξουμε πρόθυμοι νὰ ὑπε-
ρασπιστοῦμε τὰ κεκτημένα
μας ἐδάφη, ζητᾶμε συγγνώ-
μη καὶ ὑπογράφουμε συμ-
φωνίες ποὺ ξεπουλοῦν τὸν
τόπο μας!» Ἔλεγε, ἀκόμη,
συχνὰ σὰν συμβουλὴ σὲ
ὅλα μου τὰ ἀδέρφια, μὲ
στόμφο καὶ περηφάνια τὸ
στίχο « Μιὰ σπιθαμή, ἀπὸ
τὸ χῶμα τοῦτο τὸ Ἅγιο καὶ
ἱερὸ δὲ δίνω!» .
Τόνιζε σὲ ὅλους μας
νὰ διαβάζουμε ἱστορία
(ὁ ἴδιος ἦταν κινητὴ ἐγκυ-
κλοπαίδεια τοῦ ἱστορικοῦ
μας παρελθόντος), νὰ με-
λετᾶμε γιὰ νὰ εἴμαστε πρῶτοι στὰ μαθήματα
καὶ πρῶτοι στοὺς ἀγῶνες!
Δὲν ξέρω κατὰ πόσο ἀκούσαμε τὶς συμβου-
λές του καὶ φέραμε εἰς πέρας τὶς προσδοκίες
του. Δὲν ξέρω πόσες φορὲς μπορεῖ νὰ τὸν ἀπο-
γοητεύσαμε μὲ τὶς ἐπιλογές μας…
Ξέρω, ὅμως, σίγουρα, πὼς χάρη σὲ ἐκεῖνον
καὶ τοὺς γονεῖς μας κρατᾶμε ὅλοι μέσα μας
τὸν Θεὸ καὶ τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἤθελα νὰ εἶναι
περήφανος καὶ νὰ προσεύχεται στὸν Θεὸ γιὰ
ὅλους μας.
Δὲν κάνω αὐτὴν τὴ μνεία, παρὰ μόνο γιατί
ἐλπίζω στὴν προσευχὴ τοῦ κάθε ἀναγνώστη
γιὰ τὴν ψυχὴ τοῦ παπποῦ τοῦ Ἀχιλλέα. Ἑνὸς
ἀνθρώπου ποὺ ἡ ἀγάπη του γιὰ τὴν Ἑλλάδα
τόνωσε τὸ ἰδεῶδες της ἐθνικῆς μας συνείδησης.
Θὰ τὸν κρατῶ γιὰ ὅσο ζῶ κάτω ἀπὸ τὸ βλέφαρό
τῆς σκέψης μου καὶ τῆς καρδιᾶς μου.
Κι αὐτὸ εἶναι ὑπόσχεση!

55. 54
Ἑλληνομνημοσύνη
Δημήτριος Ἀργυρόπουλος
Γ
εννήθηκε τὸ 1889 στὸ χωριὸ Χρυσὸ
κοντὰ στὰ Σάλωνα, ἀπὸ τὸν Εὐθύμιο
καὶ τὴν Εὐσταθία. Σὲ μικρὴ ἡλικία
ὠρφάνεψε ἀπὸ πατέρα. Μὲ τὴ μητέρα του
Εὐσταθία, τὴν ἀδελφή του Παρασκευὴ καὶ
τὸν ἀδελφό του Γιάννη ἐγκαταστάθηκαν
στὴν Κόρινθο καὶ ἀπὸ μικρὸς ἐργαζόταν
ὡς ὑπάλληλος σὲ παντοπωλεῖο. Ἀργότερα
ἒκανε δικό του μικρὸ μαγαζὶ ποὺ πωλοῦσε
τρόφιμα. Ἡ δικαιοσύνη του στὸ ζύγι ἦταν
παροιμιώδης. Ἒβαζε λίγο παραπάνω γιὰ
νὰ μὴν ζημιώνη τὸν πελάτη.
Ὁ ἀδελφός του σκοτώθηκε τὸ 1918 καὶ
ἡ μητέρα του ἀπὸ τὴ στενοχώρια της ἔπα-
θε στὸ μυαλό. Ἐπίσης ἡ ἀδελφή του ἀρρώ-
στησε, γιατί τὴ χτύπησε ἄγρια ἡ θεία της.
Ὅλη τὴν ἡμέρα γύριζε στοὺς δρόμους μὲ
ἕνα καλάμι καὶ τὸ βράδυ ἐρχόταν στὸ σπίτι
γιὰ ὕπνο.
Ὁ Μῆτσος ὑπέμεινε τὶς βρισιὲς καὶ τὶς
φωνὲς τῆς μητέρας του ἤρεμα καὶ χαμο-
γελαστός. Τοῦ πετοῦσε στὸ πρόσωπο ὃ,τι
εὕρισκε μπροστά της. Αὐτὸς πήγαινε, πλε-
νόταν καὶ ὓστερα χαμογελαστὸς ρωτοῦσε
τὴ μητέρα του ἂν θέλη κάτι. Τὸν ἔβριζε μὲ
τὰ χειρότερα λόγια λέγοντάς του: «Τοῦρκε,
βάρβαρε, λύκε», καὶ αὐτὸς δὲν ἔλεγε τίπο-
τε. Τοῦ ἔβαζε τὸ μαχαίρι στὸν λαιμό, καὶ
αὐτὸς χαμογελαστὸς δὲν ἀντιδροῦσε.
Οἱ γείτονές του ἄκουγαν μέχρι ἀργὰ τὴ
νύχτα τὶς φωνὲς τῆς μάννας του.
Λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν κοιμόταν καλὰ ὁ
Μῆτσος, κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἡμέρας λι-
ποθυμοῦσε καὶ ἔπεφτε κάτω. Κάποια φορὰ
ἀπὸ τὸ πέσιμο ἔπαθε διάσειση καὶ νοση-
λεύτηκε στὸ Νοσοκομεῖο. Ζοῦσε ἀγόγγυ-
στα μία μαρτυρικὴ ζωή. Πάντα χαμογε-
λαστὸς ὑπηρετοῦσε μάννα καὶ ἀδελφη μὲ
ὑπομονὴ καὶ ἀγάπη, μέχρι ποὺ ἐκοιμήθη ἡ
μητέρα του σὲ ἡλικία 105 ἐτῶν..
Ὁ ἲδιος ζοῦσε ἀσκητικὴ ζωή. Κοιμόταν
σὲ ἕνα κρεββάτι ἀποτελούμενο ἀπὸ δύο
σανίδες ποὺ ἐστηρίζοντο πάνω σὲ δύο κα-
σόνια. Ροῦχα εἶχε μόνο μία ἀλλαξιὰ καλο-
καιρινὴ καὶ μία χειμωνιάτικη.
Εἶχε μόνο τὰ ἀπαραίτητα καὶ αὐτὰ
ἁπλὰ καὶ φτωχικά. Τὸ φαγητὸ του ἦταν
ἐπίσης λιτὸ καὶ ἀσκητικό. Δεκατρία μακα-
ρόνια ἔβραζε ἢ μία κούπα ὄσπρια ἢ λίγες
πατάτες καὶ περνοῦσε ὅλη τὴν ἡμέρα.
