Zorgen voor Morgen
Nederlandsecultuurwaarden in een internationale
setting
Oirschot, 23 november 2010
Presentatie voor leden van de Rotary Boxtel-Oirschot-Haaren
2.
2
Inhoud
11 Ring vanVuur: de 7 krachten
44
22 FutureShift: impact op bedrijven
33 Scenario’s
Aanbevelingen
4
Someone has Hitthe “Reset” Button
(Jeffrey Immelt, CEO, General Electric)
Wij geloven:
De economie is in een vroeg stadium van een
fundamentele verandering van de wijze waarop
werk is georganiseerd, gemanaged en uitgevoerd
We weten:
Het omarmen van “work anywhere” benaderingen
kunnen de kosten met betrekking tot het
ondersteunen van de beroepsbevolking
terugdringen met wel 40%
5.
5
Futuroloog Watts Wackerover de economie v.d. VS
“The GDP of this country increased by 50 percent at the same time that
the net tonnage of the economy decreased by 50 percent. In other words,
we are increasingly making intellectual property, not goods”.
And so we are embarking upon new forms of value formation and wealth
creation that were heretofore inaccessible and unavailable.”
- Watts Wacker, Best Selling Author and Futurist
In de jaren 70, kwam voor elke $5 economisch groei
in de VS:
• $ 4 uit de groei van de beroepsbevolking
• $ 1 uit een verbetering van de productiviteit
In the 2010 en later zal het omgekeerde waar zijn
6.
6
Ring van Vuur:de 7 krachten
11 Economische krimp
22 Demografie
33 Globalisering
44 Natuur & milieu
55 Voedsel, energie & materialen
66 ICT
77 Maatschappelijk-economische attitude
11
Globalisering: Turbulentie inde omgeving
neemt toe
De toegenomen turbulentie van de omgeving dwingt bedrijven om na te denken over hun
governance en structuur
Het Nederlandse bedrijfsleven beweegt zich van Ansoff’s fase 3 naar fase 4
Flexibiliteit wordt een steeds belangrijker instrument bij toenemende turbulentie
– Flexibele schil belangrijk onderwerp strategische HR
15
Maatschappelijk economische attitude(2)
Gen Einstein: Maslov 2.0
Van geld verdienen naar een zinvol leven
Het Gucci-kapitalisme heeft afgedaan en maakt
plaats voor het zogenaamde coop- kapitalisme,
waar samenwerking voor het collectieve belang,
de leidraad is
Lichamelijke behoeften
Behoefte aan veiligheid en zekerheid
Behoefte aan sociaal contact
Behoefte aan
waardering & erkenning
Zelf-
ontplooiing
Talenten inzetten ten
dienste van anderen
?
17
Business modellen veranderen
RossPerot to GM Management:
“You don’t need to own a dairy to buy milk
Van Conglomoraten (Ford, GM) naar ‘idea factories’?
18.
18
Complexiteit van werkneemt toe
Veranderingen in de taken die uitgevoerd worden door de Amerikaanse beroepsbevolking
(1969 - 1998)
-10%
-5%
0%
5%
10%
15%
1969 1980 1990 1998
Routine manual Routine cognitive Expert thinking Complex communications
Grenzen van automatisering lijken
bereikt: ‘expert thinking’ is voor een
deel gebaseerd op patroonherken-
ning. Dit is moeilijker te auto-
matiseren dan routine hande-
lingen (rule based)
19.
19
Ronald Coase wintde
Nobelprijs in 1991 op basis
van een boek uit 1936: ‘The
Nature of the Firm’
Tussen Markt en Hiërarchie
Trend: organiseren van productie via de markt wordt belangrijker
Markt vs. Hiërarchie
The Future of Work van Thomas W. Malone, 2004
HoogLaagHoogHoogMarkt
MediumMediumMediumHoogDemocratie
MediumMediumMediumMediumLosse hiërarchie
LaagHoogLaagLaagGecentraliseerd hiërarchie
Autonomie,
motivatie en
creativiteit
Vermogen om
conflicten op te
lossen
Mate van
individualisering en
vermogen om veel
denkkracht
gelijktijding te
gebruiken
Communicatie-
kosten
Besluitingvormings-
structuur
22
Zorg in eenlange termijn perspectief
Strong Europe:
European countries
maintain social
cohesion through public
institutions. Society
accepts that a more
equitable distribution of
welfare limits the
possibilities of
improving economic
efficiency. Yet,
governments respond to
the growing pressure on
the public sector by
undertaking selective
reforms in the
labour market, social
security, and public
production
International cooperation
An institutional crisis is
looming after EU
enlargement in 2004. In
this scenario, European
member states are
willing to sacrifice their
national sovereignty in
order to obtain a solution
to this crisis. European
integration intensifies on
the basis of reinforced
cooperation
Public responsibilities:
European countries maintain social cohesion through various
collective arrangements. These limit income disparities (e.g. between
skilled and unskilled and between those inside and outside the labour
force). Governments experiment with more differentiation in the supply
of publicly provided private goods, such as education, health care and
social security arrangements. This is done by using more information
about individual characteristics (at the expense of privacy) and large-
scale application of ICT
Bron: 4 futures of europe CPB 2003
23.
