Epi info unit07

บทที่ 7
การจัดการขอมูล ดวย
โปรแกรมยอย Analyze Data

การทําความเขาใจและเรียนรูเกี่ยวกับการจัดการขอมูลของโปรแกรมยอย Analyze Data
กอนวิเคราะหขอมูลสถิติเชิงพรรณนา ถือเปนอีกประเด็นหนึ่งที่มีความสําคัญในการชวยใหผูวิเคราะห
สามารถใชงานโปรแกรมยอยดังกลาวไดอยางคลองตัวและมีประสิทธิภาพ ดังนั้นในบทนี้จึงไดนําเอา
คําสั่งที่สําคัญและมีความจําเปนตองใชในการจัดการขอมูลมากลาวถึงวิธีการใชงาน ซึ่งประกอบดวย
คําสั่ง Delete Record / Undelete Record คําสั่ง List คําสั่ง Define / Undefine คําสั่ง Assign
คําสั่ง Record คําสั่ง Select / Cancel Select คําสั่ง If และคําสั่ง Sort / Cancel Sort

7.1 การลบและเรียกคืนผลการลบเรคคอรด ดวยคําสัง Delete Record / Undelete Record
่

เปนการลบเรคคอรด และเรียกคืนผลการลบเรคคอรดของขอมูลในแฟมขอมูล
ซึ่งจําแนกตามรายการคําสั่งไดดังนี้

9.1.1 การลบเรคคอรดดวยคําสั่ง Delete Record
เชน แฟมขอมูล : SICK ประกอบดวยตัวแปร(ฟดล) : ID SEX AGE SICKNESS
และมีขอมูลเปนดังรูปที่ 7.1

รูปที่ 7.1 รายการขอมูลในแฟมชื่อ SICK

ผูชวยศาสตราจารยพงษเดช สารการ ภาควิชาชีวสถิติและประชากรศาสตร คณะสาธารณสุขศาสตร มหาวิทยาลัยขอนแกน

116 บทที่ 7 การจัดการขอมูลดวยโปรแกรมยอย Analyze Data

โดยจากฐานข อ มู ล ข า งต น หากต อ งการลบเรคคอร ด ของข อ มู ล ในแฟ ม ข อ มู ล
สามารถปฏิบัติเปนขั้นตอนไดดังนี้

. เรียกใชงานโปรแกรมยอย Analyze Data และคลิกใชคําสั่ง Read(Import) เพื่อเปดแฟมขอมูลชื่อ
SICK และคลิก Views เปน SICKNESS แลวเลื่อนเมาสไปคลิกที่ปุม ดังรูปที่ 7.2

รูปที่ 7.2 หนาตางรายการคําสั่ง Read

. ขอมูลที่มีอยูในแฟมขอมูล เมื่อใชคําสั่ง List เปนดังรูปที่ 7.3

รูปที่ 7.3 รายการขอมูลจากการใชคําสั่ง List


คูมือการใชงานโปรแกรม Epi Info for Windows 117

. กําหนดเปาหมายในการลบเรคคอรด เชน
• ตองการลบเรคคอรดที่เปนเพศชาย
• ตองการลบเรคคอรดที่มอายุระหวาง 20 – 30 ป
ี
เปนตน

. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Delete Record ในกลุมคําสั่ง Data ดังรูปที่ 7.4

รูปที่ 7.4 รายการคําสั่ง Delete Records

. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง DELETE RECORDS ขึ้นมา โดยมีรายละเอียดดังนี้

Permanent Deletion เปนการลบเรคคอรดออกจากแฟมขอมูลอยางถาวร และไมสามารถ
เรียกคืนดวยคําสั่ง Undelete Record ได
Mark for Deletion เปนการลบเรคคอรดในแฟมขอมูลชั่วคราว ซึ่งเมื่อเรียกดูดวยคําสั่ง
List จะไมปรากฏเรคคอรดดังกลาว แตเมื่อเรียกดูในโปรแกรมยอย
Enter Data เรคคอรดนี้จะยังคงอยู แตจะถูกกําหนดไมใหแสดง
และหากตองการเรียกคืน ก็สามารถทําได โดยใชคําสั่ง Undelete
Record
ขอสังเกตเพิ่มเติม: กรณีแฟมขอมูลที่ถูกจัดการดวยคําสั่ง Relate คําสั่ง Write และคําสั่ง
Merge เมื่อนํามาเปดใช หากตองการลบเรคคอรด จะไมปรากฏตัวเลือก Mark for Deletion ใหกําหนด

เปนสวนในการกําหนดเงื่อนไขการลบเรคคอรด เชน



ตองการลบเรคคอรดที่มีหมายเลข ID ตั้งแต 5 ขึ้นไป
การกําหนดเงื่อนไข : ID > 4
ตองการลบเรคคอรดที่เปนเพศชาย
การกําหนดเงื่อนไข : SEX=1
ตองการลบเรคคอรดที่มีอายุนอยกวา 30

