แบบประเมินภาวะสมองเสื่อม
และภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ
          อาจารย์แพทย์หญิงอรพิชญา ไกรฤทธิ์
      หน่วยเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ภาควิชาอายุรศาสตร์
           คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
                                มหาวิทยาลัยมหิดล
The Mini-Mental State
   Examination-Thai
Version 2002 (MMSE-T)
 แบบทดสอบสภาพสมองเสื่อมเบืองต้นฉบับภาษาไทย
                           ้
  MMSE-THAI 2002
 สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข




เอกสารอ้างอิง
เป็นแบบทดสอบที่นิยมใช้มากที่สุดในการประเมิน
     สมรรถภาพสมองทางคลินิกสําหรับผู้ป่วยสมองเสื่อม”

   Validated with standard MMSE in English
   Adjusted with educational level
   Useful in assessing competency in decision making
   Limitations for assessing progressive cognitive decline
    in individual patients over time




    MMSE-T 2002
   Orientation
   Recall
   Attention
   Calculation
   Language Manipulation
   Constructional Praxis




MMSE-T        ทดสอบอะไรบ้าง
 วันนี้วันที่เท่าไร
 วันนี้วันอะไร
 เดือนนี้เดือนอะไร
 ปีนี้ปีอะไร
 ฤดูนี้ฤดูอะไร




MMSE-T: Orientation For Time
กรณีอยู่สถานพยาบาล                     กรณีอยู่ที่บ้านของผู้ถกทดสอบ
                                                             ู
   สถานที่ตรงนี้เรียกว่าอะไร และ         สถานที่ตรงนี้เรียกว่าอะไร และ
    ชื่อว่าอะไร                            บ้านเลขที่เท่าไร
   ขณะนี้อยู่ชั้นที่เท่าไรของของตัว      ที่นี่หมู่บ้าน หรือละแวก/คุ้ม/
    อาคาร                                  ย่าน/ถนนอะไร
   ที่นี่อยู่ในอําเภออะไร                ที่นี่อยู่ในอําเภอ/เขตอะไร
   ที่นี่จังหวัดอะไร                     ที่นี่จังหวัดอะไร
   ที่นี่ภาคอะไร                         ที่นี่ภาคอะไร


MMSE-T: Orientation For Place
 บอกชื่อของ 3 อย่างแล้วให้ผู้ถูกทดสอบพูดตาม
 ต่อไปนี้เป็นการทดสอบความจํา ดิฉันจําบอกชื่อของ 3 อย่างตั้งใจฟังให้ดี
  เพราะจะบอกเพียงครั้งเดียว ไม่มีการบอกซ้ําอีก เมื่อพูดจบให้พูดตามที่
  ได้ยินให้ครบทั้ง 3 ชื่อ แล้วพยายามจําไว้ให้ดี เดี๋ยวจะถามซ้ํา
   ดอกไม้  แม่น้ํา  รถไฟ
  การบอกชื่อแต่ละคําให้ห่างกันประมาณหนึ่งวินาที ต้องไม่ช้าหรือเร็ว
  เกินไป
 ในกรณีที่ทําแบบทดสอบซ้ําภายใน 2 เดือน ให้ใช้คําว่า
   ต้นไม้  ทะเล  รถยนต์


MMSE-T: Registration
 คิดเลขในใจเพื่อทดสอบสมาธิ
 อย่าลืมถามว่าผู้สูงอายุคิดเลขในใจเป็นหรือไม่
 ให้เอา 100 ตั้ง ลบออกทีละ 7 ไปเรื่อยๆ ได้
  ผลลัพธ์เท่าไร
 บันทึกคําตอบตัวเลขไว้ทุกครั้ง (ทั้งคําตอบที่ถูกและ
  ผิด) ทําทั้งหมด 5ครั้ง


