SlideShare a Scribd company logo
1 of 23
Дорноговь аймгийн “Баян” 
бүсийн төвийн ЕББДСургуулийн 
       багш Д.Цэнгэлмаа
Өгүүлбэрийн гишүүд




   Гол    
 гишүүд                                Дэлгэрүүлэгч гишүүд 



 өгүүлэгдэхүүн  
                            гол                дэд           захын 
шууд тусагдахуун 
   өгүүлэхүүн          дэлгэрүүлэгч        дэлгэрүүлэгч   дэлгэрүүлэгч
Өгүүлбэрийн гол дэлгэрүүлэгч 
 (жинхэнэ нэрээр дэлгэрүүлэгч)




       
Харьяалахын        Шууд бус 
  тодотгол        тусагдахуун 
   гишүүн            гишүүн
Жишээ нь : 
   Нуурын хөвөөнд очив.
        x
      
       Чихнээ нэгийг шивнэнэ.
                   
       Шувуудын дуу горхины
         x              x



    урсгалтай хөг нийлнэ. 
Өгүүлбэрийн дэд дэлгэрүүлэгч 
     (шинжээр дэлгэрүүлэгч)




Нэрийн хамжсан     Үйлийн хамжсан 
тодотгол гишүүн    тодотгол гишүүн
Жишээ нь: 
Борхон хөөрхөн туулай

  бөмбөн бөмбөн үсэрнэ.
             
    Босоо хоёр чих нь
             
сэртэн сэртэн хайчилна. 
      Найзуудаа! 
тэгэхээр өнөөдрийн 
  бид нарын үзэх 
    хичээл юу вэ?
Өгүүлбэрийн захын дэлгэрүүлэгч 
         (Байц гишүүн)

    Орон цагийн нэр, орон ба 
   цагийн утгатай өгөх орших,
 гарах, үйлдэх, чиглэхийн тийн
 ялгалаар хэлбэржсэн жинхэнэ 
  нэр үйл өгүүлэхүүн гишүүнд 
    хамжих ба найрах аргаар 
 холбогдож байц гишүүн­захын
      дэлгэрүүлэгч болно.   
Өгүүлбэрийн захын дэлгэрүүлэгч 
 байц гишүүн орон, цаг, шалтгаан, 
     зорилгоор дэлгэрүүлнэ. 
  Байц гишүүнийг                   гэж 
                              
          тэмдэглэнэ.
Тэгвэл найзуудаа!
 Захын дэлгэрүүлэгч байц 
гишүүн нь хаана? хаанаас?  
     хаагуур? хаашаа?
 хэзээ? хэдийд? хэдийгээр? 
  хэдийнээс? ямар учраас?
    яах гэж? юуны тулд? 
      гэсэн асуултанд 
       хариулагдана.
Жишээ нь:
                 
 Уржигдар тэд Цайдамаас гарсан. 

Доржийнх өчигдөр үүрээр ачаалсан. 

    Зам зуур Хөтөлийн сууринд
            хоноглосон. 
За бүгдээрээ 
    дасгал
   ажиллаж 
   хичээлээ 
бататгацгаая 
Тооноор цас будран орох....
                 
   (“орох” гэдэг үйлийн орон 
чигийг заасан утгатай хаагуур? 
гэсэн асуултанд хариулагдсан   
     үйлдэхийн тийн ялгалт 
      жинхэнэ нэр нь захын 
       дэлгэрүүлэгч байц 
        гишүүн болно. )  
Сар сүүн дээр тусах ....
                  
(үйлийн орон чигийг заасан утгатай 
     “жинхэнэ нэр+орны нэр” 
    гэсэн бүтэцтэй хаана? гэсэн 
      асуултанд хариулагдсан
            хэлзүйжсэн
      хэлц холбоо үг нь захын 
         дэлгэрүүлэгч байц 
          гишүүн болно. )  
Шөнө орой гарах  ....
                
(үйлийн цаг хугацааг заасан 
хэзээ? гэсэн асуултанд хариу­
 ­лагдсан цагт нэр нь захын 
     дэлгэрүүлэгч байц 
       гишүүн болно. )  
Өгүүлбэрийн захын 
дэлгэрүүлэгчийг юу гэж нэрлэдэг 
              вэ? 


А. Тодотгол
Б. Байц
В.Тусагдахуун
Г. Өгүүлэгдэхүүн
Өгүүлбэрийн захын 
дэлгэрүүлэгчийг яаж тэмдэглэдэг 
              вэ? 


А.
Б.      x

В.
Г.
Өгүүлбэрийн захын дэлгэрүүлэгч 
 ямар асуултанд хариулагдах вэ? 




А. Ямар? Хэд? Хичнээн? Хэний? гэх мэт
Б.Хаана?Хэзээ?Хаагуур?Хаашаа?гэхмэт
В. Хэнд? Юунд? Хэнээс? Юунаас? гэх мэт
Г. Хэн? Юу? Ямар нь? Хэд нь? гэх мэт
Та амжилттай 
  хариуллаа. 
Яанаа!
 та андуурчихжээ
Дараах өгүүлбэрийн захын 
   дэлгэрүүлэгчийг олж зурна уу!



