ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับฐานข้อมูลและการสืบค้น

1. ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับฐานข้อมูลและการสืบค้น

2. ความหมายของฐานข้อมูลและการสืบค้น
“ฐานข้อมูล” คือ การรวบรวมข้อมูลที่ต้องการจะจัดเก็บ ซึ่งต้องมีความสัมพันธ์กัน
กัน หรือเป็นเรื่องเดียวกันไว้ด้วยกัน เพื่อสะดวกในการใช้งาน (ปริศนา มัชฌิมา,
2554, หน้า 12) โดยอาศัยโปรแกรมที่ทาหน้าที่ในการกาหนดลักษณะข้อมูลที่จะเก็บ
เก็บไว้ในฐานข้อมูล อานวยความสะดวกในการบันทึกข้อมูลลงในฐานข้อมูล แก้ไข
แก้ไขปรับปรุงข้อมูล ค้นหาข้อมูล กาหนดสิทธิ์ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้ใช้ฐานข้อมูลได้ ทา
ทาให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่าย สะดวกและมีประสิทธิภาพ เสมือนเป็นตัวกลาง
ตัวกลางระหว่างผู้ใช้กับฐานข้อมูลให้สามารถติดต่อกันได้

3. “การสืบค้น” คือ การค้นหาข้อมูลที่ต้องการจากแหล่งต่างๆ ที่จัดเก็บไว้ กลับคืน
มา ด้วยวิธีการและเทคนิคอย่างเป็นขั้นตอน โดยอาศัยเทคโนโลยีสารสนเทศเป็น
เครื่องมือในการเข้าถึงข้อมูลอย่างสะดวก รวดเร็ว และตรงกับความต้องการของ
ผู้ใช้ (ปริศนา มัชฌิมา, 2552, หน้า 26) ในยุคของ ICT เทคโนโลยีมีความ
เจริญก้าวหน้า การค้นหาข้อมูลจึงได้พัฒนาจากการค้นหาในห้องสมุดมาเป็นการ
ค้นหาได้ในทุกหนทุกแห่งที่อินเทอร์เน็ตไปถึง ด้วยเครื่องมือที่มีให้บริการอย่าง
มากมาย โดยสิ่งที่ต้องการค้นหาอาจจะเป็นเอกสารที่เขียนเป็นข้อความหรือ
ตัวอักษรที่เรียงต่อกันเป็นคา วลี หรือประโยคที่มีความหมาย หรืออาจจะเป็น
รูปภาพ เสียงคน เสียงดนตรี เสียงเพลง และวิดีโอ โดยระบบการสืบค้น
สารสนเทศที่ดีต้องสามารถดึงเอาสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่ผู้ใช้ต้องการ
ออกมาได้อย่างรวดเร็ว ถูกต้อง แม่นยา และครบถ้วนสมบูรณ์

4. องค์ประกอบของระบบฐานข้อมูล
ระบบฐานข้อมูลประกอบด้วยส่วนสาคัญหลักๆ 5 ส่วน คือ ฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์
ข้อมูล กระบวนการทางาน และบุคลากร ดังรายละเอียดต่อไปนี้
1 ฮาร์ดแวร์ (hardware) หมายถึง คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ต่างๆ เพื่อเก็บข้อมูลและ
และประมวลผลข้อมูล ซึ่งอาจประกอบด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์ตั้งแต่หนึ่งเครื่องขึ้นไป
ขึ้นไป หน่วยเก็บข้อมูลสารอง หน่วยนาเข้าข้อมูล และหน่วยแสดงผลข้อมูล
นอกจากนี้ยังต้องมีอุปกรณ์การสื่อสาร เพื่อเชื่อมโยงอุปกรณ์ทางคอมพิวเตอร์หลายๆ
หลายๆ เครื่องให้สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลกันได้เป็นต้น โดยระบบฐานข้อมูลที่มี
มีประสิทธิภาพดีต้องอาศัยเครื่องคอมพิวเตอร์ที่มีประสิทธิภาพสูง คือ สามารถเก็บ
เก็บข้อมูลได้จานวนมากและประมวลผลได้อย่างรวดเร็ว เพื่อรองรับการทางานจากผู้ใช้
จากผู้ใช้หลายคน ที่อาจมีการอ่านข้อมูลหรือปรับปรุงข้อมูลพร้อมกันในเวลาเดียวกัน
เดียวกันได้

