1. Obstrüktif Akciğer Hastalıkları
Dr. Olgun Kontaş
Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı

2. Akciğer
 Görev
 Kan ile hava arasında
oksijen ve karbondioksit
alışverişini sağlamak
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 2/55

3. Akciğer
 Anatomi
 Trakea
 Bronş
 Terminal bronşiyol
 Asinüs: Respiratuar bronşiyol+ Alveoler kese+Alveol
 Lobül: Üç ila beş asinüsten oluşan grup
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 3/55

4. Diffüz Akciğer Hastalıkları
 Diffüz akciğer hastalıkları iki ana gruba ayrılır
 Obstrüktif hastalıklar (hava yolu hastalıkları)
 Hava yollarının herhangi bir seviyesindeki tam
veya kısmi tıkanma nedeniyle hava geçişine
direnç
 Restriktif hastalıklar
 Toplam akciğer kapasitesini azaltan çeşitli
nedenlerle akciğer parankiminin genişleyebilme
yeteneğinin azalması
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 4/55

5. Obstrüktif Hastalıklar
 Temel diffüz obstrüktif hastalıklar
 *Amfizem *Kronik bronşit *Astma *Bronşiektazi
 Total akciğer kapasitesi ve zorlu vital kapasite
(FVC) normal veya artmıştır
 Hastalığın temel bulgusu ekspirasyon
süresinin uzamasıdır (FEV1)
 FEV1/FVC azalmıştır
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 5/55

6. Restriktif Hastalıklar
 Obstrüktif hastalıkların aksine toplam akciğer
kapasitesi ve zorlu vital kapasite (FVC)
azalmıştır
 Ekspirasyon süresi (FEV1) normaldir veya
FVC ile oranlı bir kısalma gösterir
 FEV1/FVC normale yakındır
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 6/55

7. Nedenler
 Obstrüktif hastalıklarda neden
 Astmada anatomik olarak havayollarının
daralması
 Amfizemde elastik desteğin kaybı
 Restriktif hastalıklarda neden
 İnterstisiyel akciğer hastalıkları
 ARDS, pnömokonyozlar, interstisiyel fibrozis,
infiltratif hastalıklar
 Göğüs duvarı hastalıkları
 Nöromuskuler hst, obezite, plevra hastalıkları
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 7/55

8. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 8/55

9. Obstrüktif Akciğer Hastalığı
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 9/55

10. Obstrüktif Akciğer Hastalığı
 Amfizem, kronik bronşit, astma ve bronşiektazinin
farklı klinik ve patolojik bulguları vardır
 Kronik bronşit ile amfizem arasındaki ayrım bulanıktır
 Amfizem daha çok morfolojik olarak tanımlanırken
kronik bronşit daha çok aşırı mukus sekresyonu ve
tekrarlayan öksürük gibi klinik bulgularla tanımlanır
 Amfizem asinüsü tutarken kronik bronşit bronş ve
bronşiyolleri etkiler
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 10/55

11. Kronik Bronşit ve Amfizem
 Her ikisinin de zemininde uzun süre tütün kullanımı
bulunur
 Bu iki hastalık genellikle kronik obstrüktif akciğer
hastalığı (KOAH) adıyla birlikte anılır
 Sık görülen, önemli morbidite ve mortalite nedeni
olan iki hastalıktır
 KOAH’daki hava yolu tıkanıklığının geri
döndürülemez oluşu bu hastalık grubunu astmadan
ayırmada önemlidir
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 11/55

12. Kronik Bronşit
ve Amfizem
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 12/55

13. Amfizem
 Terminal bronşiyol distalindeki hava yollarının
anormal ve kalıcı genişlemesidir
 Daha sonra hava yolu duvarlarında fibrozis
olmaksızın hasar gelişir
 Hava yolu hasarı olmadan ortaya çıkan
genişlemeler aşırı havalanma olarak
isimlendirilir
 Pnömonektomi sonrası karşı taraf akciğer
değişiklikleri gibi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 13/55

14. Amfizem Tipleri
 Amfizemler, lobül içindeki yerleşimine göre
sınıflandırılır
 Sentriasiner (sentrilobüler)
 Panasiner
 Distal asiner (paraseptal)
 İrregüler
 Sadece sentriasiner ve panasiner tip önemli
derecede hava yolu tıkanıklığı oluşturur
 Sentriasiner tip panasiner tipten 20 kat daha sıktır
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 14/55

15. Sentriasiner Amfizem
 Asinüsün merkez ve proksimal kısımlarını
tutar
 Respiratuar bronşiyoller etkilenirken, alveoller
korunur
 Aynı asinüs ve lobülde normal ve amfizemli
kısımlar birarada bulunur
 Akciğer üst lobları daha çok etkilenir
 İleri evrelerde alveoller de tutulur ve panasiner
amfizemden ayırdedilemez hal alır
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 15/55

