ความรู ้เบื้องต้น
เกี่ยวกับยาเสพ
ติด
ที่
ม
า
ข
อ
ง
ย
า
เส
พ
ติ
ด
1.ย
า
เสพ
ติ
ด
ธรรม
ช
า
ติ(N
aturalD
rugs)ไ
ด ้
แ
ก่ย
า
เสพ
ติ
ด
ที่
ไ
ด ้
ม
า
จ
า
ก
ต ้
นพื
ชเช่
นฝิ่นโค
ค
ะ
อี
นกั
ญ
ช
ารวม
ทั้
ง
ที่
ได ้
ป
รุง
แ
ป
รสภ
า
พเป็นลั
ก
ษ
ณ
ะอ
ย่
า
ง
อื่
นโด
ย
ก
รรม
วิ
ธี
ท
า
ง
เค
มีแ
ล ้
วเช่
น
ม
อ
ร์ฟีนเฮ
โรอี
นซึ่
ง
ทา
ม
า
จ
า
ก
ฝิ่นเป็นต ้
น
2.ย
า
เสพ
ติ
ด
สั
ง
เค
รา
ะห์(SyntheticD
rugs)ไ
ด ้
แ
ก่ย
า
เสพ
ติ
ด
ที่
ได ้
ม
า
จ
า
ก
ก
า
รป
รุง
ขึ้
นม
า
โด
ย
ก
รรม
วิ
ธี
ท
า
ง
เค
มี
โด
ย
ต
รงแ
ล
ะนา
ม
า
ใช ้
แ
ท
นย
า
เสพ
ติ
ด
ธรรม
ช
า
ติ
ได ้
เช่
นเพ
ธี
ดี
นไ
ฟ
เซ
ป
โต
น
เม
ธา
โด
นเป็นต ้
น
ค
วา
ม
ห
ม
า
ย
โ
ด
ย
ทั่
วไ
ป
ย
า
เสพ
ติ
ดห
มา
ย
ถึ
งสา
รห
รือ
ย
า
ที่
อ
า
จ
เป็นผ
ลิ
ต
ภั
ณ
ฑ์
จา
ก
ธรรมช
าติ
ห
รือ
จ
า
กก
า
ร
สังเค
รา
ะห์ซึ่
งเมื่
อ
บุ
ค
ค
ล
ใด
เสพ
ห
รือ
ได ้
รับเข ้
าไปในร่างกา
ย
ซ้า
ๆกั
นแ
ล ้
วไม่
ว่า
ด ้
วย
วิ
ธี
ใด
ๆเป็นช่
วงระย
ะๆห
รือ
นา
นติ
ด
ต่
อ
กั
นก็
ต
ามจะทา
ให ้
1.บุ
ค
ค
ล
นั้นต ้
องต
ก
อ
ยู่
ใต ้
อา
นาจ
ห
รือ
เป็นท
า
สข
อ
งสิ่
งนั้นท
า
งด ้
านร่างกา
ย
แ
ล
ะ
จิ
ต
ใจห
รือ
จิ
ต
ใจ
เพี
ย
งอ
ย่
างเดี
ย
ว
2.ต ้
อ
งเพิ่
มปริมา
ณ
ก
า
รเสพ
ขึ้
นเรื่อ
ย
ๆห
รือ
ทา
ให ้
สุ
ข
ภ
า
พ
ข
องผู้
เสพ
ติ
ด
เสื่
อ
ม
โท
รมล
ง
3.เมื่
อ
ถึ
งเวล
า
อ
ย
าก
เสพ
แ
ล ้
วไม่
ได ้
เสพ
จ
ะมี
อา
กา
รผิ
ด
ปก
ติ
ท
า
งด ้
านร่างกา
ย
แ
ล
ะ
จิ
ต
ใจห
รือ
เฉพ
า
ะท
า
งด ้
า
นจิ
ต
ใจ
เกิ
ด
ขึ้
นในผู้
เสพ
นั้น
ค
วา
ม
ห
ม
า
ย
ต
า
ม
ก
ฎ
ห
ม
า
ย
ย
า
เส
พ
ติ
ด
ใ
ห้
โ
ท
ษห
มา
ย
ค
วา
มว่าสา
รเค
มีห
รือวัต
ถุ
ช
นิด
ใด
ๆซึ่
งเมื่
อเสพ
เข ้
า
สู่
ร่า
งกา
ย
ไม่
ว่า
จ
ะโด
ย
รับประท
า
นด
มสู
บฉีดห
รือด ้
วย
ประกา
รใด
ๆแ
ล ้
วทา
ให ้
เกิ
ด
ผ
ล
ต่
อ
ร่า
งกา
ย
แ
ล
ะจิ
ต
ใจ
ในลั
กษ
ณ
ะสา
คั
ญ
เช่
นต ้
องเพิ่
มข
นา
ด
กา
รเสพ
เรื่อย
ๆมี
อ
า
กา
รถอ
นย
า
เมื่
อข
า
ด
ย
ามี
ค
วา
ม
ต ้
องกา
รเสพ
ทั้
งท
า
งร่า
งกา
ย
แ
ล
ะจิ
ต
อย่
า
งรุนแ
รงอยู่
ต
ล
อด
เวล
า
แ
ล
ะสุ
ข
ภ
า
พ
โด
ย
ทั่
วไปจ
ะ
ท
รุด
โท
รมล
งกลั
บให ้
รวมถึ
งพื
ช
ห
รือส่
วนข
องพื
ช
ที่
เป็นห
รือให ้
ผ
ล
ผ
ลิ
ต
เป็นย
า
เสพ
ติ
ด
ให ้
โท
ษห
รือ
อา
จ
ใช ้
ผ
ลิ
ต
เป็นย
า
เสพ
ติ
ด
ให ้
โท
ษแ
ล
ะสา
รเค
มี
ที่
ใช ้
ในก
า
รผ
ลิ
ต
ย
า
เสพ
ติ
ด
ให ้
โท
ษ
ดั
งกล่
า
วด ้
วยทั้
งนี้รัฐมนต
รีว่า
ก
า
รกระท
รวงสา
ธา
รณ
สุ
ข
ประกา
ศ
ในรา
ช
กิ
จ
จ
านุเบก
ษ
าแ
ต่
ไม่
ห
มา
ย
ค
วา
มถึ
งย
า
สา
คั
ญ
ประจา
บ ้
า
นบา
งตา
รับต
า
มที่
กฎ
ห
มา
ย
ว่า
ด ้
วย
ย
า
ที่
มีย
า
เสพ
ติ
ด
ให ้
โท
ษ
ผ
สมอยู่
การจาแนกประเภทยาเสพ
