 พิธีปิดค่ ายการอบรมจริยธรรม 
 1. ก่ อนเริ่มรายการเปิ ดใจ ประกาศผลคะแนนของแต่ ละฐาน
 2. พิธีมอบวุฒิบัตรแก่ ผู้เข้ ารับการอบรม (ในกรณีทมการมอบวุฒิบัตร) ให้ หัวหน้ าฐานเป็ นตัวแทนรับ
                                                        ี่ ี
 3. ตัวแทนครู 4 ท่ าน (ครู ผู้หญิง 3 ท่ าน ครู ผู้ชาย 1 ท่ าน ออกมานั่งทีเ่ สื่อด้ านหน้ า) (ช่ วงนีจะไม่ การ
                                                                                                    ้
   ใช้ ไมค์ เรียนเชิญครู ทเี่ ป็ นตัวแทน เมือประกาศคะแนนและมอบวุฒิบัตรเสร็จให้ ออกมาได้ เลย)
                                            ่
 4. ตัวแทนครู ท่านแรก กล่ าวโน้ มน้ าวจิตใจนักเรียนให้ นึกถึงความเสียสละของคณะพระวิทยากร และ
   ขอคามันสัญญาในการทาความดี จากนักเรียนพร้ อมร้ องเพลงคามันสัญญาพร้ อมกัน ดังตัวอย่ าง
             ่                                                                 ่
    ทีทาไว้ เป็ นแนวทาง คือ.-
      ่
"......ลูกหญิง ลูกชายทีน่ารั กทุกคน ตลอดระยะเวลา 4 คืน 5 วัน ทีเ่ ราได้ อยู่ร่วมสุ ขร่ วม
                          ่
ทุกข์ กนมา โดยมีพระอาจารย์ ทุกรูป ซึ่งท่ านได้ เสี ยสละเวลามาให้ การอบรมพวกเรา แม้
        ั
จะเหน็ดเหนื่อยลาบากเพียงใดก็ตาม วันนี้เป็ นวันทีท่านได้ ทาภารกิจหน้ าทีเ่ สร็จสิ้นลงแล้ ว
                                                         ่
และท่านก็จะจากพวกเราไปในอีกไม่ กชั่วโมงข้ างหน้ านี้ พวกเรามีอะไรจะฝากให้ พระ-
                                             ี่
อาจารย์ บ้าง พระอาจารย์ ทุกรูปคงไม่ ต้องการหรื อปรารถนาวัตถุสิ่งของอะไรจากพวกเรา
ใจจริงทีพระอาจารย์ท่านปรารถนา ก็คืออยากเห็นลูกศิษย์ ของพระอาจารย์ เป็ นคนดีสัญญา
            ่
ได้ ไหมว่ า ลูกจะเป็ นเด็กดี สั ญญาได้ ไหมลูก(เว้ นระยะสักนิด ถ้ าลูกสั ญญาได้ ว่าจะเป็ นเด็กดี
ขอให้ ลกตั้งใจทาหน้ าทีให้ ดีทสุด เพราะขณะนี้กาลังมีคนรอคอยความหวังจากพวกเราอยู่"
          ู                 ่    ี่
                   "ศิษย์เอ๋ ย......พ่อแม่ หวังพึงพาเจ้ า
                                                  ่
                     ครูเล่ าหวังเจ้ าสร้ างชื่ อ
                    ชาติหวังกาลังฝี มือ
                    เจ้ าคือความหวังทังมวล "
                                           ้
และก่ อนทีพระอาจารย์ จะจากพวกเราไป ขอให้ พวกเราทุกคนร่ วมร้ องเพลงคามั่นสั ญญา
              ่
เป็ นสัญญาใจ มอบแด่ พระอาจารย์พร้ อมกัน
                        เพลงคามันสั ญญา (สั ญญาใจ) 
                                 ่
        ก่อนจากกันขอสั ญญา ฝากประทับตรึงตรา จนกว่าจะพบกันใหม่
โบกมืออาลา สั ญญาด้ วยหัวใจ เพราะความรักติดตรึงหวงใย ด้ วยใจผูกพันมั่นคง
        ด้ วยความดีน้ ันฝังตรึง จากไปแล้วคานึง ตรึ งประทับดวงใจ อย่าได้
ลืมเลือน สั ญญากันไว้อย่างไร ขอให้ เรามั่นคงจิตใจ ก้าวไปสรรสร้ างความดี
        โอ้เพือนเอย เราร่ วมอบรมธรรมมา แต่ เวลาต้ องพาให้ เราจากกัน
               ่
ไม่ นานหรอกหนา เราคงได้ มาพบกัน ไม่ มีสิ่งใดขว้างกั้น เพราะเรามั่นในสั ญญา
        หากแผ่ นดินไม่ ฝังกาย จะสุ ขจะทุกข์ เพียงใด น้ อมใจยิมสู้ ฟันฝ่ า
                                                                ้
ร้ อยรัดดวงใจ มั่นในคาสั ญญา สร้ างสรรค์ เพือมวลประชา นี่คือสั ญญาของเรา.