Ἒκανε κάθε μέρα ἐνάτη, ἔτρωγε πάντα
μόνο μία φορὰ τὴν ἡμέρα καὶ κάποιες μέ-
ρες δὲν ἒτρωγε τίποτε. Δὲν ἐδέχετο ἀπό
τοὺς ἄλλους δῶρα καὶ περιποιήσεις.
Ἦταν σιωπηλός, ἔλεγε λίγα λόγια, τὰ
ἀπαραίτητα, καὶ δὲν κατέκρινε κανέναν.
Εἶχε γράψει σὲ ἕνα χαρτόνι τὸ ρητό:
«Ὁ τηρῶν τὸ ἑαυτοῦ στόμα, τηρεῖ τὴν
ἑαυτοῦ ψυχὴν», καὶ τὸ εἶχε τοιχοκολλημέ-
νο.
Δὲν ξὲφευγε περιττὸς καὶ ἀργὸς λόγος
ἀπὸ τὸ στόμα του. Καὶ ὅπως λέγει ὁ Ἀπ.
Ἰάκωβος ὁ Ἀδελφόθεος, «εἲ τις ἐν λόγῳ οὐ
πταίει, οὗτος τέλειος ἀνήρ, δυνατὸς χαλι-
ναγωγῆσαι καὶ ὃλον τὸ σῶμα».
Τέτοιος τέλειος ἀνὴρ ἦταν καὶ ὁ τα-
πεινὸς καὶ ὀλιγόλογος Μῆτσος.
Ὅταν τὸν ρωτοῦσαν κάτι πνευματικό,
ἀπαντοῦσε καὶ συμβούλευε μὲ λεπτότητα
καὶ ἀγάπη. Ἀγαποῦσε τὴν προσευχὴ καὶ

56. 55
Ἡ ἱστορία μας
δὲν σταματοῦσε νὰ προσεύχεται μέρα-νύ-
χτα. Εἶχε συνηθίσει νὰ ἀγρυπνῆ, διότι δὲν
τὸν ἄφηναν οἱ φωνὲς τῆς μητέρας του νὰ
κοιμηθῆ, καὶ ἔτσι τὸ μεγαλύτερο
μέρος τῆς νύκτας προσηύχε-
το.
Ἤξερε λίγα γράμματα,
ἦταν τῆς Πέμπτης Δημοτι-
κοῦ, μελετοῦσε πολὺ τὴν Ἁγία
Γραφὴ καὶ ἀποστήθιζε προ-
σευχές. Κάθε Πέμπτη πήγαινε
σὲ γνωστά του γειτονικὰ σπί-
τια καὶ τοὺς διάβαζε βιβλία
πνευματικά.
Ἦταν πολὺ ταπεινὸς καὶ
ἀφοσιωμένος στὴν προσευχή,
γι’ αύτὸ τὸν ἐπεσκέπτοντο
πολλοὶ γιὰ νὰ τὸν συμβουλευ-
θοῦν. Κάποια νέα ἔδωσε ἐξε-
τάσεις στὸ Πανεπιστήμιο καί,
ἐνῷ ἦταν ἄριστη μαθήτρια,
δὲν πέρασε.
Ἦταν πολὺ στενοχωρημέ-
νη καὶ πῆγε μαζὶ μὲ τὴν μη-
τέρα της στὸν Μῆτσο νὰ τὴν
παρηγορήση.
Ἔκαναν ὃλοι μαζὶ Παρά-
κληση καὶ ὕστερα εἶπε στὴ νέα:
«Παιδί μου, μὴ στενοχωρῆσαι,
διότι ὁ Θεὸς γιὰ σένα ἄλλες
πόρτες ἑτοιμάζει».
Πράγματι, τὴν ἑπομένη
χρονιὰ τὴν πῆραν χωρὶς ἐξε-
τάσεις, ὡς ἀριστοῦχο, στὴν
Ἀνωτάτη Βιομηχανικὴ Πει-
ραιῶς.
Σὲ ἕνα χρόνο τὴ ζήτησε σὲ
γάμο κάποιος νέος μὲ τὴν προ-
ϋπόθεση νὰ μὴ συνέχιση τὴ
φοίτησή της οὔτε νὰ ἐργασθῆ.
Παντρεύτηκε, ἄπεκτησε
τέσσερα παιδιὰ καὶ θυμήθηκε
τὰ λόγια τοῦ Μήτσου. Θεώ-
ρησε ὃτι ἡ μία πόρτα ἦταν ἡ
σχολὴ καὶ ἡ ἄλλη ὁ γάμος.
Μετὰ τὸν μεγάλο σεισμὸ τοῦ 1981 στὴν
Κόρινθο συζητήθηκε ἀπὸ μερικοὺς πιστοὺς
ὃτι: «Νά, κάτι τέτοιοι ἄνθρωποι σὰν τὸν κυρ-
Μῆτσο προσηύχοντο καὶ δὲν ἔγιναν μεγάλες
ζημιὲς στὴν Κόρινθο». (Δηλαδὴ δὲν σκοτώ-
θηκαν ἄνθρωποι, παρ’ ὃλο ποὺ ὁ σεισμὸς
ἔγινε νύχτα).
Στὴν Ἐκκλησία πρῶτος πήγαινε νὰ λει-
τουργηθῆ καὶ ἦταν πάντα σκυφτὸς καὶ προ-

57. 56
Ἑλληνομνημοσύνη
σεκτικός.
Ὅταν ἦταν νὰ κοινωνήση, ὃλοι παρα-
μέριζαν γιὰ νὰ περάση. Τοῦ ἔδιναν προτε-
ραιότητα νὰ κοινωνᾶ πρῶτος. Ἔπαιρνε τὸ
ἀντίδωρο στὸ τέλος καὶ ἔφευγε. Ὅταν τὸν
χαιρετοῦσαν, δὲν σήκωνε τὸ κεφάλι του νὰ
τοὺς δῆ, ἀλλὰ σκυφτὸς ἀντιχαιρετοῦσε μὲ
ἕνα ἀχνό, γαλήνιο, πονεμένο μειδίαμα.
Μετὰ τὴ συνταξιοδότησή του ἀφιε-
ρώθηκε περισσότερο στὴν προσευχὴ καὶ
στὴ Λατρεία. Παρακολουθοῦσε ἀνελλιπῶς
ὃλες τὶς Λειτουργίες, σχεδὸν κάθε μέρα ἂν
εὕρισκε, καὶ κοινωνοῦσε συχνά. Ὅταν δὲν
ὑπῆρχε ψάλτης, ἔψαλλε ὁ ἴδιος.
Ἡ χάρις τοῦ θεοῦ ἦταν ἐμφανὴς στὸ
ἀσκητικό του πρόσωπο. Ἕνα παιδάκι βλέ-
ποντας μία μέρα τὸν κυρ-Μῆτσο ποὺ ἐπέ-
στρεφε ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, εἶπε στὸν πατέ-
ρα του ὃτι ὁ κυρ-Μῆτσος ἔχει φωτοστέφα-
νο στὸ κεφάλι του. Κάποτε, ὃταν πῆγε νὰ
κοινωνήση, ἕνα παιδάκι εἶπε στὴ μητέρα
του: «Μαμά, κοίτα, ὁ κυρ-Μῆτσος πετάει
φωτιές».