16. Sentriasiner Amfizem
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 16/55

17. Amfizem
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 17/55

18. Panasiner Amfizem
 Asinüsün respiratuar broşiyolden sonraki tüm
kısımları genişler
 Daha çok akciğer alt zonlarında görülür
 Genellikle alfa 1 antitripsin eksikliğine işaret
eder
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 18/55

19. Panasiner Amfizem
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 19/55

20. Distal Amfizem
 Asinüsün proksimali normal, distali geniştir
 Görüldüğü bölgeler
 Plevraya komşu alanlar
 Fibrozis, skar dokusuna yakın yerler
 Atelektaziye komşu alanlar
 Daha çok akciğerlerin üst yarısında bulunur
 Bazan 2 cm’yi geçen ve bül adı verilen
keseleşmeler oluşturur ve spontan
pnömotoraks nedeni olabilirler
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 20/55

21. İrregüler Amfizem
 Klinik olarak asemptomatiktir
 Daha çok enfeksiyon hastalıkları gibi
nedenlere bağlı olarak skar dokusuna komşu
olarak gelişirler
 Bu nedenle muhtemelen en sık görülen
şekildir
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 21/55

22. Amfizemin Patogenezi
 En sık görülen iki şekil olan sentriasiner ve
panasiner amfizemin patogenezi tam
bilinmemektedir
 Suçlanan iki önemli faktör
 Proteaz antiproteaz dengesinin bozulması
 Oksidan antioksidan dengesinin bozulması
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 22/55

23. Amfizemin Patogenezi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 23/55

24. Amfizem Patogenezi
 Doğuştan alfa 1 antitripsin (A1A) eksikliği olanlarda
amfizem gelişme riski belirgin olarak artar
 A1A normalde proteazların en önemli inhibitörüdür
 Bu durum inflamasyonlarda nötrofil elastazlarının
inhibisyonunda önemlidir
 Amfizemli hastaların %1 kadarında bu defekt bulunur
 A1A eksikliğinde elastik doku yıkımı kontrol edilemez
ve amfizem gelişir
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 24/55

25. Amfizem Patogenezi
 Amfizem yüksek proteaz aktivitesi ve düşük
antiproteaz aktivitesinin sonucudur
 Sigara içenlerde;
 alveollerde fazla miktarda nötrofil ve makrofaj
birikir
 proteaz aktivitesi artar
 makrofaj elastazları A1A ile inhibe edilemezler
 ayrıca oksidan-antioksidan dengesi de
oksidan lehine bozulur
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 25/55

26. Amfizem Morfolojisi
 Tanı ve sınıflama akciğerin makroskopik
görünümüne dayanır
 Panasiner amfizemde akciğerler kalbin
üzerini de örter, genişlemiş ve soluktur
 Sentriasiner amfizemin görünümü daha az
dikkat çeker
 Panasiner amfizemden daha pembe, daha az
hacimli, daha çok üst lobları tutan yapıdadır
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 26/55

27. Amfizem Morfolojisi
 Histolojik olarak
 alveol duvarları ince ve hasarlı, lümenleri
geniştir
 zamanla komşu alveoller birbirleriyle
birleşerek kaynaşır
 bronşiyolleri akciğer parankimine tutan dokular
bozulur, elastik doku harabiyeti oluşur
 Elastik doku harabiyeti nedeniyle çöken alveoller
ekspirasyonda hava yolu önünde tıkanıklığa
neden olur
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 27/55

28. Amfizem Morfolojisi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 28/55

29. Amfizem: Klinik
 İlk bulgu genellikle dispnedir (nefes darlığı)
 Sinsi başlar ama devamlı ilerler
 Kronik bronşiti de olanlarda öksürük ve
pürülan balgam da görülür
 Ciddi kilo kaybı olur ve malign hastalık
sanılabilir
 FEV1 azalır, FVC normal veya normale
yakındır
 FEV1/FVC azalır
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 29/55

30. Amfizemle İlişkili Durumlar
 Kompanzatuar amfizem
 akciğer dokusu kaybına cevap
 Obstrüktif aşırı havalanma
 yabancı cisim gibi bir nedenle havanın hapsolmasıdır
 hayatı tehdit edebilir
 Büllöz amfizem
 bir amfizemde subplevral +1 cm büllerin oluşması
 Spontan pnömotoraks oluşturabilir
 Mediastinal (interstisiyel) amfizem
 Şiddetli öksürük veya penetran yaralanma sonucu
akciğer stroması, mediasten ve deri altına hava girmesi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 30/55

