S.AE101

1. МОНГОЛ УЛСЫН СОЁЛ УРЛАГИЙН ИХ СУРГУУЛЬ
СОЁЛЫН СУРГУУЛЬ
ХИЧЭЭЛИЙН ХӨТӨЛБӨР
ГОО ЗҮЙ
(AESTHETICS)
Хичээлийн код: S.AE101
Хичээлийн хэлбэр: Лекц, семинар
Хичээлийн багц цаг: 3 кредит
Судлах улирал: Намар, хавар
Хичээл заах тэнхим/профессорын баг: Хүмүүнлэгийн ухааны тэнхим
Хичээлийн хөтөлбөр боловсруулсан:
Ахлах багш Магистр (MA) Ц.Алтантуяа
албан тушаал гарын үсэг цол, зэрэг,нэр
Хичээлийн хөтөлбөрийг зөвшөөрсөн:
Тэнхмийн эрхлэгч Магистр (MA) Д.Энхбаяр
албан тушаал гарын үсэг цол, зэрэг, нэр
Улаанбаатар
2015

2. Хичээлийн хөтөлбөр: Гоо зүй
Улирал: Намар, хавар
Хичээлийн задаргаа: 2:1 (Лекц: семинар)
Заах багш: Ц.Алтантуяа
Багшийн код: C.CM07
E-мэйл хаяг: altantuya_23@yahoo.com
Ажлын утас: 70137052
Утас: (976)-99165307
Ажлын өрөө: СУИС-ийн хичээлийн II байр 211 тоот
Ажиллах цаг: Даваа–Баасан, 8:00 – 18:00.
Үндсэн сурах бичиг:
1. Гоо зүйн дижитал сурах бичиг УБ.,2013
2. Радугин А.А. Гоо зүй УБ.,2014
3. Ц.Алтантуяа. Гоо сайхны сэтгэлгээий түүх УБ.,2012
4. Ж.Төмөрбаатар. Гоо зүйн мэдлэгийн үндэс УБ.,1972
5. Ж.Төмөрбаатар. Гоо зүйн үндсэн категориуд УБ.,1995
6. Д.Наранцацрал. Гоо зүй УБ.,2013
7. Б.Дэлгэрмаа. Урлагийн философи УБ.,2013
8. А.Ганбаатар.Урлагийн тухай лавхан ярилцъя буюу гоо зүйг эргэцүүлэх нь.УБ.,2012
9. Б.Гомбосүрэн. Философи /сурах бичиг/ УБ., 2012, III бүлэг, ХХI бүлэг
10. Монголын соёлын түүх УБ.,1979, I, II, III дэвтэр
Орос хэл дээр:
1. В.Д.Лихвар. Эстетика М.,2012
2. Теодор В.Адорно Эстетическая теория М.,2001
3. В.В.Бычков Эстетика М.,2005
Веб сайт:
1. https://www.estetica.il.education
2. https://www.esteticanetwork.com
3. https://www.google.mn/Teoria estetica
Нэмэлт унших материалууд:
1. Урлаг УБ.,2010
2. А.Мөнх-Оргил. Шүүмжлэлт сэтгэлгээний эрэл УБ.,2009
3. Г.Бүлгүүдэй. Өрнө дахины уран сайхны шүүжлэлт сэтгэлгээний тойм УБ.,2007
4. Г.Галбаяр. Уран зохиол шинжлэлийн лекц УБ.,2002
5. М.Хайдэггэр. Байх ба хугацаа УБ.,2011
6. Монголын урлагийн зөвлөл 2006 оны жилийн тайлан
7. Монгол улсын шинжлэх ухаан 23 Тайзны урлаг судлал УБ., 2011
Орос хэл дээр:
1. Ням-Осорын Чүлтэм. Искусство Монголии М.,1986
2. В.А.Кореняко. Искусство народов центральной азии и звериный стиль М.,2002
Хичээлийн өмнөх холбоо: S.PL101
Хичээлийн товч тодорхойлолт:
Гоо зүйн шинжлэх ухаан үүсч хөгжсөн түүх нь философийн шинжлэх ухаан
хөгжсөн түүхтэй онол арга зүйн хувьд нягт холбоотой. Уг хичээлээр гоо зүйн шинжлэх
ухааны судлах зүйл, үндсэн ухагдахуун, сайхны тухай ойлголт, урлаг түүний мөн чанар

3. түүхэн үе шатуудыг хөгжил хувьсалын байдалтайгаар судална. Мөн сонгодог гоо зүйн
онол, сонгодог бус гоо зүйн онол, монголчуудын урлаг гоо сайхны сэтгэлгээний түүхийг
онол практикийн үүднээс судлан дүгнэнэ.