ติดให้โทษ
(ตามลักษณะของการออกฤทธิ์)
1.ป
ระเภ
ท
ก
ด
ป
ระส
า
ท(Depressants)ได ้
แ
ก่ย
า
เสพ
ติ
ด
ที่
อ
อ
ก
ฤท
ธิ์
ในท
างก
ด
ห
รือ
ระงับประสา
ทรวมทั้
งย
า
จา
พ
วก
บา
ร์บิ
ทู
เรต
แ
ล
ะย
า
นอนห
ลั
บด ้
วยย
า
เสพ
ติ
ด
ส่
วน
มา
ก
เป็นประเภ
ท
ก
ด
ประสา
ท
ส่
วนกล
างเช่
นฝิ่นแ
ล
ะอนุพั
นธุ์
ฝิ่นมอ
ร์ฟีนโค
เด
อี
น
เฮ
โรอี
นแ
อ
ซิ
ติ
ดแ
อ
นไฮ
ได
รด์แ
อ
ซิ
ติ
ด
ค
ล
อไรด์เป็นต ้
น
2.ป
ระเภ
ท
ก
ระตุ้
น
ป
ระส
า
ท(Stimulants)ได ้
แ
ก่ย
าเสพ
ติ
ด
ที่
อ
อ
ก
ฤท
ธิ์
ในท
า
ง
ก
ระตุ้
นเร่งเร ้
า
ประสา
ทแ
ล
ะสมอ
งในข
ณ
ะที่
ย
า
อ
อ
กฤท
ธิ์เช่
นโค
ค
ะอี
น(โค
ค
า
)
โค
เค
นค
า
เฟ
อี
นแ
ล
ะแ
อ
มเฟ
ต
า
มี
น(ย
า
บ ้
า
)ย
า
อีเอ็
กต
า
ซี่พื
ช
ก
ระท่
อ
มเป็นต ้
น
3.ป
ระเภ
ท
ก
ล่
อ
ม
ป
ระส
า
ท(Tranquilizers)ได ้
แ
ก่ย
า
จา
พ
วก
ที่
ทา
ให ้
ระงับห
รือ
สงบแ
ต่
ไม่
ทา
ให ้
นอ
นห
ลั
บใก
ล ้
เคี
ย
งกั
บย
า
จา
พ
วก
บา
ร์บิ
ทู
เรต
มา
กมี
ทั้
งช
นิด
กล่
อ
ม
ประสา
ทอ
ย่
างแ
รงแ
ล
ะอ
ย่
างอ่
อนเช่
นเมโปรบาเมตโค
รได
ซี
โปไซ
ด์เป็นต ้
น
4.ป
ระเภ
ท
ห
ล
อ
น
ป
ระส
า
ท(HallucinogenicD
rugs)ได ้
แ
ก่ย
า
จา
พ
วก
ที่
ทา
ให ้
เกิ
ด
ค
วา
มรู้
สึ
ก
ในท
า
งสัมผั
สประสา
ท
โด
ย
ไม่
มี
สิ่
งเกิ
ด
ขึ้
นจริงเป็นก
า
รห
ล
อนตั
วเอ
ง
เช่
นแ
อ
ล
.เอ
ส.ดี
.(Lysergicaciddiethylam
ide)ดี
.เอ็
ม.ที
.(dim
ethyltyptam
ine)
เอ
ส.ที
.พี
.m
ethyldinethoxym
ethylphenylethylam
ineเมสค
า
ลิ
นรวมทั้
งแ
อ
ลเอ
ส
ดีกั
ญ
ช
าก
าวย
า
เคเป็นต ้
น
เสพยากับติดยา
• ในช่วงเริ่มต ้นของการใช ้ยานั้น ผู้ใช ้ยังอาจไม่
มีภาวะเสพติดเกิดขึ้น โดยเฉพาะหากใช ้สาร
ที่มีฤทธิ์เสพติดไม่สูง แต่เมื่อมีการใช ้ต่อเนื่อง
ฤทธิ์เสพติดที่สารนั้นมีต่อร่างกายจึงจะทาให ้
เกิด ภาวะเสพติดขึ้น
Substance used disorders
• มีอาการอย่างน้อยสองข ้อ เกิดขึ้นในช่วง
ระยะเวลาสิบสองเดือน
• 1 มีการใช ้สารนั้นจานวนมากหรือนานกว่า
ที่ตั้งใจไว ้
• 2 มีความต ้องการอย่างต่อเนื่องหรือความ
พยายามที่ไม่เคยสาเร็จในการที่จะลดหรือ
ควบคุมการใช ้สารนั้นๆ
• 3 ใช ้เวลาไปกับกิจกรรมต่างๆเพื่อให ้ได ้มาซึ้ง
สารนั้นเพื่อเสพสารหรือฟื้นจากฤทธิ์ของสาร
• 5 มีการใช ้สารนั้นซ้าแล ้วซ้าอีก ส่งผลให ้
บทบาทภาระหน้าที่ที่สาคัญ ที่ทางาน ที่
โรงเรียน หรือที่บ ้านล ้มเหลว
• 6 ใช ้สารอย่างต่อเนื่องแม ้ว่าจะมีปัญหาต่างๆ
ทางด ้านสังคมหรือปัญหาระหว่างบุคคลที่มี
สาเหตุหรือทาให ้แย่ลงจากสารนั้นๆ อยู่อย่าง
ต่อเนื่องหรือซ้าแล ้วซ้าอีก
• 7 กิจกรรมสาคัญๆทางสังคม หน้าที่การงาน
หรือการพักผ่อนหย่อนใจต ้องถูกล ้มเลิกหรือ
ลดลงเนื่องมาจากการใช ้สาร