การกําหนดเงื่อนไข : AGE < 30
ตองการลบเรคคอรดที่มีอายุระหวาง 20 – 30 ป
การกําหนดเงื่อนไข : AGE >19 AND AGE <31

กรณี Run Silent มีความหมายดังนี้
Run Silent แสดงขอความเตือนกอนลบทุกครั้ง
Run Silent ไมตองแสดงขอความเตือนกอนลบทุกครั้ง

ตัวเลือกเหลานี้ ถือเปนตัวชวยในการกําหนดเงื่อนไขของการลบเรคคอรด

. ดังนั้นจากฐานขอมูล : SICK ถาตองการลบเรคคอรด ที่มีอายุ 63 ป จึงสามารถกําหนดเงื่อนไข
การลบเปน Age = 63 จากนั้นเลื่อนเมาสไปคลิกที่ปุม ดังรูปที่ 7.5

รูปที่ 7.5 การกําหนดเงื่อนไขการลบเรคคอรด บนหนาตาง Delete Records


. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง เพื่อยืนยันการลบ (กรณีที่ระบุตัวเลือก Run Silent จะไมปรากฏ
หนาตางดังกลาวนี้) คลิกปุม OK เมื่อตกลง หรือปุม Cancel เมื่อตองการยกเลิก ดังรูปที่ 7.6

รูปที่ 7.6 หนาตางยืนยันการลบเรคคอรด

. ผลที่ไดจากการลบเรคคอรด ที่มีอายุ 63 ป โดยใชคําสั่ง List พบวา เรคคอรดที่มีอายุ 63 ป จะถูก
ลบออกจากฐานขอมูลไปอยางถาวร ดังรูปที่ 7.7

รูปที่ 7.7 ผลการลบเรคคอรด จากการใชรายการคําสั่ง List

9.1.2 การเรียกคืนผลการลบเรคคอรดดวยคําสั่ง Undelete Record
เชน แฟมขอมูล : MAIN ประกอบดวยตัวแปร(ฟดล) : ID SEX AGE และมีขอมูล
เปนดังรูปที่ 7.8

รูปที่ 7.8 รายการขอมูลในแฟมชื่อ MAIN



โดยจากฐานขอมูลขางตน หากตองการลบเรคคอรดแบบชั่วคราวและเรียกคืนผล
การลบของขอมูลในแฟมขอมูล สามารถปฏิบัติเปนขั้นตอนไดดังนี้

MAIN

.เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Delete Record ในกลุมคําสั่ง Data ดังรูปที่ 7.9

รูปที่ 7.9 รายการคําสั่ง Delete Recodrs

.ตองการลบเรคคอรดที่มีอายุต่ํากวา 35 ปลงมาแบบชั่วคราว ซึ่งสามารถกําหนดตัวเลือกและ
เงื่อนไขการลบบนหนาตาง DELETE RECORDS ไดดังรูปที่ 7.10

รูปที่ 7.10 การกําหนดเงื่อนไขการลบเรคคอรดบนหนาตาง Delete Records



.ผลที่เกิดขึ้นจากการลบเรคคอรดแบบชั่วคราว เมื่อกําหนดการแสดงขอมูลดวยคําสั่ง List จะไม
ปรากฏเรคคอรดที่ถูกลบ แตหากนําแฟมดังกลาวไปเปดใชในโปรแกรมยอย Enter Data เรคคอรดที่
ถูกลบดังกลาวจะยังคงอยู เพียงแตถูกกําหนดไมใหแสดงผลเทานั้น ดังรูปที่ 7.11

คําสั่ง List ในโปรแกรมยอย
Analyze Data

ขอความบงชี้วาเรคคอรด
นี้ถูกลบ

โปรแกรมยอย Enter Data จํานวนเรคคอรดทั้งหมด
ยังเทาเดิม

ขอมูลยังคงอยู แตถูก
กําหนดไมใหแสดงผล
(แกไข/เพิ่มเติมไมได)

รูปที่ 7.11 ผลลัพธที่ไดจากการลบเรคคอรดแบบชั่วคราว

.เมื่อตองการเรียกคืนผลการลบเรคคอรด สามารถทําไดโดยเลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง
Undelete Record ในกลุมคําสั่ง Data ดังรูปที่ 7.12

รูปที่ 7.12 รายการคําสั่ง Undelete Records


.จากนั้นจะปรากฏหนาตาง UNDELETE ซึ่งสามารถกําหนดตัวเลือกและเงื่อนไขการเรียกคืน
เหมือนเดิมไดดังรูปที่ 7.13

รูปที่ 7.13 การกําหนดเงื่อนไข การเรียกคืน บนหนาตาง Undelete

. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง เพื่อยืนยันการเรียกคืนผลการลบเรคคอรด (กรณีที่ระบุตัวเลือก
Run Silent จะไมปรากฏหนาตางดังกลาวนี้) คลิกปุม OK เมื่อตกลง หรือปุม Cancel เมื่อตองการ
ยกเลิก ดังรูปที่ 7.14

