Downloaded 25 times
Uploaded byอลิศลา กันทาเดช
การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน
.ใช้ในการให้ความรู้เกี่ยวกับการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน
การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน
- 1. การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School - BasedManagement : SBM)
- 2. คณะผู้จัดทำ นายสมนึก ทิตารหัสนักศึกษา 578914243 นายยุทธนา กันทาเดช รหัสนักศึกษา 578914207 นายบัญญัติ ยานะ รหัสนักศึกษา 578914226 นางอลิศลา ริยะสาร รหัสนักศึกษา 578914204 นางสาวน้าผึ้ง ธรรมลังกา รหัสนักศึกษา 578914205 นางสาวดวงพร มิตรยอง รหัสนักศึกษา 578914216 นางสาวสุภาพร มาเมือง รหัสนักศึกษา 578914244
- 3. การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School - BasedManagement : SBM) ควำมหมำย กำรบริหำรโดยใช้โรงเรียนเป็นฐำนใช้ อักษรย่อ SBM มำจำกคำเต็ม และมีควำมหมำยดังนี้ S = School แปลว่ำ โรงเรียน B = Based แปลว่ำ เกี่ยวกับฐำนหรือพื้นฐำน M = Management แปลว่ำ กำรบริหำรและกำรจัดกำร
- 4. ดังนั้น School-Based Management จึงแปลควำมหมำยว่ำกำรบริหำรโดยใช้ โรงเรียนเป็ นฐำน หรือกำรใช้โรงเรียนเป็ นฐำนใน กำรบริหำรและกำรจัดกำร หรือกำรบริหำรจัด กำรศึกษำโดยใช้โรงเรียนเป็ นฐำน ซึ่งเกิดจำกแนว ควำมคิด เรื่องปฏิรูปกำรศึกษำ และกำรกระจำย อำนำจทำงกำรศึกษำ
- 5. สำนักงำนคณะกรรมกำรกำรศึกษำแห่งชำติ (2544: 2) ได้ให้ควำมหมำยไว้ว่ำ หมำยถึง กำรบริหำร และกำรจัด กำรศึกษำที่หน่วยปฏิบัติ โดยมีโรงเรียนเป็ นฐำน หรือ เป็ น องค์กรหลักในกำรจัดกำรศึกษำ ซึ่งจะต้องมีกำรกระจำยอำนำจ กำรบริหำร และกำรจัดกำรศึกษำจำกส่วนกลำงไปยัง โรงเรียน ให้โรงเรียนมีอำนำจ หน้ำที่ควำมรับผิดชอบ มีควำมอิสระคล่องตัวในกำรบริหำรจัดกำร ภำยใต้คณะกรรมกำรโรงเรียน ผู้แทนนักเรียน และผู้บริหำร โรงเรียน เพื่อให้กำรจัดกำรศึกษำเป็นไปโดยมีส่วนร่วม และ ตรงตำมควำมต้องกำรของผู้เรียน ผู้ปกครอง และชุมชน มำกที่สุด
- 6. สรุปการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School - BasedManagement : SBM) แนวคิดทำงกำรบริหำรและกำรจัดกำรศึกษำที่มุ่งให้ สถำนศึกษำเป็ นองค์กรหลักในกำรจัดกำรศึกษำอย่ำงมี คุณภำพ ภำยใต้กรอบของกฎหมำยที่กำหนด โดยมีกำร กระจำยอำนำจกำรกำรจัดกำรศึกษำจำกส่วนกลำงไปยัง สถำนศึกษำโดยตรง ให้สถำนศึกษำมีอำนำจหน้ำที่ ควำมรับผิดชอบและควำมคล่องตัวในกำรบริหำร จัดกำรมำกที่สุด
- 7. ประวัติควำมเป็นมำของกำรบริหำร โดยใช้โรงเรียนเป็นฐำน เริ่มใช้ในประเทศสหรัฐอเมริกำเป็นครั้ง แรก ในช่วงทศวรรษ1980 ได้รับอิทธิพลมำจำกกระแสกำร เปลี่ยนแปลงของโลกธุรกิจ อุตสำหกรรม ที่ประสบควำมสำเร็จจำกหลักกำร วิธีกำร และกลยุทธ์ในกำรทำให้องค์กำร มีประสิทธิภำพ
- 8. ในปลำยทศวรรษ 1980ได้มีกำรบริหำรโดยใช้โรงเรียน เป็นฐำน (School – Based Management) ในรูปแบบต่ำง ๆ จนกลำยเป็ นประเด็นร่วมและยุทธศำสตร์กำรปฏิรูป กำรศึกษำในส่วนต่ำง ๆ ของโลก เช่น ประเทศสหรัฐอเมริกำ สหรำชอำณำจักร อสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ สำธำรณรัฐเกำหลี อิสรำเอล และฮ่องกง
- 9. สำหรับกำรบริหำรโดยใช้โรงเรียนเป็นฐำน (School – BasedManagement : SBM) ในประเทศไทยนั้นเริ่มปรำกฏชัดเจนขึ้นหลังจำก ที่รัฐบำลประกำศใช้พระรำชบัญญัติกำรศึกษำแห่งชำติ พ.ศ.2542
- 10.
