Ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης από το τμήμα Α5 του 1ου Γυμνασίου Κερατσινίου

2. Ευλογημένο να ’ναι, ελιά,
το χώμα που σε τρέφει,
κι ευλογημένο το νερό
που πίνεις απ’ τα νέφη,
κι ευλογημένος τρεις φορές
αυτός που σ’ έχει στείλει
για το λυχνάρι του φτωχού,
για τ’ άγιου το καντήλι.
(Ιωάννης Πολέμης)

4. Ελιά, το δέντρο της Αθηνάς:
Όταν ο Κέκροπας, γιος της Γης και του Ουρανού, ίδρυσε την
πόλη που αργότερα ονομάστηκε Αθήνα δύο θεοί, η Αθηνά και
ο Ποσειδώνας, διεκδίκησαν την προστασία της.
Πρώτος ο Ποσειδώνας έφερε σαν δώρο στην πόλη το νερό
χτυπώντας με την τρίαινά του τον βράχο της Ακρόπολης.
Στην συνέχεια η θεά Αθηνά χτύπησε τον βράχο με το δόρυ
της και φύτρωσε μια ελιά.
Η Αθηνά κέρδισε και πήρε
την προστασία της πόλης
που ονομάστηκε Αθήνα και
είχε σύμβολό της την Ελιά!

5. Το ρόπαλο του Ηρακλή
Ο Ηρακλής σύμφωνα με τη μυθολογία είχε πάντα μαζί του
ένα ρόπαλο που το είχε φτιάξει από μία ελιά που είχε βρει
στον Σαρωνικό κόλπο. Κάποτε, σύμφωνα με τον Παυσανία, ο
Ηρακλής επισκέφτηκε την Τροιζήνα και ακούμπησε το ρόπαλό
του πάνω στο άγαλμα του Ερμή που υπήρχε εκεί.
Τότε το ρόπαλο βλάστησε, έβγαλε
ρίζες και έτσι αναγεννήθηκε και
έμεινε εκεί σαν αγριελιά.

6. Γιατί στεφανώνουμε τους ολυμπιονίκες με στεφάνι ελιάς;
Ένας συνονόματος του ημίθεου Ηρακλή, ο Ιδαίος Ηρακλής μαζί
με τα άλλα τέσσερα αδέρφια του πήγαν από την Κρήτη από
όπου κατάγονταν στην Ολυμπία. Εκεί σύμφωνα με τη
μυθολογία οργάνωσε τους πρώτους αγώνες δρόμου και
στεφάνωσε τον νικητή με κλαδί αγριελιάς (κότινος) προς τιμή
του Δία.
Από την αγριελιά της Ολυμπίας
ήταν στεφανωμένο και το
χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία
του Φειδία, ένα από τα επτά
θαύματα του αρχαίου κόσμου.

7. Στον ίσκιο της ελιάς
ξεκουράστηκε ο Ιησούς
στο δάσος των ελαιών λίγο
προτού σταυρωθεί και το
δάκρυ του πότισε για πάντα
τη ρίζα της.
Το λάδι το βρίσκουμε
σε σημαντικά μυστήρια της
εκκλησίας, αλλά υπάρχει και
ως σύμβολο από τη Βίβλο.

8. Κλαδί ελιάς – Κατακλυσμός του Νώε
Όταν τελείωσε ο κατακλυσμός ο Νώε έστειλε ένα περιστέρι
για να σιγουρευτεί αν μπορούν να βγουν έξω από την
κιβωτό. Το περιστέρι γύρισε πίσω με ένα κλαδί ελιάς,
σύμβολο ότι όλα ήταν εντάξει, αφού βρέθηκε το δέντρο αυτό
ως σημάδι ζωής.

9. Ελαιόλαδο – Μυστήρια στην Εκκλησία
Στη Βάφτιση ο παπάς "λαδώνει" το μωρό για να το ευλογήσει.
Ο ιερέας χρίει (χρίσμα) με το λάδι τον βαπτιζόμενο στο
μέτωπο, για αγιασμό του νου, στο στήθος για να αγιαστεί η
καρδιά και η ζωή του, στα αφτιά για να ενδυναμωθεί στην
ακρόαση των θείων λόγων, στο στόμα για να ομολογεί την
αλήθεια, στα χέρια για να εργάζεται
την αρετή και στα πόδια για να τρέχει
στον ευθύ δρόμο της αρετής.
Έπειτα αλείφεται ο βαπτιζόμενος
σε όλο το σώμα με το ευλογημένο λάδι.

10. Ελαιόλαδο – Μυστήρια στην Εκκλησία
Στο Ευχέλαιο χρησιμοποιείται αλεύρι, λάδι και κρασί. Το λάδι,
αφού ευλογείται από τον ιερέα, χρησιμοποιείται για να
αλειφθούν οι πιστοί, αλλά και για ίαση κάποιου αρρώστου,
όταν το Ευχέλαιο γίνεται γι΄αυτόν τον λόγο.
Και φυσικά το λαδάκι
το χρησιμοποιούμε στο
καντηλάκι για να το
ανάβουμε καθημερινά.

11. Τα δέντρα ελιάς και οι ελαιώνες αποτέλεσαν αγαπημένο θέμα
για μερικούς από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες. Από τους
ζωγράφους της Αναγέννησης μέχρι τους σημερινούς
ζωγράφους, η ελιά απεικονίζεται σε διάφορα έργα, κάθε ένα
αφιερωμένο στη μαγεία αυτού του δέντρου.