The big changeis already happening –
“shift happens”
26 april 2010
IT giant IBM told personnel today that the firm’s global workforce of 399,000
permanent employees could reduce to 100,000 by 2017, the date by which
the firm is due to complete its HR transformation programme.
Tim Ringo, head of IBM Human Capital Management, the consultancy arm of
the IT conglomerate, said the firm would re-hire the workers as contractors for
specific projects as and when necessary, a concept dubbed ‘crowd sourcing’.
‘We have been decreasing the number of permanent employees for more than 15
years and have a target now to cut permanent employees by 25%’.
‘In this recession we have reduced the number of permanent employees and we
have left the flexible layer more in-tact when comparing to previous downturns.
The most recent market knowledge is present in the flexible layer’.
http://www.favstocks.com/crowd-sourcing-ibm-to-cut-34-of-its-permanent-staff-by-2017/2610147/
24.
24
De nieuwe scenario’s
V-vormigverloop recessie
Impact
mentaliteitsverandering
groot
Impact
mentaliteitsverandering
klein
L-vormig verloop recessie
Wereldbeeld 1
‘Doorgroeien op
platgetreden paden’
Wereldbeeld 2
‘Ondernemend in
organische netwerken’’
Wereldbeeld 3
‘‘Navigeren naar
nieuwe groei’
Wereldbeeld 4
‘‘De hang naar
het vertrouwde’
25.
25
1: ‘Doorgroeien opplatgetreden paden’
Krachtig herstel en kleine mentaliteitsverandering
Het gaat goed met Nederland. Door krachtig economisch herstel in 2010 hebben we de crisis al
2 jaar achter ons gelaten en draait de economie op volle toeren
Forse schaarste op de arbeidsmarkt, meer dan we ooit gezien hebben
Organisaties vertrekken uit Nederland om zich te vestigen, daar waar ze wel de benodigde
arbeidskrachten kunnen krijgen
Er ontstaan vooral grote tekorten in ‘kwetsbare’ sectoren als onderwijs en zorg
Maar ook de technische sector heeft te kampen met een groot tekort aan jonge werknemers
De kandidaat heeft het in deze wereld voor het zeggen, het aantal ZZP-ers neemt toe
Successpelers
Wehkamp – Spelers met een breed aanbod én een duidelijke functionele meerwaarde voor de
inlener zullen succesvol zijn. Bijvoorbeeld on-line bestellen en binnen 24uur in huis
Marlies Dekkers – Door de krapte is er behoefte en ruimte voor specialisten die zich
onderscheiden door de hoge mate van loyaliteit en klantbinding. Dit doen deze partijen door slim in
te spelen op emotie en de gevoeligheid voor status en positie. Emotionele binding op niches
Wie overleven niet…
Flexspelers met een slecht online kanaal en Flexspelers die zich niet openstellen voor
buitenlandse kandidaten zullen het niet redden
26.
26
2: ‘Ondernemend inorganische netwerken’
Krachtig herstel en grote mentaliteitsverandering
De vergrijzing wordt langzaamaan voelbaar, en er is een snel toenemende krapte op de
arbeidsmarkt
Mensen willen hun werk op een andere manier organiseren
Werk en privé lopen steeds vaker door elkaar heen, werken kan bovendien overal
De link met maatschappelijk betrokken werk wordt groter, werknemers willen iets kunnen
toevoegen
De flexibiliteit van de arbeidsmarkt is snel toegenomen. Veel organisaties die de crisis hebben
overleefd zijn gereorganiseerd en bestaan inmiddels uit een relatief kleine, vaste kern met een
grote flexibele schil
Selectie vindt plaats op talent- en waardepotentieel. Niet meer op kennis en ervaring (het ‘oude CV
denken’)
Het wordt dan ook belangrijk om waarden van en voor de kandidaat en organisaties te kunnen
herkennen
Successpelers
Albert Cuyp markt – Deze flexpartij heeft sterke kennis van de lokale markt. Het betreft een
netwerk organisatie
Net-a-porter – Partij die zich onderscheid door het geven van combinatie suggesties. Bij een
flexspeler zijn dit: competenties, waarden, visie, kennis, ervaring en referenties
Wie overleven niet…
De massaspelers die het nog steeds moeten hebben van het ‘doorspelen van CV’s
27.