31. Büllöz Amfizem
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 31/55

32. Kronik Bronşit
 Sigara içenlerde ve kirli havalı şehirlerde
yaşayanlarda sık görülür
 40-65 yaş arasında %20-25
 Tanı klinik olarak konur
 Takip eden iki yıl boyunca her yıl en az üç ay
devam eden inatçı ve balgamlı öksürük
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 32/55

33. Kronik Bronşit
 Kronik bronşitin üç tipi vardır
 Basit kronik bronşit
 Mukuslu balgam oluşur fakat hava yolu tıkanmaz
 Kronik astmatik bronşit
 Hava yolları aşırı reaktiftir
 bronkospazm ve wheezing oluşur
 Kronik obstrüktif bronşit
 Ağır sigara içicilerde kronik hava yolu tıkanıklığı
ile amfizem birlikteliği şeklinde görülür
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 33/55

34. Kronik Bronşit Patogenezi
 En önemli neden sigara ve hava kirliliği
 Büyük hava yollarında aşırı mukus salgısı
 Aşırı mukus önce küçük hava yollarını tıkar,
inflamasyon ve hasar oluşturur
 Çoğu kez beraberinde amfizem de gelişir
 Bronş duvarlarında CD8+ T lenfosit, makrofaj
ve nötrofil artışı
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 34/55

35. Kronik Bronşit Morfolojisi
 Hava yolu mukozasında ödem ve hiperemi
 Mukoza yüzeyini örten mukus tabakası
 Mukus salgılayan bezlerde artış
 Submukozadaki bez tabakası kalınlığının
bronş duvarı kalınlığına oranının (Reid
indeksi) 0,4’ün üzerine çıkması
 İltihabi hücre infiltrasyonu
 Mononükleer ve nötrofil
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 35/55

36. Kronik Bronşit: Morfoloji
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 36/55

37. Kronik Bronşit: Klinik Seyir
 Uzun süre belirgin bir solunum sıkıntısı
oluşturmadan öksürük ve balgam devam eder
 Bazı hastalarda KOAH gelişir
 Hiperkapni, hipoksi, siyanoz
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 37/55

38. Astma
 Tekrarlayan ataklar halinde, nefes alamama,
wheezing ve öksürükle karakterize bir hava yolu
inflamatuar hastalığıdır
 Akciğerde akut ve geç tip aşırı duyarlılık reaksiyonları
sonucunda
 Aralıklı ve geri dönüşlü hava yolu tıkanıklığı
 Eozinofilli kronik bronşiyal inflamasyon
 Bronş düz kas hipertrofi ve hiperreaktivitesi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 38/55

39. Astma
 Reaksiyonları normal kişilerde bir etkisi
olmayan çok çeşitli etkenler tetikleyebilir
 İlaçlar, viral akciğer enfeksiyonları, fizyolojik
stres, egzersiz, inhale edilen maddeler
 Astma genel olarak ikiye ayrılır
 Ekstrensek (atopik) astma: %70
 İntrensek (atopik olmayan) astma: %30
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 39/55

40. Astma Patogenezi
 En önemli faktörler
 Genetik olarak tip I aşırı duyarlılığa yatkınlık
 Akut ve kronik hava yolu inflamasyonu
 Uyaranlara bronşların aşırı reaksiyonu
 İnflamatuar reaksiyonda tip 2 T helper lenfositler,
eozinofiller önemlidir
 Olaylar bronş duvarında “remodelling” denilen yapısal
değişikliğe neden olur
 Düz kas hipertrofisi ve epitel altında kollajen birikimi
 Hastalarda ADAM33 geninin etkisi gösterilmiştir
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 40/55

41. Atopik Astma
 En sık astma tipidir
 Genellikle çocukluk çağında başlar
 Ailede benzer hastalık hikayesi sıktır
 Ataklar öncesinde allerjik rinit, egzama,
ürtiker gibi bulgular olur
 IgE ile yönlendirilen tip I aşırı duyarlılıktan
kaynaklanır
 Tip 2 helper T hücreleri, eozinofiller, IgE, mast
hücreleri, interlökin 4 ve 5
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 41/55

42. Astma Patogenezi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 42/55

43. Astma Patogenezi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 43/55

44. Astma Patogenezi
 Atopik olmayan astmada sonuç değişiklikler aynı olsa
da bronş inflamasyonu ve aşırı duyarlılığın nedeni
açık değildir
 Üst solunum yolu viral enfeksiyonları, sülfür dioksit,
azot dioksit ve ozon gibi hava kirleticiler sorumlu
tutulmaktadır
 Aslında bu etkenler hem normal hem de astmalı
kişilerde hava yolu reaksiyonlarını uyarır ancak
astması olanlarda reaksiyonlar daha ağır ve uzun
süreli olur
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 44/55

