จัด ทำำ โดย
           น.ส.ศิร ิน วล สัน ติร ัก ษ์โ ยธิน
                       รหัส 45



18/08/12          น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   1
โรคมือ เท้ำ ปำกเปื่อ ย
      Hand foot mouth syndrome




         ที่ประชุมคณะผู้เชียวชำญกรมควบคุมโรคมี
                           ่
     มติสรุปผลกำรสอบสวนวินิจฉัยโรค ว่ำ เด็กหญิง
     อำยุ2ขวบครึ่งที่เสียชีวิตรพ.นพรัตนรำชธำนี
     ป่วยด้วยโรคมือ เท้ำปำกชนิดรุนแรง
  
18/08/12       น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   2
ด้ำน น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นำยกรัฐมนตรี
     เปิดเผยว่ำ ขณะนี้พบสถำนกำรณ์แพร่ระบำดใน
     ประเทศไทยแล้ว 14,000คน กรณีกำรเสียชีวิต
     ของเด็ก 2 ขวบได้สงกำำชับให้กระทรวง
                           ั่
     สำธำรณสุข (สธ.) ไปดูแลครอบครัวเด็ก 2 ขวบ
     ที่เสียชีวิตแล้ว เบืองต้นสำมำรถควบคุม
                         ้
     สถำนกำรณ์โรคได้แล้วในระดับหนึง และได้
                                         ่
     กำำชับให้3กระทรวงประกอบด้วย สำธำรณสุข
     มหำดไทย และศึกษำธิกำร หำมำตรกำรป้องกัน
     ในพื้นที่
18/08/12        น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   3
ขณะที่ น.ส.ศันสนีย์ นำคพงศ์ โฆษกประจำำ
     สำำนักนำยกรัฐมนตรี กล่ำวว่ำ กระทรวง
     สำธำรณสุขได้รำยงำนสถำนกำรณ์โรค มือ เท้ำ
     ปำกต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี(ครม.)ในวันนีว่ำ
                                             ้
     สำำนักระบำดวิทยำ กรมควบคุมโรค ระบุว่ำข้อมูล
     จำกกำรเฝ้ำระวังยังไม่พบโรคดังกล่ำวเกิดกำรก
     ลำยพันธุ์ และสถำนกำรณ์ในช่วง 2 สัปดำห์ที่
     ผ่ำนมำกำรแพร่ระบำดลดลง แต่ก็คำดว่ำแนว
     โน้มจะยังคงพบกำรระบำดอีกรำว 6 สัปดำห์
  



18/08/12       น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   4
ทั้งนี้ นำยวิทยำ บุรณศิริ รมว.สำธำรณสุข
  รำยงำนว่ำ ปัจจุบนในประเทศไทยมีผู้ปวยโรค
                  ั                  ่
  มือเท้ำปำกจำำนวน 14,000 คน ขณะที่
  เวียดนำมมีผู้ปวยประมำณ 63,000คน สิงคโปร์
                ่
  20,000 คน และจีนประมำณ 1.2 ล้ำนคน
      ขณะที่นำยกรัฐมนตรี กำำชับให้กระทรวง
  สำธำรณสุขดูแลครอบครัวเด็ก 2 ขวบที่เสียชีวิต
  และต้องสงสัยว่ำเป็นโรคมือเท้ำปำก



18/08/12    น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   5
โรคมือ เท้ำ ปำกเปือ ย
                       ่
  Hand foot mouth syndrome
         เป็นโรคที่มักพบกำรติดเชือในกลุ่มทำรกและ
                                           ้
     เด็กเล็ก แต่บำงรำยจะมีอำกำรรุนแรง ขึ้นอยู่กับ
     ชนิดของไวรัสที่มีกำรติดเชื้อ
     โรค HFMD ส่วนใหญ่พบในเด็กอำยุน้อยกว่ำ
     10 ปี โดยเฉพำะอำยุตำ่ำกว่ำ 5 ปี มีอำกำรไข้
     ร่วมกับตุ่มเล็กๆ เกิดขึ้นที่ผิวหนังบริเวณฝ่ำมือ
     ฝ่ำเท้ำ และในปำก ส่วนใหญ่อำกำรไม่รุนแรง
     หำยได้เอง ส่วนน้อยอำจมีอำกำรทำงสมองร่วม
     ด้วย ซึ่งอำจทำำให้รุนแรงถึงเสียชีวิตได้ ส่วน
     ใหญ่พบในเด็กอำยุติรักษ์โยธินปี สส่วนใหญ่เกิดจำก
18/08/12         น.ส.ศิรินวล สัน 1-7 รหั 45            6
โรคมือเท้ำปำกจะเกิดเชือไวรัสกลุ่ม
                                ้
     Enterovirus genusซึ่งเชื้อโรคในกลุ่ม
     นี้ประกอบไปด้วย polioviruses,
     coxsackieviruses, echoviruses,
     and enteroviruses




18/08/12       น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   7
สำเหตุ
          เกิดจำกเชือไวรัสในกลุ่ม Enteroviruses
                    ้