27
3: ‘Navigeren naarnieuwe groei’
L-vormig verloop recessie en grote mentaliteitsverandering
2012 is de economische situatie niet veel beter dan eind 2009
Vooral grote organisaties hebben last van hun beperkte aanpassingsvermogen aan de nieuwe
marktomstandigheden en aan de wens van veel werknemers om flexibel en zelfstandig te kunnen
werken
De moeilijke economische situatie maakt dat er veel bedrijven hard moeten vechten voor hun
bestaan. De prijsconcurrentie is heel erg hevig
In deze wereld is dan ook alleen plaats voor spelers die hun klanten echt iets onderscheidends en
relevants te bieden hebben
Lange carrières bij één en dezelfde werkgever komen dan ook nog maar zelden voor. Het aantal
ZZP’ers is dan ook sterk toegenomen
De werkloosheid is groot, zeker onder de jongeren. Om de tijd tussen twee banen op te vullen
gaan mensen vaker opnieuw een studie doen of cursus volgen
Successpelers:
Suit Supply – In deze wereld overleven spelers die net als Suit Supply de emotie van exclusiviteit
kunnen verbinden aan massaproductie (mass customization) en hun eigen distributie (on- en
offline) organiseren
Kleding op Ebay – Openbare marktplaats online voor (2e hands?) arbeid met heel lage
bemiddelingskosten. Een variant hierop is het een gesloten model waarmee bedrijven onderling
hun personeel kunnen detacheren
28.
28
4: ‘De hangnaar het vertrouwde’
L-vormig verloop recessie en kleine mentaliteitsverandering
De langdurige recessie laat in deze wereld flinke sporen na
Arbeidsintensieve processen worden ge-outsourced en de maakindustrie verdwijnt bijna helemaal
uit Nederland
Werkloosheid onder jongeren is een groot probleem, regelmatig stakingen en demonstraties
Flexibele arbeid wordt gezien als manier om kosten te besparen maar is geen doel op zich
Het aantal ZZP’ers is lager dan een tijd geleden
Door het tekort aan arbeidsplaatsen is de macht verschoven naar de werkgevers
Vooral de sectoren met relatief grote baanzekerheid in recessietijd zoals onderwijs en zorg hebben
genoeg aanwas van nieuw personeel
Successpelers:
Over het algemeen zullen flexspelers het erg moeilijk hebben in deze wereld. De behoefte aan flexibel
personeel is beperkt en de prijzen staan erg onder druk
Marktplaats – Payrollers en uitzenders die heel snel kunnen schakelen en op dagelijkse basis
arbeid kunnen in- en verhuren zullen in dit wereldbeeld overleven
Zeeman – Ook biedt deze wereld ruimte voor een ‘discount leverancier’ met een zeer basic en
wisselend aanbod van laag opgeleid personeel die als oproepkrachten voor van alles kunnen
worden ingezet
Wie overleven niet…
Nichespelers die tegen een relatief hoge marge bemiddelen in specifieke markten zullen het
moeilijk krijgen. Nederland zit in zwaar weer en alle pijlen zijn gericht op het besparen van kosten
31
FutureShift: de 7grote krachten zorgen voor
een nieuwe competitieve arena. Nederlandse
bedrijven moeten goed nadenken over
innovatieve strategieën om succesvol te
kunnen zijn in die wereld
Denk lang
32.
32
Nederland wordt steedsmeer het land van de '2 culturen': de
geïndividualiseerde Randstad versus de regio's waar zaken doen plaatsvindt op
basis van ‘local intimacy’
Denk dichtbij
Clusters:
Goede voorbeelden uit de
maakindustrie:
• hightech cluster in Noord-
Brabant en Twente
• transport, overslag & logistiek in
Rotterdam
• Foodvalley in Wageningen.
33.
33
Nederland is inde afgelopen 20 jaar dramatisch veranderd: afbraak van de
verzorgingsstaat, sterke toename van startende ondernemers en sterke
toename van werkende vrouwen. De creativiteit en ondernemingszin van de
Generatie Y geeft ons goede kaarten om in de wereld van de 7 krachten
concurrentievoordeel te behouden.
Doe slim & creatief
34.
34
De sectoren industrieen zakelijke dienstverlening zijn tot elkaar veroordeeld.