- 11. เดวิด (David ,1989 อ้ำงถึงใน Cheng , 1996 : 4) กล่ำวว่ำ กำรบริหำรโดยกำรใช้โรงเรียนเป็นฐำนต้อง ประกอบไปด้วยแนวคิดหลักสำคัญ 2 ประกำร คือ 1. โรงเรียนเป็นหน่วยสำคัญสำหรับตัดสินใจ 2. กำรมีส่วนร่วมและกำรมีควำมรู้สึกเป็นเจ้ำของ เป็นปัจจัยสำคัญสำหรับกำรปฏิรูปกำรบริหำรกำรจัด กำรศึกษำ (สมำชิกในโรงเรียนและชุมชนให้ควำม ร่วมมือกันในกำรตัดสินใจกำรบริหำรและกำรปฏิบัติงำน)
- 12. อุทัย บุญประเสริฐ(2543 : 154 – 156 ) ได้กล่ำวถึงหลักกำรสำคัญของกำรบริหำรโดยใช้โรงเรียน เป็นฐำนไว้ 5 ประกำร คือ 1. หลักกำรกระจำยอำนำจ 2. หลักกำรมีส่วนร่วม 3. หลักกำรคืนอำนำจกำรจัดกำรศึกษำให้ประชำชน 4. หลักกำรบริหำรตนเอง 5. หลักกำรตรวจสอบและถ่วงดุล
- 13. สำนักงำนคณะกรรมกำรกำรศึกษำแห่งชำติ (2544:3- 4) กำรบริหำรโดยใช้โรงเรียนเป็นฐำนแต่ละแห่งอำจไม่เหมือนกัน ขึ้นอยู่กับลักษณะเฉพำะและควำมจำเป็นของแต่ละโรงเรียนจะ ตั้งอยู่บนหลักกำรพื้นฐำนเดียวกัน คือ 1. หลักกำรกระจำยอำนำจ 2. หลักกำรบริหำรแบบมีส่วนร่วม 3. หลักกำรบริหำรตนเอง 4. หลักกำรพัฒนำทั้งระบบ 5. หลักควำมรับผิดชอบที่ตรวจสอบได้ 6. หลักกำรมีภำวะผู้นำแบบเกื้ อหนุน
- 14. สำนักงำนเลขำสภำกำรศึกษำ (2548 : 33 ) ได้กล่ำวถึง กำรบริหำรโดยใช้โรงเรียนเป็นฐำนมีหลักสำคัญ 3 ประกำร คือ 1. หลักกำรกระจำยอำนำจ (Decentralization) 2. หลักกำรมีส่วนร่วม (Participation) 3. หลักกำรบริหำรจัดกำรศึกษำที่ดี (Good Governance in Education)
- 15.
