1. บทที่ 4
แผนภาพกระแสข ้อมูล
(Data Flow Diagram)
ิ ิ
อาจารย์ ศรรัตน์ ตรงวัฒนาวุฒ ิ

2. เนือหา
้
 ความหมายของแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั ี่ ้
 สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
่ ้
 กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
 ประเภทของแผนภาพกระแสข ้อมูล
 การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล

3. วัตถุประสงค์
1) ทราบความส าคั ญ และวั ต ถุป ระสงค์ข องแผนภาพกระแสข ้อมู ล
(Data Flow Diagram)
2) เข ้าใจสั ญ ลั ก ษณ์ ต่ า งๆ และขั น ตอนการเขีย นแผนภาพกระแส
้
ข ้อมูล
3) สามารถวิเคราะห์และเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูลได ้

4. เอกสาร
แบบฟอร์ม ิ
สร ้างแบบจาลองเชงตรรกะ
รายงาน (Logical Model)
ั
บทสรุปการสมภาษณ์

5. ความหมายของแผนภาพกระแสข ้อมูล (Data Flow Diagram)
แผนภาพกระแสข ้อมูล (Data Flow Diagram: DFD) หรือเรียกอีก
อย่างหนึงว่า แผนภาพการไหลของข ้อมูล
่
้
เป็ นเครื่อ งมือ ที่ใ ช เพื่อ แสดงการไหลของข ้อมูล และการประมวลผล
ต่างๆ ในระบบ สมพันธ์กบแหล่งเก็บข ้อมูลทีใช ้
ั ั ่
เป็ นส ื่อ ที่ช ่ว ยให ้การวิเ คราะห์เ ป็ นไปได ้โดยง่ า ย และมีค วามเข ้าใจ
ตรงกัน ระหว่า งผู ้วิเ คราะห์ร ะบบเอง หรือ ระหว่า งผู ้วิเ คราะห์ร ะบบกับ
้
โปรแกรมเมอร์ หรือระหว่างผู ้วิเคราะห์ระบบกับผู ้ใชระบบ

6. ้
ประโยชน์ทได ้จากการใชแผนภาพกระแสข ้อมูล
ี่
1) มีค วามอิส ระในการใช งาน โดยไม่ ต ้องมีเ ทคนิ ค อื่น มาช ่ ว ย เนื่ อ งจาก
้
้ ั ิ่ ่ ิ
สามารถใชสญลักษณ์ตางๆ แทนสงทีวเคราะห์มา
่
2) เป็ นสอทีง่ายต่อการแสดงความสัมพั นธ์ระหว่างระบบใหญ่และระบบย่อ ย
ื่ ่
ึ่ ั
ซงจะทาให ้เข ้าใจความสมพันธ์ตาง ๆ ได ้ดี
่
3) เป็ นส อ ที่ช ่ว ยในการวิเ คราะห์ร ะบบให ้เป็ นไปได ้ง่า ย และมีค วามเข ้าใจ
ื่
ตร ง กั น ระ ห ว่ า ง ผู ว ิ เ ค รา ะ ห์ ร ะบ บ ห รื อ ร ะ ห ว่ า ง ผู ว ิ เ ค ร า ะ ห์ ร ะ บ บ กั บ
้ ้
โปรแกรมเมอร์ หรือระหว่างผู ้วิเคราะห์ระบบกับผู ้ใช ้
่
4) ชว ยในการวิเ คราะห์ร ะบบให ้สะดวก โดยสามารถเห็น ข ้อมูล และขัน ตอน
้
ต่างๆ เป็ นแผนภาพ

7. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
สัญลักษณ์ท ใช ในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล ประกอบด ้วย
ี่ ้ 4
ั
สญลักษณ์ คือ
ั
1) สญลักษณ์การประมวลผล (Process Symbol)
ั
2) สญลักษณ์กระแสข ้อมูล (Data Flow Symbol)
ั
3) สญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล (Data Store Symbol)
ั ิ่ ่ ่
4) สญลักษณ์สงทีอยูภายนอก (External Entity Symbol)

8. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล

9. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์การประมวลผล (Process Symbol)
การประมวลผล (Process) เป็ นการเปลียนแปลงข ้อมูลจากรูปแบบหนึง (Input)
่ ่
ไปเป็ นอีกรูปแบบหนึง (Output)
่
่
เชน การคานวณรายได ้สุทธิของลูกจ ้างรายวัน จะต ้องประกอบด ้วยข ้อมูลนาเข ้า
ั่ ั่
ทีเป็ น ”อัตราค่าจ ้างต่อชวโมง” และ “จานวนชวโมงการทางาน” เมือผ่านการ
่ ่
ประมวลผลแล ้วจะได ้ “รายได ้สุทธิ”

10. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์การประมวลผล (Process Symbol)
ตัวอย่างการประมวลผล ได ้แก่
ั
1) คานวณค่าคอมมิชชน
ั่ ื้
2) ตรวจสอบใบสงซอ
3) ลงทะเบียน
เป็ นต ้น

11. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์การประมวลผล (Process Symbol)
้ ั
การใชสญลักษณ์การประมวลผล
้ ั ั
1) ต ้องใชสญลักษณ์การประมวลผล (Process) คูกับสญลักษณ์ กระแสข ้อมูล
่
ี้
(Data Flow) เสมอ โดยทีถ ้าลูกศรชเข ้าหมายถึงเป็ นข ้อมูลนาเข ้า ถ ้าลูกศร
่
ี้ ึ่
ชออกหมายถึงเป็ นข ้อมูลออกจากการประมวลผล ซง 1 Process สามารถมี
้ ้
ข ้อมูลนาเข ้ามากกว่า 1 เสน หรือข ้อมูลออกมากกว่า 1 เสนได ้
ข ้อมูลนาเข ้า ข ้อมูลออก

12. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์การประมวลผล (Process Symbol)
้ ั
การใชสญลักษณ์การประมวลผล
้ ื่
2) การตังชอของ Process ควรเป็ นวลีเดียวทีอธิบายการทางานทังหมดได ้
่ ้
และควรอธิบายการทางานอย่างใดอย่างหนึงโดยเฉพาะมากกว่าทีจะอธิบาย
่ ่
่
การทางานอย่างกว ้างๆ เชน หากแสดงถึงการประมวลผล “ตรวจสอบ
รายการ” ควรจะระบุว่าเป็ น “การตรวจสอบรายการถอนเงิน ” หรือ
้ ั
“ตรวจสอบรายการค่าใชจ่ายรายสปดาห์” เป็ นต ้น
3) แต่ละ Process จะมีแต่ข ้อมูลเข ้าอย่างเดียว หรือออกอย่างเดียวไม่ได ้

13. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์การประมวลผล (Process Symbol)
้ ั
ตัวอย่างการใชสญลักษณ์การประมวลผล (Process)

14. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์กระแสข ้อมูล (Data Flow Symbol)
เป็ นเส นทางในการไหลของข ้อมูลจากส ่ว นหนึ่ง ไปยั ง อีก ส ่ว นหนึ่ง ของระบบ
้
ึ่
สารสนเทศ โดยจะมีลกศรแสดงถึงการไหลจากปลายลูกศร ไปยังหัวลูกศร ซง
ู
่ ้
ข ้อมูลทีปรากฏบนเสนนี้จะเป็ นได ้ทังข ้อความ ตัวเลข รายการเรคคอร์ดทีระบบ
้ ่
คอมพิวเตอร์สามารถนาไปประมวลผลได ้

15. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์กระแสข ้อมูล (Data Flow Symbol)
ตัวอย่างกระแสข ้อมูล ได ้แก่
ั่ ื้ ิ
1) ใบสงซอสนค ้า
2) ใบเสร็จรับเงิน
ึ
3) เกรดของนั กศกษา
่
4) ใบสงของทีผานการตรวจสอบแล ้ว
่ ่
เป็ นต ้น

16. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์กระแสข ้อมูล (Data Flow Symbol)
้ ั
การใชสญลักษณ์กระแสข ้อมูล
้ ่ ิ่ ่ ่
1) กระแสข ้อมูลสามารถใชคูกับการประมวลผล (Process), สงทีอยูนอกระบบ
(External Entities) หรือแหล่งเก็บข ้อมูล (Data Store) ก็ได ้ ขึนอยูกับ
้ ่
้ ่ ้ ่
ระบบงานว่า ข ้อมูลนั นจะนาไปไว ้ทีไหน หรือข ้อมูลนั นจะนาออกจากสวนใด

17. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์กระแสข ้อมูล (Data Flow Symbol)
้ ั
การใชสญลักษณ์กระแสข ้อมูล
2) การตั ้ง ช ื่อ กระแสข อ มู ล โดยทั่ ว ไปจะตั ง ช ื่อ ด ว ยค าเพี ย งค าเดี ย ว ที่ ม ี
้ ้ ้
ความหมายชั ด เจนและเข ้าใจง่า ย ควรก ากั บ ช อ บนเส นด ้วย ค านาม เช ่น
ื่ ้
ั่ ื้ ิ
“เวลาทางาน”, ใบสงซอสนค ้า” เป็ นต ้น

18. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์กระแสข ้อมูล (Data Flow Symbol)
้ ั
การใชสญลักษณ์กระแสข ้อมูล
้ ื่
3) ควรตังช อ กระแสข ้อมูล ตามข ้อมูล ทีไ ด ้เปลีย นแปลงไปแล ้วหลัง จากออก
่ ่
้
จากการประมวลผล เนื่องจากการประมวลผลหรือ Process ใชแสดงถึงการ
่
เปลียนข ้อมูล หรือการสงผ่านข ้อมูล
่
้ ่ ื่
ดังนั น Data Flow ทีออกจาก Process มักจะมีการเขียนชอกากับให ้แตกต่าง
ออกไปจาก Data Flow ทีเข ้ามาใน Process เสมอ
่
ข ้อมูลนาเข ้า ข ้อมูลออก

19. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล (Data Store Symbol)
่ ่ ้ ื่
เป็ นสวนทีใชแทนชอแฟ้ มข ้อมูลทีเก็บข ้อมูล เพราะมีการประมวลผลหลายแบบ
่
่ ่ ่ ้
ทีจะต ้องมีการเก็บข ้อมูลไว ้เพือทีจะได ้นาไปใชภายหลัง
ึ่
ซงแหล่งเก็บข ้อมูลจะต ้องมีทังข ้อมูลเข ้าและข ้อมูลออก
้

20. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล (Data Store Symbol)
ตัวอย่างแหล่งเก็บข ้อมูล ได ้แก่
1) แฟ้ มคนไข ้
2) แฟ้ มพนั กงาน
เป็ นต ้น

21. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล (Data Store Symbol)
้ ั
การใชสญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล
1) ต ้องใชสัญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล (Data Store) คูกับสญลักษณ์ กระแส
้ ่ ั
ข ้อมูล (Data Flow) เสมอ
โดยที่
 ถ ้าลูก ศรช ้เ ข ้าหมายถึง เป็ นข ้อมู ล น าเข ้าไปเก็ บ ยั ง แหล่ง เก็ บ (เพิ่ม -ลบ
ี
แก ้ไข)
 ถ า ลู ก ศรช ี้อ อกหมายถึง อ่ า นข อ มู ล จากแหล่ ง เก็ บ ข อ มู ล ไปใช ใ นการ
้ ้ ้ ้
ประมวลผล

22. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล (Data Store Symbol)
้ ั
การใชสญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล
ื่ ื่
2) Data Store ต ้องเชอมต่อการประมวลผล (Process) เสมอโดยเชอมผ่าน
กระแสข ้อมูล (Data Flow)
้ ิ่ ่
3) เนื่องจาก Data Store ใชแทนสงทีเก็บข ้อมูลเกียวกับคน, สถานที, หรือ
่ ่
ิ่
สงของ
ื่ ่ ิ
ดังนั นควรเขียนชอกากับด ้วยคานาม เชน “แฟ้ มข ้อมูลสนค ้า”, “แฟ้ มเวลา
้
ทางานของพนั กงาน” เป็ นต ้น

23. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล (Data Store Symbol)
้ ั
ตัวอย่างการใชสญลักษณ์แหล่งทีเก็บข ้อมูล (Data Store)
่

24. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั
สญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล (Data Store Symbol)
้ ั
การใชสญลักษณ์แหล่งเก็บข ้อมูล
้ ้ ั
4) ใชอักษรย่อ D1, D2 เป็ นต ้น เขียนด ้านซายมือของสญลักษณ์ เพือแสดงว่า
่
เป็ นแหล่ ง เก็ บ ข ้อมู ล อั น ที่ เ ท่ า ใด สามารถเขีย นซ้ า ในระดั บ ต่ า งๆ ของ
แผนภาพกระแสข ้อมูลได ้
้ ิ่ ่ ึ่
5) Data Store ใชแทนสงทีเป็ นทีเก็บข ้อมูล ซงอาจเป็ นการทาด ้วยมือ หรือ
่
เก็บในรูปแบบคอมพิวเตอร์คอแฟ้ มข ้อมูลหรือฐานข ้อมูล ก็ได ้
ื

25. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั ิ่ ่ ่
สญลักษณ์ สงทีอยูภายนอก (External Entity Symbol)
่ ่ ้
เป็ นสวนทีใชแทนคน แผนกภายในองค์กร และแผนกภายนอกองค์กร หรือระบบ
่ ่ ่
สารสนเทศอืนทีเป็ นสวนทีจะให ้ข ้อมูลหรือรับข ้อมูล
่
ิ่ ่ ้
สงทีอยู่นอกระบบนี้ใชแสดงถึงขอบเขตของระบบสารสนเทศ และแสดงถึงว่า
่ ึ ิ่ ่ ่
ระบบทีศกษาอยูนี้จะติดต่อกับสงทีอยูภายนอกด ้วยวิธใด (นาข ้อมูลเข ้ามา หรือ
่ ี
ได ้ข ้อมูลออกไป)

26. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั ิ่ ่ ่
สญลักษณ์ สงทีอยูภายนอก (External Entity Symbol)
่ิ ่ ่
ตัวอย่างสงทีอยูภายนอก ได ้แก่
ึ
1) นั กศกษา
ิ
2) สนค ้าคงคลัง เป็ นต ้น
ิ
3) สมาชก
เป็ นต ้น

27. ั ี่ ้
สญลักษณ์ทใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ั ิ่ ่ ่
สญลักษณ์ สงทีอยูภายนอก (External Entity Symbol)
้ ั ิ่ ่ ่
การใชสญลักษณ์สงทีอยูภายนอก
้ ั ิ่ ่ ่ ่ ั ั
1) ใชสญลักษณ์สงทีอยูภายนอกคูกบสญลักษณ์กระแสข ้อมูลเสมอ
โดยที่
้ี ่
ลูกศรชเข ้า หมายถึง เป็ นการนาข ้อมูลจากหน่วยงานภายนอกเข ้าสูระบบ
้ี ่
ลูกศรชออก หมายถึง สงข ้อมูลจากระบบไปให ้หน่วยงานภายนอก

28. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
การประมวลผล(Process)
ในการประมวลผลจะมีข ้อมูลเข ้าอย่างเดียวไม่ได ้

29. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
การประมวลผล(Process)
ในการประมวลผลจะมีข ้อมูลออกอย่างเดียวไม่ได ้

30. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
การประมวลผล(Process)
ข ้อความที่บ รรจุ อ ยู่ ใ นการประมวลผลจะต ้องเป็ นค ากริย า หรื อ
คานามทีแสดงถึงกริยาเท่านัน
่ ้

31. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
แหล่งเก็บข ้อมูล(Data Store)
ไม่ ส ามารถส่ง ข ้อมูล โดยตรงจาก แหล่ง เก็ บ ข ้อมูล อั น หนึ่ง ไปยั ง
แ ห ล่ ง เ ก็ บ ข อ มู ล อี ก อั น ได โ ด ย ต ร ง ข อ มู ล ต อ ง ผ่ า น ก า ร จ า ก
้ ้ ้ ้
ประมวลผลจึงจะไปที่ แหล่งเก็บข ้อมูลได ้

32. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
แหล่งเก็บข ้อมูล(Data Store)
ไม่ส ามารถส่งข ้อมูล จากส งทีอยู่ภ ายนอก(External
ิ่ ่ Entity)ไปยั ง
แหล่งเก็บข ้อมูลได ้โดยตรง ข ้อมูลต ้องผ่านจากการประมวลผล ทีได ้รับ
่
่
ข ้อมูลจากแหล่งข ้อมูลภายนอกแล ้วจึงสงต่อให ้ แหล่งเก็บข ้อมูล

33. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
แหล่งเก็บข ้อมูล(Data Store)
ไม่สามารถส่งข ้อมูลจากแหล่งเก็บข ้อมูลไปยังสงทีอยู่ภายนอกระบบ
ิ่ ่
ปลายทางได โ ดยตรง ต อ งส่ ง ผ่ า น การประมวลผลไปยั ง ส ิ่ง ที่ อ ยู่
้ ้
ภายนอกระบบ

34. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
แหล่งเก็บข ้อมูล(Data Store)
ข ้อความทีบรรจุอยูในแหล่งเก็บข ้อมูลต ้องเป็ นคานาม
่ ่

35. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
กระแสข ้อมูล(Data Flow)
กระแสข ้อมูล จะมีทศทางการไหลของข ้อมูลเพียงทิศเดียวใน 1 กระแส
ิ
ข ้อมูล เนืองจากไม่มการทางานใดทีเกิดขึนพร ้อมกัน
่ ี ่ ้

36. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
กระแสข ้อมูล(Data Flow)
การแยกของข ้อมูลออกจาก เสนกระแสข ้อมูล ไปสู่ การประมวลผล อืน
้ ่
ๆ พร ้อมกัน ต ้องเป็ นข ้อมูลเดียวกัน

37. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
กระแสข ้อมูล(Data Flow)
การเช อ มข ้อมู ล จากข ้อมูล มากกว่า 1 แหล่ง เข ้าสู่ เส นกระแสข ้อมู ล
ื่ ้
เดียวกันต ้องเป็ นข ้อมูลเดียวกัน

38. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
กระแสข ้อมูล(Data Flow)
กระแสข ้อมู ล ไม่ ส ามารถไหลกลั บ เข ้าสู่ก ารประมวลเดิม ได ้โดยตรง
จะต ้องมีการประมวลอย่างน ้อยหนึ่งอย่างมาจั ดการกับข ้อมูลดังกล่าว
ก่อน สร ้างกระแสข ้อมูล อืน แล ้วจึงคืน ค่ากระแสข ้อมูลเดิมกลับมายั ง
่
การประมวลผลเริมต ้น
่

39. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
กระแสข ้อมูล(Data Flow)
ข ้อความทีอยูบน Data Flow จะเป็ นคานาม
่ ่

40. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ิ่ ่ ่
สงทีอยูภายนอก(External Entity)
่ ิ่ ่ ่ ิ่
ไม่สามารถสงข ้อมูลโดยตรงจาก สงทีอยูภายนอกระบบอันหนึงไปยังสง
่
ที่ อ ยู่ ภ า ย นอ ก ร ะ บ บ อี ก อั น ไ ด โ ด ย ต ร ง ข อ มู ล ต อ ง ผ่ า น ก า ร จ า ก
้ ้ ้
ประมวลผลภายในระบบก่อ นจึง ส่ง ไปยั ง ส ง ที่อ ยู่ ภ ายนอกระบบภาย
ิ่
ปลายทางได ้

41. ่ ้
กฎทีใชในการเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูล
ิ่ ่ ่
สงทีอยูภายนอก(External Entity)
่ ่ ิ่ ่ ่
ข ้อความทีบรรจุอยูในสงทีอยูภายนอกระบบต ้องเป็ นคานาม

42. ประเภทของแผนภาพกระแสข ้อมูล
การเขียน DFD นันสามารถเขียนได ้ 2 แบบ คือ
้
1) แบบตรรกะ (Logical Data Flow Diagram)
แผนภาพนี้จ ะเป็ นการเน ้นในส่วนของธุร กิจ ว่าธุร กิจ มีการท างาน
อย่า งไร มีเ หตุก ารณ์ อ ะไรบ ้างที่เ กิด ขึน ,
้ ข ้อมูล ที่ต ้องการมี
อะไรบ ้าง และได ้ข ้อมูลอะไรจากเหตุการณ์นันๆ แต่ไม่ได ้บอกว่า
้
ระบบจะถูกสร ้างอย่างไร
2) แบบกายภาพ (Physical Data Flow Diagram)
แผนภาพนี้ จ ะบอกได ว่ า จะสร า งระบบอย่ า งไร ประกอบด ว ย
้ ้ ้
ฮาร์ดแวร์, ซอฟต์แวร์, แฟ้ มข ้อมูล และบุคคลใดทีเกียวข ้องบ ้างใน
่ ่
ระบบ

43. ประเภทของแผนภาพกระแสข ้อมูล
ข ้อแตกต่างระหว่างแผนภาพกระแสข ้อมูลแบบตรรกะ กับแบบกายภาพ
 ขันตอนการประมวลผล
้
Logical DFD -> แสดงถึง ธุรกิจสามารถทีจะดาเนินการได ้อย่างไร
่
Physical DFD -> แสดงถึง ระบบสามารถทีจะทางานได ้อย่างไร
่
Logical DFD -> เป็ นกิจกรรมทางธุรกิจ
Physical DFD -> เป็ นโปรแกรม หรือโมดูล หรือขันตอนการทางานที่
้
ทาด ้วยมือ