รูปที่ 7.14 หนาตางยืนยันการเรียกคืนเรคคอรด Undelete

. ผลที่ได จะเปนการเรียกคืนเรคคอรดที่เคยถูกลบไปดวยเงื่อนไขกอนหนานี้ ซึ่งกรณีดังกลาว
ผูใชงานตองตระหนักวา การเรียกคืน(Undelete) จะสามารถทําไดก็ตอเมื่อมีการลบเรคคอรดแบบ
ชั่วคราว(Mark for Deletion)เทานั้น แตหากทําการลบเรคคอรดแบบถาวร(Permanent Deletion) การ
เรียกคืนจะไมสามารถทําได



7.2 การแสดงและแกไขขอมูล ดวยคําสัง List
่

เปนคําสั่งที่ใชในการแสดงและแกไขขอมูลในตัวแปรตางๆซึ่งอยูในแฟมขอมูลที่ทําการ
วิเคราะห โดยจะแสดงผลทางหนาตาง Output ในทุกตัวแปร หรือบางตัวแปรที่ตองการ เชน
แฟมขอมูล : MAIN ประกอบดวยตัวแปร(ฟดล) : ID SEX AGE และมีขอมูลเปนดังรูปที่ 7.15


โดยจากฐานขอมูลขางตน หากตองการแสดงผลและแกไขขอมูลในแฟมขอมูล
สามารถปฏิบัติเปนขั้นตอนไดดังนี้

MAIN และ Views ชื่อ Baseline

. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง List ในกลุมคําสั่ง Statistics ดังรูปที่ 7.16

รูปที่ 7.16 รายการคําสั่ง List


. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง LIST ขึ้นมา โดยมีรายละเอียดที่สําคัญดังนี้

• เปนสวนในการกําหนดตัวแปรที่ตองการแสดงผลของ
ขอมูล โดยการคลิกที่ตัวแปร
• กรณี All (*) Except ถามีการเลือก แสดงวา ตัวแปรที่
กําหนด จะเปนตัวแปรที่ถูกยกเวนไมใหแสดงผล

• เปนสวนในการกําหนดตัวเลือกในการแสดงผล ดังนี้
Web (HTML) แสดงแบบภาษา HTML
Grid แสดงแบบตารางแกไขไมได
Allow Updates แสดงแบบตารางแกไขได

. หากตองการแสดงผลขอมูลตัวแปร ID SEX AGE โดยกําหนดการแสดงผลเปน Web(HTML)
Grid และ Allow Updates มีผลการแสดงดังรูปที่ 7.17

Web(HTML) Grid (ไมสามารถแกไขคาขอมูลได)

Allow Updates (สามารถแกไขคาขอมูลได)

รูปที่ 7.17 รูปแบบตางๆในการแสดงผลขอมูลตามรายการคําสั่ง List


7.3 การสรางและยกเลิกตัวแปรใหม ดวยคําสัง Define / Undefine
่

เปนคําสั่งที่ใชในการสรางและยกเลิกตัวแปรใหม เพื่อทําใหการวิเคราะหขอมูลมีความ
ครอบคลุมมากขึ้น เชน แฟมขอมูล : DISEASE ประกอบดวยตัวแปร(ฟลด) :
HOSPITAL โรงพยาบาล
DS1 จํานวนผูปวยดวยโรคเบาหวาน
DS2 จํานวนผูปวยดวยโรคหัวใจ
DS3 จํานวนผูปวยดวยโรคเกาท
และมีฐานขอมูลเปนดังรูปที่ 7.18

รูปที่ 7.18 รายการขอมูลในแฟมชื่อ DISEASE

หากในการวิเคราะหขอมูลตองการทราบจํานวนผูปวยทั้งหมดของโรงพยาบาล ซึ่งพบวา
ขอมูลดังกลาวไมมีในฐานขอมูล แตสามารถทราบไดจากการนําจํานวนผูปวยในแตละโรคมารวมกัน
ดังนั้นจึงสรางตัวแปรใหมขึ้นมาชื่อ TOTAL_DS โดยมีขึ้นตอนในการสรางตัวแปรใหม จําแนกได
ดังนี้

DISEASE และ Views ชื่อ HospitalDisease

. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Define ในกลุมคําสั่ง Variables ดังรูปที่ 7.19

รูปที่ 7.19 รายการคําสั่ง Define


. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง DEFINE ขึ้นมา โดยมีรายละเอียดที่สําคัญดังนี้

• เปนสวนในการระบุชื่อตัวแปรใหมที่ตองการสราง
(ชื่อตองไมซํากับชื่อตัวแปรที่มีอยูเดิม)
้