- 16. 1. หลักการกระจายอานาจ (Decentralization) ซึ่งเป็นกำรกระจำยอำนำจกำรจัดกำรศึกษำจำกกระทรวงและ ส่วนกลำงไปยังสถำนศึกษำให้มำกที่สุด โดยมีควำมเชื่อว่ำ โรงเรียนเป็นหน่วยสำคัญในกำรเปลี่ยนแปลงและพัฒนำ กำรศึกษำเด็ก
- 17. 2. หลักการมีส่วนร่วม (Participation orCollaboration or Involvement) เปิ ดโอกำสให้ผู้เกี่ยวข้องและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียได้มีส่วนร่วมใน กำรบริหำร ตัดสินใจ และร่วมจัดกำรศึกษำ ทั้งครู ผู้ปกครอง ตัวแทนศิษย์เก่ำ และตัวแทนนักเรียน กำรที่บุคคลมีส่วนร่วมใน กำรจัดกำรศึกษำ จะเกิดควำมรู้สึกเป็ นเจ้ำของและจะรับผิดชอบ ในกำรจัดกำรศึกษำมำกขึ้น
- 18. 3. หลักการคืนอานาจจัดการศึกษาให้ประชาชน (Return Powerto People) เมื่อประชำกรเพิ่มขึ้ น ควำมเจริญต่ำง ๆ ก้ำวไปอย่ำงรวดเร็ว กำรจัดกำรศึกษำโดยส่วนกลำง เริ่มมีข้อจำกัด เกิดควำมล่ำช้ำ และไม่สนอง ควำมต้องกำรของผู้เรียนและชุมชนอย่ำงแท้จริง จึงต้องมีกำรคืนอำนำจให้ท้องถิ่นและประชำชนได้จัดกำรศึกษำ เองอีกครั้ง
- 19. 4. หลักการบริหารตนเอง (Self-managing) มีควำมเชื่อว่ำวิธีกำรทำงำนให้บรรลุเป้ ำหมำยนั้นทำได้ หลำยวิธีกำรที่ส่วนกลำงทำหน้ำที่เพียงกำหนดนโยบำย และเป้ ำหมำยแล้วปล่อยให้โรงเรียนมีระบบกำรบริหำร ด้วยตนเอง โดยให้โรงเรียนมีอำนำจหน้ำที่และควำม รับผิดชอบในกำรดำเนินงำน ซึ่งอำจดำเนินกำรได้ หลำกหลำยด้วยวิธีกำรที่แตกต่ำงกัน แล้วแต่ควำมพร้อม และสถำนกำรณ์ของโรงเรียน ผลที่ได้น่ำจะมีประสิทธิภำพ สูงกว่ำเดิม ที่ทุกอย่ำงกำหนดมำจำกส่วนกลำง ไม่ว่ำจะ โดยทำงตรงหรือทำงอ้อม
- 20. 5. หลักการตรวจสอบและถ่วงดุล (Check andBalance) ส่วนกลำงมีหน้ำที่กำหนดนโยบำยและควบคุมมำตรฐำน มีองค์กรอิสระทำหน้ำที่ตรวจสอบคุณภำพกำรบริหำรและ กำรจัดกำรศึกษำเพื่อให้มีคุณภำพและมำตรฐำนเป็ นไป ตำมกำหนดและมำตรฐำนเป็ นไปตำมกำหนด และเป็ นไป ตำมนโยบำยของชำติ
- 21.