• 8 มีการใช ้สารนั้นซ้าแล ้วซ้าอีกใน
สถานการณ์ที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ
• 10 มีการดื้อยา(tolerance)ตามข ้อใดข ้อหนึ่ง
ดังนี้
– มีความต ้องการที่จะใช ้สารนั้นเพิ่มขึ้นอย่างมาก
เพื่อให ้ได ้ซึ่งผลหรืออากรที่ต ้องการ
– ผลของสารนั้นจะลดลงไปอย่างมาก เมื่อมีการใช ้
สารนั้นอย่างต่อเนื่องในจานวนเท่าเดิม
• 11 มีอาการขาดยา(withdrawal)ตามข ้อใด
ข ้อหนึ่งดังนี้
– เกิดลักษณะของกลุ่มอาการขาดยา
– มีการใช ้สารนั้นเพื่อหลีกเลี่ยงหรือบรรเทาอาการ
ขาดยา
Substance abuse
• การใช ้ยาในทางที่ผิด หมายถึง การใช ้ยา
เสพติดในลักษณะที่ก่อให ้เกิดอันตรายต่อ
สุขภาพ ทั้งด ้านร่างกาย หรือด ้านจิตใจ มี
อาการดังต่อไปนี้ร่วมด ้วย
– มีการใช ้สารนั้นอยู่เรื่อยๆ ซึ่งทาให ้ไม่สามารถ
ทางานต่างๆได ้เต็มที่
– มีการใช ้สารนั้นอยู่เรื่อยๆ ในสถานการณ์ต่างๆ ที่
จะเป็นอันตรายต่อสุขภาพได ้
Substance abuse
– ก่อให ้เกิดปัญหาทางกฏหมายจากการใช ้สาร
เช่น การถูกจับกุม
– มีการใช ้สารอยางต่อเนื่อง แม ้ว่าสารนั้นจะ
ก่อให ้เกิดปัญหาต่างๆในด ้านสังคม หรือ
ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล
Substance dependence
• การติดสารเสพติด หมายถึง ภาวะผิดปกติ
ทางด ้านพฤติกรรม สติปัญญา ความคิดอ่าน
และระบบสรีระร่างกาย ซึ่งเกิดภายหลังจาก
การใช ้สารเสพติด หรือเสพซ้าๆ และมีอาการ
ต่างๆดังต่อไปนี้ร่วมด ้วย
– มีอาการดื้อยา
– มีอาการขาดยา
Substance dependence
– มักจะใช ้สารนั้นในจานวนที่เพิ่มมากขึ้น หรือใช ้
ติดต่อกันนานมากกว่าที่คิดไว ้
– ต ้องการใช ้สารนี้อยู่ตลอดเวลาอย่างต่อเนื่อง
หรือมักไม่สาเร็จในการพยายามที่จะหยุด หรือ
เลิกใช ้สารนั้น
– เวลาในแต่ละวัน หมดไปกับกิจกรรมต่างๆเพื่อให ้
ได ้สารนั้นมา, การเสพสาร, การฟื้นจากผลของ
สารนั้น
Substance dependence
– การใช ้สารนั้นมีผลทาให ้กิจกรรมสาคัญๆในด ้าน
สังคม อาชีพ และกิจกรรมส่วนตัวเสื่อมลง
– มีการใช ้สารนั้นอยู่ต่อไปเรื่อยๆ แม ้จะทราบว่าสาร
นั้นก่อให ้เกิดปัญหาทางกายและจิตใจอยู่เป็ น
ประจาก็ตาม
กลไกการติดยาเสพติด
การติดยาทางใจ (Psychological
dependence)
• การติดยาทางใจ แสดงออกในรูปของความ
อยาก ลักษณะความเคยชิน และพฤติกรรม
การแสวงหายา ซึ่งเกี่ยวข ้องกับ brain
reward system
• การติดยาทางจิตใจมีความสาคัญและเป็น
ปัญหาต่อการรักษามากกว่าการติดยาทาง
กาย
การติดยาทางกาย(Physical
dependence)
• มีการปรับเปลี่ยนในระบบประสาทเกิดขึ้น ซี่ง
เป็นผลทาให ้เกิดการดื้อยา และการขาดยา
ตามมา
• อย่างไรก็ตาม dependence นั้น สามารถ
เกิดขึ้นได ้โดยไม่จาเป็นต ้องมีการติดยาทาง
กายร่วมด ้วย
สาเหตุ
• ปัจจัยทางชีวภาพ