• เปนสวนในการกําหนดขอบเขตของตัวแปรใหมเพื่อการใชงาน โดยจําแนกไดดังนี้
Standard ตัวแปรที่สรางใหมจะมีสถานภาพใชไดเฉพาะในฐานขอมูลที่กาลังทํางาน
ํ
ขณะนั้น หากทําการเปดแฟมขอมูลใหมดวยคําสั่ง Read ตัวแปรใหมที่
สรางขึ้นทั้งหมดจะถูกยกเลิกไปโดยอัตโนมัติ
Global ตัวแปรที่สรางใหมจะมีสถานภาพใชไดหลายฐานขอมูล แมทําการเปด
แฟมขอมูลใหมดวยคําสั่ง Read ตัวแปรใหมที่สรางขึ้นก็ยังคงอยู และจะ
ถูกยกเลิกไปเมื่อใชคําสั่ง Undefine หรือออกจากโปรแกรมยอย Analyze
Data เทานั้น (ซึ่งกรณีกําหนดตัวแปรใหมเปน Global นี้ จะใชคําสั่ง
Assign ไดเฉพาะกําหนดเปนคาคงที่เทานั้น)
Permanent ตัวแปรที่สรางใหมจะมีสถานภาพใชไดหลายฐานขอมูล แมทําการเปด
แฟมขอมูลใหมดวยคําสั่ง Read ตัวแปรใหมที่สรางขึ้นก็ยังคงอยู และจะ
ถูกยกเลิกไปเมื่อใชคําสั่ง Undefine หรือออกจากโปรแกรมยอย Analyze
Data เชนเดียวกันกับ Global (ซึ่งกรณีกําหนดตัวแปรใหมเปน Permanent
นี้ จะใชกับคําสั่ง Assign ไมได)

ขอสังเกตเพิ่มเติม ในทางปฏิบัติสวนใหญจะกําหนดขอบเขตตัวแปรเปน Standard และหากเมื่อ
ตองการจัดเก็บเปนตัวแปรถาวร หรือตองการใหตัวแปรใหมที่สรางขึ้นยังคงอยูในฐานขอมูล ก็จะใช
คําสั่ง Write(Export) ไปจัดเก็บเปนแฟมขอมูลใหม สวน Global จะใชในกรณีที่มีการวิเคราะห
เชื่อมโยงกับตาราง หรือ Views อื่น ซึ่งในการวิเคราะหจึงจําเปนตองกําหนดเปน Global เพื่อให
สามารถเรียกตัวแปรที่สรางใหมมาใชงานได สวนกรณี Permanent โดยทั่วไปมักไมกําหนด เนื่องจาก
ไมสามารถระบุคาดวยคําสั่ง Assign ได และที่สําคัญยังไมเห็นความจําเปนที่ตองกําหนดขอบเขตแบบ

นี้ เพราะหากต อ งการกํ า หนดตั ว แปรสร า งใหม แ บบถาวร ยั ง มี วิ ธี ก ารใช ง านแบบอื่ น ที่ ง า ยและ
เหมาะสมมากกวา



. หากตองการกําหนดตัวแปรใหมชื่อ TOTAL_DS และมีขอบเขตแบบ Standard สามารถระบุใน
หนาตาง DEFINE ไดดังรูปที่ 7.20

รูปที่ 7.20 การกําหนดรายละเอียดบนหนาตาง Define

. หากตองการดูรายละเอียดของตัวแปรที่สรางใหม สามารถเรียกดูไดดวยคําสั่ง Display ในกลุม
Variables และไดผลลัพธดังรูปที่ 7.21

รูปที่ 7.21 รายละเอียดของการกําหนดตัวแปร จากการใชรายการคําสั่ง Display

. หากตองการลบตัวแปรที่สรางใหม ทําไดโดยเลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Undefine
ในกลุมคําสั่ง Variables ดังรูปที่ 7.22

รูปที่ 7.22 รายการคําสั่ง Undefine



. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง UNDEFINE ใหระบุเลือกตัวแปรใหมที่สรางขึ้นแลวตองการยกเลิก
จากนั้นจึงคลิกที่ปม OK ดังรูปที่ 7.23
ุ

รูปที่ 7.23 การระบุตัวแปรใหมที่ตองการยกเลิก บนหนาตาง Undefine

. และหากเรียกดูรายละเอียดของตัวแปรดวยคําสั่ง Display ในกลุม Variables จะพบวา ตัวแปร
ใหมที่สรางขึ้น ไดถูกยกเลิกออกไปแลวดังรูปที่ 7.24

รูปที่ 7.24 รายละเอียดการยกเลิกตัวแปรใหม จากการใชรายการคําสั่ง Display

7.4 การระบุหรือกําหนดคาตัวแปร ดวยคําสั่ง Assign

เปนคําสั่งที่ใชในการระบุคา หรือคํานวณคาใหกับตัวแปรใหม ดังนั้นในทางปฏิบัติจึงมัก
ใชรวมกับคําสั่ง Define เพราะเมื่อมีการสรางตัวแปรใหม ก็จะตองกําหนดคาใหกับตัวแปรใหม เชน
จากขอมูลชุดเดิม (DISEASE) ที่ประกอบดวยตัวแปร(ฟลด) : HOSPITAL DS1 DS2 DS3 หาก
ตองการทราบจํานวนผูปวยทั้งหมดของโรงพยาบาล จึงตองสรางตัวแปรใหมขึ้นมาชื่อ TOTAL_DS
ตามขั้นตอนการใชคําสั่ง Define ดังที่กลาวไปขางตน ตอมาจึงเปนขั้นตอนการกําหนดคาใหกับ
ตัวแปรใหม ซึ่งจํานวนผูปวยทั้งหมด จะเกิดขึ้นจากจํานวนผูปวยในแตละโรคมารวมกัน ดังนั้นจึงอาจ
เปนในรูปสมการไดดังนี้
TOTAL_DS = DS1 + DS2 + DS3