1. Тогооны таган дээр унаад хайлна. 
2. Гэрийн хойморт аав минь сууна. 
3.Гэрэлтэй үүдээр ээж орж ирнэ.
4. Тооноор сар гэрэлтэнэ.  
Гэртээ!
Дасгал 122,125­ыг
  хийж ирээрэй 
   найзуудаа 
Анхаарал тавьсанд 
   баярлалаа

More Related Content

What's hot

холбоо үг
холбоо үг холбоо үг
холбоо үг
jiguurten
 
монгол хэлний хичээлийн лавлах
монгол хэлний хичээлийн лавлахмонгол хэлний хичээлийн лавлах
монгол хэлний хичээлийн лавлах
Nyamzaya Gerelzaya
 
эцэг эхийн судлгаа
эцэг эхийн судлгааэцэг эхийн судлгаа
эцэг эхийн судлгаа
jobshig
 
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
BaigalBaigalmaa
 
Я.надмид монгол бичгийн зөв бичих толь бичиг
Я.надмид монгол бичгийн зөв бичих толь бичигЯ.надмид монгол бичгийн зөв бичих толь бичиг
Я.надмид монгол бичгийн зөв бичих толь бичиг
ehhmaa
 
монгол xэлний зөв бичиx дүрэм
монгол xэлний зөв бичиx дүрэммонгол xэлний зөв бичиx дүрэм
монгол xэлний зөв бичиx дүрэм
guest00835cf3
 
найруулгын төрөл
найруулгын төрөлнайруулгын төрөл
найруулгын төрөл
sainaa88
 
сургалтын аргууд
сургалтын аргуудсургалтын аргууд
сургалтын аргууд
bayarmaa_mish
 
монгол хэл 8 анги
монгол хэл 8 ангимонгол хэл 8 анги
монгол хэл 8 анги
Oyuhai1127
 
б.ринчен монгол хэл
б.ринчен  монгол хэл б.ринчен  монгол хэл
б.ринчен монгол хэл
sainaa88
 
монгол хэлний тест
монгол хэлний тестмонгол хэлний тест
монгол хэлний тест
ehkhtuya
 
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмжЭссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Scenography Zaya
 

What's hot (20)

холбоо үг
холбоо үг холбоо үг
холбоо үг
 
монгол хэлний хичээлийн лавлах
монгол хэлний хичээлийн лавлахмонгол хэлний хичээлийн лавлах
монгол хэлний хичээлийн лавлах
 
эцэг эхийн судлгаа
эцэг эхийн судлгааэцэг эхийн судлгаа
эцэг эхийн судлгаа
 
ангийн танилцуулга
ангийн танилцуулгаангийн танилцуулга
ангийн танилцуулга
 
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
 
Я.надмид монгол бичгийн зөв бичих толь бичиг
Я.надмид монгол бичгийн зөв бичих толь бичигЯ.надмид монгол бичгийн зөв бичих толь бичиг
Я.надмид монгол бичгийн зөв бичих толь бичиг
 
лабугайн нулимс
лабугайн нулимслабугайн нулимс
лабугайн нулимс
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамир
 
монгол xэлний зөв бичиx дүрэм
монгол xэлний зөв бичиx дүрэммонгол xэлний зөв бичиx дүрэм
монгол xэлний зөв бичиx дүрэм
 
найруулгын төрөл
найруулгын төрөлнайруулгын төрөл
найруулгын төрөл
 
найруулгын эхийг ангилах нь
найруулгын эхийг ангилах ньнайруулгын эхийг ангилах нь
найруулгын эхийг ангилах нь
 
сургалтын аргууд
сургалтын аргуудсургалтын аргууд
сургалтын аргууд
 
Багшийн эрх үүрэг
Багшийн эрх үүрэгБагшийн эрх үүрэг
Багшийн эрх үүрэг
 
хичээл 8
хичээл 8хичээл 8
хичээл 8
 
монгол хэл 8 анги
монгол хэл 8 ангимонгол хэл 8 анги
монгол хэл 8 анги
 
б.ринчен монгол хэл
б.ринчен  монгол хэл б.ринчен  монгол хэл
б.ринчен монгол хэл
 
9. хүүрнэмж эх
9. хүүрнэмж эх9. хүүрнэмж эх
9. хүүрнэмж эх
 
хэлц
 хэлц хэлц
хэлц
 
монгол хэлний тест
монгол хэлний тестмонгол хэлний тест
монгол хэлний тест
 
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмжЭссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
 

Viewers also liked (9)

бие даалт
бие даалтбие даалт
бие даалт
 
хэрэглэгдэхүүн1
хэрэглэгдэхүүн1хэрэглэгдэхүүн1
хэрэглэгдэхүүн1
 
багш оюутнуудын харилцаа
багш оюутнуудын харилцаа багш оюутнуудын харилцаа
багш оюутнуудын харилцаа
 
