Γ' Λυκείου. Διδακτική ενότητα 2.3. Η μοναξιά του ανθρώπου. [Μεταβατικά βιβλία Θρησκευτικών]

1. Θρησκευτικά Γ΄ λυκείου
1
Σχεδιασμός/Επιμέλεια: Ρόη Ακανθοπούλου

2. 2
Προβολή βίντεο με το τραγούδι των Green Day – «Boulevard Of Broken Dreams» (4΄)

3. 3
ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5
Η θεραπεία του παραλύτου στη Βηθεσδά
1Ύστερα απ’ αυτά, οι Ιουδαίοι είχαν μια γιορτή, κι ο Ιησούς
ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα. 2Κοντά στην προβατική πύλη, στα
Ιεροσόλυμα, υπάρχει μια δεξαμενή με πέντε στοές, που
εβραϊκά ονομάζεται Βηθεσδά. 3Σ’ αυτές τις στοές κείτονταν
πολλοί άρρωστοι, τυφλοί, κουτσοί, παράλυτοι, που περίμεναν
να αναταραχθεί το νερό· 4γιατί, από καιρό σε καιρό, ένας
άγγελος Κυρίου κατέβαινε στη δεξαμενή κι ανατάραζε τα
νερά· όποιος, λοιπόν, έμπαινε πρώτος μετά την αναταραχή
του νερού, αυτός γινόταν καλά, όποια κι αν ήταν η αρρώστια
που τον ταλαιπωρούσε. 5Εκεί ήταν κι ένας άνθρωπος,
άρρωστος τριάντα οκτώ ολόκληρα χρόνια.
6Όταν τον είδε ο Ιησούς κατάκοιτο, τον ρώτησε: «Θέλεις να
γίνεις καλά;» Ήξερε πως ήταν έτσι για πολύν καιρό.
7«Κύριε», του αποκρίθηκε ο άρρωστος, «δεν έχω κανέναν
να με βάλει στη δεξαμενή μόλις αναταραχτούν τα νερά· έτσι,
ενώ εγώ προσπαθώ να πλησιάσω μόνος μου, πάντοτε
κάποιος άλλος κατεβαίνει στο νερό πριν από μένα». 8Ο
Ιησούς του λέει: «Σήκω πάνω, πάρε το κρεβάτι σου και
περπάτα». 9Κι αμέσως ο άνθρωπος έγινε καλά, σήκωσε το
κρεβάτι του και περπατούσε.

4. 4
Ο παραλυτικός του ευαγγελίου που 38 χρόνια δεν είχε
άνθρωπο να τον βοηθήσει ώστε να μπει στα νερά της κολυμβήθρας
του Σιλωάμ και να θεραπευτεί, αντιμετωπίζεται από τον Χριστό ως
ο μόνος υπεύθυνος της κατάστασης του. Γι’ αυτό και στο
τέλος όταν εκείνος πλέον φεύγει θεραπευμένος ο Ιησούς του
θυμίζει με νόημα «πρόσεχε, γιατί αν ξανακάνεις τα ίδια λάθη (αν
ζήσεις με τον ίδιο τρόπο ζωής) θα πάθεις χειρότερα» (Ιω 5, 14).
Για τον Χριστό η σωματική ασθένεια και η κοινωνική
περιθωριοποίηση του παραλυτικού, δεν οφείλεται στην κακία των
ανθρώπων και την αδιαφορία της κοινωνίας. Αυτό είναι το εύκολο
και αξόδευτο συμπέρασμα. Ο Χριστός βλέποντας πίσω από το
προφανές αναγνωρίζει τις προσωπικές ευθύνες, το
λανθασμένο τρόπο ζωής του παραλυτικού ως την μόνη
κυρίαρχη αιτία της οδυνηρής πραγματικότητας του.
Όσο θα αναζητούμε τις ευθύνες της μοναξιάς μας και της
τραγικότητας του βίου μας στους άλλους, στον κακό κόσμο και
τους κακούς, άδικους ανθρώπους, τόσο το ρήγμα εντός μας θα
βαθαίνει. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που στο τέλος θα χαθούμε μέσα
στα αχανή σκοτάδια του.
π. Λίβυος

