Лекц№1
Аялал жуулчлалын нөөц, түүний
ангилал

Улаанбаатар Их Сургууль
Бизнес Менежментийн тэнхим
Багш: Б.Мөнгөнтуул
Хичээлийн тойм
 Нөөц гэж юу болох
 Аялал жуулчлалын нөөц
 Аялал жуулчлалын нөөцийн
ангилал
 Түүх, соёлын нөөц
 Байгалийн нөөц
Аялал жуулчлалын үндсэн
бүс нутаг
ЗОРИН ОЧИХ ГАЗАРDESTINATION
Ïðîô. Êëýéð Ãàíí /Clare Gunn/ æóóë÷íû
çîðèõ
ãàçðûã
äàðààõ
áàéäëààð
òîäîðõîéëñîí áàéíà. “Æóóë÷äûí çîðèõ
ãàçàð ãýäýã íü àÿëàã÷äûí àìðàëò ÷ºëººò
öàãàà
àÿ
òààòàé
ºíãºð¿¿ëýõýä
çîðèóëàãäñàí
¿éë÷èëãýýí¿¿ä
áîëîí
¿çìýð¿¿äèéã òºâëºð¿¿ëñýí ãàçðûã õýëíý”
Жуулчдын зорин очих газар
Аÿëàë æóóë÷ëàëûí çîðèõ ãàçàðò äîîðõè ç¿éëñ
çàéëøã¿é áàéõ ¸ñòîé áàéíà. ¯¿íä:
- Æóóë÷äûí ñîíèðõëûã òàòàõóéö îáúåêòóóä
- Æóóë÷äûí àÿëàëûí ÿâöàä ¿¿ñýõ àëèâàà
õýðýãöýýã õàíãàõàä ÷èãëýãäñýí ¿éëäâýðëýë
- ¿éë÷èëãýýíèé èæ á¿ðäýë
- Æóóë÷äûí àþóëã¿é áà òàâ òóõòàé àÿëàõ
áîëîìæèéã õàíãàñàí äýä á¿òöèéí áîëîí õóóëü
ýðõ ç¿éí íàéäâàðòàé ñèñòåì
Аялал жуулчлалын нөөц

Àÿëàë æóóë÷ëàëûí á¿òýýãäýõ¿¿í
¿éë÷èëãýýã á¿ðä¿¿ëýõýä
íºëººëºõ¿éö áàéãàëü, íèéãýì,
ýäèéí çàñãèéí õ¿÷èí
ç¿éë¿¿äèéã àÿëàë
æóóë÷ëàëûí íººö ãýíý.
Үзэх зүйл /
Attraction/
Тухайн газарт аялагчдын
сонирхлыг татаж, сэтгэл
хөдөлгөх, амралт чөлөөт
цагаа өнгөрөөх, үзэх, хийх
зүйлүүдийг.
Аялал жуулчлалын
бүтээгдэхүүн
 Аялал жуулчлалын тухай Монгол
Улсын хуулинд:
 "àÿëàë æóóë÷ëàëûí á¿òýýãäýõ¿¿í" ãýæ
àÿëàë æóóë÷ëàëûí áàéãóóëëàãààñ
¿ç¿¿ëæ áàéãàà æóóë÷äûí ñîíèðõëûã
òàòàõ, òýäíèé àÿëàõ òàâ òóõòàé
íºõöºëèéã õàíãàñàí òºëáºðò
¿éë÷èëãýýã;
Аялал жуулчлалын нөөцийг
хөгжүүлэх
  Нөөцийг хөгжүүлэх гэдэг нь аялал жуулчлал хөгжихөд 
таатай нөхцөлийг бүрдүүлэх, өөрөөр хэлбэл 
хязгаарлагдмал нөөцийг хамгийн үр дүнтэй байдлаар 
ашиглах үйл ажиллагаа болно. Үүнд дараах үйл 
ажиллагаанууд багтана.
