Дидактик аливааг аливаа нэгэнд хүргэх их ухаан, их урлаг мөн

1. СЭДВИЙН ДИДАКТИК ШИЙДЛИЙН ОНОЛ, АРГА ЗҮЙН
ҮНДЭС
(ДУГУЙН ТАЛБАЙН ЖИШЭЭН ДЭЭР)
Илтгэгч: Ц.Лувсандорж, проф
2015 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдөр, 406 тоот танхим
Улаанбаатар 2015

2. АГУУЛГА
 Дидактик ухаан
 Сэдвийн дидактик шийдэл
 Сэдвийн дидактик шийдлийн онолын үндэс
 Дугуйн талбайн дидактик
 Ном зүй
2

3. ДИДАКТИК УХААН
 Дидактик, түүний үүсэл, түүхэн хөгжил
 Дидактикийн үндсэн ухагдахуун, утга агуулга
 Дидактикийн гурвалжин загвар, дидактик онол
 Дидактик шинжилгээ (анализ)
3

4. ДИДАКТИК, ТҮҮНИЙ ҮҮСЭЛ, ТҮҮХЭН ХӨГЖИЛ
Үгийн гарал үүсэл, язгуур утга
 Грек хэлний “didaskein” гэсэн үгнээс гаралтай.
 Багшлах арга (teaching method) гэсэн утгатай.
 Англи хэл: didactics
 Орос хэл: дидактика
 Монгол хэл: дидактик
 Монгол хэлд буулгах асуудал нь орчуулгын асуудал
 Санал: “Багшлах ухаан”


5. ДИДАКТИКИЙН ҮНДСЭН УХАГДАХУУН, УТГА АГУУЛГА
 Дидактик нөхцөл, дидактик гурвал:(багш, суралцагч, агуулга)
 Дидактик үзэгдэл: Дидактик нөхцөл бүрдэхэд явагдах үзэгдэл
 Дидактик нөхцөл: багшлах, сурах, судлах үйлийн нөхцөлжүүлэлт
 Дидактик нь дидактик нөхцөл, дидактик үзэгдлийн зүй тогтлыг судлах
ухаан
 Түүхэн хөгжлийн явцад түүний энэ утга баяжин өргөжсөөр
“багш, суралцагч, агуулга” гэсэн боловсролын тулгуур
гурван ухагдахууны шүтэлцээ холбоог илэрхийлдэг ойлголт,
судлагдахуун, судалгааны нэгэн салбар болсон юм.


6. ҮРГЭЛЖЛЭЛ
 Дидактикийн үндсэн асуудал: “юуг хэнд яаж багшлах (заах,
сургах) бэ”
 Дидактик шинжилгээ (анализ): Дидактик асуудлын задлан
шинжилгээ
 Дидактик шийдэл: үндсэн асуудлыг тухайн нөхцөлд буулган
шийдвэрлэсэн шийдэл
 Дидактик хувиргалт:
6

7. ДИДАКТИКИЙН ГУРВАЛЖИН ЗАГВАР, ДИДАКТИК ОНОЛ
Дидактикийн ерөнхий онол, ерөнхий дидактик
Мэргэжлийн дидактик онол, мэргэжлийн дидактик

8. ДИДАКТИК ГУРВАЛЖНЫ ИНСТИТУТЧИЛАЛ
Багш
СуралцагчАгуулга
Суралцах
Туршлага
Орчин:
-хичээл
-сургууль
-орон нутаг
-нийгэм

9. БАГШ БЭЛТГЭХ ДИДАКТИК ГУРВАЛЖИН, УТГА, АГУУЛГА
Багш
(лектор)
Суралцагч
(оюутан)
Агуулга
(багш
боловсрол)
педагоги
Багш бэлтгэх сургуулийн багш бүр дидактикч байх ёстой...

10. Багш
СуралцагчАгуулга
Багш гэж хэн
бэ?
Сурагч гэж хэн
бэ?
Агуулга гэж
юу вэ?
Суралцах
Багш-суралцагч:
- Хүн судлал
- Сэтгэл судлал
- Гүн ухаан
- ...
Суралцагч-багш:
- Багшийн имидж
- Багшийн ёс зүй
- Багшийн нэр хүнд
- ...
Суралцагч-агуулга:
- Хувь хүний хэрэгцээ
- Нийгмийн хэрэгцээ
- ...
Агуулга-суралцагч:
- Боловсролын зорилго
- Стандарт
- Хөтөлбөр
- Сурах бичиг
Багш-агуулга:
- Онолын мэдлэг (мат)
- Багшлахуйн мэдлэг, чадвар
- Суралцагчийн агуулгын
мэдлэг (элементарчилал)
- ...
Агуулга-багш:
- Боловсролын зорилго
- Стандарт
- Хөтөлбөр
- Сурах бичиг
Дидактик анализ
Дидактик
төв