MMSE-T: Attention/Calculation
 ในกรณีที่ผสูงอายุคิดเลขในใจไม่เป็น
            ู้
 ให้ใช้สะกดคําว่า มะนาว ให้ฟังแล้วสะกดถอยหลังจาก
  พยัญชนะตัวหลังไปตัวแรก
 คําว่ามะนาวสะกดว่า มอม้า-สระอะ-นอหนู-สระอา-วอ
  แหวน แล้วให้ลองสะกดถอยหลังให้ฟงั




MMSE-T: Attention/Calculation
 เมื่อสักครู่ที่ให้จําของ 3 อย่าง จําได้ไหมมีอะไรบ้าง
  (ตอบถูก 1 คําได้ 1 คะแนน)
   ดอกไม้  แม่น้ํา  รถไฟ
 ในกรณีที่ทําแบบทดสอบซ้ําภายใน 2 เดือน ให้ใช้คําว่า
   ต้นไม้  ทะเล  รถยนต์




MMSE-T: Recall
 ยื่นดินสอให้ผู้ถูกทดสอบดูแล้วถามว่า   “ของสิ่งนี้
  เรียกว่าอะไร”
 ชีนาฬิกาข้อมือให้ผู้ถูกทดสอบดูแล้วถามว่า “ของ
     ้
  สิ่งนี้เรียกว่าอะไร”




MMSE-T: Naming
 ตั้งใจฟังให้ดี จะพูดข้อความเพียงครั้งเดียว แล้วพูดตาม
  ให้เหมือน
 “ใครใคร่ขายไก่ไข่”




MMSE-T: Repetition
 ผู้ทดสอบแสดงกระดาษเปล่าขนาดประมาณ เอ-4 ไม่มีรอยพับ
  ให้ผู้ถกทดสอบ
         ู
 “ให้รับด้วยมือขวา พับครึ่งกระดาษ แล้ววางไว้ที่ (พื้น,โต๊ะ,
  เตียง)”
  รับด้วยมือขวา  พับครึ่ง  วางไว้ท(พื้น,โต๊ะ,เตียง)
                                          ี่




MMSE-T: Verbal Command
 ให้ผู้ถูกทดสอบอ่านแล้วทําตาม


            “หลับตา”

MMSE-T: Written Command
 ให้ผู้ถูกทดสอบเขียนข้อความอะไรก็ได้ที่อ่านแล้วรู้
  เรื่องหรือมีความหมายมา 1ประโยค
 ประโยคมีความหมายให้ 1 คะแนน




MMSE-T: Written
 ให้วาดภาพเหมือนภาพตัวอย่าง




MMSE-T: Visuoconstruction
ระดับการศึกษา                              จุดตัด   คะแนนเต็ม
ไม่ได้เรียนหนังสือ (อ่านไม่ออก-เขียนไม่ได้) < 14    23
(ไม่ต้องทําข้อ 4,9,10)

เรียนระดับประถมศึกษา                       < 17     30

เรียนระดับสูงกว่าประถมศึกษา                < 22     30



การให้คะแนน MMSE-T ตามระดับ
การศึกษา
แบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าใน
        ผู้สูงอายุ
แบบประเมินอาการโรคซึมเศร้าชนิด 9 คาถาม
           1.    ไม่อยากสนใจสิ่งต่างๆ ไม่อยากทาอะไร                         0-3
           2.    ไม่รู้สึกสนุกสนานเพลิดเพลินในสิงที่เคยเพลิดเพลิน
                                                     ่                      0-3
           3.    นอนไม่หลับ หรือนอนมาก                                      0-3
           4.    อ่อนเพลียง่าย เหนื่อยล้า ไม่มีเรี่ยวแรง               0-3
           5.    เบื่ออาหาร หรือกินมาก                                      0-3
           6.    ชอบตาหนิตนเอง หรือรู้สึกผิดมากกว่าปกติ                  0-3
           7.    คิดอะไรไม่ออก หลงลืมง่าย สมาธิไม่ดี                   0-3
           8.    การเคลื่อนไหวและความคิดเชื่องช้า หรือกระวนกระวายอยู่ไม่สุข 0-3
           9.    คิดอยากตายซาๆ หรือพยายามฆ่าตัวตาย                           0-3