Хичээлийн зорилго:
Гоо зүйн оюутан, суралцагсдад гоо зүйн боловсрол олгох суурь хичээлийн нэг юм.
Гоо зүйг дэлхийн олон оронд янз бүрийн шатны сургуульд урлагийн боловсрол олгоход
онцгойлон үзэж судалдаг. Энэ хичээлийн зорилго нь суралцагсдад сайхны тухай ойлголт,
урлагийн онолын талаар өргөн цар хүрээтэй гүн гүнзгий суурь мэдлэгийг олгоно. Мөн
үндэсний болон дэлхий дахины гоо сайхны сэтгэлгээний хөгжилийн онол түүхийг гүнзгий
судлан шинжилж, танин мэдэж, мэдлэгээ капитал болгох явдал юм.
Үнэлэх хэлбэр
Ирц, идэвхи-20%
Тухайн хичээлээр суралцагч хичээлийг огт таслаагүй тохиолдолд 20 оноо
Бие даалтууд-20%
Явцын сорил I-15%
Явцын сорил II-15%
Улирлын шалгалт-30%
Бие даалтын даалгаварыг үнэлэх арга:
Тухайн оюутан багшийн өгсөн зөвлөмжийн дагуу өөрийгөө хөгжүүлэх зорилгоор
уг сэдвийг бие дааж чөлөөтэй сэтгэж боловсруулна.
7 хоног Сэдэв Тэмдэглэл
5 Бие даалт 1 Урлагийн оюутаны мөрөөдөл 5 оноо
7 Бие даалт 2 Сонгодог гоо зүйн онол 5 оноо
9 Бие даалт 3 Сонгодог бус гоо зүйн онол 5 оноо
11 Бие даалт 4 Монголчуудын урлаг, гоо сайхны сэтгэлгээний онцлог 5 оноо
Хичээлд суусан/оролцсон байдлыг үнэлэх арга:
Уг оюутан хичээлдээ хир зэрэг ухамсартайгаар оролцон идэвхи санаачлагатай
байгаа байдлыг үнэлнэ.
