อยู่อย่างไรในยุคโควิด
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Email: thiraw@hotmail.com
หัวข้อที่จะแลกเปลี่ยนในวันนี้
รู้เรื่องโรค
ลักษณะการเจ็บป่วย
การดูแลรักษา
การป้องกัน
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
COVID-19
VS
SARS-COV-2
• ชื่อโรค vs ชื่อไวรัส
• โรค
“ก็แค่หวัดธรรมดา”
โรคระบาดที่รุนแรงที่สุดในรอบ 102 ปี
• สายพันธุ์
สายพันธุ์ดั้งเดิมจากอู่ฮั่น ประเทศจีน
สายพันธุ์ใหม่ (D614G) จากยุโรป
สายพันธุ์ล่าสุดจากตัวมิ้งค์ประเทศเดนมาร์ก
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
TRANSMISSION
VS
INFECTION
• ไวรัสแพร่ระบาดได้อย่างไร?
ละอองฝอย
ปนเปื้อนสิ่งของที่ใช้ร่วมกันในสาธารณะ
ลอยอยู่ในอากาศ
• รับเชื้อแล้วป่วยเลยไหม?
จากวันที่สัมผัสเชื้อถึงการติดเชื้อ 1-2 วัน
จากวันที่ติดเชื้อถึงวันที่มีอาการ 5 วัน (2-14)
...แพร่เชื้อได้ตั้งแต่ก่อนมีอาการ 2.3 วัน...
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
SYMPTOMS
• ติดเชื้อแล้วมีอาการทุกคนไหม?
20% ไม่มีอาการใดๆ
65% อาการไม่รุนแรง
15% อาการรุนแรง (ต้องนอนไอซียู 1/3)
• อาการเป็นอย่างไรบ้าง?
ไข้ ไอ เจ็บคอ คัดจมูก น้ามูกไหล
ดมไม่ได้กลิ่น ลิ้นรับรสไม่ได้ ปวดเมื่อยตามตัว
ท้องเสีย ปอดอักเสบ ระบบหัวใจหลอดเลือด
ระบบประสาท ฯลฯ
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
INVESTIGATION
• หากมีประวัติเสี่ยง หรืออาการสงสัย?
RT-PCR แยงจมูกตรวจสารพันธุกรรมของไวรัส
เป็นวิธีมาตรฐาน
ไม่แนะนาการตรวจเลือดหาแอนติบอดี้เพื่อคัด
กรองโรค
• ชัวร์ไหม?
RT-PCR นั้นต้องระวังเรื่องผลลบปลอม
แปลว่าติดเชื้อแต่ตรวจไม่เจอ เฉลี่ย 13%
แต่หากตรวจได้ผลบวก มักแปลว่าติดเชื้อจริง
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
PROGNOSIS
• ความเสี่ยงที่จะทาให้ป่วยรุนแรง
สูงอายุ อ้วน สูบบุหรี่ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง
เบาหวาน ความดันสูง โรคหลอดเลือดสมอง
มะเร็ง ภูมิคุ้มกันบกพร่อง โรคตับ โรคไต ตั้งครรภ์
• นานไหมกว่าจะหาย?
รักษาตัวในโรงพยาบาล ราว 7-11 วัน
ถ้ารุนแรง ราว 14-21 วัน อายุมากโอกาสตายมาก
ตายเฉลี่ย 1-3% พื้นที่ที่ระบาดหนักอาจถึง 11%
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
TREATMENT
VS
VACCINE
• มียารักษาไหม?
สเตียรอยด์ในผู้ป่วยรุนแรง
Remdesivir ในผู้ป่วยปานกลางถึงรุนแรง
• วัคซีนป้องกันมีหรือยัง?
mRNA vaccine บริษัท Pfizer & Biontech ได้ผล
ในการป้องกัน 95% และอาจลดความรุนแรงได้
mRNA vaccine บริษัท Moderna ได้ผลในการ
ป้องกัน 94.4%
Adenovirus vaccine ของ Oxford/Astrazeneca
ได้ผลในการป้องกัน 70% (ไทยวางแผนจองซื้อ)
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อยู่อย่างไรในยุคโควิด?
• การใช้ชีวิตประจาวัน
• การกิน
• การเดินทาง
• การหาที่พักนอกบ้าน
• การทางาน
• การวางแผนชีวิตรับมือสถานการณ์วิกฤติ
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
การใช้ชีวิตประจาวัน
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
การกิน
• ไม่แชร์ของกินร่วมกัน
• ไม่แชร์อุปกรณ์
• ของร้อนปลอดภัยกว่าของเย็น
• ร้านเปิดดีกว่าร้านปิด
• ร้านคนน้อยปลอดภัยกว่า
• กินนานยิ่งเสี่ยงมาก
• ซื้อกลับบ้านดีที่สุด
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Credit: Google
การเดินทาง
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Credit: Google
ถาม-ตอบ...โดยสาร
เครื่องบินอย่างไรให้
ห่างไกลโควิด?
• เสี่ยงไหมหากเดินทางโดยเครื่องบิน
• ตอบ: เสี่ยง เพราะมีรายงานการติดเชื้อไวรัสโรค
COVID-19 ระหว่างเดินทางในเครื่องบินอย่างน้อยใน 5
เที่ยวบิน และมีอีกกว่า 2,000 เที่ยวบินที่มีรายงาน
ตรวจพบผู้โดยสารที่ติดเชื้อเดินทางมาในเที่ยวบิน
ดังนั้นระวังไว้ก็จะดี
• อะไรที่ต้องทาอย่างเคร่งครัด?