5. 5
Λόγος περί Μοναξιάς…
[…] Ωστόσο […] πρέπει κάποια στιγμή να ωριμάσουμε […] και να ομολογήσουμε στον εαυτό μας την αλήθεια.
Ναι, φταίω και εγώ για την μοναξιά μου. Πολλές φορές μπορεί να φταίω μονάχα εγώ. Γιατί απομάκρυνα
από κοντά μου όλους εκείνους που με είχαν πλησιάσει. Δεν άφησα να έρθουν κάποιοι άλλοι και εκείνοι που το
θέλησαν τους εκδίωξα με τον τρόπο μου.
Δεν φτάνει να λέμε ότι θέλουμε να μας αγαπάνε. Πρέπει να το αντέχουμε. Γιατί η αγάπη είναι ζωή. Και η ζωή
είναι η μέγιστη τέχνη που δυστυχώς δεν την γνωρίζουμε όλοι επιτυχώς.
Δεν φτάνει να λέμε ότι δεν μας αρέσει η μοναξιά, πρέπει ώριμα να βαστάζουμε την παρουσία του άλλου.
Δεν αρκεί να διακηρύσσουμε την επιθυμία μας να υπάρχει ο άλλος στην ζωή μας. Πρέπει να του κάνουμε χώρο
για να υπάρξει. Να τον συγχωρήσουμε μέσα μας. Να του δώσουμε το χώρο του.
Τις περισσότερες φορές η μοναξιά μας είναι ο καρπός των επιλογών μας. Των ιδιορρυθμιών μας, των
παραξενιών μας, των εγωισμών μας, των αδεξιοτήτων μας, γενικότερα της αστοχίας μας να υπάρξουμε ως
ολοκληρωμένες προσωπικότητες.
π. Λίβυος

6. Στο βιβλίο του Φ. Ντοστογιέφσκι «Αδελφοί Καραμάζωφ», ο στάρετς Ζωσιμάς
συνομιλώντας με μια κυρία τής λέει για το πρόσωπο ενός γιατρού:
«Ήταν ένας άνθρωπος ηλικιωμένος κι αναντίρρητα ευφυής.
Μίλαγε κι αυτός το ίδιο ειλικρινά, αν κι αστειευόταν, κι αστειευόταν πικρά. Εγώ, έλεγε, αγαπάω την ανθρωπότητα μα
απορώ κι ο ίδιος με τον εαυτό μου: Όσο περισσότερο αγαπώ την ανθρωπότητα γενικά, τόσο λιγότερο αγαπάω τον κάθε
άνθρωπο χωριστά.
Στις ονειροπολήσεις μου, έλεγε, φτάνω συχνά να λαχταράω μέχρι πάθους να εξυπηρετήσω την ανθρωπότητα και ίσως και
στ’ αλήθεια να δεχόμουνα να σταυρωθώ για τους ανθρώπους, αν παρουσιαζόταν ξαφνικά μια τέτοια ανάγκη.
Κι όμως, παρ’ όλ’ αυτά, δεν μπορώ ούτε δυο μέρες να ζήσω στο ίδιο δωμάτιο μ’ άλλον άνθρωπο. Αυτό το ξέρω από
πείρα. Μόλις βρεθεί κάποιος κοντά μου, νιώθω πως μου πληγώνει την ατομικότητά μου και μου περιορίζει την ελευθερία
μου. Μπορώ μέσα σ’ ένα εικοσιτετράωρο να μισήσω τον πιο καλό άνθρωπο. Άλλον γιατί τρώει αργά, άλλον γιατί έχει
συνάχι και σκουπίζει συνεχώς τη μύτη του με το μαντήλι. Γίνομαι, έλεγε, εχθρός των ανθρώπων μόλις οι σχέσεις μας
γίνουν κάπως στενότερες. Μα γι’ αυτό, όσο περισσότερο μισούσα ορισμένους ανθρώπους προσωπικά, τόσο πιο φλογερά
αγαπούσα την ανθρωπότητα στο σύνολό της.»
6
Πηγή
ΕΡΩΤΗΣΗ: Τι λείπει απ’ αυτόν
τον άνθρωπο και αισθάνεται
έτσι για τους ανθρώπους;