           จุดตัดที่ 7 ความไว 75.7% ความจาเพาะ 93.4% ถูกต้อง 92.7%
®สไลด์ของรศ.พญ.สุวรรณา อรุณพงค์ไพศาล
แบบวัดความเศร้าในผู้สูงอายุของไทย
(Thai Geriatric Depression Scale –
              TGDS)
1.   คุณพอใจกับชีวตความเป็นอยู่ตอนนี้
                      ิ                           9.   ส่วนใหญ่คุณรู้สกมีความสุข
                                                                      ึ
2.   คุณไม่อยากทําในสิ่งที่เคยสนใจหรือเคย
     ทําเป็นประจํา                                10. บ่อยครั้งที่คุณรูสึกไม่มีที่พึ่ง
                                                                       ้
3.   คุณรู้สึกชีวิตของคุณช่วงนี้ว่างเปล่าไม่รู้
     จะทํา                                        11. คุณรู้สึกกระวนกระวาย
4.   คุณรู้สึกเบื่อหน่ายบ่อย                        กระสับกระส่ายบ่อย ๆ
5.   คุณหวังว่าจะมีสิ่งที่ดีเกิดขึ้นในวันหน้า   12. คุณชอบอยู่กบบ้านมากกว่าที่จะ
                                                                  ั
                                                    ออกนอกบ้าน
6.   คุณมีเรื่องกังวลตลอดเวลา และเลิกคิด 13. บ่อยครั้งที่คุณรูสึกวิตกกังวล
                                                                     ้
     ไม่ได้                                         เกี่ยวกับชีวิตข้างหน้า
7.   ส่วนใหญ่แล้วคุณรู้สึกอารมณ์ดี              14. คุณคิดว่าความจําของคุณไม่เท่า
8.   คุณรู้สึกกลัวว่าจะมีเรื่องไม่ดีเกิดขึ้นกับ     คนอื่น
     คุณ                                        15. การที่มีชีวิตอยู่ถงปัจจุบันนี้เป็น
                                                                       ึ
                                                    เรื่องน่ายินดีหรือไม่
16. คุณรู้สึกหมดกําลังใจหรือเศร้าใจบ่อย ๆ 24. คุณอารมณ์เสียง่ายกับเรื่องเล็ก
17. คุณรู้สึกว่าชีวิตคุณค่อนข้างไม่มีคุณค่า       ๆ น้อย ๆ อยู่เสมอ
                                              25. คุณรู้สึกอยากร้องไห้บ่อย
18. คุณรู้สึกกังวลมากกับชีวิต ที่ผ่านมา       26. คุณมีความตั้งใจในการทําสิ่งหนึ่ง
                                                  สิ่งใดได้ไม่นาน
19. คุณรุ้สึกว่าชีวิตนี้ยังมีเรื่องน่าสนุกอีก 27. คุณรู้สึกสดชื่นในเวลาตื่นนอน
    มาก                                           ตอนเช้า
20. คุณรู้สึกลําบากที่จะเริ่มต้นทําอะไรใหม่ 28. คุณไม่อยากพบปะพูดคุยกับคน
    ๆ                                             อื่น
21. คุณรู้สึกกระตือรือร้น                     29. คุณตัดสินใจอะไรได้เร็ว
22. คุณรู้สึกสิ้นหวัง                         30. คุณมีจิตใจสบาย แจ่มใสเหมือน
23. คุณคิดว่าคนอื่นดีกว่าคุณ                      ก่อน
 ข้อ 1,5,7,9,15,19,21,27,29,30  ถ้าตอบว่า “ไม่ใช่” ได้ 1
  คะแนน ข้อที่เหลือถ้าตอบว่า “ใช่” ได้ 1 คะแนน
 วิธีแปลผลคะแนนรวม
  ◦ คนสูงอายุปกติ คะแนน 0-12 คะแนน
  ◦ ผู้มีความเศร้าเล็กน้อย (mild depression) คะแนน 13-18
    คะแนน
  ◦ ผู้มีความเศร้าปานกลาง (moderate depression)คะแนน 19-
    24 คะแนน
  ◦ ผู้มีความเศร้ารุนแรง(severe depression) คะแนน 25-30
    คะแนน
การแปลผล TGDS
ขอบคุณค่ะ