–พันธุกรรม
–พื้นฐานทางด ้านอารมณ์ หรือ บุคลิกภาพ
• impulsivity,dependency need,
ADHD, antisocial
• โรคทางจิตเวช
–Neurochemical mechanism
• Neurotransmitter
• Brain rewarding system
สาเหตุ
• ปัจจัยทางด ้าน learning และ conditioning
–ผลจากการใช ้ยาจะ reinforce ให ้มีการใช ้
ยาอยู่ หรือการใช ้ยาอาจถูก condition กับ
สิ่งแวดล ้อม
• ปัจจัยทางด ้านสิ่งแวดล ้อม
–ปัญหาในโรงเรียน ครอบครัว ค่านิยมใน
สังคม เศรษฐฐานะต่า และการชักชวนจาก
กลุ่มเพื่อน
เมื่อคนใกล ้ชิดติดยา
อารมณ์แปรเปลี่ยนไป
• อารมณ์คุ้มดีคุ้มร ้าย เปลี่ยนง่ายมาก
• ซึมเศร ้า เบื่อหน่าย เหนื่อยง่าย
• เก็บตัวหรือปล่อยตัว
• โมโหง่าย อารมณ์ฉุนเฉียว
• ชอบขึ้นเสียง น้าเสียงไม่เป็นมิตร พาลหา
เรื่อง
ความสัมพันธ์แปรเปลี่ยนไป
• ความสัมพันธ์กับครอบครัวแย่ลง
• ไม่สามารถพูดคุยกันตามปกติได ้
• ทิ้งเพื่อนเก่า คบคนแปลกหน้าที่มีพฤติกรรม
ผิดปกติเป็นเพื่อน
• ทาตัวลึกลับ
พฤติกรรมเปลี่ยนไป
• ไม่มีสมาธิ เหม่อลอย
• ไม่สนใจการเรียน ผลการเรียนแย่ลง
• ละทิ้งกิจกรรมที่เคยชอบ เช่น กีฬา หรืองาน
อดิเรกที่เคยทา
• ไม่ใส่ใจเรื่องการแต่งกาย ปล่อยให ้ผมรุงรัง
หรือสกปรก
• ใช ้เงินเปลือง เป็นหนี้เป็นสินคนรอบข ้าง
ข ้อสังเกตอื่นๆ
• พบเครื่องไม ้เครื่องมือในการเสพยา เช่น ไฟ
แช็ค ผ ้าชุบทินเนอร์ กระบอกฉีดยา กระดาษ
ตะกั่ว เป็นต ้น
• พบตัวยาหรือสิ่งที่มีจากยา
• เงินทองและข ้าวของในบ ้านหายไป
• ตาแดง น้ามูกไหลทั้งๆที่ไม่เป็นหวัด
วงจรชีวิตของผู้ใช ้ยาเสพติด
Pre contemplation
Not thinking of giving up
Contemplation
thinking of giving up
evaluation
Preparation
Planning
Strategies
Telling people
Action
gradual reduction
Controlled substance use
abstinence
Relapse
Harm Reduction
เป็ นการยืดหยุ่น
วิธีการรักษา
โดย
Harm Reduction – ลาดับขั้นของ
เป้ าหมาย
• ถ ้าหากคุณต ้องการหลีกเลี่ยงอันตรายที่
อาจเกิดได ้จากสารเสพติด อย่าใช ้สาร
เสพติด;
• หากคุณอยากจะใช ้สารเสพติด ควร
ทราบข ้อมูลของมันก่อน;
• ถ ้าคุณใช ้สารเสพติด อย่าฉีด;
• ถ ้าคุณฉีด อย่าใช ้อุปกรณ์การฉีดร่วมกับ
ผู้อื่น
กิจกรรมของ Harm
Reduction
• การเข ้าถึงในพื้นที่ในกลุ่มประชากรที่ยังไม่
ปรากฎตัว Outreach;
• การให ้ความรู้ในกลุ่มเพื่อน เพื่อนช่วยเพื่อน
Peer education;
• ศูนย์บริการ Drop-In Centres (DIC);
• โครงการแลกเปลี่ยนเข็มสะอาด
Needle and Syringe Exchange
Programs (NSEP);
• การให ้เอกสารข ้อมูล ความรู้ และการ
ื่
Harm Reduction Interventions
• Harm Reduction สามารถรวม:
• การบาบัดด ้วยยา Pharmacotherapy
(เช่น การให ้เมทาโดนต่อเนื่องระยะยาว
