1. มะเร็งเตานม
คําจํากัดความของมะเร็งเตานม
มะเร็งเตานม คือ เซลลของเนื้อเยื่อเตานมที่มีการเปลี่ยนแปลงภายในจนทําใหมีการเจริญเติบโต
ไดอยางรวดเร็วมากขึ้นจนรางกายไมสามารถควบคุมไดและสามารถแพรกระจายไปยังเนื้อเยื่อใกลเคียง
ตลอดจนเนื้อเยื่อทั่วรางกาย และแพรกระจายไปยังอวัยวะสวนตาง ๆ ของรางกายโดยทางเดินน้ําเหลือง
และทางกระแสเลือด รวมถึงการแพรกระจายลุกลามเฉพาะที่ดวย เชน การแพรกระจายสูกระดูก ตับ
ปอด และสมอง เปนตน
กายวิภาคของเตานม
เตานมตั้งอยูหนากลามเนื้อ Pectoralis major Muscle เตานมเปนGlandular Structure อยูในชั้น
Subcutaneous Tissue ของรางกายอยูระหวาง Superficial Fascia กับ Deep Fascia ยกเวน Axillary Tail
ที่ยื่นตอ Deep Fascia เตานม มีอาณาเขตตั้งแตซี่โครงที่ 2 ถึง 6 และจากขอบ Sternum และขอบรักแร
รูปที่ 1 แสดงลักษณะทางกายภาพของเตานมปกติ
ลักษณะภายนอกของเตานม
เตานมปกติมีลักษณะเปนรูปกรวยคว่ํา มีอยู 2 ขาง มีหนาที่สรางน้ํานมเพื่อบํารุงเลี้ยงเด็ก และ
มีหัวนมอยูที่ยอด (Nipple) บริเวณ Nipple นี้มีรูของ Milk Duct และผิวหนังที่อยูรอบ ๆ หัวนมจะมีสี
คล้ํากวาผิวหนังทั่วไปของเตานม ผิวหนังบริเวณนี้เรียกวา ปานนม หรือ Areola เปนตอม Compound
Gland ซึ่งแบงเปนสวน ๆ มีประมาณ 20 lobe แบงโดย Connective Tissue และ lobe หนึ่ง ๆ จะมี
Excretory Duct ของมันเองซึ่งมีปลายของหลอดที่จะมาเปดที่หัวนม พื้นที่ขยายพองโตเพื่อขังน้ํานมไว
ในเวลาที่ตอมน้ํานมทําหนาที่สรางน้ํานมออกมา และ Duct เหลานี้ตางก็ไปที่ผิวของหัวนมโดยตรง
lobe ตาง ๆ เหลานี้ยังแบงออกเปน lobe เล็ก ๆ หรือที่เรียกวา Lobular
รูปที่ 2 แสดงลักษณะภายนอกของเตานม

2. ลักษณะภายในของเตานม
ภายในเตานมประกอบดวย ไขมัน เนื้อเยื่อตอมน้ํานม Glandular Tissue ซึ่งมีโครงสรางเชน
เดียวกับ Exocrine Gland ทั่ว ๆ ไป ประกอบดวย Acini Areola และทอน้ํานมหรือ Ductal System
ภายใน Glandular Tissue มี Fibrous Septum แบงตอมออกเปน lobe ประมาณ 15-20 lobes ภายใน
lobe ประกอบดวย lobules และมีถุง bulbs ติดอยูกับทอน้ํานมซึ่งจะเปดยังหัวนม ซึ่ง Fibrous septum จะ
แผ รั ศ มี อ อกจากศู น ย ก ลางคื อ หั ว นม (Nipple) และต อ มน้ํ า นมฝ ง อยู ใ นชั้ น ไขมั น ใต ผิ ว หนั ง
(Subcutaneous fat) โดยมีไขมันแทรกอยูในระหวางเนื้อตอมน้ํานมดวย ถามีไขมันแทรกอยูมากใน