7. 7
«Πάντα νομίζουμε πως μας αγαπάνε, γιατί είμαστε καλοί. Και δεν μπορούμε να
καταλάβουμε ότι μας αγαπάνε, επειδή είναι καλοί εκείνοι που μας αγαπάνε».
Λ. Τολστόι
Πηγή
Προβολή ταινίας μικρού μήκους «Τhe guest» (7΄)

8. Η ΜΟΝΑΞΙΑ έχει θετικά στοιχεία;
Η μοναξιά είναι μια εξαιρετική εμπειρία και μια θαυμάσια άσκηση. Μια εμπειρία, που δείχνει αν
έχεις κάποιο πραγματικό περιεχόμενο μέσα στην ψυχή σου, αν μπορείς να ζεις με το εσωτερικό
αυτό περιεχόμενο, όταν τα εξωτερικά ελαττωθούν στο ελάχιστο. Γιατί κατά το πλείστον ζούμε με
τις εξωτερικές εντυπώσεις – τους ανθρώπους γύρω μας, τις διάφορες υποθέσεις και μέριμνές
μας. Τι θα συμβεί, αν όλα αυτά απομακρυνθούν από μας; Τι θα γινόταν, αν κλείνονταν οι
αισθήσεις μας, που μας συνδέουν με τον εξωτερικό κόσμο; Με πόνο και κόπο και με τρίξιμο θ’
άνοιγαν τότε οι πόρτες, για να μπούμε στον εσωτερικό κόσμο της ψυχής μας.
Βέβαια, μέσα στον αγοραίο θόρυβο, στον οποίο ζούμε συνήθως, είναι δύσκολο ακόμη και να
υποπτευθούμε ότι μέσα στην ψυχή μας υπάρχει ο εσωτερικός αυτός χώρος.»
π. Αλέξανδρος Ελτσιανίνωφ
«Πνευματικά Κεφάλαια»
Εκδ. ΤΗΝΟΣ, σελ. 172-173
Πηγή
8

9. 9
Ερωτήσεις αναστοχασμού
Auguste Rodin, Le Penseur (Ο σκεπτόμενος), 1882,
Παρίσι, Μουσείο Ροντέν
Η μοναξιά είναι
καλή ή κακή;
Πότε η μοναξιά μπορεί να
είναι καλή;
Ποιο είναι το αντίθετο της
μοναξιάς;
Η ΣΥΜΒΙΩΣΗ
Ποιοι είναι συνήθως οι τρόποι
συμβίωσης των ανθρώπων;
Η ΣΥΜΒΙΩΣΗ
Μέσα στον γάμο Μέσα στην κοινωνία
Ποιος μπορεί να φταίει για
τη μοναξιά μου;

10. 2.3 Η μοναξιά του ανθρώπου – ΣΥΜΒΙΩΣΗ
(Δεύτερο μέρος)
Σχεδιασμός/Επιμέλεια: Ρόη Ακανθοπούλου

11. 11
Ο «χρυσός κανόνας»:
«Καθώς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε
αὐτοῖς ὁμοίως». (Λουκ. 6,31)
Όπως θέλετε να σας συμπεριφέρονται οι άνθρωποι, έτσι ακριβώς να
τους συμπεριφέρεστε κι εσείς.
Ιησούς Χριστός
Όποιος αγαπάει λίγο, δίνει λίγο.
Όποιος αγαπάει περισσότερο, δίνει περισσότερο.
Κι όποιος αγαπάει πάρα πολύ, τι αντάξιο έχει να δώσει;
Δίνει τον εαυτό του!
Άγιος Πορφύριος

12. Το νόημα της συμβίωσης
Ο Κύριος ο Θεός είπε: «Δεν είναι καλό να είναι ο άνθρωπος μόνος.
Θα του φτιάξω έναν σύντροφο όμοιον μ’ αυτόν».
Γένεση 2, 18
Η συμβίωση μέσα στον γάμο