                                            ่



                                               หน้ า1
5. ตัวแทนครู ผู้หญิงคนที่ 2 กล่ าวโน้ มน้ าวให้ ระลึกถึงพระคุณของพ่ อแม่
"....ลูกหญิงลูกชายทีรักของครูทุกคน ในการเข้ าค่ ายครั้ งนี้ พวกเราได้ กน ได้ เล่ นและร่ วม
                      ่                                                ิ
กิจกรรมกันอย่ างสนุกสนาน แต่ ในขณะเดียวกันยังมีบุคคลอีก 2 คน ทีเ่ อาหลังสู้ ฟ้า หน้ า
สู้ ดิน กาลังรอคอยความดีจากลูกทุกคน นั่นคือคุณพ่ อ คุณแม่ ของพวกเราเอง จงจาไว้
เถิดลูก ในโลกนี้ไม่ มใครรั กเราจริ งเท่ าคุณพ่ อคุณแม่
                        ี
                 รักใดเล่ ารักแน่ เท่าแม่ รัก
                 ผูกสมัครรั กมั่นไม่ หวั่นไหว
                 ห่ วงใดเล่ าเท่าห่ วงดั่งดวงใจ
                 ทีแม่ ให้ กบลูกอยู่ทุกครา
                    ่       ั
                 ยามลูกขื่นแม่ ขมตรมหลายเท่า
                 ยามลูกเศร้ าแม่ โศกวิโยคกว่ า
                 ยามลูกหายแม่ ห่วงดั่งดวงตา
                 ยามลูกมาแม่ หมดลดห่ วงใย
เมืออ่ านกลอนจบตัวแทนครู ให้ ลูกศิษย์ ทุกคนนั่งหลับตา จากนั้นก็ร้องเพลงแม่ ของ แฮมเมอร์
   ่
                             เพลงแม่ (วงแฮมเมอร์ ) 
        ตื่นขึนมาแต่ เช้ า แม่ หุงข้ าวต้ มปลา จวนจะได้ เวลา ไปท้องนาอีกครา
               ้
ทุกวันคืนแม่ อยู่ด้วยความหวัง ดังแสงทองส่ องฟา ลูกแม่ น้ ันไปศึกษา ในสั งคมชาวกรุ ง
                                                 ้
        ตาแม่ มองลูกรัก วันทีเ่ จ้ าจากไป แม่ เคยทุกข์ ทนเพียงใด แลลูกไกลอกตรม
เมื่อลูกจบจากการศึกษา แม่ คอยตั้งตาชื่ นชม ลูกอย่ าหลงระเริงสั งคม จงหวนคืน
บ้ านนา
        นาก็คือความหวัง ดังชี วตจิตใจ จนเดือนดับลับล่ วงไป ไกลหนทางลูกจร
                                     ิ
ม่ านเมฆบดบังนัยตา สาริกาไม่ คืนกลับคอน ทุกวันคืนแทบมิได้ หลับนอน คอยเจ้ า
ย้อนบ้ านนา
        ตื่นขึนมาแต่ เช้ า แม่ หุงข้ าวต้ มปลา ดูแสงทองส่ องมา ไปท้ องนาอีกที
                 ้
ทุกวันคืนแม่ กยงเฝ้ าหวัง หวังถึงวันสุ ดท้ าย รอจนแม่ ถงวันชี พวาย คงได้ พบลูกยา.
              ็ั                                         ึ




                                            หน้ า2
6. ตัวแทนครู คนที่ 3 กล่ าวโน้ มน้ าวระลึกถึงพระคุณครู
"........ลูกๆ ทีรักทังหลาย นอกจากคุณพ่ อคุณแม่ แล้ วทีเ่ อาใจใส่ ให้ ความรั ก ความห่ วงใยลูก
                ่ ้
ตลอดมา ยังมีบุคคลอีกคนหนึ่งทีพร้ อมจะให้ ความรั ก ความปรารถนาดีต่อพวกเรานั่นคือ
                                    ่
คุณครู ซึ่งคุณครูทุกคนได้ เสี ยสละเวลามาอยู่ร่วมเข้ าค่ ายอบรม ร่ วมกิน ร่ วมนอน ร่ วม
ปฏิบัติธรรมกับลูก ๆ ก็เพือหวังให้ ลูก ๆ เป็ นคนดีนั่นเอง แม้ จะเหน็ดเหนื่อยเพียงใดก็ตาม
                            ่
                    สั กวันหนึ่งคงจะรู้ว่าครูรัก
                    สักวันหนึ่งคงประจักษ์เป็ นสักขี
                    สั กวันหนึ่งคงจะรู้ว่าครูดี
                    สักวันหนึ่งคงได้ ดีเพราะเชื่ อครู
 เมือกล่ าวจบ ตัวแทนครู กร้องเพลง ครู คอผู้ให้
    ่                    ็             ื
                เพลงครู คอผู้ให้ (ทานองเดือนเพ็ญ) 
                          ื
        เปลวเทียนต้ านลมโหมกระหน่า ก็ยงเปล่ งแสงแวววาม ยอดเปลวลู่ตาม
                                                    ั
เมื่อลมพัดมา เหมือนดวงใจแกร่ งกล้า ของครู มั่นคงหนักหนา ถ่ ายทอดวิชาเพือ         ่
ศิษย์ท้งปวง
        ั
        ครู คือผู้นาทางให้ ศิษย์ รักมุ่งสู่ หลักชั ย ด้ วยดวงฤทัยไม่ วายแสนหวง
แม้ เวลาลับล่ วง แม้ งานจะสุ มหนักทรวง คุณครู ท้งปวงทุ่มเทด้ วยใจ
                                                      ั
        ครู มีหัวใจตั้งมั่น มีรักให้ ศิษย์ ทวกัน ไม่ เคยคิดปันแบ่ งไปให้ ใคร
                                               ั่
รักทีครู มอบให้ คือรักศิษย์ ในดวงใจ เป็ นโซ่ สายใยเชื่ อมโยงเรื่อยมา
      ่
        ดวงใจไม่ เคยผันเปลียน สอนศิษย์ด้วยความพากเพียร มาดแม้ นว่า
                              ่
เทียนจะด้ อยน้ อยค่ า ก็ภูมใจได้ ว่า ศิษย์ รักทีฟูมฟักมา มีธรรมจริยากันทัวหน้ าเอย.