11. Багш
СуралцагчАгуулг
а
Суралцах
Дугуйн талбайн
дидактик?
Дидактик бодлогын жишээ
Дидактик
шийдэл
Дидактик
материал
Дидактик орчин
Дидактик арга
Дидактик
зорилго
Дидактик
бодлого

12. СЭДВИЙН ДИДАКТИК ШИЙДЛИЙН ОНОЛ АРГА ЗҮЙН ҮНДЭС
I. Сэдвийн дидактик шинжилгээ (анализ) хийх
1. Хэн (Багш: СӨБС, Бага сургуулийн багш, ... Багш )
2. Юуг (Агуулга: Мэдлэг, чадвар, хандлага, төлөвшил... Зорилго
3. Хэнд (Суралцагч: Нас, танин мэдэхүйн түвшин, ... Онол)
4. Яаж (Арга зүй: Уламжлалт, Үйл ажиллагаа, Онол, практик)
5. Яагаад (Хэрэгцээ: Хөтөлбөр, стандарт, сурах бичиг ......... Бодлого
6. Хаана (Анги танхим, хувилбарт, онлайн..... Орчин)
7. Юугаар (Хэрэглэгдэхүүн: Самбар, шохой, цахим үзүүлэн, цахим
обьект )
12

13. ДИДАКТИК ШИЙДЛИЙН ПАРАМЕТР, ХУВИЛБАР
(ДУГУЙН ТАЛБАЙН ЖИШЭЭГЭЭР)
Хувьсагч,
асуулт
Суралцагч (танин мэдэхүйн түвшнээр)
I II III IV
Хэн СӨБ багш Бага ангийн багш Дунд ангийн багш Коллежийн багш
Юуг төсөөлөл төсөөлөл, загвар Бодит загвар,
ухагдахуун
Ухагдахуун, хийсвэр
Яаж Бодит обьект Бодит обьектын чанар Бодит обьектын чанар Хийсвэр баталгаа,
формаль үйлдэл
Яагаад Бодлого, сурах
бичиг
Бодлого, сурах бичиг Бодлого, сурах бичиг Бодлого, сурах бичиг
Хаана Цэцэрлэг Бага сургууль Дунд сургууль Коллеж, их дээд
сургууль
Юугаар Цаас, будаг Цаас, будаг Бодит обьек (цахим
обьект)
Тэмдэгт, тэмдгэн хэл
.....
....
13

14. ДИДАКТИК ШИЙДЭЛ, ДИДАКТИК ХУВИРГАЛТ, СЭДВИЙН ДИДАКТИК
14
 I түвшин
Дидактик шийдэл:
Зорилго: Төсөөлөл өгөх
Бэлтгэл: Хатуу цаасаар дугуй хайчилж,
тэнцүү хэсэгт хуваан өнгөөр ялгаж будаж
бэлтгэх
Мөн түүний тэнцүү хэсгүүдэд хуваасан
байх
Хүүхдийн гүйцэтгэх үйл:
Дугуй хуваасан хэсгийг өнгөөр нь
байрлуулах
Үнэлгээ: Урамшуулах, магтах, сайшаах,
 II, III түвшин
Дидактик шийдэл:
Зорилго: Дугуйн талбайг параллелограмм, тэгш
өнцөгтийн талбайд хувиргах
Бэлтгэл: Цаас, хайч бэлтгэх
Хүүхдийн гүйцэтгэх үйл:
Цаасны нугалах чанартай дээр үйл хийлгэх
 IV түвшин
 Зорилго: Томьёог гаргах, хэрэглэх
 Бэлтгэл: Нэгдүгээр гайхамшигт хязгаарын
теоремыг мэддэг байх
 Хүүхдийн үйл:
Дугуйн талбайн гаргалгаа хийнэ.

15. ДҮГНЭЛТ
 Сэдвийн дидактик шийдлийг бүтэн хийхэд энэхүү
аргачлалыг хэрэглэж боломж бий.
 Дидактик шийдлийг бүтэн хийх нь түвшний арга зүй
ялгаа, зөрүүг багасгана.
15