Macrol15. 2019 2020

1. ОЛОН УЛСЫН ХУДАЛДААНЫ ОНОЛ БА
БОДЛОГО
/ International trade theory and policy /
1. Олон улсын худалдаа
2. Туйлын давуу талын онол
3. Харьцангуй давуу талын онол
4. Олон улсын худалдааны бодлого

2. 1. Олон улсын худалдаа
Дэлхийн улс орнуудын газар зүйн байршлын
ялгаатай байдлаас шалтгаалан тэдгээр улсуудын
эдийн засгийн нөөц, байгалийн баялаг, уур амьсгал,
хөдөлмөр, капитал, техник технологи зэрэг нь
харилцан адилгүй байдаг.
Иймээс улс орнууд бие биенээсээ ялгаатай
бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ үйлдвэрлэдэг.
Улс орнуудын хоорондох бараа, бүтээгдэхүүний
шилжилт хөдөлгөөнийг олон улсын худалдаа гэж
нэрлэдэг.

8. 2. Туйлын давуу талын онол
А.Смитийн туйлын давуу талын онол нь улс орнууд
туйлын давуу талтай бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэж,
хэрэгцээгээ хангаад зогсохгүй, түүнийгээ бусад улсад
худалдаалж, туйлын давуу талгүй бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээг бусад улс орноос худалдан авч дотоодын
хэрэгцээгээ хангадаг гэж үздэг.

9. Хоёр улс хоёр бүтээгдэхүүний 1 нэгжийг дараах
зардлаар үйлдвэрлэдэг.
А улс Б улс
Гурил /кг/ 3 цаг 4 цаг
Будаа /кг/ 6 цаг 3цаг

10. А улс Б улс
Гурил /кг/ 0.5 кг будаа 1.3 кг будаа
Будаа /кг/ 2 кг гурил 0.75кг гурил
Энэ тохиолдолд А улс өндөр зардалтай будааг
үйлдвэрлэлгүйгээр өөрийн туйлын давуу талтай
гурилыг үйлдвэрлэж , будааг Б улсаас импортоор
авч, дотоодын хэрэглээнээс давсан гурилаа Б улсад
экспортлох нь үр ашигтай юм.

11. 3.Харьцангуй давуу талын онол

12. Тухайн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээр аль улс нь
харьцангуй давуу талтай вэ? гэдгийг түүний
үйлдвэрлэлийн харьцангуй зардлаар тодорхойлдог.
Харьцангуй зардлыг тухайн бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээний үйлдвэрлэлийн алдагдсан боломжийн
зардлаар хэмждэг.

13. Уг бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний алдагдсан
боломжийн зардлыг тухайн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг
нэг нэгжээр нэмж үйлдвэрлэснээр бусад бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээний хэдэн нэгж үйлдвэрлэлээс татгалзаж
байна вэ? гэдгээр хэмждэг.
Тухайн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний алдагдсан
боломжийн зардал багатай улс нь уг бүтээгдэхүүнээр
харьцангуй зардал багатай буюу харьцангуй давуу
талтай байна гэж үздэг.

14. Харьцангуй давуу талын онолыг дараах хийсвэр
жишээгээр тайлбарлая.
А улс Б улс
Даавуу /м/ 5 цаг 2 цаг
Гурил /кг/ 6 цаг 3 цаг
А ба Б улсууд тус бүр даавуу, гурил гэсэн хоёр
төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг.

15. Эдгээр бараануудын хоёр орны дотоодын үнүүдийг
хүснэгтээр харуулбал
А улс Б улс
Даавуу /м/ 0.83кг/м 0.67кг/м
Гурил /кг/ 1.2м/кг 1.5м/кг
Энэ нь улс орууд өөр өөрсдийн харьцангуй давуу
талтай бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэж , олон улсын
худалдаанд оролцох нь аль алинд ашигтай .

16. 4. Олон улсын худалдааны бодлого
Олон улсын худалдааны бодлого гэдэг нь тухайн
улсын экспорт, импортын хэмжээг өөрчлөх замаар
эдийн засгийн төлөв байдалд нөлөөлөхөд чиглэсэн
хөтөлбөр, үйл ажиллагааг хэлнэ.
Олон улсын худалдааны сэтгэлгээнд дараах 2 бодлого
хоорондоо үл зохицсоор ирсэн.
1.Чөлөөт худалдааны бодлого буюу фритредерство
2. Хязгаарлах бодлого буюу протекционизм

20. АНХААРАЛ ТАВЬСАНД БАЯРЛАЛАА