                            ิ                     ่                       ่




                                           หน้ า3
7. ตัวแทนครู ผู้ชายคนที่ 4 ออกมากล่ าวโน้ มน้ าว เกียวกับผลการทาหน้ าทีของครู
                                                     ่                  ่
"........ลูก ๆ ทีรักทังหลาย ตลอดระยะเวลา.........ปี ของการเป็ นครู ครูได้ พยายามอบรม
                  ่ ้
สั่ งสอนศิษย์ ทาหน้ าทีของครูมาตลอด ด้ วยความปรารถนาดี อยากเห็นศิษย์เป็ นคนดี
                                ่
แต่ บางครั้ งสิ่ งทีครูได้ รับคือ เสี ยงด่ าเป็ นเสี ยงสะท้ อนกลับมา มีบางคนด่ าครู หาว่ าครูนั้น
                    ่
เป็ นเพียงเรื อจ้ าง หรื อเป็ นเพียงลูกจ้ างสอนหนังสื อ แต่ ครูกไม่ ได้ ร้ ูสึกเสียใจ ครูกลับภูมิใจ
                                                                  ็
เสี ยอีกทีครูได้ ทาหน้ าทีครูอย่ างสมบูรณ์ แล้ ว แม้ ศิษย์ จะด่ าว่ าครูอย่ างไรครูกทนได้ แต่ สิ่ง
           ่                  ่                                                       ็
ทีครูทนไม่ ได้ เมื่อเห็นศิษย์ ของครูทาในสิ่ งทีไม่ ถกต้ อง
    ่                                                   ่ ู
                      ครูถูกด่ าหาว่ าเป็ นเช่ นเรื อจ้ าง
                      แล่ นระหว่ างสองฟากไม่ ไปไหน
                      นักเรียนสิ ศึกษาก้าวหน้ าไป
                      ได้ เป็ นใหญ่เป็ นโตมโหฬาร
                      นี่แหละงานของครูร้ ูไว้ เถิด
                      ประโยชน์ เกิดแก่ประเทศยิงไพศาล  ่
                      ศิษย์ ได้ ดี ครูมีใจชื่ นสราญ
                      กล้ วยไม้ บาน ออกดอกสม เจตนา
                      มุ่งอบรมบ่ มนิสัยให้ ศิษย์ ดี
                      ความเหนื่อยยากหากมีกไม่ ว่า   ็
                      เจริญรอยตามบาทพระศาสดา
                      จะเรียกว่ าเรือจ้ างได้ อย่างไร
เมืออ่ านจบ ร้ องเพลง ชีวตครู ของสมยศ ทัศนพันธ์
   ่                     ิ
                              เพลงชีวตครู 
                                      ิ
           ชี วตครู คิดดูให้ ดีนี่หนา แต่ ก่อนแต่ ไรไหนมา โอ้ วาสนาไม่ เคยเฟื่ องฟู
                     ิ
มีบางครั้งกลับยังต้ องโดนลบหลู่ ลูกศิษย์ ทคิดล้ างครู มีอยู่อกโข
                                                    ี่               ั
           ชี วตครู คิดดูต้องสู้ อดทน อบรมบ่ มความรู้ จนลูกศิษย์ ได้ ผลต่ อไปใหญ่ โต
                       ิ
เป็ นเจ้ าขุนมูลนายมากมายแสนโก้ ครู เล่ าอับเฉาดั่งโค อยู่นาสาโทต่ อไป
           เหมือนเป็ นเรือจ้ างลอยคว้างรับส่ ง มีคนโดยสารมาลง แจวส่ งถึงฝั่งดังใจ
ส่ งแล้ วก็แจวไปรับมาใหม่ หมุนเวียนไม่ เปลียนแปรไป อาภัพกระไรโอ้ ชีวตครู
                                                       ่                            ิ
           ยามคิดไปน้ อยใจในโชคชะตา อบรมบ่ มความรู้ มา ลูกศิษย์ ลูกหาไม่ มาใฝ่ ดู
ไปได้ ดีมั่งมีร่ ุ งเรืองเฟื่ องฟู ลูกศิษย์ ใดคิดถึงครู ให้ จงเฟื่ องฟูร่ ุ งเรือง.