 Нөөцийг сэргээх
 Нөөцийг шинээр бий болгох
 Нөөцийг суртачлах
 Нөөцийн ашиглалтыг сайжруулах (үр дүнг нэмэгдүүлэх)
 Нөөцийг аялал жуулчлалын үйл ажиллагаанд татан 
оруулах
9
Аялал жуулчлалын нөөцийг
хөгжүүлэх
 Нөөцийг сэргээх - сэргээн засварлах, жуулчдын 
сонирхол татах байдлыг нэмэгдүүлэх
 Нөөцийг шинээр бий болгох - Жуулчдад  
таалагдах шинэ газар орныг аялал жуулчлалын 
үйл ажиллагаанд татан оруулах, жуулчдын 
шинэ сонирхлын мотивыг бий болгох, өөрөөр 
хэлбэл аялал жуулчлалын шинэ төрөл 
хэлбэрийг бий болгох
 Нөөцийг сурталчилах - нөөц болон аялал 
жуулчлалын шинэ төрөл, хэлбэр, шинэ 
10
чиглэлийг гадаад дотоодод өргөнөөр 
Аялал жуулчлалын нөөцийг
хөгжүүлэх
 Нөөц ашиглалтыг сайжруулах - 
өнөөдрийн байдлаас илүү үр 
ашигтайгаар ашиглах, нэмэлт 
боломжуудийг нээн илрүүлэх
 Нөөцийг аялал жуулчлалын үйл 
ажиллагаанд татан оруулах - нөөцийн 
үнэлгээнд тогтмол ордог боловч төдий л 
аялал жуулчлалын үйл ажиллагаанд 
оролцдоггүй нөөцүүдийг татан оруулах 
нөхцөл боломжийг илрүүлэх
11
Ìîíãîë îðíû àÿëàë æóóë÷ëàëûí íººö
 Ãàçàðç¿éí ºâºðìºö òîãòîö
Ýõ ãàçðûí óíàãàí áàéãàëü
Àðâèí áàÿëàã ò¿¿õ, ò¿¿õèéí
äóðñãàëò ç¿éëñ
Í¿¿äýë÷äûí ñî¸ë èðãýíøèë,
äóðñãàëò ç¿éëñ
Õîâîð íàíäèí îëäâîð
Ìîíãîë îðíû àÿëàë æóóë÷ëàëûí íººö
Ãàçàðç¿éí ºâºðìºö òîãòîö
Ìîíãîë îðíû ãàçðûí ãàäàðãà, óóð àìüñãàë, ãåîëîãè,
óðãàìàë àìüòíû àéìàã

Ýõ ãàçðûí óíàãàí áàéãàëü
Áàéãàëèéí ¿çýñãýëýíò ãàçðóóä, óóë íóðóó, ãîë
ìºðºí, íóóðóóä, ýëñýí ìàíõàí, áàÿíá¿ðä, óóäàì òàë
õýýð,
Ìîíãîë îðíû àÿëàë æóóë÷ëàëûí íººö
Àðâèí áàÿëàã ò¿¿õ, ò¿¿õèéí äóðñãàëò ç¿éëñ
Ýðòíèé óëñóóä áîëîí ýçýí ×èíãèñèéí áàéëäàí
äàãóóëàëòûí ò¿¿õ, ò¿¿õ ñî¸ëûí äóðñãàëò ç¿éëñ,
ýðòíèé õîòûí òóóðü, õýðýì, áàëãàñ, áóëø,
õèðãèñ¿¿ð, õºøºº ÷óëóó, õàäíû çóðàã, áóãàí
õºøºº, õ¿í ÷óëóó
Í¿¿äýë÷äûí ñî¸ë èðãýíøèë, äóðñãàëò ç¿éëñ
Í¿¿äýë÷äèéí àõóé àìüäðàë, ìàë àæ àõóé, ñî¸ë,
øàøèí, øàøíû çàí ¿éë, ñ¿ì õèéä, îëîí ÿñòíû ºâºðìºö
àõóé àìüäðàë, çàí çàíøèë

L 1-2

  • 1.