Συνέβη κάποτε ἕνα ἐπεισόδιο ἔξω ἀπὸ τὸ
κατάστημά του καὶ τὸν κάλεσαν ὡς μάρτυ-
ρα στὴ δίκη. Στενοχωριόταν καὶ ἀγωνιοῦσε,
γιατί δὲν ἤθελε νὰ ὁρκιστῆ. Ὅταν κλήθηκε
νὰ καταθέση, τοῦ εἶπε ὁ Πρόεδρος:
«Κύριε Ἀργυρόπουλε, ἀπό σᾶς δὲν θέ-
λουμε νὰ ὁρκιστῆτε, διότι εἲμαστε σίγουροι
ὅτι θὰ μᾶς πεῖτε τὴν ἀλήθεια».
Ἡ ἠρεμία του καὶ ἡ ἀνεξικακία του ἦταν
παροιμιώδεις.
Κάποιος τὸν χτύπησε μὲ τὸ ποδήλατό
του, τὸν ἔρριξε κάτω καὶ τὸν ἔβρισε κιόλας.
Ὁ κυρ-Μῆτσος σηκώθηκε, ξεσκονίστηκε
καὶ χαμογέλασε, χωρὶς νὰ πῆ τίποτε.
Ἔκανε κρυφὰ πολλὲς ἐλεημοσύνες. Τὰ
δανεικὰ ποὺ τοῦ ζητοῦσαν, ὃταν τὰ ἐπέ-
στρεφαν δὲν τὰ ἔπαιρνε.
Ἐφάρμοζε τὸ «μακάριόν ἐστι μᾶλλον δι-
δόναι ἡ λαμβάνειν». Βοηθοῦσε ἄρρωστους,
φτωχοὺς καὶ ὀρφανά.
Πήγαινε τὴ νύχτα σὲ φτωχὲς οἰκογένειες
μὲ ἕνα καλάθι γεμάτο τρόφιμα, τὰ ἄφηνε
στὴν πόρτα καὶ ἔφευγε, χωρὶς νὰ τὸν ἰδοῦν.
Μὲ ἄλλους ἀδελφοὺς ἳδρυσαν τὸ 1924 τὸν
Ὀρθόδοξο Χριστιανικὸ Σύλλογο «Ὁ Ἀπό-
στολος Παῦλος». Ὁ φτωχὸς Μῆτσος δώρισε
τὸ οἲκημα, ὃπου κτίσθηκε αἲθουσα τοῦ θεί-
ου κηρύγματος.
Συμβούλευε: «Ὅλους νὰ ἀγαπᾶς καὶ
ἀπὸ ὃλους νὰ ἀπέχης», «Νὰ ἀγαπᾶτε τοὺς
ἐχθροὺς ποὺ σᾶς ἔκαναν κακά», «Ἡ προ-
σευχὴ νὰ μὴ σᾶς λείπη.
Πρῶτα νὰ προσεύχεσθε γιὰ τοὺς ξένους
καὶ τοὺς ἐχθρούς σας», «Προσπαθῆτε νὰ
κάνετε πάντοτε τὸ καλὸ καὶ ποτὲ τὸ κακό»,
«Νὰ κάνωμε προσευχὴ γιὰ ὃσους μᾶς κατη-
γοροῦν», «Ὁ Θεὸς δίνει πολλὲς δοκιμασίες
καὶ πρέπει νὰ κάνωμε ὑπομονή».
Χειρουργήθηκε τρεῖς φορὲς ἀπὸ βουβω-
νοκήλη. Στὸ Νοσοκομεῖο τὴ Μεγάλη Ἑβδο-
μάδα, κάνοντας ὑπακοὴ στοὺς γιατρούς,
ἒφαγε κρέας.
Ἔφθασε μέχρι τὸν θάνατο καὶ ὕστερα
συνῆλθε.
Εἶχε στὸ προσκέφαλό του ἕνα μπαου-
λάκι μὲ μία ἀλλαξιὰ ροῦχα γιὰ τὸ αἰώνιο
ταξίδι. Τὸ βιβλιάριό του μὲ τὶς λίγες οἰκονο-
μίες του τὸ χάρισε σὲ ἕνα ἀνάπηρο παιδί.
Τὰ δύο τελευταῖα χρόνια δὲν ἐπικοινωνοῦσε
καὶ ἐκοιμήθη σὲ ἡλικία 97 ἐτῶν στὶς 21 Ἰου-
νίου 1986, παραμονὴ τῆς Πεντηκοστῆς, καὶ
ἀνήμερά τῆς Πεντηκοστῆς ἒγινε ἡ κηδεία
του.
Στὸν ἐπικήδειο λόγο ὁ μακαριστὸς γυ-
μνασιάρχης καὶ πρώην Δήμαρχος Κορίνθου
κ. Σήφης Κόλλιας ἄρχισε ὡς ἑξῆς: «Σήμερα ἡ
Κόρινθος κηδεύει τὸν ἅγιό της...».
Πράγματι, ὃλοι ἀνεγνώριζαν τὴν ἄρετή
του καὶ τὸν ἐσέβοντο. Ἦταν πρότυπο χρι-
στιανοῦ ποὺ ἐνέπνεε πολλούς. Πάντα χα-
μογελαστός, ἤρεμος, ταπεινός, καρτερικὸς
καὶ σιωπηλός.
Πάνω στὴν πλάκα τοῦ τάφου του ἔγρα-
ψαν οἱ γνωστοί του: «Δημήτριος Ἀργυρό-
πουλος, ὁ ἐλεήμων».
Αἰωνία του ἡ μνήμη.
Ἀμήν.
Ἀσκητὲς μέσα στὸν κόσμο, τ. Β΄,
ἐκδ. Ἱ. Μ. Ἰωάννου Προδρόμου Μεταμορφώσεως,
Χαλκιδική

58. 57
Ἡ ἱστορία μας
Ἤ
δη ἀπὸ τὸ 1222 ὁ διάδοχος τοῦ
Θεοδώρου Λάσκαρη, Ἰωάννης Γ’
Δούκας Βατάτζης (1222-1254),
ἄρχισε νὰ ἐπιτίθεται καὶ νὰ κατανικᾶ τοὺς
Φράγκους, ὥσπου μὲ τὴν εἰρήνη τοῦ 1225
κατόρθωσε νὰ τοὺς διώξει σχεδὸν τελείως
ἀπὸ τὴ Μικρασία, νὰ ἀνα-
καταλάβει τὰ γειτονικὰ
νησιὰ Σάμο, Χίο, Λέσβο,
Ἰκαρία καὶ Κὼ καὶ νὰ ὑπο-
χρεώσει σὲ ὑποτέλεια, λίγο
ἀργότερα, τὸν ἄρχοντα τῆς
Ρόδου, Λέοντα Γαβαλά».
Ὁ Βατάτζης, ὅμως, ἔδει-
ξε καὶ στὴν ἐσωτερική του
πολιτικὴ δραστηριότητα
καὶ ἱκανότητα δημιουργική.