13. Λόγια αγάπης συζύγου
Λόγια αγάπης να της λες… Εγώ από όλα, την δική σου αγάπη προτιμώ και τίποτε δεν
μου είναι οδυνηρό, όσο το να βρεθώ σε διάσταση μαζί σου. Κι αν όλα χρειαστεί να τα
χάσω κι αν στους εσχάτους βρεθώ κινδύνους, οτιδήποτε κι αν πάθω, όλα μού είναι
υποφερτά, όσο εσύ μού είσαι καλά. Και τα παιδιά τότε μού είναι πολύ αγαπητά, εφ’
όσον εσύ με συμπαθείς. Όλα δικά σου είναι. Αυτό με συμβουλεύει ο Παύλος λέγοντας
ότι ο άνδρας δεν εξουσιάζει το σώμα του, αλλά η γυναίκα του. Κι αν δεν έχω εγώ
εξουσία στο σώμα μου, αλλά εσύ, πόσο μάλλον δικά σου είναι όλα τα άλλα. Σώμα δεν
έχεις πια δικό σου… Δεν είμαστε δυο σώματα μετά το γάμο, αλλά γίναμε ένα∙ δεν
έχουμε δυο περιουσίες, αλλά μία.
… Όλα δικά σου είναι, κι εγώ δικός σου είμαι, κορίτσι μου…
Ποτέ να μη μιλάς με πεζό τρόπο, αλλά με φιλοφροσύνη, με τιμή, με αγάπη πολλή. Να
την τιμάς, και δεν θα βρεθεί στην ανάγκη να ζητήσει την τιμή από τους άλλους. Να την
προτιμάς από όλους για όλα, για την ομορφιά, για την σύνεσή της,και να την επαινείς.
Να κάνεις φανερό ότι σου αρέσει η συντροφιά της και ότι προτιμάς να μένεις στο
σπίτι για να είσαι μαζί της, από το να βγαίνεις στην αγορά. Από όλους τους φίλους να
την προτιμάς,και από τα παιδιά που σου χάρισε ακόμα, κι αυτά εξ αιτίας της να τα
αγαπάς.
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

14. 14
Έντεχνος συλλογισμός
Έργο του ζωγράφου π. Σταμάτη Σκλήρη (1998)
1. Τι βλέπεις;
2. Ποιο νομίζεις ότι είναι το
μήνυμα του ζωγράφου;
3. Τι σε κάνει ν’ αναρωτιέσαι;
Σχεδιασμός/Επιμέλεια: Ρόη Ακανθοπούλου

15. 15
Η Παλαιά Διαθήκη μιλώντας για το ζευγάρωμα των πρωτοπλάστων, λέει
“Ἀδάμ... ἔγνω Εὔαν τήν γυναῖκα αὐτοῦ” (Γεν 4,1. Βλ. και Ματθ 1, 25).
Το ρήμα που χρησιμοποιεί όταν αναφέρεται στην ψυχοσωματική ένωση
του άντρα και της γυναίκας είναι το “γιγνώσκω”.
Paolo Veronese, Adam and Eve after the Expulsion from Paradise, circa 1580/1588
Με αυτή τη γλωσσική επιλογή εκφράζεται μια πολύ
ενδιαφέρουσα αντίληψη: ότι με τη συνάντηση των
δύο φύλων ο άνθρωπος οδηγείται σε βαθιά γνώση
του άλλου –μια γνώση διαφορετική από αυτό που
συνήθως εννοούμε ως ατομική συσσώρευση
πληροφοριών. Πρόκειται για μια “γνώση” που
προκύπτει από το ξεπέρασμα της ατομικότητας και
από το άνοιγμά της στον άλλον, […] άνοιγμα σε έναν
άλλον κόσμο, διαφορετικό, που έχει να προσφέρει
διαστάσεις άγνωστες στην ατομικότητα του δικού
του φύλου.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Τι θέλει να δείξει η επιλογή
του συγκεκριμένου ρήματος;

16. Ο γάμος είναι μυστήριο αγάπης.
Διότι η γυναίκα και ο άνδρας δεν είναι δύο άνθρωποι, αλλά ένας…
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