Хичээлээр эзэмших мэдлэг, ур чадвар:
1. Гоо зүйн суурь мэдлэг олгоно
2. Суурь мэдлэгээ мэргэжилтэйгээ холбоно
3. Ертөнцийг гоо сайхнаар үзэх үзэл болон гоо сайхны ухамсарыг төлөвшүүлэх чадвар
эзэмшүүлнэ
Хүснэгт 1. Хичээлээр эзэмших мэдлэг, ур чадвар ба хичээлийн агуулгын хамаарал
Хичээлийн цөм агуулга
Хичээлээр эзэмших
мэдлэг, ур чадварууд
Гоо зүйн шижлэх ухааны үндсэн ойлголт, судлах зүйл, үндсэн
ухагдхуун, сайхан, урлагийн тухай ойлголт
1, 2, 3
Ухамсарын тухай ойлголт,гоо сайханы ухамсар гэж юу вэ? гоо
сайханы ухамсарын тухай тодорхойлолт, гоо сайханы мэдрэмж,
хүртэхүй, таашаал, үнэлэлт, онол, үзэл, эрхэмлэл
1, 2, 3
Сайханы тухай ойлголт, гайхамшигт зүйлийн тухай ойлголт, инээдэмт
зүйлсийн тухай ойлголт,эмгэнэлт зүйлсийн тухай ойлголт, түүний
төрлүүд
1, 2, 3
Гоо сайханы мөн чанар, уран сайханы үйл ажиллагааны мөн чанар,
эдгээрийн харилцан хамаарал, ахуйн гоо сайхан, нийгмийн гоо сайхан,
харилцааны гоо сайханы талаархи ойлголт
1, 2, 3

4. Урлагийн үүсэл ба түүний мөн чанарын талаархи эрдэмтэдийн үзэл
баримтлал, урлагийн талаархи тодорхойлолтууд, урлагийн орчин
үеийн үүргүүд
1, 2, 3
Онтологи буюу ахуйн тухай сургааль, хэв маяг, байгалийн ахуй,
нийгмийн ахуй, хүний ахуй, оюун санааны ахуй эдгээр ойлголтуудыг
урлагтай холбох нь уламаар урлагийн ахуйн тухай ойлголт үүсэх
болно.
1, 2, 3
Гносеолог буюу танин мэдэхүйн тухай сургааль, танин мэдэхүй бол
хязгааргүй юм. Урлагийн танин мэдэхүйг мэдсэнээр уран бүтээлчид
уран бүтээл хийхэд асар их боломжийг авч чадна.
1, 2, 3
Философи ба урлаг, ёс зүй ба урлаг, нийгэм ба урлаг, бизнес ба урлаг
зэрэг нийгмийн амьдралын олон салбаруудтай урлаг холбоотой болно.
1, 2, 3
Философийн шинжлэх ухаанд агуулага хэлбэрийн категорийг өргөн
хэргэлдэг. Үүнтэй адил урлагийн агуулага хэлбэрийн асуудал чухлаар
тавигддаг. Урлагийн агуулага нь сэдэв, урлагийн хэлбэр бүтэц юм.
1, 2, 3
Дүрийн тухай ойлголт. Дүр бол урлагийн амин сүнс юм.Дүрийг
бүрдүүлдэг 4 тал байдаг. Объектив тал субектив тал, субъектив тал,
материаллаг тал, оюун санааны тал болно.
1, 2, 3
Урлагийн төрлийн тухай ойлголт. Урлагийн төрөл бүр дотроо хэд
хэдэн зүйлсээс бүрддэг. Урлагийг ангилсан эрдэмтдийн ангилал,
орчин үеийн урлагийн төрөл зүйлийн ангилал
1, 2, 3
Модерн урлаг, абстракц урлаг, авангард урлаг, сюрреализм, поп урлаг 1, 2, 3
Бие хүний тухай ойлголт, хувь хүн бие хүн.Бие хүн нийгэмших нь, бие
хүний соёлын тухай ойлголт, гоо сайханы соёл
1, 2, 3
Монголчуудын урлаг гоо сайханы сэтгэлгээний асуудалыг авч үзэхийн
тулд бид монголын түүхийг маш сайн мэдсэн байх
шаардлагатай.Хувьсгалаас өмнөх, хувьсгалаас хойшхи монголын
урлаг гоо сайханы сэтгэлгээний түүх гэж 2 хуваана.