                                           หน้ า4
8. จากนั้นเป็ นรายการเปิ ดใจ ตัวแทนนักเรียนแต่ ละฐาน และตัวแทนครู ออกมาแสดงความรู้ สึกสลับกัน
 9. พิธีกราบขอขมา ตัวแทนนักเรียน 3-4 คน ออกมาหลังเวที ตรงทีพธีกรกาลังทาพิธีปิด แล้ วกล่ าว
                                                               ่ ิ
    ความรู้ สึกพร้ อมร้ องเพลงครู กระดาษทรายดังนี.้ -
“กราบเรี ยนพ่ อครู-แม่ ครูทเ่ี คารพ วันนี้ศิษย์ ร้ ูสึกดีใจเป็ นอย่างมาก ทีได้ มีโอกาสมาเข้ าค่ าย
                                                                           ่
อบรมจริยธรรมในครั้งนี้ ทาให้ ศิษย์ได้ รับสิ่งทีดีมีประโยชน์ สาหรับชีวิต ทังหมดนี้ก็
                                                       ่                             ้
เพราะพ่ อครู -แม่ ครูได้ อุตส่ าห์ เสี ยสละอุทศกาลังกายกาลังใจแก่ ศิษย์ ทุกคน โอกาสนี้ศิษย์
                                              ิ
ขอมอบความดีทงหลายเพือบูชาแด่ คุณครูค่ะ”
                ้ั           ่
จบแล้ วร้ องเพลงครู กระดาษทราย
                        เพลงครู กระดาษทราย 
       ตั้ งแต่ วนทีพวกเรานั้นรู้ จักครู ไม่ มีวนไหนครู ไม่ บ่น แต่ ละคาระคายหู
                   ั ่                             ั
ทุกๆคน ไม่ มีใครอยากสนใจครู
       ผิดอะไรนิดเดียวครู เห็นเป็ นเรื่องยาว บ่ นจนใครก็ทนไม่ อยู่ พวกเราเองก็
เลยรวมหัวตั้งชื่ อครู เรียกคุณครู ว่าครู กระดาษทราย
       แต่ ครู คะรู้ ไหมทีครู คอยว่ าเรา ดุเราอยู่ทุกวัน แต่ ครู คะรู้ ไหม กระดาษ
                               ่
ทรายแผ่นนั้น นั่นเอง ขัดเกลาเราจนได้ ดี
       อยากให้ วนนีครู ได้ ร้ ู และได้ เห็น ว่ าครู ทาให้ เป็ นอย่ างนี้ จากวันวานแม้ น
                       ั ้
ว่ าเรานั้นไม่ ค่อยดี แต่ เรามีวนนีเ้ พราะครู อยากจะบอกว่ ารักครู “คุณครู กระดาษทราย”
                                 ั
                    “แด่ คุณครู ผ้ เู มตตาปราณีศิษย์
                     ส่ องชีวตอนาคตศิษย์สดใส
                             ิ
                     ขอร้ อยราคากรองจากห้ องใจ
                     แทนมาลัยอันลาค่ าบูชาครู
                                        ้




                                          หน้ า5
10. ตัวแทนนักเรียน 1 คน ออกมาทีเ่ สื่อหน้ าเวทีกล่ าวความรู้ สึกสานึกในพระคุณของครู -อาจารย์ ทได้
                                                                                              ี่
   จัดให้ มกจกรรมนีขึน กล่ าวขอขมาโทษและขอบพระคุณคุณครู แล้ วอ่ านกลอน
           ีิ      ้ ้
        " เพราะคุณครูเหมือนพ่ อแม่ คนทีสอง ่
        เราจึงต้ องกราบไหว้ ให้ เหนือเศียร
        ใจของครูสุกปลั่งดังแสงเทียน
        ส่ องนักเรียนให้ สว่ างทางวิญญาณ
        สมควรยิงทีพวกเราเฝ้ าก้มกราบ
                  ่ ่
        รั กซึมซาบในกรุณามหาศาล
        เราจะรั กคุณครูค่ ูจักรวาล
        แม้ ลมปราณสิ้นไปไม่ ลืมเลย "

เมือจบแล้ วจึงร้ องเพลง พระคุณทีสาม
   ่                            ่
                         เพลงพระคุณทีสาม 
                                      ่
         ครู บาอาจารย์ ทท่านประทานความรู้ มาให้ อบรมจิตใจให้ ร้ ู ผดชอบชั่ วดี
                               ี่                                        ิ
ก่ อนจะนอนสวดมนต์ อ้อนวอนทุกที ขอกุศลบุญบารมี ส่ งเสริมครู นีให้ ร่มเย็น
                                                                       ้
         ครู มีบุญคุณจึงขอเทิดทูนเอาไว้ เหนือเกล้ า ท่ านสั่ งสอนเรา อบรมให้ เรา
ไม่ เว้ น ท่ านอุทศไม่ คิดถึงความอยากเย็น สอนจนรู้ จัดเจน เฝ้ าเน้ นเฝ้ าแนะ
                      ิ
มิได้ อาพราง
         พระคุณทีสามงดงามแจ่ มใส แต่ ว่าใครหนอใคร เปรียบเปรยครู ไว้
                         ่
ว่าเป็ นเรือจ้ าง พลาดจากความจริงยิงคิดยิงเห็นว่าผิดทาง มีใครไหนบ้ าง แนะนา
                                           ่ ่
แนวทางอย่ างครู
         บุญคุณเคยทามาแต่ ปางใดเรายกให้ ท่าน ตั้งใจกราบกรานระลึกคุณท่ าน
กตัญญู โรคและภัยอย่ าหมายแผ้ วพาลคุณครู ขอกุศลผลบุญคาชู ให้ ครู เป็ นสุ ข
                                                                  ้
ชั่ วนิรันดร ให้ ครู เป็ นสุ ขชั่ วนิรันดร
11. จากนั้นพระอาจารย์ กล่ าวนาขอขมา โดยให้ นักเรียนนาดอกไม้ ออกมากราบขอขมาคณะครู และ
   พระอาจารย์ เข้ าแถวออกมาทีละฐาน จนครบทุกฐาน
11. พระอาจารย์ ผู้เป็ นประธานกล่ าว มอบลูกศิษย์ คนแก่ ผู้อานวยการ/อาจารย์ ใหญ่
                                                 ื
12. ผู้อานวยการ/อาจารย์ ใหญ่ รับมอบลูกศิษย์ พร้ อมกล่ าวขอบคุณพระธรรมคณะพระวิทยากรและ
   กล่ าวปิ ดพิธีกรรม ขอเปิ ดการกระทาคุณธรรมจริยธรรมตั้งแต่ บัดนีเ้ ป็ นต้ นไปจนตลอดชีวต
                                                                                       ิ
13. ผู้อานวยการ/อาจารย์ ใหญ่ จุดเทียนธูปบูชาพระรัตนตรัย สวดมนต์ บูชาพระรัตนตรัย และร้ อง
   เพลงสรรเสริญพระบารมี เป็ นอันเสร็จพิธี




                                          หน้ า6

พิธีปิดค่ายจริยธรรม

  • 1.