Τὴν προσοχὴ του ἔστρεψε
κυρίως στὸν δημοσιονομικὸ
καὶ κοινωνικὸ τομέα. Φρό-
ντισε γιὰ μιὰ καλὴ καὶ ἀδι-
άφθορη διοίκηση, γιὰ τὴν
καλὴ ἀπονομὴ δικαιοσύνης
καὶ ἔλαβε ἰδιαιτέρως ἀποτε-
λεσματικὰ μέτρα κοινωνικῆς
προνοίας καὶ εὐποιΐας.
Προσπάθησε νὰ ἐνδυναμώσει τὶς στρα-
τιωτικές του μισθοφορικὲς δυνάμεις μὲ τὴν
ἐγκατάσταση ξένων λαῶν, κυρίως Κουμάνων,
στὶς περιοχὲς τῆς Θράκης, Μακεδονίας,
Φρυγίας καὶ τῆς κοιλάδας τοῦ Μαιάνδρου.
Ἐπιπλέον, προσπάθησε νὰ ἐνισχύσει τὴ συ-
νοριακὴ ἄμυνα τοῦ κράτους χορηγώντας
ἀτέλειες στοὺς ἐκεῖ πληθυσμοὺς καὶ πρόνοι-
ες στοὺς ἐπιφανέστερους ἀπ’ αὐτοὺς.
Ἰδιαίτερη σημασία ἔχουν τὰ δημοσιονο-
μικὰ μέτρα τοῦ Βατάτζη, μὲ τὰ ὁποῖα προ-
σπάθησε νὰ ἐνισχύσει τὴν ντόπια παραγωγὴ
καὶ νὰ ἐμποδίσει, ὅσο ἦταν δυνατόν, τὴν
εἰσαγωγὴ ξένων, καὶ ἰδίως δυτικῶν, εἰδῶν πο-
λυτελείας. Περίφημο ἔμεινε τὸ «ὠάτον» στέμ-
μα ποὺ χάρισε στὴν αὐτοκράτειρα Εἰρήνη
καὶ ποὺ ὀνομάστηκε ἔτσι, γιατί ἀγοράστηκε
ἀπὸ τὰ αὐγὰ ποὺ πούλαγαν τὰ αὐτοκρατο-
ρικὰ ὀρνιθοτροφεῖα.
Βέβαια, στὴν ἐπιτυχία τῶν μέτρων αὐτῶν
συνέβαλε πολὺ καὶ ἡ δεινὴ θέση τοῦ σουλ-
τανάτου τοῦ Ἰκονίου, ποὺ
βρέθηκε ἀναγκασμένος,
ἔπειτα ἀπὸ τὶς μογγολικὲς
ἐπιδρομὲς καὶ τὶς κατα-
στροφὲς ποὺ ὑπέστη ἀπὸ
αὐτές, νὰ ἀγοράζει ἀπὸ τὸ
κράτος τῆς Νίκαιας, καὶ σὲ
πολὺ ψηλὲς μάλιστα τιμές,
τὰ εἴδη πρώτης ἀνάγκης
ποὺ χρειαζόταν. Μὲ τὰ μέ-
τρα αὐτὰ ἡ αὐτοκρατορία
τῆς Νίκαιας πέτυχε ἐξυγί-
ανση τῶν οἰκονομικῶν της
ἀνώτερη τῆς ἐποχῆς τῶν
Κομνηνῶν, ὅπως χαρακτηρι-
στικὰ τόνισε νεότερος ἱστο-
ρικός.
Ὁ Ἰωάννης Βατάτζης
εἶχε πετύχει ὅλους τοὺς
σκοποὺς καὶ τῆς ἐξωτε-
ρικῆς καὶ τῆς ἐσωτερικῆς του πολιτικῆς. Εἶχε
ἀνορθώσει τὸ κράτος ἐσωτερικά, σταθερο-
ποιώντας τὴν οἰκονομία του, ἐξυγιαίνοντας
τὴ διοίκησή του καὶ λαμβάνοντας σωστὰ
κοινωνικὰ μέτρα. Ταυτόχρονα, εἶχε διπλα-
σιάσει τὴν ἔκταση τῆς ἡγεμονίας του, εἶχε
συντρίψει τοὺς ξένους ἐχθρούς της, εἶχε
ταπεινώσει τὰ ἀντίπαλά της ἑλληνικὰ κρα-
τίδια καὶ εἶχε προετοιμάσει τὸ ἔδαφος γιὰ
τὴν ἀνάκτηση τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Τὸ
τελικὸ ὅμως αὐτὸ κατόρθωμα, ποὺ εἶχε κα-
θοριστικὴ σημασία γιὰ τὶς τύχες τοῦ Ἑλλη-
νισμοῦ, ἐπιφύλαξε ἡ μοίρα σὲ ἄλλον γιατί ὁ
Βατάτζης, ὑποφέροντας ἀπὸ ἀνίατη ἀσθέ-
νεια, πέθανε στὶς 3 Νοεμβρίου 1254.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΤΑΤΖΗΣ
Ἰωάννης Καραγιαννόπουλος

59. 58
Ἐρώτηση: Πὼς μπορεῖς καὶ πιστεύεις
στὸν Θεὸ χωρὶς νὰ ἔχεις ἐν γνώσει σου ὅλα
ὅσα ἀφοροῦν στὴν πίστη;
Ἀπάντηση: Νευρωνικὰ δίκτυα ἢ neural
networks. Νευρωνικὸ δίκτυο ὀνομάζεται
ἕνα κύκλωμα διασυνδεδεμένων νευρώνων.
λόγος ἐκ τοῦ κόσμουΝεανικοὶ προβληματισμοί
και προκλήσεις
Πὼς μπορεῖς καὶ πιστεύεις
στὸν Θεὸ
Ἰωάννης Τρικαλιώτη
Ἐκπ. Πολιτικὸς μηχανικὸς ΑΣΠΑΙΤΕ, ΜΒο

60. 59
Στὴν περίπτωση βιολογικῶν νευρώνων
εἶναι ἕνα τμῆμα νευρικοῦ ἱστοῦ.
Στὴν περίπτωση τεχνητῶν νευρώνων
εἶναι ἕνας ἀλγόριθμος ὁ ὁποῖος ἐμπίπτει
στὸν τομέα τῆς ὑπολογιστικῆς νοημοσύ-
νης.
Τὰ νευρωνικὰ δίκτυα τὰ τελευταῖα χρό-
νια ἐφαρμόζονται σὲ πολλοὺς τομεῖς τῆς
ἐπιστήμης καὶ τῆς τεχνολογίας, ὅπως τὰ
χρηματοοικονομικά, ἡ ἰατρική, ἡ ἐπιστήμη
μηχανικοῦ, ἡ γεωλογία, ἡ φυσική, ἡ ρομπο-
τική, ἡ ἐπεξεργασία σήματος. Τὰ νευρω-
νικὰ δίκτυα χρησιμοποιοῦνται γιὰ τεχνικὲς
πρόβλεψης, ταξινόμησης ἢ ἐλέγχου.