     ที่พบเฉพำะในมนุษย์ ซึ่งมีหลำยสำยพันธุ์ โรค
     ปำกเท้ำเปือยส่วนใหญ่เกิดจำกำรติดเชือไวรัสที่
                ่                        ้
     ชือว่ำ coxsackie A16 มักไม่รุนแรง เด็กจะ
        ่
     หำยเป็นปกติภำยใน 7-10 วัน ส่วนที่เกิด
     จำกEnterovirus 71 อำจเป็นแบบ เยื่อหุ้ม
     สมองอักเสบ Aseptic meningitis ที่ไม่รุนแรง
     หรือมีอำกำรคล้ำยโปลิโอ ส่วนที่รุนแรงมำกจน
     อำจเสียชีวิตจะเป็นแบบสมอง
     อักเสบencephalitis ซึ่งมีอำกำรอักเสบส่วน
     ก้ำนสมองทำำให้หมดสติ หำกเกิดกล้ำมเนื้อหัวใจ
     อักเสบจะทำำให้เกิดหัวใจวำย ควำมดันโลหิตจะ
18/08/12       น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   8
อำกำร
           ผูติดเชือส่วนใหญ่จะไม่แสดงอำกำรป่วย
             ้     ้
     หรืออำจพบอำกำรเพียงเล็กน้อย เช่น มีไข้ ปวด
     ศีรษะ คลื่นไส้ ปวดเมื่อย เป็นต้น จะปรำกฏ
     อำกำรดังกล่ำว 3-5 วัน แล้วหำยได้เอง สำำหรับ
     ผูที่มีอำกำรมักจะเริ่มด้วยไข้ เบืออำหำร ครั่นเนื้อ
       ้                              ่
     ครั่นตัวเจ็บคอ หลังจำกไข้ 1-2 วันจะเห็นแผล
     แดงเล็กๆที่ปำกโดยเป็นตุ่มนำ้ำในระยะแรกและ
     แตกเป็นแผล ตำำแหน่งของแผลมักจะอยู่ที่เพดำน
     ปำก หลังจำกนันอีก1-2 วันจะเกิดผื่นที่มือและ
                       ้
     เท้ำ แต่ก็อำจจะเกิดที่แขน และก้นได้ เด็กที่เจ็บ
     ปำกมำกอำจจะขำดนำ้ำ
18/08/12        น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45       9
♥ไข้  มีอำกำรไข้สงอำจเกิน 39 องศำเซลเซียส
                  ู
  2 วันแล้วจะมีไข้ตำ่ำๆ ประมำณ 37.5 - 38.5
  องศำเซลเซียส อีก 3-5 วัน
 ♥เจ็บคอเจ็บในปำกกลืนนำ้ำลำยไม่ได้ ไม่กิน
  อำหำร
 ♥พบตุ่มแผลในปำก ส่วนใหญ่พบที่เพดำนอ่อนลิ้น
  กระพุ้งแก้ม อำจมี 1 แผล หรือ 2-3 แผล ขนำด
  4-8 มิลลิลิตร เป็นสำเหตุให้เด็กไม่ดูดนม ไม่กิน
  อำหำรเพรำะเจ็บ ผืนหรือแผลในปำกจะเกิดหลัง
                      ่
  จำกไข้ 1-2 วัน

18/08/12     น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   10
♥ปวดศีรษะ
  ♥ พบตุ่มพอง (vesicles) สีขำวขุ่นบนฐำนรอบสี
   แดง ขนำด 3-7 มิลลิเมตร บริเวณด้ำนข้ำงของ
   นิ้วมือ นิ้วเท้ำ บำงครั้งพบที่ฝ่ำมือ ฝ่ำเท้ำ ส้นเท้ำ
   ส่วนมำกมีจำำนวน 5-6 ตุ่ม เวลำกดจะเจ็บ ส่วน
   ใหญ่ไม่ค่อยแตกเป็นแผล จะหำยไปได้เองใน
   เวลำประมำณ 1 สัปดำห์ 
  ♥เบื่ออำหำร
  ♥เด็กจะหงุดหงิด
18/08/12       น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45        11
♥ในเด็กโตจะบ่นปวดศีรษะ ปวดหลัง อำจมี
     อำเจียน เจ็บคอ นำ้ำลำยไหล จำกนั้นจะพบตุ่ม
     พองใส ขนำด 1-2 มิลลิเมตร 2 ข้ำงของบริเวณ
     เหนือต่อมทอนซิล (anteriar fauces) ซึ่งอำจ
     แตกเป็นแผล หลังจำกระยะ 2-3 วันแรก แผลจะ
     ใหญ่ขึ้นเป็น 3-4 มิลลิเมตร จะเห็นเป็นสีขำว
     เหลืองอยู่บนฐำนสีแดงโดยรอบ ทำำให้มีอำกำร
     เจ็บคอหรือกลืนลำำบำกเวลำดูดนมหรือกินอำหำร
     เด็กจะมีอำกำรนำ้ำลำยไหล ส่วนใหญ่จะหำยได้
     เองภำยใน 3-6 วัน ยังไม่เคยมีรำยงำนกำรเสีย
     ชีวิต 
18/08/12       น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   12
ระยะฝัก ตัว
 หมำยถึงระยะตั้งแต่ได้รับเชือจนกระทั่งเกิดอำกำร
                             ้
  ใช้เวลำประมำณ 4-6 วัน
 กำรติด ต่อ
  โรคนี้มักจะติดต่อในสัปดำห์แรก เชือนี้ติดต่อจำก
                                      ้
  จำกมือที่เปือนนำ้ำมูก นำ้ำลำย
              ้
  และอุจจำระของผูป่วยหรือผูติดเชือ (ซึ่งอำจจะ
                     ้          ้   ้
  ยังไม่มีอำกำร) หรือนำ้ำในตุ่มพองหรือแผลของผู้
  ป่วยและโดยกำรหำยใจเอำเชือที่แพร่กระจำย
                                  ้