- 22. 1. รูปแบบการบริหารโรงเรียนที่ชุมชนมีบทบาทหลัก (Community ControlSBM) จะเป็ นแบบที่เพิ่มควำมรับผิดชอบในกำรจัดกำรศึกษำ ให้แก่ชุมชนและผู้ปกครอง โดยมุ่งเน้นเพื่อให้ผู้รับบริกำร กำรศึกษำมีควำมพึงพอใจในกำรศึกษำที่จัดให้มำก ที่สุด คณะกรรมกำรโรงเรียนจึงมีสัดส่วนจำนวนตัวแทน ผู้ปกครองและชุมชนมำกที่สุด ประธำนคณะกรรมกำรมำ จำกกลุ่มผู้แทนชุมชนหรือผู้ปกครอง บทบำทของ คณะกรรมกำรโรงเรียน ก็คือ กำรทำหน้ำที่คณะกรรมกำร บริหำรโรงเรียน
- 23. 2. รูปแบบที่ผู้บริหารโรงเรียนเป็นหลัก (Administrative ControlSBM) คณะกรรมกำรโรงเรียนที่ตั้งขึ้ นจะมีบทบำทเป็ นคณะกรรมกำร ที่ปรึกษำของผู้บริหำรโรงเรียน ผู้บริหำรโรงเรียนเป็ นประธำน คณะกรรมกำรโดยตำแหน่ง คณะกรรมกำรจะประกอบด้วย ตัวแทนครู ตัวแทนผู้ปกครอง ตัวแทนชุมชน ตัวแทนนักเรียน (ชั้นมัธยมศึกษำตอนปลำย) คณะกรรมกำรมีบทบำทในกำรให้ ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะในกำรบริหำร แต่อำนำจกำรตัดสินใจ ในขั้นสุดท้ำยจะยังคงอยู่ที่ผู้บริหำรโรงเรียน
- 24. 3. รูปแบบที่มีครูเป็นหลัก (ProfessionalControl SBM) เชื่อว่ำครูเป็ นผู้ใกล้ชิดนักเรียนมำกที่สุดและเป็ น ผู้ปฏิบัติกำรสอนโดยตรง จึงย่อมจะรับรู้ปัญหำต่ำง ๆ ไว้ ดีกว่ำตัวแทนคณะครูจึงมีสัดส่วนมำกที่สุดใน คณะกรรมกำรโรงเรียน บทบำทของคณะกรรมกำรนี้ จะ เป็ นทั้งกรรมกำรที่ปรึกษำและกรรมกำรที่ปรึกษำและ กรรมกำรบริหำรไปด้วยในตัว
- 25. 4. รูปแบบที่ครูและชุมชนมีบทบาทหลัก (Professional /Community Control SBM) ถือว่ำ ทั้งครูและผู้ปกครองต่ำงมีบทบำทและ ควำมสำคัญในกำรจัดกำรศึกษำให้แก่เด็กมำกกว่ำกลุ่มอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับโรงเรียน สัดส่วนของผู้แทนครู ผู้ปกครอง/ชุมชน จะมีเท่ำ ๆ กัน คณะกรรมกำรโรงเรียน ทำหน้ำที่เป็นคณะกรรมกำรบริหำรโรงเรียน
- 26. 5. รูปแบบโรงเรียนในกากับของรัฐ จะมีลักษณะเป็นโรงเรียนที่ได้รับเงินอุดหนุนจำกรัฐและมีฐำนะ เป็ นหรือเสมือนเป็ นองค์กรนิติบุคคล โรงเรียนดำเนินกำรของ ตนเองได้แบบอิสระ (Deregulation) จำกกฎระเบียบที่ใช้บังคับ กับโรงเรียนทั่วไป โรงเรียนสำมำรถออกกฎระเบียบของตนเองได้ โดยเฉพำะมีควำมเป็ นอิสระในเรื่องกำรจัดกำรด้ำนวิชำกำร กำรเงินและบุคคล แต่โรงเรียนจะต้องรับผิดชอบต่อผลกำร ดำเนินงำนตำมพันธะสัญญำ (Charter) หรือตำมข้อตกลงที่ได้ทำ ไว้กับหน่วยงำนที่มีอำนำจอนุมัติให้เป็ นโรงเรียนในกำกับดูแล ของรัฐ
- 27. 6. รูปแบบที่เป็นการบริหารโดยองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น ได้กำหนดขึ้นเพื่อให้ตอบสนองรัฐธรรมนูญแห่งรำชอำณำจักร ไทย พ.ศ.2540 และพระรำชบัญญัติกำรศึกษำ แห่งชำติ พ.ศ. 2542 ที่ได้เปิดโอกำสให้องค์กรปกครองส่วน ท้องถิ่นจัดหรือมีส่วนร่วมในกำรจัดกำรศึกษำเองได้ทุกระดับและ ทุกประเทศ ในกำรจัดกำรศึกษำจะกระจำยอำนำจไปยังองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นและสถำนศึกษำโดยตรง (ไม่ต้องผ่ำนเขต พื้นที่กำรศึกษำ)