Τὰ νευρωνικὰ δίκτυα εἶναι ἐξελιγμένες
τεχνικὲς μὴ γραμμικῆς μοντελοποίησης,
ἱκανὲς νὰ μοντελοποιήσουν ἐξαιρετικὰ
σύνθετες λειτουργίες μὲ ἁπλοποιη-
τικὲς λύσεις γιὰ νὰ φτάσουν ὅσο πιὸ
γρήγορα γίνεται στὸ βέλτιστο ἀποτέ-
λεσμα.
Δηλαδὴ μπαίνουν ὡς ἀντικατα-
στάτες τῶν χρονοβόρων διαδικασιῶν.
Τὰ νευρωνικὰ δίκτυα ἐκπαιδεύο-
νται μὲ παραδείγματα.
Ὁ προγραμματιστὴς τοῦ ἀλγορίθ-
μου συγκεντρώνει ἀντιπροσωπευτικὰ
δεδομένα, ἀποτελέσματα καὶ καθὼς
τὰ εἰσάγει συστηματικὰ στὸ δίκτυο
μέσῳ τῶν ἀλγορίθμων ἐκπαίδευσης,
τὸ δίκτυο «ἀντιλαμβάνεται» αὐτομά-
τως τὴ δομὴ τῶν δεδομένων, ἀποτελε-
σμάτων καὶ δίνει γιὰ νέα δεδομένα τὸ
βέλτιστο ἀποτέλεσμα.
Πρόβλημα-ἀπάντηση:
Ἔτσι λοιπὸν, ὅταν ὁ ἄνθρωπος
καλεῖται νὰ ἀπαντήσει στὸ ἐσωτερικό
του ἐρώτημα ἂν θὰ πρέπει νὰ μάθει
τὰ πάντα γιὰ τὴν πίστη πρὶν ἀρχίσει
νὰ πιστεύει, ὁ ἐγκέφαλός του ἀντιλαμ-
βάνεται πὼς ὁ χρόνος ποὺ ἔχει γιὰ νὰ
μάθει τὰ πάντα, νὰ τὰ ἀξιολογήσει
καὶ μετὰ νὰ ἀρχίσει νὰ πιστεύει ἂν ἡ
ἀξιολόγηση εἶναι θετική, δὲν ἀρκεῖ.
Πολὺ γρήγορα ὁ ἐγκέφαλος τὸν
κατευθύνει νὰ μάθει βασικὰ πράγματα γιὰ
τὴν πίστη, ὅπως βιώματα, θαύματα ἁγίων
πρὶν καὶ μετὰ τὴν κοίμησή τους καὶ ἴσως
κάποιο εὔκολο βιβλίο γιὰ ἀρετές.
Παίρνοντας αὐτὰ ὡς πνευματικὴ «τρο-
φή» ἀρχίζει καὶ φτιάχνει τὴν ἐξελίξιμη
ἁπλοποιητικὴ ἐξίσωση τοῦ ὀρθόδοξου
χριστιανικοῦ τρόπου ζωῆς μὲ μεταβλητὲς
στὸν ἀριθμητὴ τὴν ἀγάπη, τὴν καλοσύνη
καὶ τὴν προσευχὴ, καὶ ὡς παρανομαστὴ
τὸν ἐγωισμὸ κ.ἂ.
Ἡ ἐξέλιξη τῆς ἐξίσωσης αὐτῆς γίνεται
διὰ βίου ἕως οἱ μέρες τῆς ἐν σαρκὶ ζωῆς
τελειώσουν, μὲ ἐπιθυμητὸ ἀποτέλεσμα τὴν
ἀθανασία τῆς ψυχῆς.

61. 60
Ἀληθινὲς ἱστορίες ποὺ διδάσκουν
Οἱ Ἐμφανίσεις τῆς Παναγίας τὸ 1940
Ὁ
ἀγὼν ἦταν ἱερός. Οἱ Ἕλληνες
πολεμοῦσαν ὑπὲρ Πίστεως καὶ
Πατρίδος. Ἐγνώριζαν ὅτι, ἂν
πατοῦσαν τὸν τόπο μας οἱ Φράγκοι, οἱ
παπικοὶ θὰ μᾶς νόθευαν τὴν πίστι καὶ θὰ
μόλυναν τὴν Ὀρθοδοξία.
Ἡ παρουσία τῆς Παναγίας στὸ Μέτω-
πο διαπιστώθηκε σὲ πολλὲς περιπτώσεις.
Ἀναφέρομε μία, ἡ ὁποία εἶχε γίνει κοντά
μας στὸ ἀριστερὸ μέρος τοῦ Μετώπου,
ἐκεῖ ποὺ ἤτανε τὸ ἄλλο τμῆμα τοῦ Μετώ-
που, τῶν εὐζώνων. Συνέβη στὸν Ἀνθυπα-
σπιστὴ Νικόλαον Γκάντζαρον. Στὰ χρό-
νια τῆς Κατοχῆς εἶχα τὴν εὐκαιρία νὰ τὸν
γνωρίσω στὰ Γιάννενα. Ἐκεῖ μοῦ τὸ διηγή-
θηκε καὶ ὁ ἴδιος.
Ἐπειδὴ ὅμως δὲν διέσωζα τὶς λεπτομέ-
ρειες, τὸν παρακάλεσα νὰ μοῦ τὰ γράψη.
Παραθέτω τὴν ἀπάντησί του καὶ τὴν ἀνα-
φορὰ ποὺ εἶχε κάμει τότε στὸν Διοικητή
του. Ἰδοὺ τὸ πλῆρες κείμενο τῆς ἀπαντη-
τικῆς ἐπιστολῆς του καὶ ἡ ἀναφορά του:
Ἐν Ἰωαννίνοις τῇ 3.2.1968
Πανοσιολογιώτατε,
Ὁ ἀδελφός μου Σωτήριος δι’ ἐπιστολῆς του μοὶ διεβίβασε τὴν ὑμετέραν πα-
ράκλησιν, ὅπως σᾶς γράψω περὶ τοῦ ὑπ’ ἐμοῦ ὁράματος τῆς Θεοτόκου κατὰ τὸν
Ἑλληνοϊταλικὸν πόλεμον 1940-41…
Ἐτύγχανον Διμοιρίτης τῆς Γ’ Διμοιρίας (2ου Λόχου, Ι Τάγματος, 40ου Συ-
ντάγματος Εὐζώνων), ὃτε εἰς τὴν περιοχὴν Α΄, τοῦ χωρίου Γκολέμι ἐν Β. Ἠπείρῳ
(Ἀλβανία) κατὰ μίαν προσωρινὴν ἀνάπαυλαν τοῦ Τάγματος ἐν ἐφεδρείᾳ, καθ’ ἣν
δὲν ἐδικαιολογεῖτο παραίσθησις ἢ ὀλιγοψυχία, συνέβη τὸ ὅραμα. Θεωρῶ λοιπὸν
ἐπιβεβλημένον μου καθῆκον νὰ σᾶς ἐνημερώσω περὶ τοῦ γεγονότος ἐκείνου. Τοῦτο
περιγράφεται ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ ἀναφορᾷ μου, τῆς ὁποίας ἀκριβὲς ἀντίγραφον
σᾶς ἐγκλείω.