ดังนั้นจึงนํารูปแบบสมการดังกลาวไปกําหนดเปนเงื่อนไขในการกําหนดคาตัวแปรดวย
คําสั่ง Assign ซึ่งจําแนกเปนขั้นตอนไดดังนี้


. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Define ในกลุมคําสั่ง Variables แลวกําหนดชื่อตัวแปรใหม
เปน TOTAL_DS ระบุขอบเขตเปน Standard ดังรูปที่ 7.25


. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Assign ในกลุมคําสั่ง Variables ดังรูปที่ 7.26

รูปที่ 7.26 รายการคําสั่ง Assign



. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง ASSIGN ขึ้นมา โดยมีรายละเอียดที่สาคัญดังนี้
ํ

• ใชกําหนดตัวแปรที่ตองการระบุคาโดยการคลิก
ที่ปุม แลวเลือกตัวแปรที่ตองการระบุคา

• ใชกําหนดเงื่อนไขเพื่อระบุคา หรือคํานวณคาของตัวแปร ซึ่งสวนนี้จะระบุเฉพาะสวนที่เปน
เงื่อนและอยูหลังเครื่องหมายเทากับเทานั้น

ตัวเลือกเหลานี้ ถือเปนตัวชวยในการกําหนดเงื่อนไข

. หากตองการระบุคาใหกับตัวแปรใหมชื่อ TOTAL_DS และมีเงื่อนไขเทากับ DS1+DS2+DS3
สามารถระบุในหนาตาง ASSIGN ไดดังรูปที่ 7.27

รูปที่ 7.27 การกําหนดรายละเอียดบนหนาตาง Assign

. และหากตองการเรียกดูรายละเอียดของขอมูล สามารถเรียกดูไดดวยคําสั่ง List ในกลุม Statistics
และไดผลลัพธดังรูปที่ 7.28

รูปที่ 7.28 ผลการกําหนดรายการคําสั่ง Assign


ดังที่กลาวไปขางตน ตัวแปรที่สรางใหมโดยกําหนดขอบเขตเปน Standard จะเปนการ
สรางและกําหนดคาตัวแปรชั่วคราวในระหวางการวิเคราะหเทานั้น ซึ่งหากมีการปด หรือเรียกเปด
แฟมขอมูลใหมดวยคําสั่ง Read ตัวแปรที่ถูกสรางดังกลาวจะถูกยกเลิกทันที ดังนั้นหากผูใชงาน
ต อ งการให ตั ว แปรที่ ส ร า งใหม แ ละค า ที่ ร ะบุ น้ั น ยั ง คงอยู ใ นแฟ ม ข อ มู ล จึ ง ควรใช ร ายการคํ า สั่ ง
Write(Export) ในการโอนยายขอมูลไปจัดเก็บในแฟมขอมูลใหมอีกครั้งหนึ่ง

7.5 การแปลงคาและจัดกลุมขอมูล ดวยคําสัง Recode
่

เปนคําสั่งที่ใชในการแปลงคา และจัดกลุมขอมูล ซึ่งสามารถจําแนกออกตามวิธีการใชงาน
ที่พบบอยไดดังนี้

7.5.1 การแปลงคาขอมูล
เปนการเปลี่ยนคาขอมูลเดิมของตัวแปรเปนคาใหม เพื่อรองรับการวิเคราะหทาง
สถิติใหมีความครอบคลุมมากขึ้น เชน แฟมขอมูล : MAIN ประกอบดวยตัวแปร(ฟดล) : ID SEX
AGE และมีขอมูลเปนดังรูปที่ 7.29



โดยจากฐานขอมูลขางตน หากตองการ Label ใหกับตัวแปรเพศ(SEX) โดย
กําหนดให 1 = Male
2 = Female
ซึ่งสามารถปฏิบัติจําแนกเปนขั้นตอนไดดังนี้





. กําหนดชื่อตัวแปรใหมเพื่อรองรับการแปลงคาใหมชื่อ SEX1 ระบุขอบเขตแบบ Standard
ดังรูปที่ 7.31


. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Recode ในกลุมคําสั่ง Variables ดังรูปที่ 7.32

รูปที่ 7.32 รายการคําสั่ง Recode



. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง RECODE ขึ้นมา โดยมีรายละเอียดที่สําคัญดังนี้

เปนสวนที่ใหระบุตัวแปร เปนสวนที่ใหระบุตัวแปร
ที่ตองการแปลงคา เพื่อรองรับคาใหมที่แปลง