1, 2, 3
А.Монголчуудын эрхэлж буй аж ахуйтайгаа холбогдсон урлаг гоо
сайханы сэтгэлгээ
Б.Монголчуудын байгальтай харьцах харилцаан дахь урлаг гоо
сайханы сэтгэлгээ
В.Монголчууд хүн хүнтэйгээ харилцах харилцаан дахь урлаг гоо
сайханы сэтгэлгээ
1, 2, 3
1.Данзанравжаагийн урлаг гоо сайханы үзэл
2.Занабазарын урлаг гоо сайханы үзэл
3.Лувсанчүлтэмийн урлаг гоо сайханы үзэл
4.Агваанхайдавын урлаг гоо сайханы үзэл
5.Инжинашийн урлаг гоо сайханы үзэл
1, 2, 3
Хүснэгт 2. Хичээлийн төлөвлөгөө (Сэдэв өөрчлөгдөж болно)
Долоо
хоног
Модуль
/Үндсэн сурах бичгийн
харгалзах бүлэг/
Сэдэв
Лекц
цаг
Сем
цаг
1
Бүлэг1 Гоо зүй шинжлэх ухаан
болох нь
Гоо зүйн шинжлэх ухааны үндсэн
асуудал, судлах зүйл, үүрэг
2 2
2
Бүлэг.3 Гоо сайхны ухамсар ба
түүний бүтэц
Гоо сайханы ухамсар, түүний
бүтэц, элементүүд
2 2
3 Бүлэг 2 Гоо сайхны категориуд Гоо зүйн үндсэн категориуд 2 2
4
Бүлэг. 4,6. Гоо сайхны харилцаа
ба түүний үйл ажиллагааны
үндсэн салбар, Урлагийн судлах
зүйл ба уран сайхны үйл
ажиллагаа
Гоо сайхан, уран сайхны үйл
ажиллагаа
2 2

5. 5
Бүлэг. 5,6 Урлагийн гоо сайхан ба
өвөрмөгц шинж, Урлагийн судлах
зүйл
Урлагийн үүсэл мөн чанар үүрэг 2 2
6
Бүлэг.9 Ахуйн тухай сургаал, Гоо
зүйн дижитал сурах бичиг,
Урлагийн гоо сайхан
Урлагийн онтологи 2 2
7
Бүлэг. 15,21 Танин мэдэхүйн
онол, Урлагийн философи
Урлагийн гносеологи 2 2
8
Бүлэг. 18, 19, 20, 21, 22, 31
Соёлын, шашны, урлагийн,
шинжлэх ухааны, боловсролын
философи
Урлаг шинжлэх ухааны бусад
салбартай холбогдох нь
2 2
9
Бүлэг. 2.6 Урлагийн судлах зүйл
ба уран сайхны үйл ажиллагаа
Урлагийн агуулга хэлбэр 2 2
10 Бүлэг. 2, 4 Уран сайхны дүр
Уран сайхны дүрийн тухай
ойлголт
2 2
11
Бүлэг. 2.7, 3 Урлагийн төрөл зүйл
ангилал, Орчин үеийн гоо зүйн
онол
Урлагийн төрөл, зүйл, ангилал 2 2
12
Бүлэг. Дэд хэсэг 8, Хоёрдугаар
бүлэг ХХ зууны шүүмжлэлт
реализм, ХХ зууны үеийн урлаг
дахь уран сайхны чиглэлүүд
Тараах материал
Орчин үеийн гоо зүйн онол 2 2
13 Бүлэг. 4 Бие хүний соёл Бие хүний гоо сайхны соёл 2 2
14
Бүлэг. 3 Монголчуудын философи
сэтгэлгээний түүх, Тараах
материал
Монголчуудын урлаг, гоо сайхны
сэтгэлгээний түүх
2 2
15
Бүлэг. 1, 3 Монголчуудын
философи сэтгэлгээний түүх,
Тараах материал
Ердийн мэдлэгийн түвшин дэхь
Монголчуудын урлаг гоо сайхны
сэтгэлгээ
2 2
16
Бүлэг. 1, 3 Монголчуудын
философи сэтгэлгээний түүх,
Тараах материал
Онолын мэдлэгийн түвшин дэхь
Монголчуудын урлаг, гоо сайхны
сэтгэлгээ
2 2
Нийт 32 32
Хичээлийн хөтөлбөр бэлтгэсэн: Ц.Алтантуяа (MA)
Шинэчилсэн огноо: 2015 оны 09 сарын 18 өдөр