    Лекц№1 Аялал жуулчлалын нөөц,түүний ангилал Улаанбаатар Их Сургууль Бизнес Менежментийн тэнхим Багш: Б.Мөнгөнтуул
  • 2.
    Хичээлийн тойм  Нөөцгэж юу болох  Аялал жуулчлалын нөөц  Аялал жуулчлалын нөөцийн ангилал  Түүх, соёлын нөөц  Байгалийн нөөц
  • 3.
  • 4.
    ЗОРИН ОЧИХ ГАЗАРDESTINATION Ïðîô.Êëýéð Ãàíí /Clare Gunn/ æóóë÷íû çîðèõ ãàçðûã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëñîí áàéíà. “Æóóë÷äûí çîðèõ ãàçàð ãýäýã íü àÿëàã÷äûí àìðàëò ÷ºëººò öàãàà àÿ òààòàé ºíãºð¿¿ëýõýä çîðèóëàãäñàí ¿éë÷èëãýýí¿¿ä áîëîí ¿çìýð¿¿äèéã òºâëºð¿¿ëñýí ãàçðûã õýëíý”
  • 5.
    Жуулчдын зорин очихгазар Аÿëàë æóóë÷ëàëûí çîðèõ ãàçàðò äîîðõè ç¿éëñ çàéëøã¿é áàéõ ¸ñòîé áàéíà. ¯¿íä: - Æóóë÷äûí ñîíèðõëûã òàòàõóéö îáúåêòóóä - Æóóë÷äûí àÿëàëûí ÿâöàä ¿¿ñýõ àëèâàà õýðýãöýýã õàíãàõàä ÷èãëýãäñýí ¿éëäâýðëýë - ¿éë÷èëãýýíèé èæ á¿ðäýë - Æóóë÷äûí àþóëã¿é áà òàâ òóõòàé àÿëàõ áîëîìæèéã õàíãàñàí äýä á¿òöèéí áîëîí õóóëü ýðõ ç¿éí íàéäâàðòàé ñèñòåì
  • 6.
    Аялал жуулчлалын нөөц Àÿëàëæóóë÷ëàëûí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éë÷èëãýýã á¿ðä¿¿ëýõýä íºëººëºõ¿éö áàéãàëü, íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí õ¿÷èí ç¿éë¿¿äèéã àÿëàë æóóë÷ëàëûí íººö ãýíý.
  • 7.
    Үзэх зүйл / Attraction/ Тухайнгазарт аялагчдын сонирхлыг татаж, сэтгэл хөдөлгөх, амралт чөлөөт цагаа өнгөрөөх, үзэх, хийх зүйлүүдийг.
  • 8.
    Аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүн  Аялалжуулчлалын тухай Монгол Улсын хуулинд:  "àÿëàë æóóë÷ëàëûí á¿òýýãäýõ¿¿í" ãýæ àÿëàë æóóë÷ëàëûí áàéãóóëëàãààñ ¿ç¿¿ëæ áàéãàà æóóë÷äûí ñîíèðõëûã òàòàõ, òýäíèé àÿëàõ òàâ òóõòàé íºõöºëèéã õàíãàñàí òºëáºðò ¿éë÷èëãýýã;
  • 9.
    Аялал жуулчлалын нөөцийг хөгжүүлэх  Нөөцийг хөгжүүлэх гэдэг нь аялал жуулчлал хөгжихөд  таатай нөхцөлийг бүрдүүлэх, өөрөөр хэлбэл  хязгаарлагдмал нөөцийг хамгийн үр дүнтэй байдлаар  ашиглах үйл ажиллагаа болно. Үүнд дараах үйл  ажиллагаанууд багтана.  Нөөцийг сэргээх  Нөөцийг шинээр бий болгох  Нөөцийг суртачлах  Нөөцийн ашиглалтыг сайжруулах (үр дүнг нэмэгдүүлэх)  Нөөцийг аялал жуулчлалын үйл ажиллагаанд татан  оруулах 9
  • 10.