Ἐπειδὴ ὡς Χριστιανὸς δὲν ἐπιθυμῶ θόρυβον περὶ τὸ ὂνομά μου, παρακαλεῖσθε
θερμότατα, ὅπως μείνω ἄγνωστος, πράγμα ὅπερ ἔχω καὶ ὡς ἀρχήν.
Μετὰ σεβασμοῦ
Νικόλαος Γκάτζαρος
Ὁδὸς Λόρδου Βύρωνος 9, Ἰωάννινα

62. 61
σχολια-ζωντας
Μετὰ ἀπὸ τὴν ἐμφάνισι αὐτή, ὅλοι μας οἱ στρατιῶτες ἐδώσαμε τὸν φτωχὸ
ὀβολό μας καὶ μὲ προθυμία κτίσθηκε στὸ μέρος αὐτὸ ὁ ναὸς τῆς Παναγίας.
Πηγή: Περιοδικὸν «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΦΙΛΟΘΕΟΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑ»
Ἐν Τ.Τ. 712 τῇ 3ῃ Μαρτίου 1941
Ὁ Ἀνθυπασπιστὴς Γκάτζαρος Νικόλαος
Πρὸς: Τὸ 1/40 Τάγμα Εὐζώνων Ἐνταῦθα
«Περὶ ἐμφανίσεως τῆς Παναγίας καὶ τῶν δοθεισῶν μοι ὑπ’ Αὐτῆς ἐντολῶν».
«Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω ὑμῖν, ὅτι χθὲς Κυριακήν, 2 Μαρτίου ε.ε.
καὶ περὶ ὥραν 8ην μ.μ. μετέβην εἲς τι παρακείμενον τοῦ καταυλισμοῦ 2ου Λόχου Τάγ-
ματος Ὑμῶν μικρὸν ὕψωμα ἀπέχον περὶ τὰ 300 μέτρα, χάριν περιπάτου, αἰσθανθεὶς
τὴν ἀνάγκην κινήσεως. Μία μυστηριώδης δύναμις ὡσὰν νὰ μὲ ὤθη πρὸς τὰ ἐκεῖ. Ὁ
ἀὴρ ἔχει ἤδη παύσει νὰ φυσᾶ καὶ ὁ οὐρανὸς ἦτο ἀστερόης. Κατὰ τὴν ἐπιστροφήν μου
εἰς τὴν σκηνήν, δὲν ἔχω ἀριθμήσει 10 βήματα, ὃτε αἰφνιδίως ἐνεφανίσθη ἐμπρός μου
καὶ μοῦ ἀνέκοψε τὸν δρόμον μία γυνὴ μαυροφόρα ἔχουσα σεμνήν τὴν ἐμφάνισίν της.
Τὸ πρόσωπόν της διεκρίνετο χαρακτηριστικῶς εἰς τὸ βραδυνὸ ἡμίφως. Εἰς τὸ θέαμα
τοῦτο καταληφθεὶς ἐξ ἀπροόπτου, κατ’ ἀρχὰς ἐξεπλάγην, κατόπιν ὅμως αὐτοστιγμεὶ
συνῆλθον ἐκ τοῦ τρόμου, ἐπειδὴ ἐγνώριζον, ὅτι πολλάκις ἡ Παναγία ἐνεφανίσθη εἴτε
ὡς ὅραμα, εἴτε καθ’ ὕπνον κατὰ τὰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις τοῦ Στρατοῦ μας.
Ἐγὼ ὅλως μηχανικῶς ἔλαβον θέσιν ἡμιγονυπετῆ, ἳνα ἀσπασθῶ τὴν δεξιάν Της.
Ἐκ τῆς συγκινήσεως οἱ ὀφθαλμοί μου ἐδάκρυζον, οἱ πόδες καὶ τὰ χείλη μου ἔτρεμον
ἐπὶ πολλὴν ὥραν. Ἤκουσα νὰ ὁμιλῆ: «Εἶμαι ἡ Παναγία. Μὴ φοβεῖσαι παιδί μου, εἶπε!
Ἐγὼ ἐνεφανίσθην νὰ σοῦ εἴπω τρεῖς λόγους, τοὺς ὁποίους νὰ μὴ λησμονήσης:
Ὁ παρὼν πόλεμος ἐκηρύχθη ἀπροκαλύπτως καὶ ἀναιτίως ὑπὸ τῆς Ἰταλίας ἐναντί-
ον τῆς Ἑλλάδος. Θελήματί μου ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐξέλθη τούτου νικηφόρως.
Ὁ πόλεμος οὗτος ἐκηρύχθη ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος, ἳνα γνωρίση ὁ κόσμος, ὅτι
ἀφορμὴ τούτου εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσίς του ἐκ τῆς Χριστιανικῆς θρησκείας, καθ’ ἣν
ὕβριζεν, ἐβλασφήμει τὰ θεῖα της καὶ ἔρρεπε πρὸς τὸν ἐκφυλισμὸν καὶ τὴν ἀκολασίαν
καὶ οὕτως συμμορφωθῆ, ἳνα μάθη ὅτι ὑπάρχει καὶ προΐσταται ὁ Θεός. Τρανώτατα δὲ
τεκμήρια τῆς ὑπάρξεως ταύτης εἶναι τὰ συχνὰ θαύματα τῶν Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας
τοῦ Χριστοῦ.
Ἔπρεπε νὰ μάθη ὁ κόσμος, ὅτι ὁ δίκαιος πάντοτε ὑπερισχύει τῆς βίας.
Ἀνάφερε, λοιπόν, ταῦτα καὶ ἐγγράφως εἰς τὸν Διοικητήν σου, ἳνα μὴ πτοηθῆ πρὸ
οὐδενὸς κωλύματος, καθότι ὑπὸ τὴν προστασίαν Μου ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς θὰ νική-
ση!». Μεθ’ ὅ ἐν τῇ ἐξαφανίσει Της οἱ ὀφθαλμοί μου ἐθαμβώθησαν.
Ἐν τέλει συνῆλθον ἐν μέρει καὶ κατηυθύνθην ἀμέσως εἰς τὴν σκηνὴν ὑμῶν, ὅπου
ἔξωθι ταύτης ἀνέφερον ὑμῖν τὸ συμβὰν προφορικῶς.

63. 62
Ταινιοπαρουσίαση
Ε
ἶναι κρίμα ποὺ ἡ ἐγχώρια κινηματο-
γραφικὴ παραγωγὴ δὲν συνηθίζει νὰ
προβάλλει ἀρχὲς καὶ ἀξίες, ἢ πρόσωπα
ποὺ νὰ ἀποτελοῦν πρότυπο μὲ τὴ ζωὴ καὶ
τὴ δράση τους. Εἰδικά τὰ τελευταῖα χρόνια
οἱ ἑλληνικὲς ταινίες μᾶλλον συμπορεύονται
μὲ τὸ γενικότερο κλίμα ἠθικῆς σήψης καὶ
παρακμῆς, ἐνῷ θὰ μποροῦσαν εὔκολα νὰ
ἀντλήσουν σπουδαία θέματα ἀπὸ τὴν πρό-
σφατη καὶ παλαιότε-
ρη ἱστορία μας ποὺ
νὰ ἐμπνέουν καὶ νὰ
διδάσκουν, ἀφοῦ,
ὡς γνωστόν, “τὰ κα-
λύτερα σενάρια τὰ
γράφει ἡ ἴδια ἡ ζωή”.