Ondanks de sterk toegenomen sector zakelijke dienstverlening is het hebben
van een competitieve maakindustrie cruciaal
Werk samen
Editor's Notes
#5 Kleinschaligheid wordt belangrijker. In de prognoses van de specialisten op het gebied van ‘Het Nieuwe Werken’ wordt rond 2035/2030 het einde ingeschat van de corporate office zoals we dat nu kennen. Thuiswerken en flexible office space wordt steeds belangrijker. De economie beweegt zich steeds meer naar een zogeheten netwerkeconomie die gekenmerkt wordt door de projectmatige invulling van werkzaamheden met een gemengde bezetting van mensen in vaste dienst en externe specialisten.
#6 De westerse economieën zullen zich steeds meer moeten onderscheiden door middel van hoge toegevoegde waarde activiteiten die met name liggen in produkt ontwikkeling, design en R&D. Flexaanbieders zullen daarom een belangrijke rol krijgen bij het bemiddelen in buitenlandse specialisten omdat de verwachting is dat in de westerse wereld grote tekorten gaan ontstaan aan hoog opgeleide specialisten
#7 De 7 krachten leiden tot FutureShift: structurele veranderingen in sectoren en organisatiestructuren
1. Economie: krimp, gevolgd door lagere groei en creative destruction;
2. Demografie: vergrijzing, groei buiten Europa, urbanisatie;
3. Globalisering en het Verre Oosten: The World goes Pacific;
4. Natuur en milieu: kwaliteit van onze leefomgeving onder druk;
5. Voedsel, energie en materialen: no more plenty;
6. ICT: anders organiseren;
7. Maatschappelijk-economische attitude: naar duurzame gretigheid.
#8 Nieuw paradigma dat van economische krimp uitgaat
Sommige sectoren zijn nu al radicaal aan het veranderen: werving en selectie en wegtransport
Mensen die boventallig zijn in sommige sectoren, komen niet meer terug.
15000 boventallige bankiers en 3000 openstaande vacatures
#9 Generatie y wil een andere manier van werken. Bedrijven moeten zich opnieuw inrichten om tegemoet te komen aan de wensen van generatie Y. Microsoft heeft al een manager Enthousiasme.
Google is gebaseerd op de veriesten van de 21e eeuw
#11 Hoogovens kan 1 jaar lang met volledige bezetting draaien als iedereen in China een extra fiets wil hebben
Chinese 5 jaren plannen blijven zorgen voor vraag naar grondstoffen
50% van de studenten aan de top business schools is aziatisch
#14 De aanhoudende groei van de wereldbevolking zorgt voor druk op de natuurlijke bronnen op de aarde. Recycling en alternatieve energie bronnen worden steeds meer noodzakelijek in plaats van ‘nice to have’
Wild cart: Er is hoop: Kernfusieplannen van ITER in de Provence.
Chinese 5 jaren pannen
#15 Nederland is individualistisch maar kent ook een lage machtsafstand en is feminien (zorgend) van aard. Menselijke interactie meer gebaseerd op win-win gebaseerde uitgangssituatie in plaats van win- lose (the winner takes all)
Dit zijn cruciale uitgangspunten voor de netwerkorganisatie. Scandinavie en Nederland zijn dus goed gepositioneerd voor deze nieuwe vereisten.
Google is een voorbeeld van een jonge organisatie die niet control maar output gebaseerd is.
#16 De zogeheten Generatie Y (tot ongeveer 35 jaar) is al veel meer bezig met niet-egoistische drijfveren dan de generaties daarvoor. De generatie Einstein (tot ongeveer 22 jaar) doet dat in nog veel sterkere mate. Motto van deze generatie: je kunt pas succesvol zijn in onze wereld als je je talenten inzet ten dienste van anderen. Na 2000 jaar christendom gaat het dan misschien toch nog lukken. Was er recentelijk nog sprake van de zogeheten ‘MTV’ generatie, een generatie met gemeenschappelijke interesses in de landen waar MTV ontvangen werd, de on-line verslaafde generatie Einstein zal waarschijnlijk wereldwijd een herkenbaar waarden en normen patroon ontwikkelen waarbij het hoogste goed niet zelfontplooiing is maar iets doen voor anderen.
#17 FutureShift: structurele veranderingen in sectoren en organisatiestructuren
Toepassingen van nieuwe technieken zullen de oude vernietigen, nieuwe bedrijven zullen opkomen, bestaande bedrijven verdwijnen. Nieuwe bedrijfstakken zullen ontstaan,bestaande, die nu al weinig groei zien, zullen (sterk) krimpen of zelfs verdwijnen
Niet alleen bedrijven, maar hele sectoren, sociale klassen en maatschappelijke en nationale verworvenheden zullen geraakt worden
Ondernemingen die gedurende 1997-2007 waarde creëerden in plaats vanvernietigden, bleken gelijkmatiger te investeren in die jaren dan andere ondernemingen. Zij volgden niet de pieken en dalen van de conjunctuur en investeerden tijdens de laagconjunctuur van 2002-2003 de helft meer dan andere ondernemingen.