    Аялал жуулчлалын нөөцийг хөгжүүлэх Нөөцийг сэргээх - сэргээн засварлах, жуулчдын  сонирхол татах байдлыг нэмэгдүүлэх  Нөөцийг шинээр бий болгох - Жуулчдад   таалагдах шинэ газар орныг аялал жуулчлалын  үйл ажиллагаанд татан оруулах, жуулчдын  шинэ сонирхлын мотивыг бий болгох, өөрөөр  хэлбэл аялал жуулчлалын шинэ төрөл  хэлбэрийг бий болгох  Нөөцийг сурталчилах - нөөц болон аялал  жуулчлалын шинэ төрөл, хэлбэр, шинэ  10 чиглэлийг гадаад дотоодод өргөнөөр 
  • 11.
    Аялал жуулчлалын нөөцийг хөгжүүлэх Нөөц ашиглалтыг сайжруулах -  өнөөдрийн байдлаас илүү үр  ашигтайгаар ашиглах, нэмэлт  боломжуудийг нээн илрүүлэх  Нөөцийг аялал жуулчлалын үйл  ажиллагаанд татан оруулах - нөөцийн  үнэлгээнд тогтмол ордог боловч төдий л  аялал жуулчлалын үйл ажиллагаанд  оролцдоггүй нөөцүүдийг татан оруулах  нөхцөл боломжийг илрүүлэх 11
  • 12.
    Ìîíãîë îðíû àÿëàëæóóë÷ëàëûí íººö  Ãàçàðç¿éí ºâºðìºö òîãòîö Ýõ ãàçðûí óíàãàí áàéãàëü Àðâèí áàÿëàã ò¿¿õ, ò¿¿õèéí äóðñãàëò ç¿éëñ Í¿¿äýë÷äûí ñî¸ë èðãýíøèë, äóðñãàëò ç¿éëñ Õîâîð íàíäèí îëäâîð
  • 13.
    Ìîíãîë îðíû àÿëàëæóóë÷ëàëûí íººö Ãàçàðç¿éí ºâºðìºö òîãòîö Ìîíãîë îðíû ãàçðûí ãàäàðãà, óóð àìüñãàë, ãåîëîãè, óðãàìàë àìüòíû àéìàã Ýõ ãàçðûí óíàãàí áàéãàëü Áàéãàëèéí ¿çýñãýëýíò ãàçðóóä, óóë íóðóó, ãîë ìºðºí, íóóðóóä, ýëñýí ìàíõàí, áàÿíá¿ðä, óóäàì òàë õýýð,
  • 14.
    Ìîíãîë îðíû àÿëàëæóóë÷ëàëûí íººö Àðâèí áàÿëàã ò¿¿õ, ò¿¿õèéí äóðñãàëò ç¿éëñ Ýðòíèé óëñóóä áîëîí ýçýí ×èíãèñèéí áàéëäàí äàãóóëàëòûí ò¿¿õ, ò¿¿õ ñî¸ëûí äóðñãàëò ç¿éëñ, ýðòíèé õîòûí òóóðü, õýðýì, áàëãàñ, áóëø, õèðãèñ¿¿ð, õºøºº ÷óëóó, õàäíû çóðàã, áóãàí õºøºº, õ¿í ÷óëóó Í¿¿äýë÷äûí ñî¸ë èðãýíøèë, äóðñãàëò ç¿éëñ Í¿¿äýë÷äèéí àõóé àìüäðàë, ìàë àæ àõóé, ñî¸ë, øàøèí, øàøíû çàí ¿éë, ñ¿ì õèéä, îëîí ÿñòíû ºâºðìºö àõóé àìüäðàë, çàí çàíøèë