12. Το μάζεμα της ελιάς (Θεόφιλος)
Οι ελιές του Van Gogh

13. Η δική μας προσπάθεια να δημιουργήσουμε κάποιο έργο με
έμπνευση την ελιά…

14. Φωτογραφίες του βαψίματος των φύλλων και των καρπών…

16. Δεν είναι μόνο πολύ γευστικές και αποτελούν ακρογωνιαίο
λίθο της Μεσογειακής διατροφής, αλλά οι ελιές έχουν και μια
τεράστια σειρά από οφέλη για την υγεία όλων μας.
Δείτε τα πιο σημαντικά οφέλη που έχουν οι ελιές:
 Αποβάλλουν την υπερβολική χοληστερόλη στο αίμα.
 Περιορίζουν τις αυξομειώσεις της αρτηριακής πίεσης.
 Είναι πολύ καλή πηγή βιταμίνης Ε.
 Δρουν ως αντιοξειδωτικό, προστατεύοντας τα κύτταρα.
 Μειώνουν τις επιπτώσεις των εκφυλιστικών ασθενειών,
όπως η νόσος του Alzheimer, καλοήθεις και κακοήθεις
όγκους, συμπεριλαμβανομένης και της φλεβίτιδας.

17.  Είναι θρεπτικές και πλούσιες σε περιεκτικότητα σε
ανόργανα άλατα, όπως νάτριο, κάλιο, μαγνήσιο, σίδηρος,
φώσφορος και ιώδιο.
 Παρέχουν απαραίτητες βιταμίνες και αμινοξέα.
 Περιέχουν ελαϊκό οξύ, το οποίο έχει ευεργετικές ιδιότητες
για την προστασία της καρδιάς.
 Περιέχουν πολυφαινόλες, μια φυσική χημική ουσία που
μειώνει το οξειδωτικό στρες στον εγκέφαλο. Έτσι, με την
κατανάλωση μιας μερίδας ελιών καθημερινά, θα έχετε
βελτίωση στην μνήμη σας μέχρι και 25%.
 Μόνο ένα φλιτζάνι ελιές είναι μια σπουδαία πηγή σιδήρου
(4,4 mg).

18.  Η κατανάλωση ελιών μπορεί να βελτιώσει την εμφάνιση
των ρυτίδων κατά 20%, δεδομένου ότι περιέχουν ελαϊκό
οξύ, το οποίο κρατά το δέρμα απαλό και υγιές.
 Επίσης βοηθούν το σώμα σας για να αυξήσει την
παραγωγή αδιπονεκτίνης, μιας χημικής ουσίας που καίει
το λίπος για έως και πέντε ώρες μετά την κατανάλωση.

19. Οι ελιές, μετά τη συλλογή τους, καθαρίζονται και τοποθετούνται σε
κάδους για εκπίκριση και στη συνέχεια συντηρούνται με αλάτι, σε
άλμη, σε ξίδι ή και σε λάδι.
Φωτογραφίες από τη δική μας προσπάθεια συγκομιδής και
επεξεργασίας των καρπών της ελιάς που βρίσκεται στο σχολείο
μας…

23. Για καλύτερη οργάνωση και συνεργασία δημιουργήσαμε μια
κυψέλη στην e-me κι ένα wiki…

24. Φτιάξαμε και μικρές αφίσες…

25. Φωτογραφίες από τη μεταφύτευση της νέας ελίτσας του
σχολείου μας…

26. Εικονικές ξεναγήσεις στον Βοτανικό κήπο…

27. Φωτογραφίες από την εκδρομή της περιβαλλοντικής μας
ομάδας στο μουσείο ελιάς στην Σπάρτη…

31. και στη μονάδα επεξεργασίας βρώσιμης ελιάς και παραγωγής
ελαιολάδου ALEA-LACONICA στην Σπάρτη …

32. Για τους Έλληνες η ελιά είναι κάτι
παραπάνω. Είναι ιστορία, παράδοση, ρίζες
και ταυτότητα. Είναι σήμα κατατεθέν και
σύμβολο ειρήνης. Είναι Ολυμπιακοί
Αγώνες και μυθολογία. Μας ενώνει σαν
λαό και μας θυμίζει καθημερινά τα σοφά
λόγια του Οδυσσέα Ελύτη:
«Εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος
θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα
αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με
άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.»

33. Ιστοσελίδες που μας βοήθησαν κι ευχαριστούμε:
• https://www.huffingtonpost.gr/kyra-alexacou/-_4597_b_9455294.html
• http://nickos-fotini.blogspot.com/2015/05/blog-post.html
• https://www.kindykids.gr/teachers/olive-oil/119-elia-xristianismos.html
• https://www.meladio.gr/article.php?id=5&lang=el&cat=article
• https://peloponneseolivegrove.com/olive-oil/mythology/
• http://kpe-kal.mes.sch.gr/elianet/Ergasies/4_LYK/2007_1GEL_Amaliadas.pdf
• https://www.gardenguide.gr/mythoi-gia-tin-elia/
• https://www.slideshare.net/maritina97/ss-36120820
• https://padlet.com/NikiKatsari/d7ldc8xbvsqo
• https://www.liveworksheets.com/sq1388506mm
• https://goldenolympia.com/el/goldblog/8-texni/199-lia-zoi-mithoi-kai-texni
• https://www.meladio.gr/gallery.php?id=3&lang=el
• https://www.mednutrition.gr/portal/lifestyle/diatrofi/1088-elies-i-ploysia-diatrofiki-aksia-tis-xoras-mas
• https://logodiatrofis.gr/elies-auksanoun-varos-veltiwnoun-ygeia/
• https://www.iatropedia.gr/diatrofi/elies-den-tha-pistevete-posa-ofeli-echoun-gia-tin-igia-sas/41422/