17. Βιωματική άσκηση: «Δύο κλειδιά σ’ ένα κρίκο»
«Έχετε δει δύο κλειδιά περασμένα σε κρίκο; Όπου και
να 'ναι, θα είναι μαζί. Στην τσέπη μας ευρίσκονται ή
μας πέσαν στον δρόμο ή τα πετάξαμε στη θάλασσα,
θα είναι πάντα μαζί γιατί τα ενώνει ένας κρίκος. Αν
όμως βγουν από τον κρίκο είναι ζήτημα τύχης, αν θα
μείνουν και τα δύο κοντά και μαζί. Ποιος είναι ο
κρίκος; Η χάρη του Θεού. Βάλτε τα χέρια σας, βάλτε τις
καρδιές σας και οι δυο σας στο χέρι του Θεού. Ο Θεός
δεν μας παίρνει με το ζόρι, απλώνει το δικό Του χέρι
και εάν εσείς με τη θέληση βάλετε τα δικά σας χέρια ο
Θεός θα σας ενώσει σε μια ενότητα τέλεια και αγία και
έτσι να πορευτείτε.»
Μητροπολίτου, Σισανίου και Σιατίστης Παύλος: Για μια υγιή και
ζωντανή οικογένεια, έκδ. Σχολής Γονέων Ιεράς Αρχιεπισκοπής
Κύπρου
Σκεφτείτε άλλους τρόπους για να περιγράψετε τη σχέση των δύο συζύγων μέσα στον γάμο.
Προαιρετικό

18. Αυτό είναι πραγματική οικογενειακή ζωή, αυτό είναι ο αληθινός
πλούτος, αυτή η μεγαλύτερη περιουσία, όταν δηλαδή ο άντρας δεν
συγκρούεται με τη γυναίκα του, αλλά είναι ενωμένοι σαν ένα σώμα…
Δεν υπάρχει τίποτε, τίποτε πολυτιμότερο από το ν’ αγαπιέται πολύ ο
άντρας από τη γυναίκα του και η γυναίκα από τον άντρα της.
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

19. Εκεί όπου ο άνδρας και η γυναίκα και τα παιδιά είναι συνδεδεμένοι
με δεσμούς ομόνοιας και φιλίας και αρετής,
εκεί βρίσκεται ανάμεσά τους ο Χριστός.
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

20. 20
ΕΡΩΤΗΣΗ: Η γέννηση παιδιών είναι ο σκοπός του γάμου;
Η οικογένεια είναι η βασική ανθρώπινη κοινότητα, στην οποία θα συνδυάζονται
δύο πολύτιμες παράμετροι:
Αφενός η συνύπαρξη όλων και αφετέρου η μοναδικότητα του καθενός.
Έργο του Θεόφιλου (Χατζημιχαήλ), Η οικογένεια του κυρίου Πάτρισον από το Σικάγο, 1933.

21. 21
Αυτές οι δύο παράμετροι δεν προκύπτουν αυτόματα. Δεν είναι καν βέβαιο ότι όντως θα
υπάρξουν. Χρειάζεται υπευθυνότητα και φιλότιμο.
Ο κοινωνικός ψυχολόγος Έριχ Φρομ έχει επισημάνει ότι
στη ζωή του ανθρώπου πρέπει να πραγματοποιηθούν τρεις έξοδοι: από τη μήτρα της
μητέρας του, από το στήθος της και από την αγκαλιά της.
Η τρίτη έξοδος σημαίνει τη συγκρότηση του παιδιού σε ξεχωριστή προσωπικότητα, που
δεν θα είναι εξάρτημα της γονεϊκής ύπαρξης.
Σχεδιασμός/Επιμέλεια: Ρόη Ακανθοπούλου