     พิธีปิดค่ ายการอบรมจริยธรรม 1. ก่ อนเริ่มรายการเปิ ดใจ ประกาศผลคะแนนของแต่ ละฐาน 2. พิธีมอบวุฒิบัตรแก่ ผู้เข้ ารับการอบรม (ในกรณีทมการมอบวุฒิบัตร) ให้ หัวหน้ าฐานเป็ นตัวแทนรับ ี่ ี 3. ตัวแทนครู 4 ท่ าน (ครู ผู้หญิง 3 ท่ าน ครู ผู้ชาย 1 ท่ าน ออกมานั่งทีเ่ สื่อด้ านหน้ า) (ช่ วงนีจะไม่ การ ้ ใช้ ไมค์ เรียนเชิญครู ทเี่ ป็ นตัวแทน เมือประกาศคะแนนและมอบวุฒิบัตรเสร็จให้ ออกมาได้ เลย) ่ 4. ตัวแทนครู ท่านแรก กล่ าวโน้ มน้ าวจิตใจนักเรียนให้ นึกถึงความเสียสละของคณะพระวิทยากร และ ขอคามันสัญญาในการทาความดี จากนักเรียนพร้ อมร้ องเพลงคามันสัญญาพร้ อมกัน ดังตัวอย่ าง ่ ่ ทีทาไว้ เป็ นแนวทาง คือ.- ่ "......ลูกหญิง ลูกชายทีน่ารั กทุกคน ตลอดระยะเวลา 4 คืน 5 วัน ทีเ่ ราได้ อยู่ร่วมสุ ขร่ วม ่ ทุกข์ กนมา โดยมีพระอาจารย์ ทุกรูป ซึ่งท่ านได้ เสี ยสละเวลามาให้ การอบรมพวกเรา แม้ ั จะเหน็ดเหนื่อยลาบากเพียงใดก็ตาม วันนี้เป็ นวันทีท่านได้ ทาภารกิจหน้ าทีเ่ สร็จสิ้นลงแล้ ว ่ และท่านก็จะจากพวกเราไปในอีกไม่ กชั่วโมงข้ างหน้ านี้ พวกเรามีอะไรจะฝากให้ พระ- ี่ อาจารย์ บ้าง พระอาจารย์ ทุกรูปคงไม่ ต้องการหรื อปรารถนาวัตถุสิ่งของอะไรจากพวกเรา ใจจริงทีพระอาจารย์ท่านปรารถนา ก็คืออยากเห็นลูกศิษย์ ของพระอาจารย์ เป็ นคนดีสัญญา ่ ได้ ไหมว่ า ลูกจะเป็ นเด็กดี สั ญญาได้ ไหมลูก(เว้ นระยะสักนิด ถ้ าลูกสั ญญาได้ ว่าจะเป็ นเด็กดี ขอให้ ลกตั้งใจทาหน้ าทีให้ ดีทสุด เพราะขณะนี้กาลังมีคนรอคอยความหวังจากพวกเราอยู่" ู ่ ี่ "ศิษย์เอ๋ ย......พ่อแม่ หวังพึงพาเจ้ า ่ ครูเล่ าหวังเจ้ าสร้ างชื่ อ ชาติหวังกาลังฝี มือ เจ้ าคือความหวังทังมวล " ้ และก่ อนทีพระอาจารย์ จะจากพวกเราไป ขอให้ พวกเราทุกคนร่ วมร้ องเพลงคามั่นสั ญญา ่ เป็ นสัญญาใจ มอบแด่ พระอาจารย์พร้ อมกัน  เพลงคามันสั ญญา (สั ญญาใจ)  ่ ก่อนจากกันขอสั ญญา ฝากประทับตรึงตรา จนกว่าจะพบกันใหม่ โบกมืออาลา สั ญญาด้ วยหัวใจ เพราะความรักติดตรึงหวงใย ด้ วยใจผูกพันมั่นคง ด้ วยความดีน้ ันฝังตรึง จากไปแล้วคานึง ตรึ งประทับดวงใจ อย่าได้ ลืมเลือน สั ญญากันไว้อย่างไร ขอให้ เรามั่นคงจิตใจ ก้าวไปสรรสร้ างความดี โอ้เพือนเอย เราร่ วมอบรมธรรมมา แต่ เวลาต้ องพาให้ เราจากกัน ่ ไม่ นานหรอกหนา เราคงได้ มาพบกัน ไม่ มีสิ่งใดขว้างกั้น เพราะเรามั่นในสั ญญา หากแผ่ นดินไม่ ฝังกาย จะสุ ขจะทุกข์ เพียงใด น้ อมใจยิมสู้ ฟันฝ่ า ้ ร้ อยรัดดวงใจ มั่นในคาสั ญญา สร้ างสรรค์ เพือมวลประชา นี่คือสั ญญาของเรา. ่ หน้ า1
  • 2.