ระหวาง lobe และ lobular เราจะไมสามารถมองเห็นหรือสัมผัสออนนุม (soft) หรือคอนขางแนนตึง ไม
แข็ง ทั้งนี้ขึ้นอยูกับไขมันที่แทรกอยูระหวาง Glandular Tissue นอกจากนี้ภายในเตานมยังมีหลอด
เลือด และทอน้ําเหลือง( lymph) ซึ่งจะไปรวมกันยังตอมน้ําเหลืองที่รักแร ( axillary lymph node)
รูปที่ 3 แสดงลักษณะภายในของเตานม
รูปที่ 4 แสดงลักษณะและความแตกตางของความผิดปกติของเตานมชนิดตาง ๆ

3. ผิวหนังจะเหมือนเปลือกสม
ผิวหนังจะมีรอยบุมของเตานมซาย
รูปที่ 5 แสดงลักษณะที่ผิดปกติของเตานมที่ควรรีบพบแพทย
อาการและอาการแสดงของมะเร็งเตานม
ผูปวยที่เปนมะเร็งเตานม มักจะไมมอาการ โดยมากมักจะรูไดโดยมีอาการแสดงของความ
ี
ผิดปกติที่เกิดขึ้นที่เตานมทีอาจเปนอาการของโรคมะเร็งเตานมดังนี้
่
1. คลําไดกอนหรือเนื้อที่เปนไตแข็งผิดปกติที่เตานมหรือรักแร
2. มีการเปลี่ยนแปลงขนาด รูปรางและลักษณะของเตานมทีผิดปกติไป
่
3. มีน้ําเหลืองหรือเลือดไหลออกจากหัวนม
4. หัวนมถูกดึงรังจนผิดปกติ
้
5. สีและผิวหนังบริเวณเตานมเปลี่ยน มีรอยบุมคลายผิวเปลือกสม หรือบวม แดง รอนผิดปกติ

6. เตานมทั้งสองขางไมอยูในระดับเดียวกัน

4. สาเหตุและปจจัยสงเสริมการเกิดโรคมะเร็งเตานม
สาเหตุของมะเร็งเตานม ปจจุบันยังไมเปนที่ทราบแนชัดถึงสาเหตุที่แทจริงของการเกิด แตเชื่อ
วามีสาเหตุสงเสริมหลายอยางรวมกัน การปฎิบัติตัวที่ดจะลดการเกิดมะเร็งเตานม
ี
• เปลี่ยนแปลงอาหาร เชนลดพวกเนื้อสัตวลง ลดอาหารไขมัน
• เลือกรับประทานอาหารผักหรือผลไม
• ควบคุมน้ําหนักมิใหอวน
• ออกกําลังกายสัปดาหละ 5 วันวันละ 30 นาที
• งดบุหรี่ และแอลกอฮอล
ปจจัยเสี่ยงที่ทําใหเกิดโรค
ขอมูลทางการแพทยเพียงสนับสนุนใหเราทราบวาอะไรเปนปจจัยเสียงที่ทาให สตรีมีโอกาส
่ ํ
เพิ่มขึ้นที่จะเปนโรคมะเร็งเตานมเทานั้น ไดแก
1. อายุ หลังเขาสูวัยหมดประจําเดือนหรือวัยทอง (Menopause) ยิ่งอายุเพิ่มขึ้นโอกาสเปนโรคก็
สูงขึ้นตามไปดวย สวนมากจะเปนกันชวงอายุ 60 ปขึ้นไป แตระยะหลังดูเหมือนอายุเฉลี่ยที่พบโรคนี้จะ
ลดลงต่ําเรื่อยๆ
2. ประวัติเคยเปนโรคมะเร็งเตานมขางหนึง มีโอกาสสูงขึ้นที่จะตรวจพบโรคมะเร็งไดที่เตานม
่
อีกขางหนึ่งในเวลาตอมา
3. ประวัติโรคมะเร็งเตานมในญาติสายตรง (มารดา, พี่สาวนองสาวหรือลูกสาว)
4. เคยตรวจพบการเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยือเตานม บางชนิดมากอน จากการตัดชิ้นเนื้อไป
่
ตรวจในอดีต แมครั้งนั้นจะยังไมใชโรคมะเร็งก็ตาม เชน เนื้อเยื่อชนิด Atypical hyperplasia, ชนิด
Lobular carcinoma in situ เปนตน
5. ความผิดปกติทางพันธุกรรมบางตัว การเปลี่ยนแปลงของยีนจําเพาะบางชนิด เชน BRCA 1,
BRCA 2
6. ประวัติทางนรีเวชที่บงชีแนวโนม เชน การมีบุตรคนแรกเมื่ออายุมากหรือไมเคยมีบุตรเลย,
้
เริ่มมีประจําเดือนครั้งแรกอายุนอยๆ (เชน นอยกวา 12 ป), หมดประจําเดือนชาหลังอายุ 55 ป, และการ
ใชฮอรโมนทดแทนในสตรีวัยทองโดยเฉพาะฮอรโมนชนิดรวม (Estrogen and progestin) สวนประวัติ
การแทงบุตรไมพบวามีความสัมพันธกับการเกิดโรคนี้
7. เชื้อชาติ สตรีกลุมชนผิวขาวมีโอกาสพบโรคมะเร็งเตานมไดบอยกวาสตรีเชื้อชาติอื่น
8. ประวัติการไดรบรังสีรักษาบริเวณหนาอก เมื่ออายุนอย เชน ใชเพื่อการรักษาโรคมะเร็งตอม
ั
น้ําเหลืองบางชนิด

5. 9. ประวัติการไดรับยาฮอรโมนกันแทง Diethylstilbestrol (DES) ซึ่งเคยเปนทีนิยมใชในสตรี
่
ตั้งครรภยุคกอน ค.ศ. 1970
10. การตรวจพบเนื้อเตานมที่มความหนาแนน หรือมีการสะสมไขมันเยอะจากการตรวจแมม
ี
โมแกรม (Mammogram) อาจพบโรคมะเร็งเตานมไดบอยขึ้น
11. ภาวะโรคอวน ลงพุง น้ําหนักเกิน ในสตรีวัยหมดประจําเดือน
12. การขาดการออกกําลังกาย หรือการใชชีวิตที่ออกแนวเฉื่อยชา ทําใหมีโอกาสเปนโรคอวน
และน้ําหนักเกินไดงาย
13. การดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล ยิ่งดื่มมากพบวามีโอกาสสูงขึ้นที่จะเปนมะเร็งเตานม
การหลีกเลี่ยงจากปจจัยเสี่ยงที่พอจะเลี่ยงไดจะชวยลดความเสี่ยงตอการเกิดโรคมะเร็งเตานม
อยางไรก็ดี สตรีสวนใหญแมมีปจจัยเสียงก็ไมไดหมายความวาจะเปนโรคมะเร็ง ในขณะที่มีสตรีทเี่ ปน
่
มะเร็งเตานมหลายรายไมพบมีปจจัยเสียงเหลานี้เลย แมแตขอเดียว
่
การวินจฉัยโรค
ิ
เมื่อสตรีมาพบแพทยดวยอาการหรือการตรวจคัดกรองผิดปกติ จะไดรับการวินจฉัยตาม ิ
ขั้นตอนดังนี้
1. การซักประวัติเพิ่มเติม ถามถึงปจจัยเสี่ยงตางๆ, ทําการตรวจรางกาย, อาจสงตรวจแมมโมแกรมหรือ
ตรวจทางรังสีวิทยา (เอกซเรย) ที่จําเปนเพิมกอนพิจารณาวานาสงสัยและจําเปนตองตรวจวินจฉัยตอไป
่ ิ
หรือจะ นัดตรวจติดตามอยางไร
2. การเก็บตัวอยางเนื้อเยื่อเพือพิสูจนทางพยาธิวิทยา (Biopsy)
่