22. 22
«Είσαι δικό μας παιδί και θα κάνεις ό,τι λέμε εμείς».
Ας υποθέσουμε ότι ο πατέρας σας σας έλεγε την παραπάνω φράση. Πώς θα αντιδρούσατε και
τι θα λέγατε με βάση τις παρακάτω συμβουλές του Αποστόλου Παύλου (Προς Εφεσίους 6,1-4):
Γιώργος Σικελιώτης, Οικογένεια.
«Εσείς, παιδιά, να υπακούτε στους γονείς σας, σύμφωνα με
το θέλημα του Κυρίου· αυτό άλλωστε είναι το σωστό. Τίμα τον
πατέρα σου και τη μητέρα σου, αυτή είναι η μόνη εντολή που
περιέχει υπόσχεση: για να ευτυχήσεις και να ζήσεις πολλά
χρόνια πάνω στη γη.
»Κι εσείς, πατέρες, μη φέρνεστε στα παιδιά σας έτσι ώστε να
εξοργίζονται, αλλά να τα ανατρέφετε δίνοντάς τους αγωγή και
συμβουλές που εμπνέονται από την πίστη στον Κύριο».
Σχεδιασμός/Επιμέλεια: Ρόη Ακανθοπούλου

23. ΒΗΜΑ 3. Η χριστιανική διδασκαλία για τη
συμβίωση των ανθρώπων. Κοινωνία και
σχέσεις προσώπων
Ρώτησε κάποιος μοναχός τον Αββά Ματώη:
«Τι να κάνω που η γλώσσα μου με στενοχωρεί και
όταν είμαι μαζί με άλλους ανθρώπους δεν μπορώ να την
συγκρατήσω, αλλά τους κατακρίνω όλους
και τους ελέγχω ακόμα κι αν κάνουν κάτι καλό;».
Αββάς Ματώης, Αποφθέγματα
Κι ο αββάς απαντά: «Όποιος κάθεται μαζί με
τους αδελφούς του δεν πρέπει να ’ναι
τετράγωνος, αλλά στρογγυλός, για να κυλάει
προς όλους».
Η συμβίωση μέσα στην
κοινωνία

24. Η σημασία της σχέσης
Ο άνθρωπος μετέχει σε πολλές και διάφορες σχέσεις (με συγγενείς, φίλους, γείτονες, συμπολίτες,
συναδέλφους κ.λπ.). Πολλοί πιστεύουν ότι κάθε άτομο είναι αυτόνομο και ότι με τη δημιουργία σχέσεων οι
άλλοι απλώς «προστίθενται» στην ύπαρξή του. Κατά την αντίληψη αυτή, το άτομο ωφελείται μεν από την
συνύπαρξη με τους άλλους, αλλά ουσιαστικά είναι αυθύπαρκτο.
Η οπτική της Εκκλησίας προχωρά ριζικά πέρα από αυτές τις αντιλήψεις. Γι’ αυτήν, ο κάθε άνθρωπος δεν
είναι πλήρης και ολοκληρωμένος από μόνος του. Μπορώ να γίνω πλήρης και ολοκληρωμένος, μόνο εφόσον
υπάρχουν και άλλοι στη ζωή μου. Αν δεν υπάρχουν, τότε δεν γίνομαι ένας «μοναχικός, αλλά πλήρης». Είμαι
«όχι πλήρης».
Η πληρότητα και η ολοκλήρωση, όμως, δεν έρχονται μέσα από
κάθε είδους σχέση. Σχέση είναι και η υποτέλεια του δούλου
στον αφέντη, καθώς και η εγωιστική συναλλαγή δυο ατόμων.
Αυτές είναι σχέσεις οι οποίες σβήνουν ή τσακίζουν το
ανθρώπινο πρόσωπο. Για την Εκκλησία οι σχέσεις οι οποίες
ολοκληρώνουν τον άνθρωπο είναι οι σχέσεις που
θεμελιώνονται στην πραγματική αγάπη, ελεύθερα.
Στις σχέσεις αυτές ο κάθε άνθρωπος εμπλουτίζεται,
λαμβάνοντας από τον άλλον δωρεές τις οποίες ο ίδιος δεν
διαθέτει από μόνος του.
Αθ. Παπαθανασίου & Μ. Κουκουνάρας Λιάγκης,
Θέματα Χριστιανικής Γ΄ Εκκλησιαστικού Λυκείου, σ. 39

25. 25
Ποιες είναι οι προϋποθέσεις αγαστής
συμβίωσης των ανθρώπων;
Η αγάπη και …
η ελευθερία
Σχεδιασμός/Επιμέλεια: Ρόη Ακανθοπούλου