44. ประเภทของแผนภาพกระแสข ้อมูล
ข ้อแตกต่างระหว่างแผนภาพกระแสข ้อมูลแบบตรรกะ กับแบบกายภาพ
 แหล่งเก็บข ้อมูล
Logical DFD -> เป็ นแหล่งทีเก็บรวบรวมข ้อมูลลักษณะใดก็ได ้
่
Physical DFD -> เป็ น Physical File, Database และ Manual File
 ชนิดของแหล่งเก็บข ้อมูล
Logical DFD -> เป็ นการเก็บข ้อมูลแบบถาวร
Physical DFD -> เป็ นการเก็บข ้อมูลทีแยกเป็ นแฟ้ มหลัก และแฟ้ ม
่
รายการ ต ้องการประมวลผลในเวลาทีแตกต่างกัน
่
ื่ ้
สามารถเชอมต่อกันได ้โดยใชแหล่งเก็บข ้อมูล

45. ประเภทของแผนภาพกระแสข ้อมูล
ข ้อแตกต่างระหว่างแผนภาพกระแสข ้อมูลแบบตรรกะ กับแบบกายภาพ
 การควบคุมระบบ
Logical DFD -> เป็ นการควบคุมทีเกียวข ้องกับธุรกิจ
่ ่
Physical DFD -> แสดงถึง การควบคุมสาหรับการป้ อนข ้อมูลที่
ถูกต ้อง

46. ประเภทของแผนภาพกระแสข ้อมูล
ประโยชน์ของการสร ้างแผนภาพกระแสข ้อมูลแบบตรรกะ (Logical DFD)
1) ่ ื่ ้
ชวยให ้การสอสารระหว่างผู ้ใชงานให ้ดีขน
ึ้
2) ่
ชวยให ้ระบบมีความมั่นคงมากขึน
้
3) ช ่ว ยให ้นั ก วิเ คราะห์ร ะบบมีค วามเข ้าใจกั บ การด าเนิน งานของระบบได ้
ั
ชดเจน
4) ่
ชวยในการบารุงรักษาและมีความยืดหยุนมากขึน
่ ้
5) ชว ยลดความซับ ซอน และง่า ยต่อ การสร ้างแผนภาพกระแสข ้อมูล แบบ
่ ้
กายภาพต่อไป

47. ประเภทของแผนภาพกระแสข ้อมูล
ประโยชน์ของการสร ้างแผนภาพกระแสข ้อมูลแบบกายภาพ (Physical DFD)
1) ขันตอนการประมวลผลนั นเป็ นการทางานด ้วยระบบมือ หรือระบบอัตโนมัต ิ
้ ้
2) แผนภาพแบบกายภาพจะอธิบ ายรายละเอีย ดขั น ตอนการประมวลผลได ้
้
ละเอียด
3) มีการแสดงถึงลาดับขันตอนการทางาน
้

48. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
1) ก าหนดรายการกิจ กรรมต่า งๆ ของธุร กิจ และแยกออกมาว่า อยู่ใ น
รูปแบบใด (External Entities หรือ Data Flows หรือ Processes หรือ Data
Stores)
2) สร ้างแผนภาพระดับสูงสุด (Context Diagram) ึ่
ซงแสดงถึง
External Entities และข ้อมูลทีไหลเข ้าและออกจากระบบหลัก โดยไม่สนใจ
่
แหล่งเก็บข ้อมูล
3) เขีย น Diagram ระดั บ ถั ด ไป คือ แผนภาพระดั บ ล่า ง (เรีย กว่า
ึ่
Diagram 0 หรือ Parent Diagram) ซงแสดงถึง Process ต่างๆ ทีม ี แต่เขียน
่
ให ้อยูในรูปแบบทั่วไป พร ้อมกันนั นให ้แสดง Data Store ในระดับนีด ้วย
่ ้ ้

49. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
4) สร ้างแผนภาพระดับลูกของแต่ละ Process ใน Diagram 0 เรียก
แผนภาพในระดับนี้วา แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับ 1 (Level-1 diagram) ถ ้า
่
หากมีรายละเอียดของการทางานย่อยจากระดับนี้อก ก็ให ้แตกรายละเอียด ลง
ี
ิ้ ่ ื่
ไปจนกระทั่งสนสุด สวนชอของระดับก็จะเป็ น Level-2 diagram , Level-3
diagram ไปเรือยๆ จนกระทั่งหมด
่
5) ้
ตรวจสอบหาข ้อผิดพลาด และดูวาคากากับบนเสน Data Flow แต่
่
้ ื่
ละเสน รวมถึง Process แต่ละอันนั น สอความหมายหรือไม่
้
6) หลั ง จากเขี ย นแผนภาพจนครบทุ ก การท างานแล ว ให ท าการ
้ ้
ตรวจสอบสมดุล ระหว่างข ้อมูลเข ้าและข ้อมูลออกของแผนภาพ DFD กับ
Context diagram

50. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
7) พัฒนารูปแบบใหม่ จาก Logical Data Flow Diagram ให ้ไปอยูใน
่
รูป Physical Data Flow Diagram เพือแยกระหว่างระบบทีทาด ้วยมือ กับ
่ ่
ระบบทีทางานอัตโนมัต ิ
่
8) ่
แบ่งสวนของ Physical Data Flow Diagram โดยการแยกหรือ
แบ่งกลุมของ Diagram
่ ออก เพือให ้สามารถนาไปเขียนโปรแกรม หรือเพือ
่ ่
การดาเนินการระบบได ้

51. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับสูงสุด (Context Diagram)
แผนภาพกระแสข ้อมู ล ระดั บ สู ง สุ ด เป็ นแผนภาพที่แ สดงถึง ขอบเขตของ
สารสนเทศนั น โดยจะเป็ นมุมมองระดับสูงว่ามีหน่วยงานใดเกียวข ้องบ ้าง ติดต่อ
้ ่
กั บ ระบบโดยมีก ารรั บ และส ่ง ข ้อมูล ใดกั บ ระบบ ซ ง แผนภาพระดั บ นี้ จ ะยั ง ไม่
ึ่
ั
กล่าวถึง สญลักษณ์การเก็บข ้อมูล (Data Store Symbol)

52. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับสูงสุด (Context Diagram)
หลักการสร ้าง Context Diagram ทีด ี
่
1) ควรจะเขียนให ้ครอบคลุมระบบ ให ้อยูใน 1 หน ้ากระดาษ
่
ื่ ื่
2) ชอของ Process ควรเป็ นชอของระบบสารสนเทศ นั น
้
3) ช ื่อ ที่เ ขีย นก ากั บ สั ญ ลั ก ษณ์ ต่ า งๆ จะต ้องเขีย นโดยไม่ ใ ห ้ช ื่อ ซ้ า กั น ถ ้า
ั ิ่ ่
สญลักษณ์นันแทนสงทีแตกต่างกัน
้
้ ่ ้
4) ควรหลีกเลียงเสนทีจะต ้องเขียนคร่อมเสนกัน
่
ื่
5) ในการเขีย นช อ ย่อ จะต ้องเขีย นโดยบั น ทึก ความหมายของตั ว ย่อ นั ้น ใน
พจนานุกรมข ้อมูล (Data Dictionary)

53. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับสูงสุด (Context Diagram)
่ั ื้ ิ
ตัวอย่างการเขียน Context Diagram ของระบบการสงซอสนค ้

54. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับล่าง (Diagram 0 หรือ Parent Diagram)
แผนภาพกระแสข ้อมูล ระดั บ ล่า ง เป็ นแผนภาพที่ใ ห ้รายละเอีย ดเพิม เติม จาก
่
ึ่
แผนภาพระดั บ สูง สุด ท าให ้เห็ น ภาพรวมของแผนภาพกระแสข ้อมูล ซ ง จะมี
รายละเอียดมากกว่าแผนภาพกระแสข ้อมูลระดับสูงสุด

55. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับล่าง (Diagram 0 หรือ Parent Diagram)
หลักการสร ้างแผนภาพกระแสข ้อมูลระดับล่าง
1) การเขียนแผนภาพกระแสข ้อมูลควรเขียนให ้ดูงายและให ้แสดงอยูในกระดาษ
่ ่
แผ่นเดียว
2) ลูกศรไม่ควรทับหรือข ้ามกัน
3) แต่ละ Process จะต ้องมีหมายเลขกากับเป็ นเลขจานวนเต็ม โดยการลาดับ
หมายเลข Process ไม่ไ ด ้ หมายถึง การทางานต ้องทางานตามลาดับของ
Process และ Process ไม่สามารถทาการซ้าได ้

56. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับล่าง (Diagram 0 หรือ Parent Diagram)
ั่ ื้ ิ
ตัวอย่างการเขียน Diagram 0 ของระบบการสงซอสนค ้า

57. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับล่าง (Diagram 0 หรือ Parent Diagram)
หลักการสร ้างแผนภาพกระแสข ้อมูลระดับล่าง
4) External Entity ทังหมดของระบบ ทีเขียนใน Context Diagram
้ ่
จะต ้องแสดงอยู่ใน Diagram 0 ด ้วย โดยทีส ามารถทาการซ้ า ได ้ ด ้วย
่
้ ั
เครืองหมาย ตรงมุมล่างซายของสญลักษณ์ External Entity
่
สงทีอยูนอกระบบและการทาซ้าสงทีอยูนอกระบบ
ิ่ ่ ่ ิ่ ่ ่
5) จ านวน Process ไม่ค วรมีม ากเกิน ไป หรือ น อ ยเกิน ไป จ านวน
้
Process ทีมากเกินไปจะทาให ้แผนภาพกระแสข ้อมูลอ่านยาก และมีความ
่
ั ้
ซบซอนยิงขึน
่ ้

58. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับตา (Lower Level Data Flow Diagram)
่
Diagram 0
(DFD Level 0)
Lower Level
(DFD Level 1)

59. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับตา (Lower Level Data Flow Diagram)
่
หลักการสร ้างแผนภาพกระแสข ้อมูลระดับตา
่
1) แต่ละ Process บน Diagram 0 (หรือ Parent Process) สามารถนามาสร ้าง
Diagram ย่อย (เรียกว่า Child Diagram) ได ้
2) ในการสร ้าง Child Diagram นั ้น ข ้อมูล ทีเข ้ามาและออกจาก Child
่
Diagram จะต ้องเป็ นข ้อมูลทีเข ้ามาและออกจาก Parent Process
่
3) เมือมีการแยก Process
่ ออกเป็ น Child Diagram จะต ้องมีการกาหนด
้ ้ ่
หมายเลขลาดับให ้กับ Child Diagram นั นโดยจะตังตาม Parent Process (เชน
Process 3 แยกเป็ น Diagram Level-1 ของ Process ที่ 3)

60. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับตา (Lower Level Data Flow Diagram)
่
หลักการสร ้างแผนภาพกระแสข ้อมูลระดับตา
่
้
4) หมายเลขกากับแต่ละ Process ใน Child Diagram ก็จะใชหมายเลขขึนต ้น
้
เหมือน Parent Process แล ้วตามด ้วยจุดทศนิยม และหมายเลขย่อยลงไป
่
(เชน Parent Process เป็ น Process 3 ดังนั นใน Diagram 3 ก็จะมี Process
้
3.1,3.2,3.3 ไปเรือยๆจนกว่าจะหมด)
่
5) โดยปกติแล ้ว External Entity มักจะไม่แสดงบน Child Diagram ทีตากว่า
่ ่
Diagram 0
6) บน Child Diagram อาจมี Data Store ปรากฏขึนมา โดยทีไม่มใน Parent
้ ่ ี
Process ได ้
7) Process ต่างๆ อาจมีการแตกหรือไม่แตกเป็ น Child Diagram ก็ได ้ ขึนอยู่
้
ั ้
กับระดับความซบซอนของ Process นั นๆ
้

61. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
แผนภาพกระแสข ้อมูลระดับตา (Lower Level Data Flow Diagram)
่

62. การพัฒนาแผนภาพกระแสข ้อมูล
การตรวจสอบแผนภาพกระแสข ้อมูลเพือหาข ้อผิดพลาด
่
1) ตรวจสอบว่า มีก ารใช สัญ ลัก ษณ์ ต่างๆ ถูก ต ้องตามกฎการเขีย นแผนภาพ
้
กระแสข ้อมูล หรือไม่
้ ้
2) ตรวจสอบหาข ้อผิดพลาด และดูวา คากากับบนเสน Data Flow แต่ละเสน
่
ื่
รวมถึง Process แต่ละอันนั น สอความหมายหรือไม่
้
3) ตรวจสอบสมดุ ล ระหว่ า งข ้อมู ล เข ้าและข ้อมู ล ออกของแผนภาพ นั่ น คือ
ตรวจสอบว่าแผนภาพระดับสูงสุด (Context Diagram) มีความสมดุลระหว่าง
ข ้อมูลเข ้าและข ้อมูลออก กับแผนภาพระดับล่าง (Diagram 0) หรือไม่ และ
ตรวจสอบว่าแผนภาพระดับล่าง มีความสมดุลระหว่างข ้อมูลเข ้าและข ้อมูลออก
กับแผนภาพระดับตา (Child Diagram) หรือไม่
่