45. İlaca Bağlı Astma
 Aspirin en iyi bilinen etkendir
 Hastalarda tekrarlayan rinitler, nazal polipler,
ürtiker ve bronkospazm görülür
 Etki mekanizması tam bilinmemektedir
 Aspirin siklooksijenaz yolunu inhibe ederek
etkisini gösterirken bronkokonstriktör
lökotrienler lehine bir denge bozulmasına yol
açar
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 45/55

46. Mesleğe Bağlı Astma
 En önemli etkenler
 Epoksi resin, plastik gibi madde buharları
 Ağaç, pamuk, platin gibi organik ve kimyasal
tozlar
 Toluen gibi gazlar
 Hastalık genellikle tekrarlayan
karşılaşmalarda ortaya çıkar
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 46/55

47. Astma Morfolojisi
 Astma değişiklikleri geri dönüşlü olduğundan
morfolojik bulgular uzun süren ataklarda ölen
hastaların otopsi bulgularından öğrenilmiştir
 Akciğerlerde aşırı havalanma
 Atelektazi odakları
 Bronşlarda kalın, yapışkan mukus tıkaçları
 Histolojik olarak Curschmann spiralleri, Charcot Leiden
kristalleri
 Ödem, mast hücresi ve eozinofil infiltrasyonu, düz kas
hipertrofisi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 47/55

48. Astma Morfolojisi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 48/55

49. Astma: Klinik Seyir
 Şiddetli nefes darlığı ve wheezing
 Temel sorun nefes verme zorluğudur
 Hava akciğerlere girer ancak çıkamaz
 Akciğerler genişler ve aşırı havalanır
 Hava distal alveollere hapsolur
 Genel olarak ataklar birkaç saat sürer ve
kendiliğinden ya da tedavi ile yatışır
 Bazan ataklar günlerce sürebilir (status astmaticus)
 Ataklar arasında akciğerlerde ancak solunum testleri
ile tesbit edilebilen bozukluklar vardır
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 49/55

50. Bronşiektazi
 Bronş ve bronşiyollerin, duvarlarındaki kas ve
elastik doku harabiyeti nedeniyle kalıcı
genişlemesidir
 Bronşiektazi primer bir hastalık olmaktan
ziyade enfeksiyon, obstrüksiyon gibi bir
nedene sekonder gelişen bir durumdur
 En önemli bulguları öksürük ve pürülan
balgam çıkarmadır
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 50/55

51. Bronşiektazi Etyolojisi
 Bronş obstrüksiyonu
 Tümörler, yabancı cisimler, koyulaşmış mukus
 Konjenital ve herediter nedenler
 Kistik fibrozis
 Nekrotizan, süpüratif enfeksiyonlar
 Staph. aureus, Klebsiella suşları
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 51/55

52. Bronşiektazi Patogenezi
 Bronşiektazi gelişiminde iki kritik olay
 Bronş tıkanması
 Kronik ve iyıleşmeyen akciğer enfeksiyonu
 Bu olaylardan herhangi biri önce gelebilir ama
diğeri daima onu izler
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 52/55

53. Bronşiektazi Morfolojisi
 Genellikle iki taraflıdır, alt loblar daha çok etkilenir
 Neden bir bronş tümörü ya da yabancı cisim
olduğunda sadece ilgili lobun tutulduğu görülür
 Etkilenen hava yolları normalin 3-4 katına kadar
genişler ve etkilenme distalde daha şiddetlidir
 Normal bronşiyoller, çıplak gözle plevraya 2-3 cm kala
farkedilemez olur
 Yoğun bir akut ve kronik inflamatuar reaksiyon gelişir
 Stafilokok, streptokok, pnömokok, enterik
mikroorganizmalar, anaerobik bakteriler, Haemophilus
influenzae, Pseudomonas aeruginosa
 Bronş epitelinde metaplazi, duvarında fibrozis olur
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 53/55

54. Bronşiektazi
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 54/55

55. Bronşiektazi: Klinik Seyir
 Şiddetli ve inatçı öksürük
 Pürülan balgam çıkarma
 Bazan ağır derecede hemoptizi
 Klinik tablo epizodiktir ve bir üst solunum yolu
enfeksiyonunu takiben ortaya çıkar
 Zamanla parmaklarda “clubbing” oluşur
 Uzun dönemde hipoksi, hiperkapni, pulmoner
hipertansiyon, cor pulmonale olur
 Akciğer enfeksiyonu apseleşmelere ve diğer
organlarda metastatik apselere yol açar
Dr. Olgun Kontaş * Obstrüktif Akciğer Hastalıkları 55/55