  จำกละอองฝอยของกำรไอ จำม ของผูป่วยหรือผู้
                                        ้
  ติดเชื้อ ( droplet spread)
18/08/12     น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   13
ระยะที่แ พร่เ ชื้อ
 ประมำณอำทิตย์แรกของกำรเจ็บป่วย เชื้อนั้น
     อำจจะอยู่ในร่ำงกำยได้เป็นสัปดำห์หลังจำก
     อำกำรดีขึ้นแล้ว ซึ่งยังสำมำรถติดต่อสู่ผอื่นได้
                                             ู้
     แม้ว่ำจะหำยแล้ว กำรแพร่เชื้อมักเกิดได้ง่ำยใน
     ช่วงสัปดำห์แรกของกำรป่วย ซึ่งมีเชือออกมำ
                                          ้
     มำก เชือจะอยู่ในลำำคอ ประมำณ 2-3 สัปดำห์
             ้
     ไวรัสเข้ำสูร่ำงกำยทำงเยื่อบุของคอหอยและ
                 ่
     ลำำไส้ เพิ่มจำำนวนที่ทอนซิลและเนื้อเยื่อของ
     ระบบนำ้ำเหลืองบริเวณลำำไส้ และเชื้อจะออกมำ
     กับอุจจำระ ยังไม่มีหลักฐำนที่เชื่อถือได้ว่ำ กำร
     แพร่กระจำยของโรคเกิดจำกแมลง นำ้ำ อำหำร
18/08/12        น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45    14
กำรวิน ิจ ฉัย
 ใช้กำรวินิจฉัยตำมอำกำร ส่วนกำรตรวจหำเชือ
                                         ้
     สำเหตุนั้น โดยกำรเพำะแยกเชื้อไวรัสจำก
     อุจจำระ หรือ throat swab หรือ nasal
     washing หรือ nasal aspiration ใช้เวลำ
     ประมำณ 4 สัปดำห์ควบคู่กับกำรตรวจทำงนำ้ำ
     เหลือง (serology) ในตัวอย่ำงเลือด acute
     และ convalescent serum เพื่อดู antibody
     ต่อเชือที่เป็นสำเหตุ 
           ้

18/08/12      น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   15
กำรรัก ษำ
 ไม่มีกำรรักษำเฉพำะโดยมำกรักษำตำมอำกำร
  โรคนีเกิดจำกเชื้อไวรัส ไม่จำำเป็นต้องให้ยำ
         ้
  รักษำจำำเพำะ เพียงแต่ให้กำรดูแลตำมอำกำร
  และเฝ้ำติดตำมอำกำรเปลี่ยนแปลงอย่ำงใกล้ชิด
  ดังนี้
  ให้ยำลดไข้ พำรำเซตำมอล เป็นครั้งครำวเวลำ
  มีไข้สง  ห้ำมให้ aspirin
           ู
 ดื่มนำ้ำให้พอ ให้เด็กดื่มนำ้ำมำกๆ เพื่อป้องกัน
  ภำวะขำดนำ้ำ โดยสังเกตดูว่ำมีปสสำวะออกมำก
                                   ั
  และใส จึงนับว่ำได้นำ้ำพอเพียง
18/08/12     น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   16
กำรรัก ษำ (ต่อ )
ในช่วงที่มีอำกำรเจ็บแผลในปำก ให้เด็กกิน
 อำหำรเหลวหรือของนำ้ำๆ เช่น ข้ำวต้ม โจ๊ก
 แกงจืด นม นำ้ำเต้ำหู้ นำ้ำหวำน โดยใช้ช้อนป้อน
 หรือใช้กระบอกฉีดยำ ค่อยๆ หยอดเข้ำปำก ไม่
 ควรให้เด็ก (โดยเฉพำะเด็กเล็กๆ) ดูดนมหรือนำ้ำ
 จำกขวด เพื่อบรรเทำอำกำรเจ็บในปำก อำจใช้
 วิธให้เด็กอมนำ้ำแข็งก้อนเล็กๆ ดื่มนำ้ำหรือนม
    ี
 เย็นๆ กินไอศกรีม
บ้วนปำกด้วยนำ้ำเกลืออุ่นๆ (ผสมเกลือป่นครึ่ง
 ช้อนชำในนำ้ำอุ่น ๑ แก้วต้องมั่นใจว่ำเด็กบ้วนคอ
18/08/12     น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   17
โรคแทรกซ้อ น
  ผูป่วยส่วนใหญ่เกิดจำกเชือ coxsackievirus
       ้                      ้
  A16 ซึ่งหำยเองใน 1 สัปดำห์ แต่หำกเกิดจำก
  เชือ enterovirus 71 โรคจะเป็นรุนแรงและ
     ้
  เกิดโรคแทรกซ้อน
  ภำวะขำดนำ้ำ ต้องกระตุ้นเด็กให้รับนำ้ำให้เพียง
  พอ หำกขำดนำ้ำรุนแรงจะต้องได้รับนำ้ำเกลือ
  มีกำรติดเชื้อซำ้ำบริเวณที่เป็นแผล
  อำจจะเกิดชักเนื่องจำกไข้สูง ต้องเช็ดตัวเวลำมี
  ไข้และรับประทำนยำลดไข้
  อำจจะเกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบ
 สมองอักเสบได้ ผู้ปวยจะเกิดอำกำร อำเจียน ซึม
                     ่
18/08/12     น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   18
กำรป้อ งกัน
 โรคมือเท้ำปำกจะติดต่อจำกคนสู่คนโดยกำร
  สัมผัส นำ้ำมูก นำ้ำลำย เสมหะของผู้ปวย รวมทั้ง
                                     ่