methadone maintenance,
buprenorphine);
• การถอนพิษยาและการฟื้นฟู
Detoxification and rehabilitation;
• การให ้ยาด ้านไวรัส Anti-Retroviral
(ARV) treatment;
12 components of a comprehensive service for IDUs
adapted from slide by Dr Fabio Mesquita
Peer
Education Primary
Health
Services
CST
HIV/AIDS
Oral
Substitution
Drug
Treatment
Condoms
Outreach
Counseling
VCT
STI
NSEP
Clean Up/
Syringe
Incineration
Comprehensiveness
Continuity
Quality
Scale
แนวทางการบาบัดรักษาผู้ติดยา
• การบาบัดรักษาผู้เสพติดด ้วยวิธีทางการแพทย์
การรักษาแบบผู้ป่ วยนอก เป็นรูปแบบที่ไม่มี
การค ้างคืนในสถานบาบัด ใช ้กับผู้ป่ วยที่เสพ
สารไม่มากนัก และไม่มีปัญหาจากอาการขาด
ยารุนแรงในบางกรณี ใช ้การรักษาประเภทนี้
หลังจากผู้ป่ วยผ่านการบาบัดแบบผู้ป่ วยใน
โรงพยาบาลกลางวัน
โรงพยาบาลกลางวัน คือ การรักษาที่ผู้เสพยา
มารับการบาบัดในช่วงกลางวัน ใช ้เวลาเกิน
กว่า 20 ชั่วโมงในแต่ละสัปดาห์ และสามารถ
กลับบ ้านได ้ในแต่ละวันของการบาบัด จึงเป็น
รูปแบบที่ก้ากึ่งระหว่างการรักษาแบบผู้ป่ วย
นอกกับการนอนพักในโรงพยาบาล เหมาะสม
หรับวัยรุ่มที่มีปัญหาพฤติกรรมรุนแรง หรือมี
อาการขาดยาทางกายที่ไม่รุนแรงมากนักและ
ไม่ถึงขั้นต ้องบาบัดในโรงพยาบาล
การรักษาแบบผู้ป่ วยใน
• การรักษาแบบผู้ป่ วยใน การรักษาแบบนี้จะรวมการ
รักษาซึ่งประกอบด ้วยการดูแลทางการแพทย์อย่าง
ใกล ้ชิด ทั้งในแง่การเจ็บป่ วยทางกาย ทางจิตใจและ
การปรับตัวทางสังคม โดยใช ้เวลาตลอด 24 ชั่วโมง
ของแต่ละวันภายในสถานบาบัด เหมาะสมหรับผู้ป่ วย
ที่เสพสารปริมาณมากๆ และยังมีการใช ้ต่อเนื่องอยู่
หรือผู้มีอาการเป็นพิษจากการเสพติด หรือกรณี
ต ้องการสภาพแวดล ้อมที่ช่วยในกระบวนการถอนพิษ
• นอกจากนี้ ยังจาเป็นสาหรับผู้เสพติดที่ต ้องการการ
รักษาด ้วยยา การบาบัดภาวะเกลือแร่ไม่สมดุลของ
ร่างกายหรือการที่ผู้ป่ วยต ้องอยู่ในสภาพแวดล ้อมที่
ปลอดภัยต่อการทาร ้ายตนเองหรือทาร ้ายผู้อื่น
• บ ้านกึ่งวิถี เป็นรูปแบบการรักษาที่เสมือรอยต่อระหว่าง
การกลับคืนสู่สภาพครอบครัวและสังคมที่แท ้จริงกับ
การบาบัดในสถานบาบัด โดยผู้ป่ วยใช ้ชีวิตอยู่ในบ ้าน
กึ่งวิถีแต่สามารถมีโอกาสทางการศึกษา การทางาน
ตลอดจนการรักษาจากหน่วยงานภายนอกบ ้านกึ่งวิถี
โดยต ้องเคารพกฎเกณฑ์ของบ ้าน ซึ่งมีเจ ้าหน้าที่คอย
กากับดูแลด ้วย ระยะเวลาการบาบัดในบ ้านกึ่งวิถีขึ้นอยู่
กับเป้าหมายที่ตั้งไว ้
ชุมชนบาบัด
ชุมชนบาบัด การบาบัดชนิดนี้เป็นรูปแบบที่ให ้
ความสาคัญในเรื่องจิตใจและสังคมอย่างยิ่ง
จึงเป็นรูปแบบที่ได ้รับความสาคัญอย่างสูงใน
บางประเทศ ในการรักษาปัญหายาเสพติดที่มี