5. 2. ซอฟต์แวร์ (software) หมายถึง โปรแกรมที่ใช้ในระบบการจัดการฐานข้อมูล
ซึ่งทาหน้าที่ในการจัดเก็บ บันทึก แก้ไขปรับปรุง และค้นหาข้อมูล นอกจากนั้นยัง
สามารถกาหนดสิทธิ์ของผู้ใช้ด้วย ทาให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่าย สะดวก
และมีประสิทธิภาพ ซึ่งซอฟต์แวร์ที่ใช้ในการจัดการฐานข้อมูล ได้แก่ Microsoft
Access, PostgreSQL, Oracle และ MySQL เป็นต้น
3. ข้อมูล (data) ระบบการจัดการฐานข้อมูลที่ดีและมีประสิทธิภาพ ควร
ประกอบด้วยข้อมูลที่มีความถูกต้อง รวดเร็วและเป็นปัจจุบัน มีความสมบูรณ์
ชัดเจนและกะทัดรัด สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้

6. 4. กระบวนการทางาน (procedures) หมายถึง ขั้นตอนการทางานเพื่อให้ได้ผล
ลัพธ์ตามที่ต้องการ เช่น คู่มือการใช้งานระบบทะเบียนออนไลน์สาหรับนักศึกษา
มหาวิทยาลัยอาชีวศึกษานครสวรรค์ตั้งแต่การเข้าใช้งานระบบ วิธีการลงทะเบียน
เรียน การตรวจสอบผลการเรียน การตรวจสอบการชาระค่าลงทะเบียน และการ
ค้นหาตารางสอนตารางสอบ เป็นต้น
5. บุคลากร (people) คือ บุคคลที่เกี่ยวข้องกับระบบการจัดการฐานข้อมูล ซึ่ง
ได้แก่

7. 5.1 ผู้บริหารข้อมูล (data administrators) ทาหน้าที่ในการกาหนดความต้องการ
ในการใช้ข้อมูลข่าวสารขององค์กร การประมาณขนาดและอัตราการขยายตัว
ของข้อมูลในองค์กร ตลอดจนทาการจัดการดูแลพจนานุกรมข้อมูล เป็นต้น
5.2 ผู้บริหารฐานข้อมูล (database administrators) ทาหน้าที่ในการบริหาร
จัดการ ควบคุม กาหนดนโยบาย มาตรการ และมาตรฐานของระบบฐานข้อมูล
ทั้งหมดภายในองค์กร ตัวอย่างเช่น กาหนดรายละเอียดและวิธีการจัดเก็บข้อมูล
กาหนดควบคุมการใช้งานฐานข้อมูล กาหนดระบบรักษาความปลอดภัยของ
ข้อมูล กาหนดระบบสารองข้อมูล และกาหนดระบบการกู้คืนข้อมูล เป็นต้น

8. 5.3 นักวิเคราะห์ระบบ (systems analysts) มีหน้าที่ศึกษาและทาความเข้าใจใน
ระบบงานขององค์กร ศึกษาปัญหาที่เกิดขึ้นจากระบบงานเดิม และความต้องการ
ของระบบใหม่ที่จะทาการพัฒนาขึ้นมา รวมทั้งต้องเป็นผู้ที่มีความรู้ ความเข้าใจ
ในกระบวนการทางานโดยรวมของทั้งฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์อีกด้วย
5.4 นักออกแบบฐานข้อมูล (database designers) ทาหน้าที่นาผลการวิเคราะห์
ซึ่งได้แก่ปัญหาที่เกิดขึ้นจากการทางานในปัจจุบัน และความต้องการที่อยากจะ
ให้มีในระบบใหม่ มาออกแบบฐานข้อมูลเพื่อแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น และให้ตรงกับ
ความต้องการของผู้ใช้งาน