ขอสังเกตเพิ่มเติม : ในการแปลงคา หรือจัดกลุมขอมูลดวยคําสั่ง Recode ควรสรางตัวแปรใหม เพื่อ
มารองรับผลการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากการ Recode เสมอ ทั้งนี้เพื่อใหตัวแปรเกาและคาขอมูลเกา
ยังคงอยูและสามารถใชวิเคราะหขอมูลในประเด็นอื่นไดอีกโดยไมสูญเสียคุณคาของขอมูลจริงไป

ระบุไดไมเกิน 12 ระดับ
ระบุคาเริ่มตนใน ระบุคาสิ้นสุดใน ระบุคา หรือตัวอักษร
แตละระดับ แตละระดับ ในแตละระดับ

เชน

ความหมาย : 1 – 4 = 1
5–9 = 2
10 - 14 = 3

ความหมาย : 0 = Not Risk
1 = Risk



กรณีตองการแทรกแถว
ใหคลิกเมาสบนแถบหัวแถวที่ตองการแทรก จากนั้นจึงกดปุม Ctrl – Insert

กรณีตองการลบแถว
ใหคลิกเมาสบนแถบหัวแถวที่ตองการลบ จากนั้นจึงกดปุม Ctrl – Del

• เปนปุมที่ใชในการกําหนดชวงของรหัส กรณีทราบคาเริ่มตนและคาสิ้นสุด และชวงในการ
แบงแตละระดับเทากัน เชน
ถาไมถูกเลือก คาของชวง
ในแต ล ะระดั บ จะเรี ย ง
คาเริ่มตน จากต่ําไปหาสูง
คาสิ้นสุด ถาถูกเลือก คาของชวงใน
แต ล ะระดั บ จะเรี ย งจาก
สูงไปหาต่ํา
ใหแตละระดับแบงเทากันคือ 5

. ระบุคาใหตัวแปรใหมชื่อ SEX1 โดยกําหนดเงื่อนไข 1 = Male และ 2 = Female ดังรูปที่ 7.33

รูปที่ 7.33 การกําหนดรายละเอียดบนหนาตาง Recode


. ผลที่ไดเมื่อเรียกดูจากคําสั่ง List เปนดังรูปที่ 7.34

รูปที่ 7.34 ผลจากการใชรายการคําสั่ง Recode

7.5.2 การจัดกลุมขอมูล
เปนการจัดกลุมขอมูลโดยกําหนดชวงของคาขอมูลเดิม เปนคาใหม เพื่อรองรับการ
วิเคราะหทางสถิติใหมีความครอบคลุมมากขึ้น เชน แฟมขอมูล : MAIN ประกอบดวยตัวแปร(ฟดล) :
ID SEX AGE และมีขอมูลเปนดังรูปที่ 7.35


โดยจากฐานขอมูลขางตน หากตองการจัดกลุมขอมูลใหกับตัวแปรอายุ(AGE) โดย
สรางตัวแปรใหมช่อ AGE1 และมีเงื่อนไขการจัดกลุมดังนี้
ื
อายุต่ํากวา 30 = 1
30 – 35 ป = 2
มากกวา 35 ปขึ้นไป = 3

ซึ่งสามารถปฏิบัติจําแนกเปนขั้นตอนไดดังนี้





. กําหนดชื่อตัวแปรใหมชื่อ AGE1 ระบุขอบเขตแบบ Standard ดังรูปที่ 7.37


. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Recode ในกลุมคําสั่ง Variables ดังรูป

รูปที่ 7.38 รายการคําสั่ง Recode


. ระบุคาใหกับตัวแปรใหมชื่อ AGE1 โดยกําหนดเงื่อนไขไดดังรูปที่ 7.39

รูปที่ 7.39 การกําหนดรายละเอียดบนหนาตาง Recode


รูปที่ 7.40 ผลที่ไดจากรายการคําสั่ง Recode

การใชคําสั่ง Recode โดยจัดเก็บในตัวแปรใหมที่สรางขึ้น และระบุขอบเขตเปน Standard
ผลที่ไดจะเปนการจัดเก็บคาตัวแปรไวชั่วคราว ดังนั้นหากผูใชงานตองการบันทึกตัวแปรใหมและคา
ขอมูลใหมใหคงอยูในแฟมขอมูล จึงควรใชรายการคําสั่ง Write(Export) ในการโอนยายขอมูลไป
จัดเก็บในแฟมขอมูลใหมอีกครั้งหนึ่ง



7.6 การคัดเลือกขอมูลบางสวน ดวยคําสัง Select / Cancel Select
่

เปนคําสั่งที่ใชในการคัดเลือกขอมูลมาบางสวนตามเงื่อนไขที่กําหนด เพื่อรองรับ
การวิเคราะหทางสถิติใหมีความครอบคลุมมากขึ้น เชนแฟมขอมูล : MAIN ประกอบดวยตัวแปร
(ฟดล) : ID SEX AGE และมีขอมูลเปนดังรูปที่ 7.41