  นำ้ำจำกตุ่ม และอุจำระ กำรลดควำมเสียงของกำร
                                       ่
  ติดต่อทำำได้โดย
 ล้ำงมือให้สะอำดด้วยสบูและนำ้ำ โดยเฉพำะเมือ
                            ่                  ่
  สัมผัสกับเด็กที่ปวย่
 ล้ำงมือให้สะอำดก่อนและหลังเตรียมอำหำร
 ล้ำงมือหลังจำกเข้ำห้องนำ้ำ
 ล้ำงมือก่อนและหลังป้อนนมให้เด็ก
 ใช้ช้อนกลำงและหลีกเลี่ยงกำรใช้แก้วนำ้ำหรือ
18/08/12     น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   19
กำรป้อ งกัน (ต่อ )
 ระมัดระวังกำรไอจำมรดกันให้ใช้ผ้ำปิดปำกปิดจมูก
 หลีกเลี่ยงทีมคนมำก ไม่ควรนำำเด็กเล็กไปในทีชุมชน
              ่ ี                           ่
  สำธำรณทีมคนอยู่เป็นจำำนวนมำกๆ เช่น สนำมเด็กเล่น
            ่ ี
  และห้ำงสรรพสินค้ำ ตลำด สระว่ำยนำ้ำ
 ทำำควำมสะอำดอุปกรณ์ทีมกำรจับบ่อย เช่นลูกบิด
                           ่ ี
  โทรศัพท์
 ไม่แบ่งของเล่นกับเด็กปกติ
 เด็กทีป่วยให้หยุดเรียน ให้อยูแต่บ้ำน
        ่                      ่
 ดูแลบ้ำน โรงเรียน ให้สะอำดอยู่ตลอดเวลำ

18/08/12      น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   20
โรคมือ เท้ำ ปำกมีผ ลต่อ คนตั้ง
ครรภ์ห รือ ไม่
 โดยหลักแล้วคนตั้งครรภ์ไม่ควรจะใกล้ชิดกับ
     คนที่เป็นโรคมือเท้ำปำก เท่ำที่มีหลักฐำนคนตั้ง
     ครรภ์ที่ได้รับเชือนี้จะไม่มีปญหำต่อกำรตั้งครรภ์
                      ้           ั
     เช่น แท้งหรือคลอดก่อนกำำหนด สำำหรับทำรกที่
     เกิดจำกคนท้องที่ติดเชื้อมือเท้ำปำกมักจะมี
     อำกำรน้อยและอำกำรไม่รุนแรง



18/08/12        น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45    21
กำรแยกผู้ป ่ว ย
 ระวังสิ่งขับถ่ำยของผูป่วย ถ้ำผูป่วยในหอผูป่วย
                       ้         ้         ้
  แม่และเด็กเกิดอำกำรเจ็บป่วยที่ บ่งชีว่ำจะ
                                      ้
  เป็นกำรติดเชือ enterovirus จะต้องระวังเรื่อง
                ้
  สิงขับถ่ำยอย่ำงเข้มงวด เพรำะอำจทำำให้ทำรก
    ่
  ติดเชื้อและเกิดอำกำรรุนแรงได้ 
 ห้ำมญำติหรือเจ้ำหน้ำที่ผู้ดูแลผู้ปวยที่สงสัยว่ำ
                                    ่
  ติดเชื้อ enterovirus เข้ำมำในหอผูป่วยหรือหอ
                                        ้
  เด็กแรกเกิด หรือห้ำมเข้ำใกล้ทำรกหรือหญิง
  ท้องแก่ใกล้คลอด
18/08/12     น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   22
กำรทำำ ลำยเชื้อ
 ต้องทำำลำยเชือในนำ้ำมูก นำ้ำลำย อุจจำระ ของผู้
               ้
     ป่วยอย่ำงรวดเร็วปลอดภัย ล้ำงทำำควำมสะอำด
     หรือทำำลำยสิ่งของปนเปื้อน หลังสัมผัสสิงของปน
                                           ่
     เปือนหรือสิ่งขับถ่ำย 
        ้




18/08/12       น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   23
ควรพบแพทย์เ มื่อ ไร
 ไข้สูงรับประทำนยำลดไข้แล้วไม่ลง
 มีอำกำรเจ็บแผลในปำก จนกินอำหำรและดื่มนำ้ำไม่
  ได้ มีภำวะขำดนำ้ำ เช่น ปำกแห้ง ปัสสำวะออกน้อย
  ผิวแห้ง ปัสสำวะสีเข็ม
 เด็กระสับกระส่ำย
 มีอำกำรชัก
 แผลไม่หำย ตุมนำ้ำ กลำยเป็นตุ่มหนองหรือพุพอง
                ่
  จำกกำรเกำ ให้แพทย์พิจำรณำใช้ยำปฏิชีวนะรักษำ
 มีอำกำรปวดศีรษะมำก อำเจียนรุนแรง ไม่ค่อยรู้ตวั
  ชัก แขนขำอ่อนแรง หรือหำยใจหอบเหนื่อย ควรส่ง
  โรงพยำบำลโดยด่วน
 อำกำรไม่ดีขึ้นภำยใน ๑ สัปดำห์
18/08/12     น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   24
จบกำรนำำ
                     เสนอค่ะ



18/08/12   น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45   25

แนะนำโรคต่างๆ ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน

  • 1.