ความรุนแรงสูงมากในกลุ่มวัยรุ่น ซึ่ง
จาเป็นต ้องอาศัยระยะเวลาในการรักษานาน
ชุมชนบาบัดมีลักษณะเด่นที่สาคัญอยู่ 2
ประการคือ
ชุมชนบาบัด
–การใช ้สภาพความเป็นอยู่ของชุมชนเป็น
เครื่องบาบัดในกระบวนการรักษา
–การมีโครงสร ้างที่ชัดเจน จาแนกรายละเอียด
อย่างรัดกุมและมีกระบวนการต่อเนื่องในการ
ส่งเสริมความมั่นคงทางอารมณ์ของผู้เสพยา
ชุมชนบาบัด
• ชุมชนจะประกอบด ้วยสภาพแวดล ้อมทางสังคม กลุ่ม
เพื่อน และบุคลากรผู้รับบทบาทเป็นตัวอย่างสังคม
การจัดสรรหน้าที่รับผิดชอบต่างๆ ในชุมชน
เปรียบเสมือนกลไกที่จะช่วยพัฒนาตนเองสาหรับ
สมาชิกทุกราย การจัดตารางเวลาในแต่ละวันจึง
เป็นไปอย่างรัดกุม มีโครงสร ้างชัดเจนทั้งในเรื่องของ
การทางาน กิจกรรมกลุ่ม การสัมมนา มื้ออาหาร ปฎิ
สัมพันธ์ระหว่างกลุ่มเพื่อนและบุคลากรทั้งที่เป็นแบบมี
ั ่
ชุมชนบาบัด
• ผลดีอีกประการหนึ่งที่เด่นชัดของชุมชนบาบัด
โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่น คือ การที่ชุมชนมีโอกาสทา
หน้าที่เสมือนครอบครัวทดแทน เนื่องจากวัยรุ่นส่วน
ใหญ่ที่มีปัญหาเสพติดนั้น มักมีสภาพครอบครัวเดิมที่มี
ปัญหามากมาย
Amphetamine
• ภาวะที่อันตรายต่อชีวิต
• โรคหัวใจขาดเลือด
• ความดันโลหิตสูงอย่างมาก
• โรคเส ้นเลือดในสมอง
• ลาไส ้ขาดเลือด
• ถ ้าใช ้ในปริมาณสูงมากจะทาให ้เกิดอาการชัก
และอาจเสียชีวิตได ้
• เกิดภาวะการมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัย
• ถ ้าเสพโดยการฉีดจะเกิดโรคต่อไปนี้ HIV,
hepatitis, lung abscesses,endocarditis,
and necrotizing angiitis
• ภาวะที่ไม่อันตรายถึงชีวิต
• หน้าแดง
• ซีด
• ตัวเขียวจากขาดออกซิเจน
• มีไข ้
• ปวดศีรษะ
• หัวใจเต ้นเร็ว
• ใจสั่น
• คลื่นไส ้อาเจียน
• หายใจเร็ว
• มือสั่น เดินเซ
• ในผู้หญิงท ้องจะทาให ้ลูกน้าหนักน้อย, รอบ
หัวเล็ก, คลอดก่อนกาหนดและมีการ
เจริญเติบโตช ้า
กระท่อม
• เป็นพืชเสพติดชนิดหนึ่ง ลักษณะเป็น
ต ้นไม ้ยืนต ้นขนาดกลาง ใช ้ส่วนของใบ
ในการเสพ
• เคี้ยวใบดิบ หรือใช ้ใบตากแห ้งแล ้ว
นามาบดเป็นผงรับประทานแล ้วดื่มน้า
ตามหรือใช ้ใบที่บดเป็นผงชงกับน้าร ้อน
แบบชาจีน
• ใบกระท่อมมีสารไมตราจัยนิน ที่ออก
ฤทธิ์กระตุ้นประสาท มีอาการเสพติด
ผู้เสพ จะทางานไม่รู้จัก
เหน็ดเหนื่อย ทนแดด
ไม่รู้สึกร ้อน ทาให ้
ผิวหนังไหม ้เกรียม
ปากแห ้ง ท ้องผูก
มีอาการมึนงง นอนไม่
หลับ
มีอาการประสาทหลอน
กลุ่มฝิ่น
• ผลทางร่างกาย
• กดระบบการหายใจ
• ม่านตาหด
• กล ้ามเนื้อเรียบหดตัว
• ท ้องผูก
อาการไม่พึงประสงค์
• ติดเชื้อตับอักเสบและHIV
• ช็อก น้าท่วมปอด
• ภาวะใช ้ยาเกินขนาด
• เกิดอาการคล ้ายโรคพาร์กินสัน
ยากล่อมประสาท,ยานอนหลับ,
ยาคลายกังวล
