Бүлэг гэдэг нь бие биедээ харилцан үйлчилж, нэг
нь нөгөөгийнхөө нөлөөлөлд байнга өртөж байдаг 2 ба
түүнээс дээш хүмүүсийн үйл ажиллагааны нэгдэл юм.
Марвин Шоу
Албан ёсны бүлэг:
Албан бус бүлэг:
Бүлэг
• Нийтлэг зорилгодоо
хүрэхийн тулд хамтран
ажиллаж буй хүмүүс нь
өөрсдийнхөө үнэлэмж,
үзэл баримтлал нь
адил төстэй учраас
нэгдсэн байвал
Жишээ: Их сургуулийн
нэг ангийнхан
Нөхөрлөлийн
бүлэг
• Тодорхой үйл
ажиллагаа явуулах, үр
дүнд хүрэх
сонирхлоороо нэгдсэн
хүмүүсийн нэгдэл
Жишээ: Номин
электрониксийн сагсан
бөмбөг тоглодог
ажилчид
Сонирхлын
бүлэг
• Сэтгэл зүйн хэрэгцээ
• Бусадтай, нийгэмтэй харилцаанд орох
Бусдад
хамаатай байх
• Хамтарч ажиллах
• Өсөж, хөгжих
Бусдаас
дэмжлэг хүсэх
• Ажлын нөхцөлөө сайжруулах
• Цалин хөлсөө нэмэгдүүлэх
Өөрийгөө
хамгаалах
• Зөв мэдээ мэдээлэл шаардах
Харилцаа
холбоонд орох
• Бусдад нөлөөлөх хүсэл
Эрх мэдэлтэй
байх
• Хамтран хэлэлцэх
• Харилцан бие биенээ хүндэлдэг байх
Хамтарч
ажилладаг байх
1. Бүлэг бүрэлдэх үе
2. Бүлэг төлөвших үе
3. Бүлгийн үйл ажиллагаа хэвших үе
4.Бүлгийн гишүүд хамтран ажиллах үе
5.Бүлэг тарах үе
Байгууллагын стратеги
Байгууллагын соёл
Байгууллагын нөөц
Технологи
Бүрэн эрх
Албан ёсны дүрэм журмууд
Хүн хүчнийг шилж сонгох үйл ажиллагаа
• Бүлгийн хэмжээ
• Бүлгийн бүрэлдэхүүн
• Бүлгийн норм, хэм хэмжээ
• Бүлгийн нэгдэл нягтрал
• Бүлгийн гишүүдийн роль
• Бүлгийн гишүүдийн статус
• Бүлгийн гишүүдийн нэгдмэл санаа бодол
• Зорилгын салаалтыг нэмэгдүүлдэг.
• Зөрөлдөөнийг бий болгодог.
• Байгууллагад тогтсон дэг журмыг
алдагдуулдаг.
• Албан бус манлайлагчийг
байгууллагад байлгахгүй байх нь
зөв гэж үздэг.
Удирдлагын
уламжлалт
онолоор:
• Зорилгод хүрэх, шийдвэрийн
сонголт хийх, ашигтай санаа
хувилбаруудыг сонгоход тусална
гэж үздэг.
Орчин үеийн
үзэл
баримтлалаар:
• Удирдлагын бүлэг гэдэг нь
удирдагчийн хяналтын хүрээнд
оршдог удирдагч, захирагдагчдаас
бүрдсэн бүлгийг хэлнэ
• Зорилгын бүлэг гэдэг нь тодорхой
зорилгыг биелүүлэх, эсвэл төсөл
хэрэгжүүлэхийн тулд хамтарч ажиллаж
байгаа хүмүүсийн нэгдэл юм
• Ямар нэг үүрэг даалгавар, зорилгыг
биелүүлэхийн тулд удирдлагын бүрэн эрхийг
төлөөлөн шилжүүлдэг байгууллагын доторхи
бүлэг юм.
Зөрөлдөөн гэдэг нь хүмүүс,
бүлгийн хүрээнд 2 ба түүнээс дээш
талуудын хоорондын саналын үл
зохицол.
Зөрөлдөөний хэв маяг /төрөл/
Хувь хүний зөрөлдөөн
• Ажилдаа сэтгэл дундуур байх
• Итгэл алдрах
• Сэтгэл санааны хямрал үүсэх
Хүмүүс хоорондын зөрөлдөөн
• Үзэн ядах
• Саад хийх
• Удаан хугацаагаар ил далд тэмцэлдэх
Хувь хүн ба бүлгийн хоорондын зөрөлдөөн
• Хувь хүний үзэл бодол бусдынхтай нийцэхгүй
байх
• Бүлгийн санаа удирдлагатай нийцэхгүй байх
Бүлэг хоорондын зөрөлдөөн
• Бүтээмжийн бууралт
• Албан ёсны болон албан ёсны бус бүлгүүдийн
зөрөлдөөн
Уламжлалт хандлагаар:
• Зөрөлдөөнийг шийдвэрлэж болдоггүй, “би” эсвэл “чи”
гэсэн зарчмаар хандах ёстой гэж үздэг.