แบบประเมินสภาวะสมองเสื่อมและภาวะซึมเศร้า

  • 1.
    แบบประเมินภาวะสมองเสื่อม และภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ อาจารย์แพทย์หญิงอรพิชญา ไกรฤทธิ์ หน่วยเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
  • 2.
    The Mini-Mental State Examination-Thai Version 2002 (MMSE-T)
  • 3.
     แบบทดสอบสภาพสมองเสื่อมเบืองต้นฉบับภาษาไทย ้ MMSE-THAI 2002  สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข เอกสารอ้างอิง
  • 4.
    เป็นแบบทดสอบที่นิยมใช้มากที่สุดในการประเมิน สมรรถภาพสมองทางคลินิกสําหรับผู้ป่วยสมองเสื่อม”  Validated with standard MMSE in English  Adjusted with educational level  Useful in assessing competency in decision making  Limitations for assessing progressive cognitive decline in individual patients over time MMSE-T 2002
  • 5.
    Orientation  Recall  Attention  Calculation  Language Manipulation  Constructional Praxis MMSE-T ทดสอบอะไรบ้าง
  • 6.
     วันนี้วันที่เท่าไร  วันนี้วันอะไร เดือนนี้เดือนอะไร  ปีนี้ปีอะไร  ฤดูนี้ฤดูอะไร MMSE-T: Orientation For Time
  • 7.
    กรณีอยู่สถานพยาบาล กรณีอยู่ที่บ้านของผู้ถกทดสอบ ู  สถานที่ตรงนี้เรียกว่าอะไร และ  สถานที่ตรงนี้เรียกว่าอะไร และ ชื่อว่าอะไร บ้านเลขที่เท่าไร  ขณะนี้อยู่ชั้นที่เท่าไรของของตัว  ที่นี่หมู่บ้าน หรือละแวก/คุ้ม/ อาคาร ย่าน/ถนนอะไร  ที่นี่อยู่ในอําเภออะไร  ที่นี่อยู่ในอําเภอ/เขตอะไร  ที่นี่จังหวัดอะไร  ที่นี่จังหวัดอะไร  ที่นี่ภาคอะไร  ที่นี่ภาคอะไร MMSE-T: Orientation For Place
  • 8.
     บอกชื่อของ 3อย่างแล้วให้ผู้ถูกทดสอบพูดตาม  ต่อไปนี้เป็นการทดสอบความจํา ดิฉันจําบอกชื่อของ 3 อย่างตั้งใจฟังให้ดี เพราะจะบอกเพียงครั้งเดียว ไม่มีการบอกซ้ําอีก เมื่อพูดจบให้พูดตามที่ ได้ยินให้ครบทั้ง 3 ชื่อ แล้วพยายามจําไว้ให้ดี เดี๋ยวจะถามซ้ํา ดอกไม้ แม่น้ํา รถไฟ   การบอกชื่อแต่ละคําให้ห่างกันประมาณหนึ่งวินาที ต้องไม่ช้าหรือเร็ว เกินไป  ในกรณีที่ทําแบบทดสอบซ้ําภายใน 2 เดือน ให้ใช้คําว่า ต้นไม้ ทะเล รถยนต์ MMSE-T: Registration
  • 9.