ซึ่งหากตองการวิเคราะหขอมูลเฉพาะในกลุมเพศชาย (SEX = 1) สามารถนํา
เงื่อนไขดังกลาวไปกําหนดในการใชคําสั่ง Select ไดดังนี้


. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Select ในกลุมคําสั่ง Select/If ดังรูปที่ 7.42

รูปที่ 7.42 รายการคําสั่ง Select


. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง SELECT ขึ้นมา โดยมีรายละเอียดที่สําคัญดังนี้

• เปนสวนที่ใชในการกําหนดเงื่อนไขตามที่ตองการ โดยมีสัญลักษณที่สําคัญดังนี้
= แสดงความเทากัน - แสดงการลบ
<> แสดงความไมเทากัน / แสดงการหาร
+ แสดงการบวก * แสดงการคูณ
AND ตัวเชื่อม “และ” OR ตัวเชื่อม “หรือ”

ตัวเลือกเหลานี้ ถือเปนตัวชวยในการกําหนดเงื่อนไข

. ระบุคาเงื่อนไข SEX = 1 ในหนาตาง SELECT ไดดังรูปที่ 7.43

รูปที่ 7.43 การกําหนดรายละเอียดบนหนาตาง Select


รูปที่ 7.44 ผลจากการใชรายการคําสั่ง Select



ภายหลังจากใชคําสั่ง Select ตามเงื่อนไขที่กําหนด การกระทําการใดๆกับขอมูลหรือการ
วิเคราะหขอมูล จะเปนไปเฉพาะในกลุมที่ถูกคัดเลือกมาตามเงื่อนไขดังกลาวเทานั้น และเมื่อทําการ
วิ เ คราะห เ รี ย บร อ ยแล ว ควรทํ า การยกเลิ ก การกํ า หนดเงื่ อ นไขการคั ด เลื อ กดั ง กล า วด ว ยคํ า สั่ ง
Cancel Select ดังนี้

. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Cancel Select ในกลุมคําสั่ง Select/If ดังรูปที่ 7.45

รูปที่ 7.45 รายการคําสั่ง Cancel Select

. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง CANCEL SELECT ขึ้นมา และคลิกที่ปุม OK ดังรูปที่ 7.46

รูปที่ 7.46 หนาตางยืนยันการยกเลิกรายการคําสั่ง Select


รูปที่ 7.47 ผลการยกเลิกรายการคําสั่ง Select



ดังนั้นในการกําหนดเงื่อนไขการคัดเลือกขอมูลบางสวนมาวิเคราะหดวยคําสั่ง Select
ภายหลังจากที่ทําการวิเคราะหในกลุมเงื่อนไขดังกลาวสิ้นสุด จึงควรยกเลิกการคัดเลือกโดยใชคําสั่ง
Cancel Select กอนทําการวิเคราะหสวนอื่นตอไป แตทั้งนี้คําสั่ง Select จะมีผลเฉพาะในขณะที่
แฟมขอมูลนั้นเปดอยูเทานั้น ซึ่งหากมีการปด หรือเรียกเปดแฟมขอมูลใหมดวยคําสั่ง Read คําสั่ง
ดังกลาวจะถูกยกเลิกไปโดยอัตโนมัติ

7.7 การกําหนดเงือนไขขอมูล ดวยคําสัง If
่ ่

เปนคําสั่งที่ใชในการระบุคา หรือคํานวณคา หรือกําหนดเงื่อนไขตามที่ตองการใหกับ
ตัวแปรใหม ดังนั้นในทางปฏิบัติจึงมักใชรวมกับคําสั่ง Define เพราะเมื่อมีการสรางตัวแปรใหม ก็
จะตองกําหนดคาใหกับตัวแปรใหม เชน จากแฟมขอมูล: DISEASE ประกอบดวยตัวแปร(ฟลด) :
HOSPITAL DS1 DS2 DS3 และมีขอมูลเปนดังรูปที่ 7.48

รูปที่ 7.48 รายการขอมูลในแฟมชื่อ DISEASE

หากตองการประเมินขนาดปญหาของโรคหัวใจโดยพิจารณาจากจํานวนผูปวย สมมติวา
หากโรงพยาบาลใด มีจํานวนผูปวยตั้งแต 20 คนขึ้นไปถือวา รุนแรง
ดังนั้นหากนํามากําหนดเปนเงื่อนไข เพื่อจัดการขอมูลและนําไปวิเคราะหผล โดยใชคําสั่ง
If สามารถปฏิบัติเปนขั้นตอนไดดังนี้


. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Define ในกลุมคําสั่ง Variables แลวกําหนดชื่อตัวแปรใหม
เปน LEVEL ระบุขอบเขตเปน Standard ดังรูปที่ 7.49




. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง If ในกลุมคําสั่ง Select/If ดังรูปที่ 7.50

รูปที่ 7.50 รายการคําสั่ง If

. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง IF ขึ้นมา โดยมีรายละเอียดที่สําคัญดังนี้