Хүний харилцааны хандлагаар:
• Зөрөлдөөн зайлшгүй байна, харин үр дагаварыг цаг
хугацаа л харуулна гэж үздэг.
Орчин үеийн хандлагаар:
• Зөрөлдөөн байж болох хязгаарыг удирдагч мэдэж байх,
зөрөлдөөнийг шийдэх аргуудыг эзэмшсэн байх, бүлгийн
манлайлагчийг дэмжих, хөтлөн чиглүүлэх ёстой гэж үздэг.
Зөрөлдөөний шалтгаан
• Нөөцүүдийн хуваарилалт: Бараа бүтээгдэхүүний
хангамж
• Зорилтуудын харилцан уялдаа: тасгийн төлөвлөгөө
• Зорилгын олон төрөл: Маркетинг /зар сур/, санхүү
/хэмнэлт/
• Төсөөлөл ба үнэлэмжийн ялгаа: зохион байгуулагчийн
үнэлэмж
• Зан үйл ба амьдралын туршлагын ялгаа Хувь хүний
харьцаа боловсрол
• Харилцааны процессын зохион байгуулалт: мэдээлэл
дутмаг, ажил үүргийн хуваарь тодорхойгүй
Функциональ
үр дагавар
• Зөрөлдөөний үр дүнд
асуудлыг зохицуулж
байгууллагын үйл
ажиллагааг хэвийн
явуулах боломжтой.
Дисфункциональ
үр дагавар
• Зөрөлдөөний үр дүнд
байгууллага
хуучнаараа үйл
ажиллагаагаа явуулж
чадахгүйд хүрнэ.
Бүтцийн арга
• Байгууллагын зүгээс
үүрэг хариуцлагыг
тодорхой болгох
• Зохицуулалт ба
хамтын ажиллагааны
механизмыг ашиглах
• Зорилтуудаа илүү
нарийн нийлмэл
байдлаар
тодорхойлох
• Урамшууллын
механизмыг ашиглах
Харилцааны арга
• Зөрөлдөөнийг
тоомсорлохгүй байх
• Зөрөлдөөнийг
зөөлрүүлэх
• Зөрөлдөөнийг албаар
түргэсгэх
• Харилцан буулт хийх
• Асуудлыг шийдвэрлэх
Аргууд Үндэслэл Сайн тал Муу тал
Зөрөлдөөнийг
тоомсорлохгүй
байх
Менежерүүд заримдаа
асуудал “өөрөө яваад
өгнө” гэсэн үүднээс
тоохгүй орхидог
Шийдвэрлэж болох
асуудалд цаг зарахгүй
байх боломжийг
менежерт олгоно
Шалтгааныг авч
үзэхгүй, байгууллагын
амин чухал асуудлыг
үл ойшоох боломжийг
менежерүүдэд
олгодог
Зөрөлдөөнийг
зөөлрүүлэх
Менежерүүд
байгууллагын доторх
харилцааны эв аясыг
эвдэхгүй хадгалахыг
хүсдэг
Өнгөцхөн эв
найрамдал
Шалтгааныг авч
үзэхгүй, асуудлыг
шийдсэн мэт
сэтгэгдэл төрүүлдэг
Зөрөлдөөнийг
албаар түргэсгэх
Менежерүүд асуудлыг
хурдан шийдвэрлэж
байгаа бүтцээ
хадгалахыг эрмэлздэг
Зөрөлдөөнийг маш
хурдан шийдвэрлэдэг
Шалтгааныг авч
үзэхгүй, зөрөлдөөн
шийдвэрлэгдээгүй
байж болно
Харилцан буулт
хийх
Менежерүүд оролцогч
талуудын байр
суурийн тодорхой
хэсгийг хангахыг
хүсдэг
Тал бүр хагас хожно Шалтгааныг авч
үзэхгүй, аль ч талын
шаардлагыг бүрэн
хангахгүй
Асуудлыг
шийдвэрлэх
Менежерүүд
шалтгааныг олохыг
хүсдэг
Шалтгааныг авч үзэж ,
оролцогч талуудын
шаардлагыг бодит
байдалтай зохицуулан
шийдвэр гаргана
Зөв зохицуулахгүй
бол гомдол үүснэ
Lecture №10

Lecture №10

  • 2.