    จัด ทำำ โดย น.ส.ศิร ิน วล สัน ติร ัก ษ์โ ยธิน รหัส 45 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 1
  • 2.
    โรคมือ เท้ำ ปำกเปื่อย Hand foot mouth syndrome ที่ประชุมคณะผู้เชียวชำญกรมควบคุมโรคมี ่ มติสรุปผลกำรสอบสวนวินิจฉัยโรค ว่ำ เด็กหญิง อำยุ2ขวบครึ่งที่เสียชีวิตรพ.นพรัตนรำชธำนี ป่วยด้วยโรคมือ เท้ำปำกชนิดรุนแรง   18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 2
  • 3.
    ด้ำน น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตรนำยกรัฐมนตรี เปิดเผยว่ำ ขณะนี้พบสถำนกำรณ์แพร่ระบำดใน ประเทศไทยแล้ว 14,000คน กรณีกำรเสียชีวิต ของเด็ก 2 ขวบได้สงกำำชับให้กระทรวง ั่ สำธำรณสุข (สธ.) ไปดูแลครอบครัวเด็ก 2 ขวบ ที่เสียชีวิตแล้ว เบืองต้นสำมำรถควบคุม ้ สถำนกำรณ์โรคได้แล้วในระดับหนึง และได้ ่ กำำชับให้3กระทรวงประกอบด้วย สำธำรณสุข มหำดไทย และศึกษำธิกำร หำมำตรกำรป้องกัน ในพื้นที่ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 3
  • 4.
    ขณะที่ น.ส.ศันสนีย์ นำคพงศ์โฆษกประจำำ สำำนักนำยกรัฐมนตรี กล่ำวว่ำ กระทรวง สำธำรณสุขได้รำยงำนสถำนกำรณ์โรค มือ เท้ำ ปำกต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี(ครม.)ในวันนีว่ำ ้ สำำนักระบำดวิทยำ กรมควบคุมโรค ระบุว่ำข้อมูล จำกกำรเฝ้ำระวังยังไม่พบโรคดังกล่ำวเกิดกำรก ลำยพันธุ์ และสถำนกำรณ์ในช่วง 2 สัปดำห์ที่ ผ่ำนมำกำรแพร่ระบำดลดลง แต่ก็คำดว่ำแนว โน้มจะยังคงพบกำรระบำดอีกรำว 6 สัปดำห์   18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 4
  • 5.
    ทั้งนี้ นำยวิทยำ บุรณศิริรมว.สำธำรณสุข รำยงำนว่ำ ปัจจุบนในประเทศไทยมีผู้ปวยโรค ั ่ มือเท้ำปำกจำำนวน 14,000 คน ขณะที่ เวียดนำมมีผู้ปวยประมำณ 63,000คน สิงคโปร์ ่ 20,000 คน และจีนประมำณ 1.2 ล้ำนคน      ขณะที่นำยกรัฐมนตรี กำำชับให้กระทรวง สำธำรณสุขดูแลครอบครัวเด็ก 2 ขวบที่เสียชีวิต และต้องสงสัยว่ำเป็นโรคมือเท้ำปำก 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 5
  • 6.
    โรคมือ เท้ำ ปำกเปือย ่ Hand foot mouth syndrome เป็นโรคที่มักพบกำรติดเชือในกลุ่มทำรกและ ้ เด็กเล็ก แต่บำงรำยจะมีอำกำรรุนแรง ขึ้นอยู่กับ ชนิดของไวรัสที่มีกำรติดเชื้อ โรค HFMD ส่วนใหญ่พบในเด็กอำยุน้อยกว่ำ 10 ปี โดยเฉพำะอำยุตำ่ำกว่ำ 5 ปี มีอำกำรไข้ ร่วมกับตุ่มเล็กๆ เกิดขึ้นที่ผิวหนังบริเวณฝ่ำมือ ฝ่ำเท้ำ และในปำก ส่วนใหญ่อำกำรไม่รุนแรง หำยได้เอง ส่วนน้อยอำจมีอำกำรทำงสมองร่วม ด้วย ซึ่งอำจทำำให้รุนแรงถึงเสียชีวิตได้ ส่วน ใหญ่พบในเด็กอำยุติรักษ์โยธินปี สส่วนใหญ่เกิดจำก 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สัน 1-7 รหั 45 6
  • 7.
    โรคมือเท้ำปำกจะเกิดเชือไวรัสกลุ่ม ้ Enterovirus genusซึ่งเชื้อโรคในกลุ่ม นี้ประกอบไปด้วย polioviruses, coxsackieviruses, echoviruses, and enteroviruses 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 7
  • 8.