• วิธีเจาะดูดของเหลวจากถุงน้ํา (Cyst) หรือกอนที่สงสัยดวยเข็มขนาดเล็ก (Fine-needle
aspiration - FNA) โดยแพทยจะใชเข็มเล็กๆ ดูดเอาของเหลวหรือเซลลออกจากกอนที่เตานม วิธีนี้ไม
คอยเจ็บ ในกรณีที่คลําไดกอนชัดเจน การเจาะดูดชิ้นเนือเพื่อนํามาตรวจจะไดผลทั้งในแงวินจฉัย โดย
 ้ ิ
นํามาตรวจดวยวิธีเซลลวิทยา (cytology) และอาจเปนวิธีรักษา (therapeutic purpose) ในกรณีที่เปนรอย
โรคของถุงน้ําที่ไมใชมะเร็ง ซึ่งในกรณีหลังนี้ไมจาเปนตองตรวจหรือรักษาเพิ่มเติม ถาผลการตรวจ
ํ
เซลลวิทยายืนยันวาไมเปนมะเร็ง
• การตัดชิ้นเนือสงตรวจดวยเข็มขนาดโต (Core needle biopsy) เนื้อเยื่อในบริเวณที่สงสัยจาก
้
การตรวจดวย mammogram จะถูกตัดออกมา โดยการใชเข็มขนาดใหญกวา การตรวจดวยวิธี
FNA เนื้อเยื่อที่ไดจะถูกสงไปที่หองปฏิบัติการเพื่อทําการตรวจโดยพยาธิแพทย วาเปนมะเร็ง
หรือไม วิธีน้เี จ็บมากขึ้นเล็กนอย แตผลการตรวจมีความแมนยํากวาการตรวจแบบแรก
• การตัดชิ้นเนือสงตรวจดวยการผาตัด (Surgical biopsy) การผามีอยู 2 อยาง คือ การผา
้
บางสวนของกอนเนื้องอกไปตรวจ (incisional biopsy) หรือการผาเอากอนทั้งหมดไปตรวจ (excisional
biopsy) ซึ่งพยาธิแพทยจะตรวจเนื้อเยื่อจากกอนที่ตัดได โดยการนําไปสองดูดวยกลองจุลทรรศน

6. 3. การตรวจเพิ่มเติมพิเศษ เชน MRI (Magnetic Resonance Imaging), การสงเนื้อเยือตรวจหาตัวรับ
่
ฮอรโมน (Hormone receptor) ซึ่งจะชวยบอกวาสตรีรายนันควรไดรับยา กลุมฮอรโมนหลังการรักษา
้
มาตรฐานหรือไม, การตรวจหาโปรตีนหรือยีนส HER2 ในเนื้อเยื่อเตานมเพื่อบอกการพยากรณโรค
ระยะของโรค
เมื่อไดรับการตรวจ และ/หรือ รวมกับการผาตัดแลว แพทยจะระบุระยะของโรคจากขนาดของกอน
เนื้อ การกระจายของโรคไปที่อวัยวะอืนและตอมน้ําเหลืองบริเวณใกลเคียงโดยเฉพาะ บริเวณรักแร การ
่
ทราบระยะของโรคมีความสําคัญในการวางแผนการรักษาและการพยากรณโรค
ลักษณะการกระจายและสถานที่ตั้ง อาจแบงมะเร็งเตานมออกเปน 2 ลักษณะคือ
1. มะเร็งเริ่มเปน (EARLY)
ระยะนี้พบบอยที่สุด โดยเซลลมะเร็งจะเริมตนที่เยื่อบุทอน้ํานม ทอน้ํานมนี้เชื่อมตอระหวาง
่ 
ตอมน้ํานมกับหัวนม มะเร็งประเภทที่พบบอยรองลงมา คือ ชนิดที่เกิดกับเนื้อตอมสรางน้ํานม ซึ่ง
ประกอบดวยเซลลผลิตน้ํานม ที่มาเรียงตอเปนกลีบเล็กกลีบนอย มะเร็งที่ตรวจพบไดตั้งแตยังเริ่มเปนอยู
