Polisitemiler dersi, Tıp Fakültesi 3. Sınıf Dersi

1. POLİSİTEMİLER
Doç. Dr. Aytekin ALÇELİK

2. Page  2
POLİSİTEMİLER
• Eritrositlerin yapımı ve yenilenmesi, kemik iliğindeki
fizyolojik eritropoez fonksiyonu ve eritropoetin (EPO)
hormonunun kontrolü altında gerçekleşir.
• Böbrekler tarafından sentez edilen EPO, eritropoez
sürecinde eritrositlerin kontrollü bir flekilde yapımını
ve terminal diferansiasyonunu sağlar.
• Polisitemi; Hemoglobin veya hematokrit
düzeylerinin normal sınırların üzerinde olması
– Erkek: Hb >18 gr/dl, Hct >%52
– Kadın: Hb >16 gr/dl, Hct >%47

3. Page  3
• MUTLAK POLİSİTEMİ;
– Primer polisitemi (PV)
– Sekonder polisitemiler (Daha sık görülür)
• RELATİF POLİSİTEMİ; Kanda plazma azalması sonucu (diyare, geniş
yanıklar, vb.) hemokonsantrasyon olur; eritrosit sayısı,
hematokrit yüksek bulunur.
– Dehidratasyon
– Yanıklar
– Uzamış kusma
– Diare
– Aşırı diüretik

4. Page  4
Mutlak Polisitemiler
• Primer polisitemiler;
– Hematopoetik kök hücrelerde veya eritroid öncü
hücrelerde değişikliklere yol açan edinsel veya kalıtsal
mutasyonlar sonucu oluşurlar.
• Sekonder Polisitemiler;
– Eritropoetin, insülin growth faktör 1, androjenler gibi
eritropoezi uyaran maddelerin artışı sonucu oluşurlar.

5. Page  5
Sekonder polisitemi nedenleri
• Uygun EPO salınımı (Doku Hipoksisine Bağlı Eritrositoz)
– Yüksekte yaşama
– Hipoksik Akciğer Hastalığı (KOAH, ...)
– Siyanotik Konjenital Kalp Hastalığı
– Karbonmonoksit zehirlenmesi
• Uygunsuz EPO salınımı
– Ektopik EPO yanıtı (Neoplazik);
• Hepatoma,
• Uterin Fibromyoma,
• Renal Cell Ca,
• Serebellar Hemanjiom.
– Neoplazik olmayan EPO artışı (polikistik böbrek)

6. Page  6
POLİSİTEMİA VERA
• Polisitemia Vera veya Polisitemia Rubra Vera (PRV)
hematopoetik kök hücrenin neoplastik klonal
hastalığıdır.
• Diğer kronik myeloproliferatif hastalıklarda olduğu gibi,
aslında her üç seri de artar ancak eritrositer serieritrositer seri artışıartışı ön
plandadır.
• Genellikle 50 yaş civarında görülür ve erkeklerde daha
sıktır.

7. Page  7
Etyopatogenez
• Malign klonu oluşturan anormal kök hücreden kaynaklanır
• Bu hastalarda sitokin bağlanan hücre yüzey reseptörlerinden
nukleusa sinyal ileten bir Janus kinaz olan JAK2 proteininin
aktivasyonuna yol açan bir mutasyon çoğu zaman mevcuttur.
• JAK2’nin psödokinaz bölgesindeki 617. pozisyonda bulunan valin
fenilalanin ile yer değiştirmiştir (JAK2V617F)
• JAK2V617F mutasyonu “eritroid progenitörleri eritropoetine ileri
derecede duyarlı hale getirir”.