9. กระบวนการสืบค้นสารสนเทศ
กระบวนการสืบค้นสารสนเทศเริ่มจากผู้ใช้ใส่คาสอบถาม (query) เข้าไปในระบบ คา
คาสอบถามเป็นสารสนเทศที่ผู้ใช้ต้องการค้นหา เช่น การใส่คาสาคัญในช่องที่ให้ใส่คา
ใส่คาสอบถามหรือใส่คาค้น เมื่อระบบรับทราบคาสอบถาม ก็จะทาการสืบค้น
สารสนเทศจากเอกสารหรือสิ่งที่ต้องการ ในที่นี้เรียกว่า เอกสาร (documents) โดย
โดยอาจจะมีลักษณะเป็นข้อความ รูปภาพ เสียง และวิดีโอ ซึ่งอาจจะอยู่ในแผ่นซีดี/ดีวี

10. จัดอันดับ (rank) ตามความสอดคล้องมากน้อย โดยให้รายการที่มีความ
สอดคล้องกับสิ่งที่ต้องการค้นหาอยู่ก่อน ส่วนรายการที่มีความสอดคล้องน้อยอยู่
หลัง และที่สาคัญหากไม่สอดคล้องกับสิ่งที่ต้องการค้นหาเลย ก็ไม่ควรอยู่ใน
รายการที่ถูกดึงออกมา (ศุภชัย ตั้งวงศ์ศานต์, 2551, หน้า 5) สุดท้ายผู้ใช้ต้อง
พิจารณาว่ารายการที่ดึงออกมาสอดคล้องกับสิ่งที่ผู้ใช้ต้องการค้นหาหรือไม่ ถ้า
ไม่สอดคล้องก็สามารถปรับเปลี่ยนคาสอบถาม (query reformulation) เป็นคา
สอบถามใหม่ และป้ อนเข้าไปในระบบใหม่อีกครั้ง

11. ประโยชน์ของฐานข้อมูล
เมื่อมีการนาระบบฐานข้อมูลมาใช้เพื่ออานวยความสะดวกในการบันทึกข้อมูล แก้ไข
แก้ไขปรับปรุงข้อมูล ค้นหาข้อมูล รวมทั้งกาหนดผู้ที่ได้รับอนุญาตให้ใช้ฐานข้อมูล ทา
ทาให้ฐานข้อมูลมีข้อดีมากมาย ได้แก่
1 ลดความซ้าซ้อนในการจัดเก็บข้อมูล เนื่องจากการจัดทาฐานข้อมูล จะมีการ
รวบรวมข้อมูลประเภทต่างๆ เข้ามาจัดเก็บไว้ในระบบและเก็บข้อมูลเพียงชุดเดียว ซึ่ง
เดียว ซึ่งทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องจะสามารถเรียกใช้ข้อมูลที่ต้องการได้ เป็นการประหยัดเนื้อ
ประหยัดเนื้อที่ในการจัดเก็บ และทาให้เกิดความรวดเร็วในการค้นหาและจัดเก็บข้อมูล
ข้อมูลด้วย

12. 2 ข้อมูลที่จัดเก็บมีความทันสมัย เมื่อข้อมูลในระบบฐานข้อมูลได้รับการดูแล
ปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ทาให้ข้อมูลที่จัดเก็บเป็นข้อมูลที่มีความทันสมัย ตรงกับ
เหตุการณ์ ในปัจจุบัน และตรงกับความต้องการอยู่เสมอ
การสืบค้นสารสนเทศ (Information Retrieval)
คาสอบถาม (Query)
เอกสาร (Documents)
สารสนเทศที่ถูกดึงออกมา (Information Retrieved)

13. 2 ข้อมูลที่จัดเก็บมีความทันสมัย เมื่อข้อมูลในระบบฐานข้อมูลได้รับการดูแล
ปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ทาให้ข้อมูลที่จัดเก็บเป็นข้อมูลที่มีความทันสมัย ตรงกับ
เหตุการณ์ ในปัจจุบัน และตรงกับความต้องการอยู่เสมอ
การสืบค้นสารสนเทศ (Information Retrieval)
คาสอบถาม (Query)
เอกสาร (Documents)
สารสนเทศที่ถูกดึงออกมา (Information Retrieved)