    สำเหตุ เกิดจำกเชือไวรัสในกลุ่ม Enteroviruses ้ ที่พบเฉพำะในมนุษย์ ซึ่งมีหลำยสำยพันธุ์ โรค ปำกเท้ำเปือยส่วนใหญ่เกิดจำกำรติดเชือไวรัสที่ ่ ้ ชือว่ำ coxsackie A16 มักไม่รุนแรง เด็กจะ ่ หำยเป็นปกติภำยใน 7-10 วัน ส่วนที่เกิด จำกEnterovirus 71 อำจเป็นแบบ เยื่อหุ้ม สมองอักเสบ Aseptic meningitis ที่ไม่รุนแรง หรือมีอำกำรคล้ำยโปลิโอ ส่วนที่รุนแรงมำกจน อำจเสียชีวิตจะเป็นแบบสมอง อักเสบencephalitis ซึ่งมีอำกำรอักเสบส่วน ก้ำนสมองทำำให้หมดสติ หำกเกิดกล้ำมเนื้อหัวใจ อักเสบจะทำำให้เกิดหัวใจวำย ควำมดันโลหิตจะ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 8
  • 9.
    อำกำร ผูติดเชือส่วนใหญ่จะไม่แสดงอำกำรป่วย ้ ้ หรืออำจพบอำกำรเพียงเล็กน้อย เช่น มีไข้ ปวด ศีรษะ คลื่นไส้ ปวดเมื่อย เป็นต้น จะปรำกฏ อำกำรดังกล่ำว 3-5 วัน แล้วหำยได้เอง สำำหรับ ผูที่มีอำกำรมักจะเริ่มด้วยไข้ เบืออำหำร ครั่นเนื้อ ้ ่ ครั่นตัวเจ็บคอ หลังจำกไข้ 1-2 วันจะเห็นแผล แดงเล็กๆที่ปำกโดยเป็นตุ่มนำ้ำในระยะแรกและ แตกเป็นแผล ตำำแหน่งของแผลมักจะอยู่ที่เพดำน ปำก หลังจำกนันอีก1-2 วันจะเกิดผื่นที่มือและ ้ เท้ำ แต่ก็อำจจะเกิดที่แขน และก้นได้ เด็กที่เจ็บ ปำกมำกอำจจะขำดนำ้ำ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 9
  • 10.
    ♥ไข้  มีอำกำรไข้สงอำจเกิน 39องศำเซลเซียส ู 2 วันแล้วจะมีไข้ตำ่ำๆ ประมำณ 37.5 - 38.5 องศำเซลเซียส อีก 3-5 วัน ♥เจ็บคอเจ็บในปำกกลืนนำ้ำลำยไม่ได้ ไม่กิน อำหำร ♥พบตุ่มแผลในปำก ส่วนใหญ่พบที่เพดำนอ่อนลิ้น กระพุ้งแก้ม อำจมี 1 แผล หรือ 2-3 แผล ขนำด 4-8 มิลลิลิตร เป็นสำเหตุให้เด็กไม่ดูดนม ไม่กิน อำหำรเพรำะเจ็บ ผืนหรือแผลในปำกจะเกิดหลัง ่ จำกไข้ 1-2 วัน 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 10
  • 11.
    ♥ปวดศีรษะ ♥ พบตุ่มพอง(vesicles) สีขำวขุ่นบนฐำนรอบสี แดง ขนำด 3-7 มิลลิเมตร บริเวณด้ำนข้ำงของ นิ้วมือ นิ้วเท้ำ บำงครั้งพบที่ฝ่ำมือ ฝ่ำเท้ำ ส้นเท้ำ ส่วนมำกมีจำำนวน 5-6 ตุ่ม เวลำกดจะเจ็บ ส่วน ใหญ่ไม่ค่อยแตกเป็นแผล จะหำยไปได้เองใน เวลำประมำณ 1 สัปดำห์  ♥เบื่ออำหำร ♥เด็กจะหงุดหงิด 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 11
  • 12.
    ♥ในเด็กโตจะบ่นปวดศีรษะ ปวดหลัง อำจมี อำเจียน เจ็บคอ นำ้ำลำยไหล จำกนั้นจะพบตุ่ม พองใส ขนำด 1-2 มิลลิเมตร 2 ข้ำงของบริเวณ เหนือต่อมทอนซิล (anteriar fauces) ซึ่งอำจ แตกเป็นแผล หลังจำกระยะ 2-3 วันแรก แผลจะ ใหญ่ขึ้นเป็น 3-4 มิลลิเมตร จะเห็นเป็นสีขำว เหลืองอยู่บนฐำนสีแดงโดยรอบ ทำำให้มีอำกำร เจ็บคอหรือกลืนลำำบำกเวลำดูดนมหรือกินอำหำร เด็กจะมีอำกำรนำ้ำลำยไหล ส่วนใหญ่จะหำยได้ เองภำยใน 3-6 วัน ยังไม่เคยมีรำยงำนกำรเสีย ชีวิต  18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 12
  • 13.