( hypnotics, sedatives and
anxiolytics)
• สารกลุ่มนี้ได ้แก่ benzodiazepine,
carbamate, barbiturates
• ออกฤทธิ์โดยลดการทางานของระบบ
ประสาท
• ลักษณะทางคลินิกภาวะเป็นพิษ กดระบบ
ประสาทส่วนกลาง ขาดความยับยั้งชั่งใจใน
เรื่องของความก ้าวร ้าวและความต ้องการทาง
เพศ ขาดความสามารถในการตัดสินใจ
อารมณ์แปรปรวน โคมา
ยากล่อมประสาท,ยานอนหลับ,
ยาคลายกังวล
( hypnotics, sedatives and
anxiolytics)
อาการถอนยา นอนไม่
หลับ
มือสั่น อ่อนแพลีย เหงื่อ
แตก ใจสั่น
ความดันหิตสูง
หงุดหงิดกระวนกระวาย
ปวดท ้อง คลื่นไส ้
ชัก
เพ ้อ
Alcohol and the Body
• Group of large organic molecules with a
hydroxyl group ( - OH )
• Ethanol or beverage alcohol
• CH3-CH3-OH
• ถูกดูดซึมประมาณร ้อยละสิบในกระเพาะที่
เหลือดูดซึมในลาไส ้เล็ก
• ระดับความเข ้มข ้นในกระแสเลือดสูงสุดใน
เวลาประมาณครึ่งชั่วโมงถึงหนึ่งชั่วโมงครึ่ง
• 90% ถูกทาลายโดยตับ
• 10% ถูกขับออกทางไตและลมหายใจ
• Alc + alcohol dehydrogenase
acetaldehyde + aldehyde
dehydrogenase acetic acid
Sleep effects
• ทาให ้รู้สึกง่วงนอนมากขึ้น
• ทาลายโครงสร ้างการนอนหลับ
• ทาให ้นอนหลับไม่ลึกและการหลับไม่
สม่าเสมอ
ระบบทางเดินอาหาร
• หลอดอาหารอักเสบ
• กระเพาะอักเสบ
• แผลในกระเพาะ
• ตับอ่อนอักเสบ
• แผลในตับอ่อน
• ขาดวิตามินบี
ระบบอื่นๆ
• ความดันโลหิตสูงขึ้น
• การสลายไขมันผิดปกติ
• โรคหัวใจขาดเลือดและโรคเส ้นเลือดในสมอง
• เพิ่มโอกาสเกิดมะเร็งชนิดต่างๆ
• ในกรณีที่เกิดภาวะเป็นพิษทาให ้เกิดภาวะ
น้าตาลในเลือดต่าได ้
สารระเหย
• ถูกดูดซึมอย่างรวดเร็วหลังเสพและเข ้าสู่
สมองได ้อย่างรวดเร็ว
• ออกฤทธิ์ในห ้านาทีและอยู่ได ้นานครึ่งถึงหนึ่ง
ชั่วโมง
• ความเข ้มข ้นในกระแสเลือดจะสูงขึ้นถ ้าใช ้
ร่วมกับแอลกอฮอล์
• ส่วนมากขับออกทางปอดโดยไม่ถูกทาลาย
ถูกทาลายโดยตับเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
อาการแสดง
• ขนาดต่า
• เคลิ้ม ตื่นเต ้นและให ้ความรู้สึกเหมือนลอยได ้
• ขนาดสูง
• พูดอ ้อแอ ้
• ความเร็วในการพูดลดลง พูดยานคาง
• ใช ้ติดต่อกันนานๆ
• หงุดหงิดง่าย ความจาไม่ดี
อาการไม่พึงประสงค์
• เสียชีวิต: ระบบหายใจล ้มเหลว, หัวใจเต ้นผิด
จังหวะ, สมองขาดออกซิเจน, สาลักอาหาร,
อุบัติเหตุต่างๆ
• ทาลายตับและไตอย่างถาวร
• กล ้ามเนื้อแดงสลายตัว
• สมองฝ่ อ
• ลมชัก
• ระดับสติปัญญาลดลง
• อาการของโรคหัวใจและโรคปอด ( เจ็บ
หน้าอก หอบหืด )
• อาการของระบบทางเดินอาหาร
• ทารกในครรภ์เติบโตผิดปกติ
ยาหลอนประสาท
• Psilocybin, mescaline,
dimethyltriptamine( DMT ), lysergic acid
diethylamine
• ถูกดูดซึมอย่างรวดเร็วหลังการกิน