Μία τέτοια ἀληθινὴ
καὶ ὠφέλιμη ἱστορία
ἀφηγεῖται ἡ ταινία
τοῦ 1954 “Τὸ Ξυ-
πόλητο Τάγμα” τοῦ
ἑλληνοαμερικανοῦ
σκηνοθέτη Γκρὲγκ
Τάλλας (Γρηγόρη
Θαλασσινοῦ), μὲ
θέμα τὴ δράση τῶν
παιδιῶν ἀπὸ τὰ ὀρφανοτροφεῖα τῆς Θεσ-
σαλονίκης κατὰ τὴ διάρκεια τῆς γερμανικῆς
κατοχῆς.
Μὲ ἐλάχιστα τεχνικὰ μέσα, μὲ ἠθοποιοὺς
ἐρασιτέχνες στὴν πλειοψηφία τους καὶ μὲ τὰ
63 ἀπὸ τὰ 66 παιδιὰ ποὺ συμμετεῖχαν νὰ
προέρχονται ἀπὸ ἱδρύματα τῆς Ἀθήνας καὶ
τῆς Θεσσαλονίκης, ὁ σκηνοθέτης στήνει ἕνα
ἔργο γιὰ τὴν ἀντίσταση, τὸ θάρρος καὶ τὴν
ἀγάπη στὸν Χριστὸ καὶ τὴν πατρίδα. Καμβὰς
γιὰ τὸ ἔργο του εἶναι ἡ παλιὰ Θεσσαλονίκη
μὲ εἰκόνες νοσταλγικές, σχεδὸν βγαλμένες
ἀπὸ γκραβούρα ἐποχῆς. Ἥρωες εἶναι τὰ
ὀρφανὰ ποὺ ἔμειναν στὸν δρόμο, ὅταν οἱ
Γερμανοὶ ἔκλεισαν τὰ ἱδρύματα ὅπου διέ-
μεναν. Σύντομα, τὰ παιδιὰ δημιούργησαν
μία ἰδιότυπη συμμορία ποὺ εἶχε ὡς ἔργο της
νὰ κλέβει τρόφιμα ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς καὶ
τοὺς μαυραγορίτες προκειμένου νὰ ἐπιβιώ-
σει, ἐνῷ παράλληλα βοηθοῦσε καὶ ἄλλους
ἀνθρώπους, καθὼς καὶ τὸ ἔργο τῆς Ἀντίστα-
Τὸ Ξυπόλητο Τάγμα
«Θὰ σοῦ πῶ μιὰ μικρὴ ἱστορία, κι ὕστερα κρίνε κι ἀπὸ μοναχός σου.
Πᾶνε χρόνια ἀπὸ τότε, μὰ τὸ θυμᾶμαι σὰν νὰ ‘ναι τώρα...»

64. 63
Τὸ Ξυπόλητο Τάγμα
σης.
Μὲ ἕναν ἁρμονικὸ συγκερασμὸ ἱστορί-
ας καὶ μυθοπλασίας ἡ ταινία παρουσιάζει
σκηνὲς καὶ εἰκόνες ποὺ συγκινοῦν, προβλη-
ματίζουν καὶ διδάσκουν: ὁ ὅρκος τῶν παι-
διῶν στὸν Χριστὸ γιὰ νὰ γίνει κάποιος δεκτὸς
στὸ Τάγμα, ἡ θυσιαστικὴ τους διάθεση νὰ
βοηθήσουν κι ἄλλους, τὸ θάρρος τους, ἡ
ἀντοχή τους στὶς στερήσεις κ.ἂ. Χωρὶς οἱ χα-
ρακτῆρες νὰ ὡραιοποιοῦνται -πόσο μᾶλλον
νὰ ἡρωοποιοῦνται-, μᾶς μεταφέρουν ἕνα
ἦθος καὶ μιὰ ἀγωνιστικότητα ποὺ φαντάζει
παράταιρη μὲ τὸ σημερινὸ κλίμα παραίτη-
σης καὶ ἀποχαύνωσης.
Ἡ ταινία εἶναι γεμάτη ἀπὸ συμβολι-
σμοὺς κι ἔτσι χρειάζεται ὁ θεατὴς νὰ τὴν δεῖ
μὲ προσοχή, καθὼς ἀκόμα καὶ στὶς λεπτο-
μέρειές της εἶναι προσεγμένη καὶ διδακτική.
Ὁ πιὸ ἀδυσώπητος διώκτης τῶν παιδιῶν τοῦ
Τάγματος δὲν εἶναι οἱ Γερμανοί, ἀλλὰ ὁ ἑλλη-
νόφωνος -ὅμως ὄχι ἑλληνόψυχος- μαυραγο-
ρίτης, ποὺ ψάχνει μὲ λύσσα νὰ ἀνακαλύψει
τὸ λημέρι τῶν παιδιῶν, ἐπειδὴ τοῦ ἔκλεψαν
τὸ λάδι -τὸ ὁποῖο λημέρι, σύμφωνα μὲ τὸν
«Νίκο», ἦταν κάποτε κατακόμβη κρυπτο-
χριστιανῶν. Ὁ μικρὸς Δημήτρης ἔχει πάνω
ἀπὸ τὸ προσκεφάλι τῆς ἀδερφούλας του
μία εἰκόνα μὲ τὶς μορφὲς δύο Ἀγίων, ἐνῷ ὁ
Γερμανὸς διοικητὴς ἔχει στὸ γραφεῖο του τὸ
πορτρέτο τοῦ ἄθεου Νίτσε... Κι ὁ παπποὺς
μὲ τὴ λατέρνα ὄχι μόνο δὲν καταδίδει τὰ παι-
διὰ στὸν μαυραγορίτη, ἀλλὰ τοῦ ἐπιστρέφει
καὶ τὸ τσιγάρο ποὺ ἀρχικὰ εἶχε δεχτεῖ ἀπ’
αὐτόν.
Ἦταν ἡ πρώτη ἑλληνικὴ ταινία ποὺ βρα-
βεύτηκε σὲ διεθνὲς φεστιβάλ, συγκεκριμένα
στὸ Ἐδιμβοῦργο τὸ 1955, ἐνῷ ἡ διεθνὴς κρι-
τικὴ ἐγκωμίασε τόσο τὶς καλλιτεχνικὲς ὅσο
καὶ τὶς τεχνικές της ἀρετές. Τὰ μηνύματά της
παραμένουν ζωντανὰ καὶ ἐπίκαιρα, καθὼς
εἶναι εὔκολο νὰ παρατηρήσουμε τὶς ἀναλο-
γίες ποὺ παρουσιάζει ἡ πλοκὴ τῆς ταινίας
μὲ τὴν κατάσταση ποὺ βιώνει ἡ χώρα μας
σήμερα: τὴν ἀνέχεια, τὴν ἔξωθεν ἐπιβολή,
τὴν ἀνάγκη γιὰ ἀλληλεγγύη καὶ ἐπιστροφὴ
στὶς πατροπαράδοτες ἀρχὲς καὶ ἀξίες μας,
κυρίαρχες ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι ἡ ὀρθόδοξη
πίστη μας καὶ ἡ φιλοπατρία. Ἡ ἱστορία τῶν
παιδιῶν τοῦ Τάγματος εἶναι ἀληθινὴ καὶ
ἀλληγορικὴ μαζί, καὶ τὰ διδάγματά της ἂς
ἀποτελέσουν ἔμπνευση καὶ παράδειγμα γιὰ
ὅλους μας.