• ตอบ: ใส่หน้ากากเสมอ และหากมีอาการไม่สบาย ไม่
ควรเดินทาง ถือว่าเป็นความรับผิดชอบทั้งต่อตัวเอง
และต่อสังคม ไม่ควรกินยาเพื่อระงับหรือปิดอาการ เช่น
ยาลดไข้ ยาระงับไอ
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Credit: Google
ถาม-ตอบ...โดยสาร
เครื่องบินอย่างไรให้
ห่างไกลโควิด?
• ตอนเข้าออกเครื่องบินเสี่ยงไหม?
• ตอบ: เสี่ยงทั้งตอนเข้าและออกเครื่องบิน ต้องใส่หน้ากาก
เสมอ รักษาระยะห่างเวลาเดินเข้าออก และหลีกเลี่ยงการ
จับต้องสิ่งของระหว่างเดินเข้าหรือออก เช่น พนักพิง รวมถึง
จากัดจานวนสิ่งของที่ถือขึ้นเครื่อง
• กินอาหารบนเครื่องบินได้ไหม?
• ตอบ: โอกาสปนเปื้อนอาหารและเครื่องดื่มนั้นน้อยมาก แต่
ความเสี่ยงคือ การถอดหน้ากากระหว่างการกินอาหาร
พบว่า หากมีคนติดเชื้อนั่งอยู่ในระยะ 2 เมตร หากใช้เวลา
กินอาหารนานกว่า 15 นาทีจะเสี่ยงมาก ถ้าเดินทางระยะ
สั้น การไม่กินก็จะดีที่สุด แต่หากจะกินก็ใช้เวลาน้อยๆ
• หากเดินทางระยะทางไกล อาจมีการตกลงกัน เหลื่อมเวลา
การกินกันก็จะช่วยได้อย่างไรก็ตามคงต้องอาศัยความ
ร่วมมือและการจัดระบบบริการจากสายการบินด้วย
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Credit: Google
ถาม-ตอบ...โดยสาร
เครื่องบินอย่างไรให้
ห่างไกลโควิด?
• ที่นั่งมีผลต่อความเสี่ยงต่อการติดเชื้อไหม?
• ตอบ: มีผลบ้าง อย่างไรก็ตามหากที่นั่งบนเครื่องแน่น
ก็คงไม่ต่างอะไรมากมาย ไม่ว่าจะนั่งริมทางเดิน ตรง
กลาง หรือริมหน้าต่าง ดีสุดคงเป็นการป้องกันตนเองให้
เคร่งครัดเท่าที่จะทาได้
• ห้องสุขาต้องระวังไหม?
• ตอบ: ต้องระวัง เพราะมีผู้ที่ติดเชื้อจากการใช้ห้องสุขา
ในเที่ยวบินจากมิลานไปเกาหลีใต้ และเคยมีการศึกษา
พบว่า การกดชักโครกเพื่อชาระล้างนั้นจะทาให้มี
ละอองฝอยกระเด็นขึ้นมาสูงถึง 106.5 เซนติเมตร ซึ่ง
เสี่ยงต่อการสูดหายใจเข้าไปได้ดังนั้นก่อนกดชักโครก
ก็ควรปิดฝาลงมาก่อน และหลังจากใช้สุขาก็ต้องล้าง
มือทุกครั้ง
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Credit: Google
การหาที่พักนอกบ้าน
• ได้รับการรับรองมาตรฐาน SHA
• เลือกที่คนไม่แออัด
• สังเกตการปฏิบัติตัวของพนักงาน
• หากเป็นสถานที่กักตัว (ASQ) ให้
สอบถามการจัดการแยกโซนกับผู้เข้า
พักทั่วไป
• เลี่ยงการใช้สถานที่ส่วนกลาง หาก
จาเป็นก็ใช้ในเวลาสั้นๆ
• ให้คาแนะนาต่อเจ้าหน้าที่โรงแรม
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Credit: Google
การทางาน
• ใส่หน้ากากเสมอ แม้จะอยู่ในที่ทางาน
• ปรับระบบงานในที่ทางาน ให้สามารถทาที่บ้าน
ทางานทางไกล สลับกันมาได้
• ประชุมทางไกล
• ติดตั้งพัดลมระบายอากาศ
• ทาความสะอาดอย่างสม่าเสมอ
• ใช้อุปกรณ์ฆ่าเชื้อ เช่น การใช้แสง UV
• หมั่นตรวจตราบุคลากร หากใครมีอาการไม่สบาย
ให้หยุดงานและรีบไปตรวจ
• หากรับคนต่างด้าว ให้ขึ้นทะเบียนและส่งไปตรวจคัด
กรอง COVID-19 ก่อนรับเข้าทางาน
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Credit: Google
การวางแผนชีวิตรับมือ
สถานการณ์วิกฤติ
• ใส่หน้ากากเสมอ...ล้างมือบ่อยๆ...อยู่ห่างคนอื่นหนึ่ง
เมตร...พบคนน้อยลงสั้นลง...เลี่ยงที่แออัดที่ชุมนุมที่อ
โคจร...คอยสังเกตอาการ หากไม่สบาย ให้หยุดเรียน
หยุดงาน และรีบไปตรวจรักษา
• “เตรียมตัว เตรียมอุปกรณ์ เตรียมงาน เตรียมสถานที่
และเตรียมใจ”
รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Credit: Google

อยู่อย่างไรในยุคโควิด