    5. ตัวแทนครู ผู้หญิงคนที่2 กล่ าวโน้ มน้ าวให้ ระลึกถึงพระคุณของพ่ อแม่ "....ลูกหญิงลูกชายทีรักของครูทุกคน ในการเข้ าค่ ายครั้ งนี้ พวกเราได้ กน ได้ เล่ นและร่ วม ่ ิ กิจกรรมกันอย่ างสนุกสนาน แต่ ในขณะเดียวกันยังมีบุคคลอีก 2 คน ทีเ่ อาหลังสู้ ฟ้า หน้ า สู้ ดิน กาลังรอคอยความดีจากลูกทุกคน นั่นคือคุณพ่ อ คุณแม่ ของพวกเราเอง จงจาไว้ เถิดลูก ในโลกนี้ไม่ มใครรั กเราจริ งเท่ าคุณพ่ อคุณแม่ ี รักใดเล่ ารักแน่ เท่าแม่ รัก ผูกสมัครรั กมั่นไม่ หวั่นไหว ห่ วงใดเล่ าเท่าห่ วงดั่งดวงใจ ทีแม่ ให้ กบลูกอยู่ทุกครา ่ ั ยามลูกขื่นแม่ ขมตรมหลายเท่า ยามลูกเศร้ าแม่ โศกวิโยคกว่ า ยามลูกหายแม่ ห่วงดั่งดวงตา ยามลูกมาแม่ หมดลดห่ วงใย เมืออ่ านกลอนจบตัวแทนครู ให้ ลูกศิษย์ ทุกคนนั่งหลับตา จากนั้นก็ร้องเพลงแม่ ของ แฮมเมอร์ ่  เพลงแม่ (วงแฮมเมอร์ )  ตื่นขึนมาแต่ เช้ า แม่ หุงข้ าวต้ มปลา จวนจะได้ เวลา ไปท้องนาอีกครา ้ ทุกวันคืนแม่ อยู่ด้วยความหวัง ดังแสงทองส่ องฟา ลูกแม่ น้ ันไปศึกษา ในสั งคมชาวกรุ ง ้ ตาแม่ มองลูกรัก วันทีเ่ จ้ าจากไป แม่ เคยทุกข์ ทนเพียงใด แลลูกไกลอกตรม เมื่อลูกจบจากการศึกษา แม่ คอยตั้งตาชื่ นชม ลูกอย่ าหลงระเริงสั งคม จงหวนคืน บ้ านนา นาก็คือความหวัง ดังชี วตจิตใจ จนเดือนดับลับล่ วงไป ไกลหนทางลูกจร ิ ม่ านเมฆบดบังนัยตา สาริกาไม่ คืนกลับคอน ทุกวันคืนแทบมิได้ หลับนอน คอยเจ้ า ย้อนบ้ านนา ตื่นขึนมาแต่ เช้ า แม่ หุงข้ าวต้ มปลา ดูแสงทองส่ องมา ไปท้ องนาอีกที ้ ทุกวันคืนแม่ กยงเฝ้ าหวัง หวังถึงวันสุ ดท้ าย รอจนแม่ ถงวันชี พวาย คงได้ พบลูกยา. ็ั ึ หน้ า2
  • 3.
    6. ตัวแทนครู คนที่3 กล่ าวโน้ มน้ าวระลึกถึงพระคุณครู "........ลูกๆ ทีรักทังหลาย นอกจากคุณพ่ อคุณแม่ แล้ วทีเ่ อาใจใส่ ให้ ความรั ก ความห่ วงใยลูก ่ ้ ตลอดมา ยังมีบุคคลอีกคนหนึ่งทีพร้ อมจะให้ ความรั ก ความปรารถนาดีต่อพวกเรานั่นคือ ่ คุณครู ซึ่งคุณครูทุกคนได้ เสี ยสละเวลามาอยู่ร่วมเข้ าค่ ายอบรม ร่ วมกิน ร่ วมนอน ร่ วม ปฏิบัติธรรมกับลูก ๆ ก็เพือหวังให้ ลูก ๆ เป็ นคนดีนั่นเอง แม้ จะเหน็ดเหนื่อยเพียงใดก็ตาม ่ สั กวันหนึ่งคงจะรู้ว่าครูรัก สักวันหนึ่งคงประจักษ์เป็ นสักขี สั กวันหนึ่งคงจะรู้ว่าครูดี สักวันหนึ่งคงได้ ดีเพราะเชื่ อครู เมือกล่ าวจบ ตัวแทนครู กร้องเพลง ครู คอผู้ให้ ่ ็ ื  เพลงครู คอผู้ให้ (ทานองเดือนเพ็ญ)  ื เปลวเทียนต้ านลมโหมกระหน่า ก็ยงเปล่ งแสงแวววาม ยอดเปลวลู่ตาม ั เมื่อลมพัดมา เหมือนดวงใจแกร่ งกล้า ของครู มั่นคงหนักหนา ถ่ ายทอดวิชาเพือ ่ ศิษย์ท้งปวง ั ครู คือผู้นาทางให้ ศิษย์ รักมุ่งสู่ หลักชั ย ด้ วยดวงฤทัยไม่ วายแสนหวง แม้ เวลาลับล่ วง แม้ งานจะสุ มหนักทรวง คุณครู ท้งปวงทุ่มเทด้ วยใจ ั ครู มีหัวใจตั้งมั่น มีรักให้ ศิษย์ ทวกัน ไม่ เคยคิดปันแบ่ งไปให้ ใคร ั่ รักทีครู มอบให้ คือรักศิษย์ ในดวงใจ เป็ นโซ่ สายใยเชื่ อมโยงเรื่อยมา ่ ดวงใจไม่ เคยผันเปลียน สอนศิษย์ด้วยความพากเพียร มาดแม้ นว่า ่ เทียนจะด้ อยน้ อยค่ า ก็ภูมใจได้ ว่า ศิษย์ รักทีฟูมฟักมา มีธรรมจริยากันทัวหน้ าเอย. ิ ่ ่ หน้ า3
  • 4.