ΡωμΝιός

65. 64
Πρὸς «ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ» ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΝΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΜΑΣ
Μοναστηρίου 225, 54 628 Μενεμένη-Θεσσαλονίκη, Τηλέφωνο 2310 552207, Τηλεμοιότυπο:2310 552209
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΗ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: _____________________________________________________________________________________________________
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: _____________________________________________________________________________________________________________
Τ.Κ.:_________________________ ΠΟΛΗ:__________________________________________ ΧΩΡΑ: ___________________________________
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ / ΙΔΙΟΤΗΤΑ: __________________________________________________________________________________________________
ΤΗΛΕΦΩΝΑ: ______________________________________________ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: ___________________________________
(ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΤΕ ΟΛΑ ΤΑ ΠΕΔΙΑ)
ΔΕΛΤΙΟΣΥΝΔΡΟΜΗΣ
ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗ: Ἐσωτερικοῦ: 15€, Ἐξωτερικοῦ: 25€,
ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ:
Eurobank, BIC: EFGBGRAA
IBAN:GR4002603220000140200352972
emai: contact@enromiosini.gr
ΠΕΙΡΑΙΩΣ: SWIFT-BIC: PIRBGRAA 5253-059675-650
IBAN: GR67 0172 2530 0052 5305 9675 650
ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ
7. Θρυλικὸ Θωρηκτὸ
ποὺ ἔσπασε τὸν
Γερμανικὸ κλειὸ καὶ
διέφυγε στὴν Ἀλε-
ξάνδρεια
9. Διοικητὴς τοῦ
Ὀχυροῦ Ροῦπελ ποὺ
εἶπε στοὺς Γερμα-
νοὺς ποὺ ἀπαίτησαν
τὴν παράδοση του:
«Τὰ ὀχυρὰ δὲν πα-
ραδίνονται ἀλλὰ κα-
ταλαμβάνονται»
11. Ἐκτελέσθηκε
ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς
λόγῳ τῶν τεράστιων
ἀπωλειῶν ποὺ τοὺς
προκάλεσε.
14. Προσέκρουσε σὲ
νάρκη καὶ ἐπέστρε-
ψε πίσω στὴ βάση
του παρὰ τὶς σο-
βαρὲς ζημιὲς ἀνάμε-
σα σὲ ἐπεφημίες τῶν
συμμάχων
15. Χωριὸ τῆς Πίν-
δου ὅπου ἐκδηλώθη-
κε ἡ Ἑλληνικὴ ἀντε-
πίθεση
18. Τὸ ὂνομα θρυ-
λικοῦ Ὑποβρυχίου
ποὺ ἔδρασε κατὰ
τῶν Ἰταλῶν
19. Ἔτσι ὀναμάστη-
κε ἡ Γερμανικὴ Ἐπι-
χείρηση ἐπίθεσης
ἐναντίον τῆς Ἑλλάδας
20. Εὔδρομο ποὺ τορπιλίστηκε στὴν Τῆνο
ΚΑΘΕΤΑ
1. Γνωστὴ Γραμμὴ Ἑλληνικῶν Ὀχυρῶν
2. Τὸ ὄνομα τοῦ πιὸ πετυχημένου συμμαχικοῦ ἀντιτορπιλικοῦ στὸ Αἰγαῖο ἦταν Βασίλισσα ....... καὶ ἦταν Ἑλληνκὸ
3. Ἕλληνας ἀεροπόρος ποὺ κατέρριψε Ἰταλικὸ βομβαρδιστικὸ χτυπώντας τὸ πηδάλιο τοῦ Ἰταλικοῦ ἀεροσκάφους
μὲ τὴν ἕλικά του (τοῦ εἶχαν τελειώσει τὰ πυρομαχικὰ) 4. Ὑποστράτηγος ποὺ διοικοῦσε τὶς Ἑλληνικὲς δυνάμεις
ἔναντι τῶν Ἰταλῶν 5. Γνωστὰ τὰ στρατηγικὰ στενά της 6. Εἶναι Πασίγνωστο στὴ Θεσσαλία τὸ ....731 8. Ἡ
πρώτη πόλη ποὺ κατέλαβε ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς στὴν Ἀλβανία 10. Τὸν φώναζαν Καπετὰν Πόλεμο καὶ ἦταν 66
ἐτῶν ἐθελοντὴς στὴν πρώτη γραμμὴ τοῦ μετώπου καὶ τραυματίστηκε 2 φορὲς στὴν Πίνδο 12. Ἡ ἀπάντηση τοῦ
Μεταξᾶ στοὺς Ἰταλοὺς 13. Ὁροσειρὰ - Τάφος τῶν Ἰταλικῶν στρατευμάτων 16. Ἐφοπλιστὴς ποὺ κατέβηκε
στὴν Ἀλεξάνδρεια γιὰ νὰ ἐνταχθεῖ στὸ Πολεμικὸ Ναυτικὸ παρὰ τὴν οἰκονομική του ἄνεση 17. Ἔσπασε τὰ μοῦτρα
της στὰ βουνὰ τῆς Ἠπείρου
1 2 3
4 5 6
7
8
9
10 11 12 13
14
15
16
17 18
19
20
EclipseCrossword.com
ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ 7.ΑΒΕΡΩΦ/9.ΔΟΥΡΑΤΣΟΣ/11.ΙΤΣΙΟΣ/14.ΑΔΡΙΑΣ/15.ΒΟΒΟΥΣΑ/18.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗΣ/19.ΜΑΡΙΤΑ/20.ΕΛΛΗ
ΚΑΘΕΤΑ 1.ΜΕΤΑΞΑ/2.ΟΛΓΑ/3.ΜΗΤΡΑΛΕΞΗΣ/4.ΚΑΤΣΙΜΗΤΡΟΣ/5.ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ/6.ΥΨΩΜΑ/8.ΚΟΡΥΤΣΑ/10.ΓΚΟΥΜΑΣ/12.ΟΧΙ/13.ΠΙΝΔΟΣ/16.ΝΙΑΡΧΟΣ/17.ΙΤΑΛΙΑ
ΣΤΑΥΡΟΛΕΞΟ

66. ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΜΑΣ
“ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ”
ΤΗΛ. 2310 552207, E mail contact@enromiosini.gr
www.enromiosini.gr
ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ
www.romnios.gr
ΑΠΟΣΤΕΛΛΕΤΑΙ ΔΩΡΕΑΝ
ΤΙΜΗΣ ΕΝΕΚΕΝ