Flexibele schil:
Bedrijven uit de maakindustrie zullen meer gebruik gaan maken van de flexibele schil om meer weerbaar te zijn in tijden van recessie
Structurele schaarste aan goede opgeleide mensen zal leiden tot inzet van meer automatisering en inzet van specialisten van buiten ons land.
ICT zal sommige sectoren herdefinieren binnen de maakindustrie en dienstverlening
Het electronische uitzendbureau en ‘made to order’ metaalbewerking
#21 FutureShift: structurele veranderingen in sectoren en organisatiestructuren
Toepassingen van nieuwe technieken zullen de oude vernietigen, nieuwe bedrijven zullen opkomen, bestaande bedrijven verdwijnen. Nieuwe bedrijfstakken zullen ontstaan,bestaande, die nu al weinig groei zien, zullen (sterk) krimpen of zelfs verdwijnen
Niet alleen bedrijven, maar hele sectoren, sociale klassen en maatschappelijke en nationale verworvenheden zullen geraakt worden
Ondernemingen die gedurende 1997-2007 waarde creëerden in plaats vanvernietigden, bleken gelijkmatiger te investeren in die jaren dan andere ondernemingen. Zij volgden niet de pieken en dalen van de conjunctuur en investeerden tijdens de laagconjunctuur van 2002-2003 de helft meer dan andere ondernemingen.
Flexibele schil:
Bedrijven uit de maakindustrie zullen meer gebruik gaan maken van de flexibele schil om meer weerbaar te zijn in tijden van recessie
Structurele schaarste aan goede opgeleide mensen zal leiden tot inzet van meer automatisering en inzet van specialisten van buiten ons land.
ICT zal sommige sectoren herdefinieren binnen de maakindustrie en dienstverlening
Het electronische uitzendbureau en ‘made to order’ metaalbewerking
#31 In vergelijking tot andere landen nemen Nederlandse bedrijven nauwelijks maatregelen die leiden tot veranderingen in de strategie (KPMG). Waar wereldwijd 50% van de ondernemingen de komende twaalf maanden veranderingen in de strategie denkt door te voeren, geldt dat slechts voor 24% van de onderzochte Nederlandse ondernemingen
1. Korte termijn-interventies: wat moeten en kunnen we op korte termijn doen?
2. Vernieuwende strategie: moeten we onze richting aanpassen, wat wordt dan onze nieuwe richting, welke vernieuwing gaan we brengen?
3. Innovatief organisatiemodel: moeten we onze organisatie en ons netwerk anders inrichten, en hoe wordt die nieuwe inrichting dan?
4. Transformatie: hoe realiseren we de benodigde veranderingen
Uiteindelijk zullen bedrijven met uitvoerbare innovatieve business modellen zijn die aanhet langste eind trekken. Het gaat om een gezonde en dynamische mix van Missie-Mens-Methode (3M-mix). Veel organisaties missen deze M’s of richten zich teveel op één van de drie. De toekomst is aan de multi-nichers en netwerkorganisaties die de toekomst goed ‘lezen’ en hun 3M-mix goed op orde hebben
#32 In vergelijking tot andere landen nemen Nederlandse bedrijven nauwelijks maatregelen die leiden tot veranderingen in de strategie (KPMG). Waar wereldwijd 50% van de ondernemingen de komende twaalf maanden veranderingen in de strategie denkt door te voeren, geldt dat slechts voor 24% van de onderzochte Nederlandse ondernemingen
#33 Versteking van regionale identiteit lijkt haaks te staan op globalisering
Limburg, Friesland, Drente, Bladel en Eindhoven
#34 HPO: Medewerkers willen verantwoordelijkheid dragen en verantwoordelijk worden gehouden voor hun resultaten.
Medewerkers willen geïnspireerd worden om uitzonderlijke resultaten te behalen.
De medewerkers worden getraind in het versterken van hun flexibiliteit en veerkracht.
De organisatie heeft een divers en complementair werknemersbestand.
Microsoft Nederland en Google
‘Vleit en ijver’ op rapport versus output gedreven
#35 Flexibele schil
Innovatieve business modellen leiden tot flexibiliteit in kosten
Netwerkorganisatie gebaseerd op win – win en reciprociteit
Nederlandse basis karakter past hier bij.