    7. ตัวแทนครู ผู้ชายคนที่4 ออกมากล่ าวโน้ มน้ าว เกียวกับผลการทาหน้ าทีของครู ่ ่ "........ลูก ๆ ทีรักทังหลาย ตลอดระยะเวลา.........ปี ของการเป็ นครู ครูได้ พยายามอบรม ่ ้ สั่ งสอนศิษย์ ทาหน้ าทีของครูมาตลอด ด้ วยความปรารถนาดี อยากเห็นศิษย์เป็ นคนดี ่ แต่ บางครั้ งสิ่ งทีครูได้ รับคือ เสี ยงด่ าเป็ นเสี ยงสะท้ อนกลับมา มีบางคนด่ าครู หาว่ าครูนั้น ่ เป็ นเพียงเรื อจ้ าง หรื อเป็ นเพียงลูกจ้ างสอนหนังสื อ แต่ ครูกไม่ ได้ ร้ ูสึกเสียใจ ครูกลับภูมิใจ ็ เสี ยอีกทีครูได้ ทาหน้ าทีครูอย่ างสมบูรณ์ แล้ ว แม้ ศิษย์ จะด่ าว่ าครูอย่ างไรครูกทนได้ แต่ สิ่ง ่ ่ ็ ทีครูทนไม่ ได้ เมื่อเห็นศิษย์ ของครูทาในสิ่ งทีไม่ ถกต้ อง ่ ่ ู ครูถูกด่ าหาว่ าเป็ นเช่ นเรื อจ้ าง แล่ นระหว่ างสองฟากไม่ ไปไหน นักเรียนสิ ศึกษาก้าวหน้ าไป ได้ เป็ นใหญ่เป็ นโตมโหฬาร นี่แหละงานของครูร้ ูไว้ เถิด ประโยชน์ เกิดแก่ประเทศยิงไพศาล ่ ศิษย์ ได้ ดี ครูมีใจชื่ นสราญ กล้ วยไม้ บาน ออกดอกสม เจตนา มุ่งอบรมบ่ มนิสัยให้ ศิษย์ ดี ความเหนื่อยยากหากมีกไม่ ว่า ็ เจริญรอยตามบาทพระศาสดา จะเรียกว่ าเรือจ้ างได้ อย่างไร เมืออ่ านจบ ร้ องเพลง ชีวตครู ของสมยศ ทัศนพันธ์ ่ ิ  เพลงชีวตครู  ิ ชี วตครู คิดดูให้ ดีนี่หนา แต่ ก่อนแต่ ไรไหนมา โอ้ วาสนาไม่ เคยเฟื่ องฟู ิ มีบางครั้งกลับยังต้ องโดนลบหลู่ ลูกศิษย์ ทคิดล้ างครู มีอยู่อกโข ี่ ั ชี วตครู คิดดูต้องสู้ อดทน อบรมบ่ มความรู้ จนลูกศิษย์ ได้ ผลต่ อไปใหญ่ โต ิ เป็ นเจ้ าขุนมูลนายมากมายแสนโก้ ครู เล่ าอับเฉาดั่งโค อยู่นาสาโทต่ อไป เหมือนเป็ นเรือจ้ างลอยคว้างรับส่ ง มีคนโดยสารมาลง แจวส่ งถึงฝั่งดังใจ ส่ งแล้ วก็แจวไปรับมาใหม่ หมุนเวียนไม่ เปลียนแปรไป อาภัพกระไรโอ้ ชีวตครู ่ ิ ยามคิดไปน้ อยใจในโชคชะตา อบรมบ่ มความรู้ มา ลูกศิษย์ ลูกหาไม่ มาใฝ่ ดู ไปได้ ดีมั่งมีร่ ุ งเรืองเฟื่ องฟู ลูกศิษย์ ใดคิดถึงครู ให้ จงเฟื่ องฟูร่ ุ งเรือง. หน้ า4
  • 5.