• ดื้อง่ายหลังการใช ้ติดต่อกันสามถึงสี่วัน
• อาการดื้อหายได ้ในเวลาหนึ่งสัปดาห์
• เริ่มออกฤทธิ์ในเวลาไม่ถึงชั่วโมง
• ออกฤทธิ์เต็มที่ในสองถึงสี่ชั่วโมงและอยู่ได ้
นานแปดถึงสิบสองชั่วโมง
อาการแสดง
• ระบบประสาทอัตโนมัติทางานมากขึ้น
• อาจเสียชีวิตได ้จากโรคหัวใจขาดเลือด โรค
เส ้นเลือดสมอง ความดันโลหิตสูง ความร ้อน
ในร่างกายมาก
• neuroleptic malignant syndrome
• อุบัติเหตุ
• อาการประสาทหลอนจะมากขึ้นเรื่อยๆจนเป็น
อย่างถาวร
4x100( สี่คูณร ้อย )
• 4x100 เป็นสารเสพติดที่แพร่หลายมากขึ้นใน
กลุ่มเยาวชนในเขตสามจังหวัดชายแดนและ
บางอาเภอของจังหวัดสงขลาเช่น จะนะ
เทพา สะเดา
• สารเสพติดที่ว่าเป็นการนาเอา ยาแก ้ไอ น้า
กระท่อม( น้าที่ได ้จากการนาใบกระท่อมมา
ต ้มคล ้ายๆน้าชา ) ยาอัลปราโซแลม และ
เครื่องดื่มน้าอัดลมที่มีส่วนผสมของโคคามา
ผสมร่วมกัน
• ส่วนประกอบอาจมีการเปลี่ยนแปลงได ้เช่น
ใช ้กัญชาแทนยาอัลปราโซแลมหรือยาแก ้ไอ
ใช ้ยาบ ้าแทนน้ากระท่อม บางครั้งพบว่าผสม
ยากันยุงชนิดขดเข ้าไปด ้วย
• ใช ้โดยวิธีการดื่ม จากส่วนประกอบพออนุมาน
ได ้ว่าเป็นสารที่ออกฤทธิ์ผสมผสานทั้งกด
ประสาท กระตุ้นประสาทและหลอนประสาท
• มากนิยมดื่มเวลาอยู่ร่วมกันกับเพื่อนหลายๆ
คนทาให ้มีอารมณ์สนุกสนาน คึกคัก บางครั้ง
บุหรี่(นิโคติน)
• ร ้อยละยี่สิบห ้าของนิโคตินที่สูบเข ้าไปจะเข ้า
สู่กระแสเลือด
• เข ้าถึงสมองในสิบห ้าวินาที
• ค่าครึ่งชีวิตประมาณสองชั่วโมง
อาการแสดง
• ทาให ้สมาธิ การเรียน การแก ้ปัญหาต่างๆดีขึ้น
• ลดความเครียดและอารมณ์ซึมเศร ้า
• การไหลเวียนของเลือดในสมองดีขึ้น
• กล ้ามเนื้อผ่อนคลาย
อาการไม่พึงประสงค์
• เสียชีวิตจากภาวะระบบทางเดินหายใจหยุดทางาน
• คลื่นไส ้ อาเจียน
• น้าลายไหล
• ซีดจากภาวะเส ้นเลือดฝอยหดตัว
• อ่อนเพลีย
• ปวดท ้อง จากภาวะลาไส ้บีบตัวมาก
• ท ้องเสีย
• มึนงง
• ปวดศีรษะ
• ความดันหิตสูง
• ใจสั่น
• มือสั่น
• เหงื่อแตก
ภาวะเป็นพิษ
• ไม่มีสมาธิ
• สับสน
• ประสาทหลอน
• นอนไม่หลับ หรือหลับไม่สนิท
• ทารกที่คลอดมีน้าหนักน้อยและมีอาการทาง
ปอด
กาแฟ( คาเฟอีน)
• ค่าครึ่งชีวิตประมาณ สามถึงสิบชั่วโมง
• ความเข ้มข ้นในกระเลือดสูงสุดในครึ่งถึงหนึ่ง
ชั่วโมง
• ในขนาดต่าๆ ( 100 mg )ทาให ้มีความสุข
• ลดการไหลเวียนของเลือดสู่สมองโดยทาให ้
เส ้นเลือดหดตัว
อาการและอาการแสดงหลังดื่ม
• ทาให ้ตื่นตัวมากขึ้น
• ปัสสาวะบ่อย
• กล ้ามเนื้อหัวใจทางานมากขึ้น
• ลาไส ้บีบตัวมากขึ้น
• กรดในกระเพาะหลั่งมากขึ้น
• ความดันโลหิตสูงขึ้น
ผลข ้างเคียง
• หัวใจเต ้นผิดจังหวะ
• โรคผังพืดปิดปกติ
• เด็กคลอดผิดปกติ
พักเที่ยงก่อนครับ
พบกันอีกครั้งช่วง
บ่าย

ยาเสพติด.ppt