өгүүлбэрзүй
өгүүлбэрзүйөгүүлбэрзүй
өгүүлбэрзүй
 
наранчимэг
наранчимэгнаранчимэг
наранчимэг
 
өгүүлбэрийн гол гишүүд
өгүүлбэрийн гол гишүүдөгүүлбэрийн гол гишүүд
өгүүлбэрийн гол гишүүд
 
Mongol angli helnii niilmel uguulberiin zeregtsuulel
Mongol angli helnii niilmel uguulberiin zeregtsuulelMongol angli helnii niilmel uguulberiin zeregtsuulel
Mongol angli helnii niilmel uguulberiin zeregtsuulel
 
социологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргуудсоциологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргууд
 
судалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүй
судалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүйсудалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүй
судалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүй
 

Similar to өгүүлбэрийн гишүүд

Mongol hel11
Mongol hel11Mongol hel11
Mongol hel11
suk53
 
Mongol hel11
Mongol hel11Mongol hel11
Mongol hel11
suk53
 
Lecture 9.
Lecture 9.Lecture 9.
Lecture 9.
Ge Go
 
асуух ба заах үг
асуух ба заах үгасуух ба заах үг
асуух ба заах үг
jiguurten
 
Тэмдэг нэр үгийн аймаг
Тэмдэг нэр үгийн аймагТэмдэг нэр үгийн аймаг
Тэмдэг нэр үгийн аймаг
Ge Go
 
Word tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuunWord tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuun
Myagmartsetseg
 
Word tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuunWord tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuun
Myagmartsetseg
 
Жинхэнэ нэр
Жинхэнэ нэрЖинхэнэ нэр
Жинхэнэ нэр
Ge Go
 
Lecture 6.
Lecture 6.Lecture 6.
Lecture 6.
Ge Go
 
Nairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaaNairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaa
tervish
 
Nairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaaNairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaa
tervish
 

Similar to өгүүлбэрийн гишүүд (20)

Mongol hel11
Mongol hel11Mongol hel11
Mongol hel11
 
Mongol hel11
Mongol hel11Mongol hel11
Mongol hel11
 
Lecture 9.
Lecture 9.Lecture 9.
Lecture 9.
 
асуух ба заах үг
асуух ба заах үгасуух ба заах үг
асуух ба заах үг
 
д.цэрэннамжил
д.цэрэннамжилд.цэрэннамжил
д.цэрэннамжил
 
Altnaa222
Altnaa222Altnaa222
Altnaa222
 
Үгийн утга гэж юу вэ
Үгийн утга гэж юу вэҮгийн утга гэж юу вэ
Үгийн утга гэж юу вэ
 
Hariltsaa
HariltsaaHariltsaa
Hariltsaa
 
15. toloonii ugiin-aimag
15. toloonii ugiin-aimag15. toloonii ugiin-aimag
15. toloonii ugiin-aimag
 
монгол хэлний хэмт үгийн тухай
монгол хэлний хэмт үгийн тухаймонгол хэлний хэмт үгийн тухай
монгол хэлний хэмт үгийн тухай
 
Тэмдэг нэр үгийн аймаг
Тэмдэг нэр үгийн аймагТэмдэг нэр үгийн аймаг
Тэмдэг нэр үгийн аймаг
 
хэлний дүрслэх хэрэглүүр
хэлний дүрслэх хэрэглүүрхэлний дүрслэх хэрэглүүр
хэлний дүрслэх хэрэглүүр
 
Цагаан толгой
Цагаан толгойЦагаан толгой
Цагаан толгой
 
Word tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuunWord tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuun
 
Word tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuunWord tsahim hereglegdehuun
Word tsahim hereglegdehuun
 
хичээл 9
хичээл 9хичээл 9
хичээл 9
 
Жинхэнэ нэр
Жинхэнэ нэрЖинхэнэ нэр
Жинхэнэ нэр
 
Lecture 6.
Lecture 6.Lecture 6.
Lecture 6.
 
Nairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaaNairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaa
 
Nairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaaNairuulgiin aldaa
Nairuulgiin aldaa
 

More from Tsengelmaa Dovchindorj (7)

өгүүлбэрийн гишүүд
өгүүлбэрийн гишүүдөгүүлбэрийн гишүүд
өгүүлбэрийн гишүүд
 
өгүүлбэрийн гишүүд
өгүүлбэрийн гишүүдөгүүлбэрийн гишүүд
өгүүлбэрийн гишүүд
 
гэрийн ерөөл
гэрийн ерөөл гэрийн ерөөл
гэрийн ерөөл
 
гэрийн ерөөл
гэрийн ерөөл гэрийн ерөөл
гэрийн ерөөл
 
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүнхичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
 
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
 
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүнхичээлийн хэрэглэгдэхүүн
хичээлийн хэрэглэгдэхүүн
 

өгүүлбэрийн гишүүд