    8. จากนั้นเป็ นรายการเปิดใจ ตัวแทนนักเรียนแต่ ละฐาน และตัวแทนครู ออกมาแสดงความรู้ สึกสลับกัน 9. พิธีกราบขอขมา ตัวแทนนักเรียน 3-4 คน ออกมาหลังเวที ตรงทีพธีกรกาลังทาพิธีปิด แล้ วกล่ าว ่ ิ ความรู้ สึกพร้ อมร้ องเพลงครู กระดาษทรายดังนี.้ - “กราบเรี ยนพ่ อครู-แม่ ครูทเ่ี คารพ วันนี้ศิษย์ ร้ ูสึกดีใจเป็ นอย่างมาก ทีได้ มีโอกาสมาเข้ าค่ าย ่ อบรมจริยธรรมในครั้งนี้ ทาให้ ศิษย์ได้ รับสิ่งทีดีมีประโยชน์ สาหรับชีวิต ทังหมดนี้ก็ ่ ้ เพราะพ่ อครู -แม่ ครูได้ อุตส่ าห์ เสี ยสละอุทศกาลังกายกาลังใจแก่ ศิษย์ ทุกคน โอกาสนี้ศิษย์ ิ ขอมอบความดีทงหลายเพือบูชาแด่ คุณครูค่ะ” ้ั ่ จบแล้ วร้ องเพลงครู กระดาษทราย  เพลงครู กระดาษทราย  ตั้ งแต่ วนทีพวกเรานั้นรู้ จักครู ไม่ มีวนไหนครู ไม่ บ่น แต่ ละคาระคายหู ั ่ ั ทุกๆคน ไม่ มีใครอยากสนใจครู ผิดอะไรนิดเดียวครู เห็นเป็ นเรื่องยาว บ่ นจนใครก็ทนไม่ อยู่ พวกเราเองก็ เลยรวมหัวตั้งชื่ อครู เรียกคุณครู ว่าครู กระดาษทราย แต่ ครู คะรู้ ไหมทีครู คอยว่ าเรา ดุเราอยู่ทุกวัน แต่ ครู คะรู้ ไหม กระดาษ ่ ทรายแผ่นนั้น นั่นเอง ขัดเกลาเราจนได้ ดี อยากให้ วนนีครู ได้ ร้ ู และได้ เห็น ว่ าครู ทาให้ เป็ นอย่ างนี้ จากวันวานแม้ น ั ้ ว่ าเรานั้นไม่ ค่อยดี แต่ เรามีวนนีเ้ พราะครู อยากจะบอกว่ ารักครู “คุณครู กระดาษทราย” ั “แด่ คุณครู ผ้ เู มตตาปราณีศิษย์ ส่ องชีวตอนาคตศิษย์สดใส ิ ขอร้ อยราคากรองจากห้ องใจ แทนมาลัยอันลาค่ าบูชาครู ้ หน้ า5
  • 6.
    10. ตัวแทนนักเรียน 1คน ออกมาทีเ่ สื่อหน้ าเวทีกล่ าวความรู้ สึกสานึกในพระคุณของครู -อาจารย์ ทได้ ี่ จัดให้ มกจกรรมนีขึน กล่ าวขอขมาโทษและขอบพระคุณคุณครู แล้ วอ่ านกลอน ีิ ้ ้ " เพราะคุณครูเหมือนพ่ อแม่ คนทีสอง ่ เราจึงต้ องกราบไหว้ ให้ เหนือเศียร ใจของครูสุกปลั่งดังแสงเทียน ส่ องนักเรียนให้ สว่ างทางวิญญาณ สมควรยิงทีพวกเราเฝ้ าก้มกราบ ่ ่ รั กซึมซาบในกรุณามหาศาล เราจะรั กคุณครูค่ ูจักรวาล แม้ ลมปราณสิ้นไปไม่ ลืมเลย " เมือจบแล้ วจึงร้ องเพลง พระคุณทีสาม ่ ่  เพลงพระคุณทีสาม  ่ ครู บาอาจารย์ ทท่านประทานความรู้ มาให้ อบรมจิตใจให้ ร้ ู ผดชอบชั่ วดี ี่ ิ ก่ อนจะนอนสวดมนต์ อ้อนวอนทุกที ขอกุศลบุญบารมี ส่ งเสริมครู นีให้ ร่มเย็น ้ ครู มีบุญคุณจึงขอเทิดทูนเอาไว้ เหนือเกล้ า ท่ านสั่ งสอนเรา อบรมให้ เรา ไม่ เว้ น ท่ านอุทศไม่ คิดถึงความอยากเย็น สอนจนรู้ จัดเจน เฝ้ าเน้ นเฝ้ าแนะ ิ มิได้ อาพราง พระคุณทีสามงดงามแจ่ มใส แต่ ว่าใครหนอใคร เปรียบเปรยครู ไว้ ่ ว่าเป็ นเรือจ้ าง พลาดจากความจริงยิงคิดยิงเห็นว่าผิดทาง มีใครไหนบ้ าง แนะนา ่ ่ แนวทางอย่ างครู บุญคุณเคยทามาแต่ ปางใดเรายกให้ ท่าน ตั้งใจกราบกรานระลึกคุณท่ าน กตัญญู โรคและภัยอย่ าหมายแผ้ วพาลคุณครู ขอกุศลผลบุญคาชู ให้ ครู เป็ นสุ ข ้ ชั่ วนิรันดร ให้ ครู เป็ นสุ ขชั่ วนิรันดร 11. จากนั้นพระอาจารย์ กล่ าวนาขอขมา โดยให้ นักเรียนนาดอกไม้ ออกมากราบขอขมาคณะครู และ พระอาจารย์ เข้ าแถวออกมาทีละฐาน จนครบทุกฐาน 11. พระอาจารย์ ผู้เป็ นประธานกล่ าว มอบลูกศิษย์ คนแก่ ผู้อานวยการ/อาจารย์ ใหญ่ ื 12. ผู้อานวยการ/อาจารย์ ใหญ่ รับมอบลูกศิษย์ พร้ อมกล่ าวขอบคุณพระธรรมคณะพระวิทยากรและ กล่ าวปิ ดพิธีกรรม ขอเปิ ดการกระทาคุณธรรมจริยธรรมตั้งแต่ บัดนีเ้ ป็ นต้ นไปจนตลอดชีวต ิ 13. ผู้อานวยการ/อาจารย์ ใหญ่ จุดเทียนธูปบูชาพระรัตนตรัย สวดมนต์ บูชาพระรัตนตรัย และร้ อง เพลงสรรเสริญพระบารมี เป็ นอันเสร็จพิธี หน้ า6