ภายในทอน้ํานม จะมีโอกาสหายขาดไดมากกวา 95% ที่ไม 100% เพราะวา แมจะผาตัดกอนมะเร็ง
ออกไปแลว ยังอาจมีโอกาสที่เซลลมะเร็งไดลุกลามไปที่อื่นแลว จุดออนขณะนี้คือ ยังไมสามารถ
พยากรณ ไดวา มะเร็งรายใดจะลุกลามและรายใดจะคงเปนเฉพาะในเตานม อยางไรก็ตาม แมจะวินจฉัย
 ิ
มะเร็งไดเนิ่นๆ แตมะเร็งยังอาจเกิดไดในอนาคต
2. มะเร็งชนิดรุกราน (INVASIVE)
มะเร็งชนิดนี้จะลุกลามไปนอกกลีบ หรือเนื้อตอมน้ํานมสูเนื้อเตานมทัวไป การคลํากอนแข็งที่
่
เตานมได มักจะเปนอาการแสดงของมะเร็งชนิดรุกราน มะเร็งเตานมสวนใหญจะปรากฏอยูหลายป กวา
จะคลํากอนได มะเร็ง มะเร็งรุกรานบางราย จะคงอยูในเตานมในขณะที่บางราย ลุกลามไปที่ตอม
น้ําเหลือง
3. มะเร็งชนิดลุกลาม (METASTATIC)
คํานี้ใชอธิบายมะเร็งที่ไดลุกลามไปยังสวนอื่นๆ ของรางกาย รวมทั้งตอมน้ําเหลือง กระดูก
ปอด ตับ และสมอง
การรักษามะเร็งเตานม
แผนการรักษามักขึ้นอยูกับระยะของโรค ขนาดของกอน รวมถึงขอพิจารณาอื่นๆ เชน อายุ

ผูปวย สถานภาพของประจําเดือน สุขภาพทั่วไป เปนตน
ในปจจุบนมีวธีการรักษาหลากหลายวิธี ไมวาจะเปนการผาตัด, รังสีรักษา, เคมีบําบัด, ฮอรโมน
ั ิ
บําบัดและสารประกอบชีวภาพ (Biological therapy) แพทยผูดูแลมักแนะนําใหใชการรักษาแบบ
ผสมผสานเพื่อผลการรักษาและการพยากรณ โรคที่ดีที่สุดโดยคํานึงถึงคุณภาพชีวตของผูปวยเปนสําคัญ
ิ

7. หลักการใหการรักษาโรคมะเร็งเตานมแบงเปน
การรักษาเฉพาะที่ (Local therapy) ไดแก การผาตัดและรังสีรักษา โดยใชการตัดเนื้อราย
ออกหรือทําลายเซลลมะเร็งเฉพาะบริเวณรอยโรคที่ตรวจพบ เชน ที่เตานม หรือใชเมือมีการกระจายของ
่
โรคไปปรากฏขึ้นเฉพาะที่อวัยวะใดอวัยวะหนึ่ง
การรักษาแบบทั้งรางกาย (Systemic therapy) ไดแก ยาเคมีบําบัด, ฮอรโมนบําบัด และ
สารประกอบชีวภาพ เมื่อกินหรือฉีดสารเหลานี้จะซึมผานเขาในกระแสเลือดไปยังทุกสวนของรางกาย
ชวยทําลายและยับยั้งการเจริญของเซลลมะเร็ง การรักษาแบบทั้งรางกายนี้มักใชผสมผสานเสริมกับการ
รักษาเฉพาะที่เพื่อ ปองกันการกลับเปนซ้ําของโรคและในกรณีที่มการกระจายของโรคออกจากบริเวณ
ี
เตานม
แนวทางการปองกันมะเร็งเตานม
โรคมะเร็งเปนโรคที่พบไดบอยโดยเฉพาะในปจจุบันซึ่งมีมลภาวะจากการพัฒนาประเทศ และ
ประชาชนขาดความเอาใจใสตอสุขภาพตนเอง ขาดการออกกําลังกาย รับประทานอาหารไมเลือก
เหลานี้ลวนเปนสาเหตุใหมีโอกาสเปนมะเร็งเพิ่มขึ้น โรคมะเร็งเปนโรคที่ปองกันได และสามารถรักษา