8. Page  8
Klinik
• Çoğu zaman polisitemi varlığı başka bir nedenle yapılan
tam kan tetkiki sırasında ortaya çıkar.
• Bazı olgularda hipervizkositehipervizkosite bulguları ön plandadır.
• Fizik muayenede ise dalak büyüklüğü sık rastlanan
bulgudur
• Lenfadenopati beklenmez ø

9. Page  9
Klinik
• Hastaların yüzlerinde dilate olmuş damarlar ve polisiteminin yol
açtığı pletorik görünüm vardır.
• Ayrıca ellerde, dil ucunda, dudakta siyanoz görülebilir.
• Hipervizkosite sendromu genellikle baş ağrısı, baş dönmesi,
kulaklarda çınlama, görme bozukluğu (bulanıklık, skotom) gibi
bulgularla karşımıza çıkar
• Hastaların çoğunluğu özellikle sıcak banyo sonrası artan
kaşıntıdan yakınırlar (bazofil ve mast hücrelerinden salgılanan
vazoaktif aminler sebep olur)
• Hastaların bir kısmında Akut Lösemi gelişirken, bir kısmında
Myelofibrozis gelişir

10. Page  10
Klinik
• Serebral dolaşım bozukluğu ve transient iskemik
atak (TIA)
• Peptik ülser insidansı normal toplumdan 4 kat daha
sık
• Eritromelalji, parestezi, yanma hissi (özellikle
ayaklarda)
• Ateş, gece (ve gündüz) terleme ve kilo kaybı
• Hipertansiyon
• Gut (%10)

11. Page  11

12. Page  12
Laboratuar
• Hgb, Htc, eritrosit sayısı ve total eritrosit kitlesi artmıştır.
• Başlangıçta eritrositler normokrom normositer.
• Retikülosit sayısı normaldir
• Nötrofili, bazofili, eozinofili, myelositer genç hücreler
• Trombositoz
• K. iliği hipersellülerdir.
• Serum vit B12 düzeyi ve vit B12-bağlama kapasitesi artar
• Eritropoietin düzeyi genellikle düşüktür
• Kan viskositesi artar
• Eritrosit sedimentasyon hızı düşer
• Ürik asit artar (%60-70)

13. Page  13

14. Page  14
• Hastaların sekonder polisitemi açısından;
– PA AC grafi, EKG, Arteriyel kan gazları, Solunum fonksiyon
testleri, Vit B12 düzeyi
• PRV nın diğer MPH dan ayrılması amacı ile LAP skoru
istenmelidir.
• Bu skor KML’de düşük iken PRV da çok yüksektir.
• Demir aşırı kullanıldığı için düşük olabilir.

15. Page  15
Major:
A1: Artmış RCM,
> 18.5g/dL erkek
> 16.5g/dL kadın
A2: Klonalite marker
(JAK2617V F mutasyonu) *(JAK2617V F mutasyonu) *
A3: Sekonder eritrositoz bulunmaması
A4: Palpabl splenomegali
Minör:
B1: Trombositoz (>400 bin)
B2: Nötrofilik lökositoz
B3: Splenomegali (USG ile)
B4: Düşük serum EPO düzeyi
TANI İÇİN:TANI İÇİN:
A1+A2+A3 veya A4
A1+A2+ herhangi 2B
PV tanısı için modifiye edilmiş kriterler

16. Page  16
TEDAVİ
• Tedavi ile survey 10 yılı bulabilir. Tedaviler;
– Flebotomi (HCT<0.45 sürdürecek şekilde)
– Myelosüpresif tedavi (Hidroksiüre)
– Radioaktif P32
– İnterferon alfa
– Anegralide
– Ruxolitinib (Jakafi), Janus ilişkili kinaz enzimleri inhibitörü
– Busulfan: > 65 yaş hasta.
• Kontrendike olmadıkça aspirin 75 mg/gün
• Sitoredüksiyon (Tromboz açısından yüksek riskli hastalar için)
– Flebotomiyi tolere edemiyorsa
– Semptomatik ve progresif splenomegali
– Progresyonun diğer bulguları (kilo kaybı, gece terlemesi)
– Trombositoz
• Splenektomi

17. Page  17
Mortalite Nedenleri
– Trombotik olaylar (en sık)Trombotik olaylar (en sık),
– Akut lösemiye dönüşüm,
– Kanamalar,
– Myelofibrozis,
– Diğer neoplastik hastalıklara dönüşüm.