    Бүлэг гэдэг ньбие биедээ харилцан үйлчилж, нэг нь нөгөөгийнхөө нөлөөлөлд байнга өртөж байдаг 2 ба түүнээс дээш хүмүүсийн үйл ажиллагааны нэгдэл юм. Марвин Шоу Албан ёсны бүлэг: Албан бус бүлэг: Бүлэг
  • 3.
    • Нийтлэг зорилгодоо хүрэхийнтулд хамтран ажиллаж буй хүмүүс нь өөрсдийнхөө үнэлэмж, үзэл баримтлал нь адил төстэй учраас нэгдсэн байвал Жишээ: Их сургуулийн нэг ангийнхан Нөхөрлөлийн бүлэг • Тодорхой үйл ажиллагаа явуулах, үр дүнд хүрэх сонирхлоороо нэгдсэн хүмүүсийн нэгдэл Жишээ: Номин электрониксийн сагсан бөмбөг тоглодог ажилчид Сонирхлын бүлэг
  • 4.
    • Сэтгэл зүйнхэрэгцээ • Бусадтай, нийгэмтэй харилцаанд орох Бусдад хамаатай байх • Хамтарч ажиллах • Өсөж, хөгжих Бусдаас дэмжлэг хүсэх • Ажлын нөхцөлөө сайжруулах • Цалин хөлсөө нэмэгдүүлэх Өөрийгөө хамгаалах • Зөв мэдээ мэдээлэл шаардах Харилцаа холбоонд орох • Бусдад нөлөөлөх хүсэл Эрх мэдэлтэй байх • Хамтран хэлэлцэх • Харилцан бие биенээ хүндэлдэг байх Хамтарч ажилладаг байх
  • 5.
    1. Бүлэг бүрэлдэхүе 2. Бүлэг төлөвших үе 3. Бүлгийн үйл ажиллагаа хэвших үе 4.Бүлгийн гишүүд хамтран ажиллах үе 5.Бүлэг тарах үе
  • 6.
    Байгууллагын стратеги Байгууллагын соёл Байгууллагыннөөц Технологи Бүрэн эрх Албан ёсны дүрэм журмууд Хүн хүчнийг шилж сонгох үйл ажиллагаа
  • 7.
    • Бүлгийн хэмжээ •Бүлгийн бүрэлдэхүүн • Бүлгийн норм, хэм хэмжээ • Бүлгийн нэгдэл нягтрал • Бүлгийн гишүүдийн роль • Бүлгийн гишүүдийн статус • Бүлгийн гишүүдийн нэгдмэл санаа бодол
  • 8.
    • Зорилгын салаалтыгнэмэгдүүлдэг. • Зөрөлдөөнийг бий болгодог. • Байгууллагад тогтсон дэг журмыг алдагдуулдаг. • Албан бус манлайлагчийг байгууллагад байлгахгүй байх нь зөв гэж үздэг. Удирдлагын уламжлалт онолоор: • Зорилгод хүрэх, шийдвэрийн сонголт хийх, ашигтай санаа хувилбаруудыг сонгоход тусална гэж үздэг. Орчин үеийн үзэл баримтлалаар:
  • 9.
    • Удирдлагын бүлэггэдэг нь удирдагчийн хяналтын хүрээнд оршдог удирдагч, захирагдагчдаас бүрдсэн бүлгийг хэлнэ • Зорилгын бүлэг гэдэг нь тодорхой зорилгыг биелүүлэх, эсвэл төсөл хэрэгжүүлэхийн тулд хамтарч ажиллаж байгаа хүмүүсийн нэгдэл юм • Ямар нэг үүрэг даалгавар, зорилгыг биелүүлэхийн тулд удирдлагын бүрэн эрхийг төлөөлөн шилжүүлдэг байгууллагын доторхи бүлэг юм.
  • 10.
    Зөрөлдөөн гэдэг ньхүмүүс, бүлгийн хүрээнд 2 ба түүнээс дээш талуудын хоорондын саналын үл зохицол.
  • 11.
    Зөрөлдөөний хэв маяг/төрөл/ Хувь хүний зөрөлдөөн • Ажилдаа сэтгэл дундуур байх • Итгэл алдрах • Сэтгэл санааны хямрал үүсэх Хүмүүс хоорондын зөрөлдөөн • Үзэн ядах • Саад хийх • Удаан хугацаагаар ил далд тэмцэлдэх Хувь хүн ба бүлгийн хоорондын зөрөлдөөн • Хувь хүний үзэл бодол бусдынхтай нийцэхгүй байх • Бүлгийн санаа удирдлагатай нийцэхгүй байх Бүлэг хоорондын зөрөлдөөн • Бүтээмжийн бууралт • Албан ёсны болон албан ёсны бус бүлгүүдийн зөрөлдөөн
  • 12.