ใหหายขาดไดหากสามารถวินิจฉัยไดตั้งแตเริ่มเปน
มะเร็งเกือบทุกชนิดหากคนพบในระยะเริ่มแรกจะใหการรักษาไดผลดี ดังนั้นการคนพบตั้งแต
เริ่มเปนจึงมีความสําคัญเปนอยางยิ่ง มะเร็งเตานมเปนมะเร็งที่พบไดบอย เปนเรื่องที่ไมไกลตัวสําหรับ
ผูหญิงทั้งหลาย และโรคนี้สามารถพบไดในผูชาย ดังนั้นไมวาจะเปนหญิงหรือชายควรจะตรวจเตานม
ตัวเอง การตรวจเตานมดวยตัวเอง ควรจะตรวจอยางนอยเดือนละครั้ง ระยะเวลาที่เหมาะสมในการ
ตรวจคือหลังจากประจําเดือนหมด สวนการตรวจเตานมโดยแพทย ควรตรวจตั้งแตอายุ 20 ปขึ้นไปโดย
ตรวจทุก 3 ป สวนผูที่อายุมากกวา 40 ปขึ้นไปควรตรวจเปนประจําทุก 1 ป และเมื่อมีอาการและ
อาการแสดงหรือตรวจพบสิงผิดปกติดังตอไปนี้ควรที่จะตองรีบปรึกษาแพทย คือ
่
• พบกอนหรือเนื้อที่เปนไตแข็งผิดปกติที่เตานมถึงบริเวณรักแร
• มีนําเหลืองและเลือดไหลจากหัวนม
้
• ผิวหนังบริเวณเตานมมีรอยบุม 
• หัวนมถูกดึงรังจนผิดปกติ
้
• เตานมทั้งสองขางไมอยูในระดับเดียวกัน
• ขนาด และรูปรางเตานมทั้งสองขางตางกันอยางผิดปกติ
การตรวจคัดกรองมะเร็งเตานม
การตรวจคัดกรองเปนการชวยคนหาโรคตั้งแตระยะเริ่มตน ซึ่งชวยเพิ่มโอกาสการรักษาโรคให
หายขาด การตรวจคัดกรองมะเร็งเตานม ไดแก

8. 1. การตรวจเตานมดวยตัวเอง (Breast self-examination) เมื่อเริ่มอายุ 20 ปขึ้นไป ควรทําการ
ตรวจ เตานมดวยตนเองทุกเดือนอยางนอยเดือนละครั้ง อยางถูกวิธี ชวงเวลาที่เหมาะสมสําหรับการ
ตรวจคือ 5 ถึง 7 วัน นับจากประจําเดือนหมด สวนสตรีที่หมดประจําเดือนใหกําหนดวันทีจดจํางายและ
่
ตรวจในวันเดียวกันของทุก เดือน การตรวจเตานมดวยตนเองตองตรวจตามวิธีที่ถูกตองและสม่ําเสมอ
จะสามารถตรวจพบ กอนไดตั้งแตยังมีขนาดไมโตมากนักซึ่งการรักษาจะไดผลดี วิธการตรวจเตานม
ี
ดวยตนเอง ซึ่งจะกลาวถึงรายละเอียดวิธการตรวจเตานมดวยตนเองตอไป
ี
2. การตรวจเตานมโดยแพทยหรือเจาหนาที่ทางการแพทยที่มีความชํานาญ ควรตรวจตั้งแตอายุ
20ขึ้นไปโดยตรวจทุก 3 ป สวนผูที่อายุมากกวา 40 ปตวรจะตรวจดวยแพทยทุกป
3. การตรวจดวย Mamogram สามารถตรวจพบกอนกอน 2 ป การตรวจ Mamogram เปนการ
ตรวจที่ดีทจะคนพบมะเร็งในระยะเริ่มตนแนะนําใหเริ่มตรวจตั้งแตอายุ 40 ปขึ้นไป โดยเฉพาะกลุมที่
ี่ 
เสี่ยงตอการเกิดมะเร็งเตานม สําหรับผูที่มีความเสี่ยงตอการเกิดมะเร็งต่ําแนะนําใหตรวจ Mamogram