• เปนสวนที่ใชในการกําหนดเงื่อนไขการตัดสินใจ

• ตัวเลือกในการชวยกําหนดเงื่อนไข


• เปนสวนในการกําหนดการกระทําหรือกําหนด
ขั้นตอนคํานวณคา เมื่อเปนไปตามเงื่อนไข

• เปนสวนในการกําหนดการกระทํา หรือกําหนด
ขั้ น ตอนการคํ า นวณค า เมื่ อ ไม เ ป น ไปตาม
เงื่อนไข

. ระบุเงื่อนไขตามที่ตองการเปนดังนี้
If Condition กําหนดเปน DS2 >= 20
Then กําหนดเปน ASSIGN LEVEL = “SEVERE”
Else กําหนดเปน ASSIGN LEVEL = “NO SEVERE”
ดังรูปที่ 7.51

รูปที่ 7.51 การกําหนดรายละเอียดบนหนาตาง If




รูปที่ 7.52 ผลจากการใชรายการคําสั่ง If

การกําหนดเงื่อนไขโดยใชคําสั่ง If โดยจัดเก็บในตัวแปรใหมที่สรางขึ้น และระบุขอบเขต
เปน Standard ผลที่ไดจะเปนการจัดเก็บคาตัวแปรไวชั่วคราว ดังนั้นหากผูใชงานตองการบันทึก
ตัวแปรใหมและคาขอมูลใหมใหคงอยูในแฟมขอมูล จึงควรใชรายการคําสั่ง Write(Export) ในการ
โอนยายขอมูลไปจัดเก็บในแฟมขอมูลใหมอีกครั้งหนึ่ง

7.8 การจัดเรียงขอมูล ดวยคําสัง Sort / Cancel Sort
่

เปนคําสั่งที่ใชในการจัดเรียงขอมูลตามตัวแปรที่ระบุ เพื่อรองรับการวิเคราะหทางสถิติให
มีความครอบคลุมมากขึ้น เชนแฟมขอมูล : MAIN ประกอบดวยตัวแปร(ฟดล) : ID SEX AGE และมี
ขอมูลเปนดังรูปที่ 7.53


ซึ่งหากตองการจัดเรียงตัวแปรอายุ(AGE) จากนอยไปหามาก สามารถกําหนดโดย
ใชคําสั่ง Sort ไดดังนี้




. เลื่อนเมาสไปคลิกที่รายการคําสั่ง Sort ในกลุมคําสั่ง Select/If

. จากนั้นจะปรากฏหนาตาง SORT ขึ้นมา โดยมีรายละเอียดที่สําคัญดังนี้

• เปนสวนแสดงรายชื่อตัวแปรทั้งหมด เพื่อใหผูใชงานระบุวาตองการใหจดเรียงโดยยึดตัวแปร
 ั
ใดเปนหลัก

• เปนสวนตัวเลือกในการกําหนดรูปแบบการจัดเรียง โดยมีรายละเอียดดังนี้
Ascending(++) นอยไปหามาก
Descending(--) มากไปหานอย
Remove from Sort ลบออกจากการเปนตัวแปรหลักในการจัดเรียง

• เปนสวนที่แสดงตัวแปรหลักที่ใชในการจัดเรียง



. เลื่อนเมาสดับเบิ้ลคลิกที่ตัวแปร AGE และกําหนดรูปแบบการจัดเรียงแบบ Ascending ดัง
รูปที่ 7.54

รูปที่ 7.54 การกําหนดรายละเอียดบนหนาตาง Sort


รูปที่ 7.55 ผลจากการใชรายการคําสั่ง Sort

การจัดเรียงขอมูลโดยใชคําสั่ง List เปนการจัดเรียงแบบชั่วคราว ดังนั้นหากผูใชงาน
ตองการใหการจัดเรียงดังกลาวยังคงอยูในแฟมขอมูล จึงควรใชรายการคําสั่ง Write(Export) ในการ
โอนยายขอมูลไปจัดเก็บในแฟมขอมูลใหมอีกครั้งหนึ่ง



7.9 บทสรุป

การจัดการขอมูล ดวยโปรแกรมยอย Analyze Data ถือเปนเทคนิควิธีการใชงานที่มี
ความสํ าคั ญ ในการวิเ คราะห ข อ มู ลทางสถิติ เพราะในการวิเ คราะหข อมู ล เพื่ อ ใหครอบคลุ ม ตาม
วัตถุประสงคของการวินิจฉัยชุมชน อาจจําเปนตองมีการเปลี่ยนแปลงคาของขอมูลเดิม หรือมีการ
กําหนดเงื่อนไขเพิ่มเติมใหกับขอมูล เพื่อใหสอดคลองกับแนวทางที่ตองการวิเคราะห ดังนั้นการ
เรียนรูวธีการใชงานเกี่ยวกับคําสั่งในการจัดการขอมูลจึงมีความจําเปน และทําใหการวิเคราะหขอมูลมี
ิ
ความคลองตัวและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น


Epi info unit07

More Related Content

What's hot

Viewers also liked

Similar to Epi info unit07

Epi info unit07