- 28. 7. รูปแบบการประกอบการของเอกชน เนื่องจำกหลำยฝ่ำยเห็นว่ำเอกชนจะมีควำมสำมำรถในกำรจัด กำรศึกษำได้อย่ำงมีประสิทธิภำพโดยเฉพำะในประเทศที่เน้น รูปแบบเศรษฐกิจเสรีนั้น กำรส่งเสริมให้เอกชนเข้ำมำบทบำท สำคัญในกำรจัดกำรศึกษำ ไม่ใช่เรื่องของกำรแบ่งเบำภำระ ของรัฐ แต่เป็ นหลักกำรสำคัญของระบบกำรดำเนินงำนแบบ เสรีที่มีกำรตอบสนองควำมต้องกำรของชุมชนที่มี ประสิทธิภำพสูง
- 29. แนวทางการดาเนินงานการบริหาร โดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน จำกพระรำชบัญญัติกำรศึกษำแห่งชำติ พ.ศ.2542 หมวด 5 มำตรำ 39 และมำตรำ 40 กระทรวง ได้กระจำยอำนำจกำร บริหำรและกำรจัดกำรศึกษำให้โรงเรียนทั้งในด้ำนวิชำกำร งบประมำณ กำรบริหำรบุคคล และกำรบริหำรทั่วไป โดยมี คณะกรรมกำรสถำนศึกษำเป็ นองค์คณะบุคคลทำหน้ำที่ในกำร บริหำรโดยทำให้โรงเรียนเป็ นฐำนหรือศูนย์กลำงของกำรบริหำร และจัดกำรศึกษำที่ต่อเนื่องและยั่งยืน
- 30. 6. รายงานประจาปี รายงานการประเมินตนเอง 5. ประเมินตนเอง ประเมินภายใน 4.ดาเนินการตามแผนปฏิบัติการ 3. กาหนดกลยุทธ์ วางแผนพัฒนาและแผนปฏิบัติการ 2. กาหนดวิสัยทัศน์ เป้ าหมาย 1. วิเคราะห์ศักยภาพของโรงเรียน ขั้นตอนการดาเนินงานการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน ( School – Based Management Process )
- 31. การบริหารโดยใช้ โรงเรียนเป็นฐาน (SBM) การมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้อง * คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน *ผู้บริหาร ครู-อาจารย์ * นักเรียน * ผู้ปกครอง * ชุมชน การกระจายอานาจการจัดการศึกษา * การทางานเป็นทีม * การสร้างทีมงานและพัฒนาทีมงาน * การพัฒนาวิชาชีพ การแสดงภาวะงานที่ตรวจสอบได้ * เป็นประชาธิปไตย โปร่งใส ตรวจสอบได้ * รายงานผลการดาเนินงาน
- 32. กลยุทธ์สู่ความสาเร็จของการบริหาร โดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน กำรสร้ำงควำมตระหนัก /ควำมรู้ควำมเข้ำใจใน SBM กำรพัฒนำวิชำชีพผู้บริหำร กำรพัฒนำวิชำชีพครู กำรมีวิสัยทัศน์ กำรบริหำรจัดกำรที่เป็นระบบ พัฒนำกำรมีส่วนร่วมในเรื่องกำรบริหำรหลักสูตร กำรพัฒนำระบบข้อมูลสำรสนเทศ กำรมีวิธีคิดและวิธีปฏิบัติงำนที่เป็นระบบ กำรให้รำงวัล
- 33. แหล่งอ้างอิง https://www.gotoknow.org/posts/284552 ;ยาเบ็น เรืองจรูญศรี https://www.gotoknow.org/posts/319049 ; ศิริธร พิมพ์ฝด https://www.krupai.net/sbm_nitigorn.doc ; นิติกรณ์ ฉันท์วงศ์ชนะ