     คิดเลขในใจเพื่อทดสอบสมาธิ  อย่าลืมถามว่าผู้สูงอายุคิดเลขในใจเป็นหรือไม่ ให้เอา 100 ตั้ง ลบออกทีละ 7 ไปเรื่อยๆ ได้ ผลลัพธ์เท่าไร  บันทึกคําตอบตัวเลขไว้ทุกครั้ง (ทั้งคําตอบที่ถูกและ ผิด) ทําทั้งหมด 5ครั้ง MMSE-T: Attention/Calculation
  • 10.
     ในกรณีที่ผสูงอายุคิดเลขในใจไม่เป็น ู้  ให้ใช้สะกดคําว่า มะนาว ให้ฟังแล้วสะกดถอยหลังจาก พยัญชนะตัวหลังไปตัวแรก  คําว่ามะนาวสะกดว่า มอม้า-สระอะ-นอหนู-สระอา-วอ แหวน แล้วให้ลองสะกดถอยหลังให้ฟงั MMSE-T: Attention/Calculation
  • 11.
     เมื่อสักครู่ที่ให้จําของ 3อย่าง จําได้ไหมมีอะไรบ้าง (ตอบถูก 1 คําได้ 1 คะแนน)  ดอกไม้  แม่น้ํา  รถไฟ  ในกรณีที่ทําแบบทดสอบซ้ําภายใน 2 เดือน ให้ใช้คําว่า  ต้นไม้  ทะเล  รถยนต์ MMSE-T: Recall
  • 12.
     ยื่นดินสอให้ผู้ถูกทดสอบดูแล้วถามว่า “ของสิ่งนี้ เรียกว่าอะไร”  ชีนาฬิกาข้อมือให้ผู้ถูกทดสอบดูแล้วถามว่า “ของ ้ สิ่งนี้เรียกว่าอะไร” MMSE-T: Naming
  • 13.
     ตั้งใจฟังให้ดี จะพูดข้อความเพียงครั้งเดียวแล้วพูดตาม ให้เหมือน  “ใครใคร่ขายไก่ไข่” MMSE-T: Repetition
  • 14.
     ผู้ทดสอบแสดงกระดาษเปล่าขนาดประมาณ เอ-4ไม่มีรอยพับ ให้ผู้ถกทดสอบ ู  “ให้รับด้วยมือขวา พับครึ่งกระดาษ แล้ววางไว้ที่ (พื้น,โต๊ะ, เตียง)”   รับด้วยมือขวา  พับครึ่ง  วางไว้ท(พื้น,โต๊ะ,เตียง) ี่ MMSE-T: Verbal Command
  • 15.
  • 16.
     ให้ผู้ถูกทดสอบเขียนข้อความอะไรก็ได้ที่อ่านแล้วรู้ เรื่องหรือมีความหมายมา 1ประโยค  ประโยคมีความหมายให้ 1 คะแนน MMSE-T: Written
  • 17.
  • 18.
    ระดับการศึกษา จุดตัด คะแนนเต็ม ไม่ได้เรียนหนังสือ (อ่านไม่ออก-เขียนไม่ได้) < 14 23 (ไม่ต้องทําข้อ 4,9,10) เรียนระดับประถมศึกษา < 17 30 เรียนระดับสูงกว่าประถมศึกษา < 22 30 การให้คะแนน MMSE-T ตามระดับ การศึกษา
  • 19.
  • 20.
    แบบประเมินอาการโรคซึมเศร้าชนิด 9 คาถาม 1. ไม่อยากสนใจสิ่งต่างๆ ไม่อยากทาอะไร 0-3 2. ไม่รู้สึกสนุกสนานเพลิดเพลินในสิงที่เคยเพลิดเพลิน ่ 0-3 3. นอนไม่หลับ หรือนอนมาก 0-3 4. อ่อนเพลียง่าย เหนื่อยล้า ไม่มีเรี่ยวแรง 0-3 5. เบื่ออาหาร หรือกินมาก 0-3 6. ชอบตาหนิตนเอง หรือรู้สึกผิดมากกว่าปกติ 0-3 7. คิดอะไรไม่ออก หลงลืมง่าย สมาธิไม่ดี 0-3 8. การเคลื่อนไหวและความคิดเชื่องช้า หรือกระวนกระวายอยู่ไม่สุข 0-3 9. คิดอยากตายซาๆ หรือพยายามฆ่าตัวตาย 0-3 จุดตัดที่ 7 ความไว 75.7% ความจาเพาะ 93.4% ถูกต้อง 92.7% ®สไลด์ของรศ.พญ.สุวรรณา อรุณพงค์ไพศาล