หลังอายุ 50 ป
วิธีการตรวจเตานมดวยตนเอง
1. ตรวจขณะยืนหนากระจก
1.1 ยืนสองกระจก ปลอยแขนแนบขางลําตัวตามสบาย เปรียบเทียบเตานมทั้งสองขาง สังเกตดู
การเปลี่ยนแปลงลักษณะของรูปราง, ขนาดหรือสีของหัวนม สังเกตดูระดับของหัวนมแตละขางวา
เทากันหรือไม มีปนหรือผื่นบนหัวนมหรือไม มีผิวหนังบุมลงหรือไม มีการบิดเบี้ยว การดึงรั้งของเตา
นมหรือหัวนม ความสูง-ต่ําของหัวนม หรือมีสิ่งผิดปกติอ่น ๆ หรือไม
ื
1.2 ยืนประสานมือทั้งสองขางเหนือศีรษะ หันดานขางสองกระจกดูทีละขาง แลวกลับมาอยูใน
ทาทาวสะเอว พรอมทั้งตรวจดูสิ่งที่ผิดปกติ เหมือนในขอ 1.1

9. 1.3 หันหนาตรงเขากระจกอีกครั้ง เอามือจับสะโพกทั้งสองขาง และกดสะโพกไวแรงๆ จน
ทานรูสกวากลามเนื้อที่หนาอกของทานแข็งเกร็งขึ้นมา สังเกตความผิดปกติอีกครั้ง
ึ
1.4 ยืนโนมตัวโคงไปขางหนา โดยใชมอทั้งสองขางวางบนเขาใหหนาอกสองขางหอยดิ่งลง
ื
จะทําใหมองเห็นความผิดปกติไดชดเจนมากขึ้น สังเกตดูวามีรอยบุม หรือโปงพองของผิวหนังที่เตานม
ั
หรือไม สังเกตดูรูปรางของเตานม และสังเกตวามีรอยบุมที่หัวนมทั้งสองขางหรือไม
รูปที่ 7 แสดงการตรวจเตานมขณะยืน
2. ตรวจขณะนอนราบ
2.1 นอนราบในทาที่สบายแลวสอดหมอน หรือมวนผาใตไหลขางใดขางหนึ่ง ยกแขนดาน
เดียวกับเตานมที่จะตรวจเหนือศีรษะเพื่อใหเตานมดานนันลอยขึ้น ซึ่งจะทําใหคลําพบกอน หรือพบสิ่ง
้
ผิดปกติไดงายขึ้น โดยเฉพาะสวนบนดานนอกของเตานม ซึ่งมีเนื้อนมหนามากที่สุด และเกิดมะเร็งบอย
กวาสวนอื่น มองสํารวจเตานมใหทวสังเกตดูลักษณะผิดปกติ
ั่

10. 2.2 เริ่มตรวจขางที่ถนัดกอน โดยใชปลายนิวมือสามนิ้ว คือ นิวชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนาง คลํา
้ ้
ทั่วทั้งเตานม น้ําหนักกดทีปลายนิ้วแรงและลึกพอสมควร ขึ้นอยูกับขนาดเตานม ที่สําคัญคือ หามบีบ
่ 
เนื้อเตานม เพราะอาจทําใหรูสึกวามีกอน ซึ่งจริงๆ แลวไมใช
2.3 คลําที่ใตรักแร ถามีตอมน้ําเหลืองโตจะคลําไดเปนกอนที่ใตรักแร และตรวจคลําเตานมอีก
ขางในลักษณะเดียวกัน
รูปที่ 8 แสดงการตรวจเตานมขณะนอนราบ
3. ตรวจขณะอาบน้ํา วิธีนี้เหมาะสําหรับผูหญิงที่มีเตานมขนาดเล็ก
3.1 ใหวางมือขางเดียวกับเตานมขางที่ตองการตรวจบนเหนือศีรษะ แลวใชมืออีกขางคลําใน
ทิศทางเดียวกับที่คลําในทายืนตรวจ
3.2 สําหรับผูหญิงที่มีเตานมขนาดใหญ ใหใชมือขางนั้นประคองและตรวจคลําเตานมจาก