26. 26
Πηγές κειμένων:
1. https://www.romfea.gr/katigories/10-apopseis/36223-i-boui-kai-i-mania
2. https://greek.global.bible/bible/d09e9a676bf6592d-01/JHN.5
3. http://plibyos.blogspot.com/2011/05/blog-post_17.html
4. https://www.sofa-logia.com/categories/love
5. http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/pdf/8547/5473/52-0003-01_Themata-Christianikis-Ithikis_G-Ekklisiastikou-
Lykeiou_Vivlio-Mathiti/
Πηγές εικόνων:
1. https://www.humanadvanced.com/wp-content/uploads/2016/11/lonliness.jpg
2. https://poimin.gr/wp-content/uploads/2018/04/vithesda_paralitos-741x486.jpg
3. https://4.bp.blogspot.com/-PaS9OAWPY4c/WQ5NDQ-WGwI/AAAAAAAA3b0/ro2sFf5ul7kMz-8dh8ZqPAyDmyeHLVNmQCLcB/s1600/paralitic.jpg
4. https://image.slidesharecdn.com/memyselfandiandtheothers-150609190053-lva1-app6891/95/me-myself-and-i-and-the-others-7-638.jpg?cb=1445157514
5. https://www.beasty-press.com/wp-content/uploads/2019/01/573c81be1dc52445358b4db3.jpg
6. https://www.penna.gr/media/k2/items/cache/22b52fc0682009540195e2717aa4bed9_XL.jpg?t=20170904_095430
7. https://lh3.googleusercontent.com/proxy/8lr2MTLUvIrsagYMLpOacotd8fYz5qbwSITHA2DUmPq3-tTHxMXTdjkt7XLJMV2afQtkhKLke-
imFDwc4IfFoeJP5lT3DANVgz8gHMW3AHWQvYmekcIVdobjep1fzSGe5HQm-EqdLSgKTc6lOJlHRUd-jDcDuM58fYIi6LwUFtFmFYdACvQs8QX7lA
8. https://4.bp.blogspot.com/-RKCnBCMOI_Y/WAzbcVmGgjI/AAAAAAAAHWA/Kvxp3ZjGb6MpkoPMmZy1oC-YIe7fNQFmwCLcB/s1600/couple.jpg
9. https://nation.com.pk/digital_images/large/2016-08-14/coexistence-the-only-plausible-existence-1471187585-4446.jpg
10. https://cdn.sansimera.gr/media/photos/Jesus_Christ.jpg
11. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a7/%CE%8C%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%A0%CE%BF%CF%81%CF%86%CF%8D%CF%81%CE
%B9%CE%BF%CF%82_%CE%BF_%CE%9A%CE%B1%CF%85%CF%83%CE%BF%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CF%85%CE%B2%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82.jpg
12. Έργο του ζωγράφου π. Σταμάτη Σκλήρη (1998), στο Μπέγζος Μ., Παπαθανασίου Α., Θέματα Χριστιανικής Ηθικής Γ΄ Ενιαίου Λυκείου, ΟΕΔΒ,
Αθήνα, 1999, σ. 87 και εξώφυλλο.
13. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Paolo_Veronese_Adamo_ed_Eva_dopo_la_cacciata_dal_paradiso_%28KHM%29.jpg/1200px
-Paolo_Veronese_-_Adamo_ed_Eva_dopo_la_cacciata_dal_paradiso_%28KHM%29.jpg
14. https://paletaart3.files.wordpress.com/2014/10/cf87ceb1cf84ceb6ceb7cebcceb9cf87ceb1ceaecebb-ceb8ceb5cf8ccf86ceb9cebbcebfcf82-ceb7-
cebfceb9cebacebfceb3ceadcebdceb5ceb9ceb1-cf84cebf.jpg
15. http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/pdf/8547/5473/52-0003-01_Themata-Christianikis-Ithikis_G-Ekklisiastikou-Lykeiou_Vivlio-Mathiti/

27. 27
Πηγή έμπνευσης/υλικού:
1. Δέσποινα Χανόγλου
2. http://samakos9.blogspot.com/2016/10/23-3.html
Σχεδιασμός/Επιμέλεια: Ρόη Ακανθοπούλου