    ระยะฝัก ตัว หมำยถึงระยะตั้งแต่ได้รับเชือจนกระทั่งเกิดอำกำร ้ ใช้เวลำประมำณ 4-6 วัน กำรติด ต่อ โรคนี้มักจะติดต่อในสัปดำห์แรก เชือนี้ติดต่อจำก ้ จำกมือที่เปือนนำ้ำมูก นำ้ำลำย ้ และอุจจำระของผูป่วยหรือผูติดเชือ (ซึ่งอำจจะ ้ ้ ้ ยังไม่มีอำกำร) หรือนำ้ำในตุ่มพองหรือแผลของผู้ ป่วยและโดยกำรหำยใจเอำเชือที่แพร่กระจำย ้ จำกละอองฝอยของกำรไอ จำม ของผูป่วยหรือผู้ ้ ติดเชื้อ ( droplet spread) 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 13
  • 14.
    ระยะที่แ พร่เ ชื้อ ประมำณอำทิตย์แรกของกำรเจ็บป่วย เชื้อนั้น อำจจะอยู่ในร่ำงกำยได้เป็นสัปดำห์หลังจำก อำกำรดีขึ้นแล้ว ซึ่งยังสำมำรถติดต่อสู่ผอื่นได้ ู้ แม้ว่ำจะหำยแล้ว กำรแพร่เชื้อมักเกิดได้ง่ำยใน ช่วงสัปดำห์แรกของกำรป่วย ซึ่งมีเชือออกมำ ้ มำก เชือจะอยู่ในลำำคอ ประมำณ 2-3 สัปดำห์ ้ ไวรัสเข้ำสูร่ำงกำยทำงเยื่อบุของคอหอยและ ่ ลำำไส้ เพิ่มจำำนวนที่ทอนซิลและเนื้อเยื่อของ ระบบนำ้ำเหลืองบริเวณลำำไส้ และเชื้อจะออกมำ กับอุจจำระ ยังไม่มีหลักฐำนที่เชื่อถือได้ว่ำ กำร แพร่กระจำยของโรคเกิดจำกแมลง นำ้ำ อำหำร 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 14
  • 15.
    กำรวิน ิจ ฉัย ใช้กำรวินิจฉัยตำมอำกำร ส่วนกำรตรวจหำเชือ ้ สำเหตุนั้น โดยกำรเพำะแยกเชื้อไวรัสจำก อุจจำระ หรือ throat swab หรือ nasal washing หรือ nasal aspiration ใช้เวลำ ประมำณ 4 สัปดำห์ควบคู่กับกำรตรวจทำงนำ้ำ เหลือง (serology) ในตัวอย่ำงเลือด acute และ convalescent serum เพื่อดู antibody ต่อเชือที่เป็นสำเหตุ  ้ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 15
  • 16.
    กำรรัก ษำ ไม่มีกำรรักษำเฉพำะโดยมำกรักษำตำมอำกำร โรคนีเกิดจำกเชื้อไวรัส ไม่จำำเป็นต้องให้ยำ ้ รักษำจำำเพำะ เพียงแต่ให้กำรดูแลตำมอำกำร และเฝ้ำติดตำมอำกำรเปลี่ยนแปลงอย่ำงใกล้ชิด ดังนี้  ให้ยำลดไข้ พำรำเซตำมอล เป็นครั้งครำวเวลำ มีไข้สง  ห้ำมให้ aspirin ู ดื่มนำ้ำให้พอ ให้เด็กดื่มนำ้ำมำกๆ เพื่อป้องกัน ภำวะขำดนำ้ำ โดยสังเกตดูว่ำมีปสสำวะออกมำก ั และใส จึงนับว่ำได้นำ้ำพอเพียง 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 16
  • 17.
    กำรรัก ษำ (ต่อ) ในช่วงที่มีอำกำรเจ็บแผลในปำก ให้เด็กกิน อำหำรเหลวหรือของนำ้ำๆ เช่น ข้ำวต้ม โจ๊ก แกงจืด นม นำ้ำเต้ำหู้ นำ้ำหวำน โดยใช้ช้อนป้อน หรือใช้กระบอกฉีดยำ ค่อยๆ หยอดเข้ำปำก ไม่ ควรให้เด็ก (โดยเฉพำะเด็กเล็กๆ) ดูดนมหรือนำ้ำ จำกขวด เพื่อบรรเทำอำกำรเจ็บในปำก อำจใช้ วิธให้เด็กอมนำ้ำแข็งก้อนเล็กๆ ดื่มนำ้ำหรือนม ี เย็นๆ กินไอศกรีม บ้วนปำกด้วยนำ้ำเกลืออุ่นๆ (ผสมเกลือป่นครึ่ง ช้อนชำในนำ้ำอุ่น ๑ แก้วต้องมั่นใจว่ำเด็กบ้วนคอ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 17
  • 18.
    โรคแทรกซ้อ น ผูป่วยส่วนใหญ่เกิดจำกเชือ coxsackievirus ้ ้ A16 ซึ่งหำยเองใน 1 สัปดำห์ แต่หำกเกิดจำก เชือ enterovirus 71 โรคจะเป็นรุนแรงและ ้ เกิดโรคแทรกซ้อน  ภำวะขำดนำ้ำ ต้องกระตุ้นเด็กให้รับนำ้ำให้เพียง พอ หำกขำดนำ้ำรุนแรงจะต้องได้รับนำ้ำเกลือ  มีกำรติดเชื้อซำ้ำบริเวณที่เป็นแผล  อำจจะเกิดชักเนื่องจำกไข้สูง ต้องเช็ดตัวเวลำมี ไข้และรับประทำนยำลดไข้  อำจจะเกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบ สมองอักเสบได้ ผู้ปวยจะเกิดอำกำร อำเจียน ซึม ่ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 18
  • 19.