    Уламжлалт хандлагаар: • Зөрөлдөөнийгшийдвэрлэж болдоггүй, “би” эсвэл “чи” гэсэн зарчмаар хандах ёстой гэж үздэг. Хүний харилцааны хандлагаар: • Зөрөлдөөн зайлшгүй байна, харин үр дагаварыг цаг хугацаа л харуулна гэж үздэг. Орчин үеийн хандлагаар: • Зөрөлдөөн байж болох хязгаарыг удирдагч мэдэж байх, зөрөлдөөнийг шийдэх аргуудыг эзэмшсэн байх, бүлгийн манлайлагчийг дэмжих, хөтлөн чиглүүлэх ёстой гэж үздэг.
  • 13.
    Зөрөлдөөний шалтгаан • Нөөцүүдийнхуваарилалт: Бараа бүтээгдэхүүний хангамж • Зорилтуудын харилцан уялдаа: тасгийн төлөвлөгөө • Зорилгын олон төрөл: Маркетинг /зар сур/, санхүү /хэмнэлт/ • Төсөөлөл ба үнэлэмжийн ялгаа: зохион байгуулагчийн үнэлэмж • Зан үйл ба амьдралын туршлагын ялгаа Хувь хүний харьцаа боловсрол • Харилцааны процессын зохион байгуулалт: мэдээлэл дутмаг, ажил үүргийн хуваарь тодорхойгүй
  • 14.
    Функциональ үр дагавар • Зөрөлдөөнийүр дүнд асуудлыг зохицуулж байгууллагын үйл ажиллагааг хэвийн явуулах боломжтой. Дисфункциональ үр дагавар • Зөрөлдөөний үр дүнд байгууллага хуучнаараа үйл ажиллагаагаа явуулж чадахгүйд хүрнэ.
  • 15.
    Бүтцийн арга • Байгууллагынзүгээс үүрэг хариуцлагыг тодорхой болгох • Зохицуулалт ба хамтын ажиллагааны механизмыг ашиглах • Зорилтуудаа илүү нарийн нийлмэл байдлаар тодорхойлох • Урамшууллын механизмыг ашиглах Харилцааны арга • Зөрөлдөөнийг тоомсорлохгүй байх • Зөрөлдөөнийг зөөлрүүлэх • Зөрөлдөөнийг албаар түргэсгэх • Харилцан буулт хийх • Асуудлыг шийдвэрлэх
  • 16.
    Аргууд Үндэслэл Сайнтал Муу тал Зөрөлдөөнийг тоомсорлохгүй байх Менежерүүд заримдаа асуудал “өөрөө яваад өгнө” гэсэн үүднээс тоохгүй орхидог Шийдвэрлэж болох асуудалд цаг зарахгүй байх боломжийг менежерт олгоно Шалтгааныг авч үзэхгүй, байгууллагын амин чухал асуудлыг үл ойшоох боломжийг менежерүүдэд олгодог Зөрөлдөөнийг зөөлрүүлэх Менежерүүд байгууллагын доторх харилцааны эв аясыг эвдэхгүй хадгалахыг хүсдэг Өнгөцхөн эв найрамдал Шалтгааныг авч үзэхгүй, асуудлыг шийдсэн мэт сэтгэгдэл төрүүлдэг Зөрөлдөөнийг албаар түргэсгэх Менежерүүд асуудлыг хурдан шийдвэрлэж байгаа бүтцээ хадгалахыг эрмэлздэг Зөрөлдөөнийг маш хурдан шийдвэрлэдэг Шалтгааныг авч үзэхгүй, зөрөлдөөн шийдвэрлэгдээгүй байж болно Харилцан буулт хийх Менежерүүд оролцогч талуудын байр суурийн тодорхой хэсгийг хангахыг хүсдэг Тал бүр хагас хожно Шалтгааныг авч үзэхгүй, аль ч талын шаардлагыг бүрэн хангахгүй Асуудлыг шийдвэрлэх Менежерүүд шалтгааныг олохыг хүсдэг Шалтгааныг авч үзэж , оролцогч талуудын шаардлагыг бодит байдалтай зохицуулан шийдвэр гаргана Зөв зохицуулахгүй бол гомдол үүснэ