  • 21.
  • 22.
    1. คุณพอใจกับชีวตความเป็นอยู่ตอนนี้ ิ 9. ส่วนใหญ่คุณรู้สกมีความสุข ึ 2. คุณไม่อยากทําในสิ่งที่เคยสนใจหรือเคย ทําเป็นประจํา 10. บ่อยครั้งที่คุณรูสึกไม่มีที่พึ่ง ้ 3. คุณรู้สึกชีวิตของคุณช่วงนี้ว่างเปล่าไม่รู้ จะทํา 11. คุณรู้สึกกระวนกระวาย 4. คุณรู้สึกเบื่อหน่ายบ่อย กระสับกระส่ายบ่อย ๆ 5. คุณหวังว่าจะมีสิ่งที่ดีเกิดขึ้นในวันหน้า 12. คุณชอบอยู่กบบ้านมากกว่าที่จะ ั ออกนอกบ้าน 6. คุณมีเรื่องกังวลตลอดเวลา และเลิกคิด 13. บ่อยครั้งที่คุณรูสึกวิตกกังวล ้ ไม่ได้ เกี่ยวกับชีวิตข้างหน้า 7. ส่วนใหญ่แล้วคุณรู้สึกอารมณ์ดี 14. คุณคิดว่าความจําของคุณไม่เท่า 8. คุณรู้สึกกลัวว่าจะมีเรื่องไม่ดีเกิดขึ้นกับ คนอื่น คุณ 15. การที่มีชีวิตอยู่ถงปัจจุบันนี้เป็น ึ เรื่องน่ายินดีหรือไม่
  • 23.
    16. คุณรู้สึกหมดกําลังใจหรือเศร้าใจบ่อย ๆ24. คุณอารมณ์เสียง่ายกับเรื่องเล็ก 17. คุณรู้สึกว่าชีวิตคุณค่อนข้างไม่มีคุณค่า ๆ น้อย ๆ อยู่เสมอ 25. คุณรู้สึกอยากร้องไห้บ่อย 18. คุณรู้สึกกังวลมากกับชีวิต ที่ผ่านมา 26. คุณมีความตั้งใจในการทําสิ่งหนึ่ง สิ่งใดได้ไม่นาน 19. คุณรุ้สึกว่าชีวิตนี้ยังมีเรื่องน่าสนุกอีก 27. คุณรู้สึกสดชื่นในเวลาตื่นนอน มาก ตอนเช้า 20. คุณรู้สึกลําบากที่จะเริ่มต้นทําอะไรใหม่ 28. คุณไม่อยากพบปะพูดคุยกับคน ๆ อื่น 21. คุณรู้สึกกระตือรือร้น 29. คุณตัดสินใจอะไรได้เร็ว 22. คุณรู้สึกสิ้นหวัง 30. คุณมีจิตใจสบาย แจ่มใสเหมือน 23. คุณคิดว่าคนอื่นดีกว่าคุณ ก่อน
  • 24.
     ข้อ 1,5,7,9,15,19,21,27,29,30 ถ้าตอบว่า “ไม่ใช่” ได้ 1 คะแนน ข้อที่เหลือถ้าตอบว่า “ใช่” ได้ 1 คะแนน  วิธีแปลผลคะแนนรวม ◦ คนสูงอายุปกติ คะแนน 0-12 คะแนน ◦ ผู้มีความเศร้าเล็กน้อย (mild depression) คะแนน 13-18 คะแนน ◦ ผู้มีความเศร้าปานกลาง (moderate depression)คะแนน 19- 24 คะแนน ◦ ผู้มีความเศร้ารุนแรง(severe depression) คะแนน 25-30 คะแนน การแปลผล TGDS
  • 25.