    กำรป้อ งกัน โรคมือเท้ำปำกจะติดต่อจำกคนสู่คนโดยกำร สัมผัส นำ้ำมูก นำ้ำลำย เสมหะของผู้ปวย รวมทั้ง ่ นำ้ำจำกตุ่ม และอุจำระ กำรลดควำมเสียงของกำร ่ ติดต่อทำำได้โดย ล้ำงมือให้สะอำดด้วยสบูและนำ้ำ โดยเฉพำะเมือ ่ ่ สัมผัสกับเด็กที่ปวย่ ล้ำงมือให้สะอำดก่อนและหลังเตรียมอำหำร ล้ำงมือหลังจำกเข้ำห้องนำ้ำ ล้ำงมือก่อนและหลังป้อนนมให้เด็ก ใช้ช้อนกลำงและหลีกเลี่ยงกำรใช้แก้วนำ้ำหรือ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 19
  • 20.
    กำรป้อ งกัน (ต่อ) ระมัดระวังกำรไอจำมรดกันให้ใช้ผ้ำปิดปำกปิดจมูก หลีกเลี่ยงทีมคนมำก ไม่ควรนำำเด็กเล็กไปในทีชุมชน ่ ี ่ สำธำรณทีมคนอยู่เป็นจำำนวนมำกๆ เช่น สนำมเด็กเล่น ่ ี และห้ำงสรรพสินค้ำ ตลำด สระว่ำยนำ้ำ ทำำควำมสะอำดอุปกรณ์ทีมกำรจับบ่อย เช่นลูกบิด ่ ี โทรศัพท์ ไม่แบ่งของเล่นกับเด็กปกติ เด็กทีป่วยให้หยุดเรียน ให้อยูแต่บ้ำน ่ ่ ดูแลบ้ำน โรงเรียน ให้สะอำดอยู่ตลอดเวลำ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 20
  • 21.
    โรคมือ เท้ำ ปำกมีผลต่อ คนตั้ง ครรภ์ห รือ ไม่ โดยหลักแล้วคนตั้งครรภ์ไม่ควรจะใกล้ชิดกับ คนที่เป็นโรคมือเท้ำปำก เท่ำที่มีหลักฐำนคนตั้ง ครรภ์ที่ได้รับเชือนี้จะไม่มีปญหำต่อกำรตั้งครรภ์ ้ ั เช่น แท้งหรือคลอดก่อนกำำหนด สำำหรับทำรกที่ เกิดจำกคนท้องที่ติดเชื้อมือเท้ำปำกมักจะมี อำกำรน้อยและอำกำรไม่รุนแรง 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 21
  • 22.
    กำรแยกผู้ป ่ว ย ระวังสิ่งขับถ่ำยของผูป่วย ถ้ำผูป่วยในหอผูป่วย ้ ้ ้ แม่และเด็กเกิดอำกำรเจ็บป่วยที่ บ่งชีว่ำจะ ้ เป็นกำรติดเชือ enterovirus จะต้องระวังเรื่อง ้ สิงขับถ่ำยอย่ำงเข้มงวด เพรำะอำจทำำให้ทำรก ่ ติดเชื้อและเกิดอำกำรรุนแรงได้  ห้ำมญำติหรือเจ้ำหน้ำที่ผู้ดูแลผู้ปวยที่สงสัยว่ำ ่ ติดเชื้อ enterovirus เข้ำมำในหอผูป่วยหรือหอ ้ เด็กแรกเกิด หรือห้ำมเข้ำใกล้ทำรกหรือหญิง ท้องแก่ใกล้คลอด 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 22
  • 23.
    กำรทำำ ลำยเชื้อ ต้องทำำลำยเชือในนำ้ำมูกนำ้ำลำย อุจจำระ ของผู้ ้ ป่วยอย่ำงรวดเร็วปลอดภัย ล้ำงทำำควำมสะอำด หรือทำำลำยสิ่งของปนเปื้อน หลังสัมผัสสิงของปน ่ เปือนหรือสิ่งขับถ่ำย  ้ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 23
  • 24.
    ควรพบแพทย์เ มื่อ ไร ไข้สูงรับประทำนยำลดไข้แล้วไม่ลง มีอำกำรเจ็บแผลในปำก จนกินอำหำรและดื่มนำ้ำไม่ ได้ มีภำวะขำดนำ้ำ เช่น ปำกแห้ง ปัสสำวะออกน้อย ผิวแห้ง ปัสสำวะสีเข็ม เด็กระสับกระส่ำย มีอำกำรชัก แผลไม่หำย ตุมนำ้ำ กลำยเป็นตุ่มหนองหรือพุพอง ่ จำกกำรเกำ ให้แพทย์พิจำรณำใช้ยำปฏิชีวนะรักษำ มีอำกำรปวดศีรษะมำก อำเจียนรุนแรง ไม่ค่อยรู้ตวั ชัก แขนขำอ่อนแรง หรือหำยใจหอบเหนื่อย ควรส่ง โรงพยำบำลโดยด่วน อำกำรไม่ดีขึ้นภำยใน ๑ สัปดำห์ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 24
  • 25.
    จบกำรนำำ เสนอค่ะ 18/08/12 น.ส.ศิรินวล สันติรักษ์โยธิน รหัส 45 25