ดานลาง สวนมืออีกขางใหคลําจากดานบน
รูปที่ 9 แสดงการตรวจเตานมขณะอาบน้ํา

11. ## อยาลืม ใชปลายนิ้วหัวแมมือ และนิ้วชี้บีบตั้งแตขอบลานหัวนม (Areola) เขาหากันที่หวนม ดูวามี
ั 
สิ่งผิดปกติไหลออกจากหัวนมหรือไม ถามี ลักษณะของเหลวที่ออกมาเปนอยางไร
ลักษณะวิธีการคลํา มีหลายแบบดังนี้
การคลําแบบกนหอย
คลําโดยเริ่มจากการคลําเปนวงกลมกวาง ๆ ดานนอกขอบเตานมกอน แลววนใหวงกลมนี้แคบ
เขาสูหัวนม โดยในการคลําใหใชปลายนิวมือออกแรงทังคลําและกดลงที่เตานมวนอยูกับที่เปนวงกลม
้ ้
เล็ก ๆ แลวคอยขยับยายทีใหทั่ว ๆ วนเปนวงรอบใหญจนกระทั่งถึงหัวนม น้ําหนักกดแรงหรือเบามาก
่
นอยขึ้นอยูกับขนาดของเตานม

รูปที่ 10 แสดงลักษณะการคลําเตานมแบบกนหอย
การคลําแบบดาวกระจาย
จินตนาการแบงเตานมออกเปนชวง ๆ ตามเข็มนาฬิกา เริ่มตน คลําจาก 12 นาฬิกา โดยเริ่มกด
จากหัวนมเปนเสนตรงผานลานหัวนมออกไปสูฐานของเตานม แลวขยับไปที่ 1, 2, 3 นาฬิกา คลํายาย
ไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งครบทัวพื้นที่เตานม
่
รูปที่ 11 แสดงลักษณะการคลําเตานมแบบดาวกระจาย

12. การคลําแบบขึนและลง
้
จินตนาการวา เตานมเปนลูกคลื่นในทะเล ใชปลายนิ้วมือคลําโดยกดวนเปนวงกลมเล็ก ๆ ย้ํา
อยูกับที่ และใหคลําเตานมยายที่ในทิศทางขึ้น และลงตามยอดคลื่น
รูปที่ 12 แสดงลักษณะการคลําเตานมแบบขึ้นและลง
รายการอางอิง
ชาญวิทย ตันติ์พิพัฒน และธนิต วัชรพุกก. (2541). ตําราศัลยศาสตร. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ
แหงจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.
ชวนพิศ นรเดชานนท. (2547). เคมีบําบัด: หลักการพยาบาล. กรุงเทพฯ: คณะพยาบาลศาสตร
มหาวิทยาลัยมหิดล.
พวงทิพย ชัยพิบาลสฤษดิ์ และคณะ. (2546). โครงการวิจัยเรื่องมาตรฐานการพยาบาลผูปวยโรคมะเร็ง
เตานม. คณะพยาบาลศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย: กรุงเทพฯ.
สุจินดา ริมศรีทอง และคณะ. (2552). พยาธิสรีรวิทยาทางการพยาบาล. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ:
ภาควิชาพยาบาลศาสตร คณะแพทยศาสตร โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล.
สุรพงษ สุภาภรณ และคณะ. (2547). มะเร็งเตานม. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพยาบาลพระมงกุฎ
เกลา สมาคมศัลยแพทยนานาชาติแหงประเทศไทย.