Dokumen ini menjelaskan berbagai definisi bahasa dari berbagai ahli, mencakup pandangan sebagai sistem isyarat, alat komunikasi, dan kode sosial. Ini juga menggambarkan aspek-aspek bahasa seperti fonologi, morfologi, dan sintaksis, serta fungsinya dalam interaksi sosial. Selain itu, dibahas juga proses perancangan bahasa yang melibatkan dasar, pelaksanaan, dan penilaian.

2. DEFINISI BAHASA

3. Wilhelm Von Humboldt
seorang sarjana Jerman,
mendefinisikan bahasa
sebagai sintesis bunyi
Ferdinand de Saussure
seorang sarjana linguistik
Swiss pada awal abad ke-
20 menyatakan bahasa
sebagai sistem isyarat
Charles F. Hockett
memperkatakan bahasa

4. John B. Carol juga
meninjau bahasa dari
sudut linguistik yang
merupakan sistem bunyi
vokal berstruktur dan
urutan-urutan bunyi
Bloch dan Trager
mendefinisikan bahasa
sebagai satu lambang
pertuturan yang
arbitrari yang digunakan

5. Keraf dalam
Smarapradhipa (2005:1)
o Bahasa sebagai alat
komunikasi antara
anggota masyarakat
berupa simbol bunyi yang
dihasilkan oleh alat
ucap manusia.
o Bahasa adalah sistem
komunikasi yang

6. Owen dalam Stiawan
(2006:1)
• bahasa sebagai kode
yang diterima secara
sosial atau sistem
konvensional untuk
menyampaikan konsep
melalui kegunaan
simbol-simbol yang
dikehendaki dan

7. Tarigan (1989:4)
obahasa adalah suatu
sistem yang
sistematis, untuk
sistem generatif.
obahasa adalah
seperangkat
lambang-lambang

8. Santoso (1990:1)
o Rangkaian bunyi yang
dihasilkan oleh alat
ucap manusia secara
sedar.
Mackey (1986:12)
o Bahasa adalah suatu
bentuk dan bukan suatu
keadaan atau sesuatu

9. Wibowo (2001:3)
o sistem simbol bunyi
yang bermakna dan
berartikulasi
(dihasilkan oleh alat
ucap) yang bersifat
arbitrari dan
konvensional, dipakai
sebagai alat
berkomunikasi oleh

10. Syamsuddin (1986:2)
o bahasa adalah alat yang
dipakai untuk membentuk
fikiran dan
perasaan, keinginan dan
perbuatan-
perbuatan, alat yang
dipakai untuk
mempengaruhi dan
dipengaruhi.
o tanda yang jelas dari

11. Pengabean (1981:5)
o Sistem yang
mengutarakan dan
melaporkan apa yang
terjadi pada sistem
saraf.
Soejono (1983:01)
o Suatu sarana
perhubungan rohani

12. Kamus Dewan Edisi
Keempat (m/s 106)
o Bahasa bermaksud
sistem lambang bunyi
suara yang dipakai
sebagai alat
perhubungan dalam
lingkungan satu
kelompok manusia
(seorang individu
dengan individu lain)

13. Bahasa adalah
penggunaan kode yang
merupakan gabungan
fonem sehingga
membentuk kata dengan
aturan sintaks untuk
membentuk kalimat yang
memiliki erti.
Bahasa memiliki berbagai

14. o satu sistem untuk
mewakili
benda, tindakan, gagas
an dan keadaan.
o satu peralatan yang
digunakan untuk
menyampaikan konsep
sebenar mereka ke
dalam fikiran orang

15. o satu kode yang
digunakan oleh pakar
linguistik untuk
membezakan antara
bentuk dan makna.
o satu ucapan yang
menepati tatabahasa
yang telah ditetapkan
(contoh :- Perkataan,
kalimat, dan lain lain.)
o satu sistem uturan yang

16. SIFAT
BAHASA

17. • bahasa adalah semua bunyi
bahasa yang dihasilkan oleh
alat-alat sebutan manusia
seperti rongga mulut,
hidung, paru-paru dan
artikulasi-artikulasi lain
• setiap bahasa mempunyai
susunan tertentu, sama ada
dalam bentuk bunyi-bunyi

18. • tiap-tiap bahasa mempunyai
bentuk-bentuk tertentu
seperti perkataan, frasa,
klausa dan ayat
• setiap pertuturan dalam
bahasa mempunyai makna
bagi penutur dan pendengar
• bahasa berubah dan
berkembang selagi

19. • bunyi-bunyi bahasa
dihasilkan satu demi satu
(satu lambang mewakili satu
bunyi) oleh pergerakan
alat-alat sebutan secara
linear
• bahasa adalah kreatif, iaitu
sebagai contoh dalam
bahasa Melayu terdapat 28

20. • dengan penyingkiran masa dan
tempat, manusia boleh
menggunakan bahasanya untuk
bercakap tentang sesuatu
perkara atau peristiwa yang
berlaku pada masa yang sama,
sebelum atau selepasnya
• wujud dua pola dalam bahasa,
iaitu sebagai contoh dalam
bahasa Melayu ada vokal dan
konsonan

21. Fungsi Bahasa
• Penghubung – interaksi jelas,
luas, tanpa sempadan
• Pernyataan perasaan –
ekspresi dan luahan
• Pernyataan fikiran –

22. Penyerapan Bahasa
• Penjajahan – contoh
penjajahan Inggeris di
Australia dan New Zwaland
• Perpindahan atau Migrasi
Penutur – contoh ialah
mencari pekerjaan (ada
peluang) dan peperangan

23. • Penyebaran Agama – orang Arab
yang datang ke Melaka
menyebarkan Islam menerusi
sistem kepercayaan dan budaya
• Perkahwinan – pekerja asing
berkahwin dengan wanita
tempatan
• Perkembangan ICT – globalisasi
atau dunia tanpa sempadan

24. Aspek Bahasa
• Fonologi ialah bidang yang
mengkaji bunyi bahasa -
fonem, ejaan
• Morfologi ialah bidang yang
mengkaji cara-cara
pembinaan perkataan -
morfem bebas seperti
rumah adalah terkecil atau

25. • Sintaksis ialah bidang yang
mengkaji binaan ayat -
susunan kata, frasa dan
klausa untuk dijadikan ayat

26. Ilmu Makna
• Semantik ialah bidang yang
mengkaji makna - makna
sebenar
• Pragmatik ialah komponen
dalam semantik yang
mengkaji makna secara

27. Ilmu Bahasa
• Sosiolinguistik ialah disiplin
ilmu yang mengkaji bahasa
sebagai yang digunakan
dalam masyarakat
• Psikolinguistik ialah disiplin
ilmu yang mengkaji aspek-
aspek yang berkaitan dengan
bahasa, tingkah laku bahasa

28. Perancangan
Bahasa
• Perancangan bahasa
bermaksud usaha-usaha yang
dijalankan untuk memupuk
bahasa ke arah taraf yang
lebih maju.
• Badan perancang bahasa
ialah DBP (1956).

29. • Proses perancangan bahasa
menerusi tiga peringkat,
iaitu dasar (susun strategi
dan adakan kegiatan
perancangan bahasa),
pelaksanaan dan penilaian.

30. • DASAR – kumpul data dan susun
strategi untuk melancarkan
kegiatan perancangan bahasa
• PELAKSANAAN – pengekodan dan
pemupukan
• PENILAIAN – tinjau kembali
kesan aktiviti perancangan
untuk perancangan seterusnya