Λέσχη ανάγνωσης-συμμετοχή σε μαθητικό λογοτεχνικό συνέδριο

1. Η λειτουργία της φύσης στους
«Ελεύθερους Πολιορκημένους» του
Διονυσίου Σολωμού και στην «9η
Ιουλίου του 1821»του Βασίλη
Μιχαηλίδη
Λέσχη Ανάγνωσης/ Συγγραφή κειμένων:
Ραφαέλα Χρίστου ,Χριστίνα Κούννου, Σώτια Καλλή,
(Α’31),Στυλιανή Νικολάου , Μαρία Λοϊζου (Α’32)
Υπεύθυνη φιλόλογος / Συντονισμός:
Κυπριανού Φλωρεντία

4. Στο σταυροδρόμι της ποίησης
Κοινοί θεματικοί άξονες
 Ιστορικό πλαίσιο της δράσης ( επανάσταση του
1821)
 Ψυχολογία των ηρώων/πρωταγωνιστών
 Συμμετοχή της φύσης

5. Ποιες ομοιότητες έχουν τα δύο ποιήματα
ως προς τον ρόλο που διαδραματίζει η
φύση;

6. Το τέλος έρχεται
Μιαν νύχταν, νύχταν σιανήν, τζιαιρόν Δευτερογιούνην,
νύχταν Παρασιευκόνυχταν, που τ' άστρα μιλιούνια
ελάμπασιν που πανωθκιόν τζι εν έυρισκες ρουθούνιν
μέσα στης Χώρας τα στενά, στης Χώρας τα καντούνια,
σιανεμιά, εν άκουες δεντρούδιν να ταράξη
μήτε του σιύλλου λάξιμον, με πετεινόν να κράξη.
Ήτουν μια νύχτα μουλλωτή, μια νύχτα μουρρωμένη,
που θάρειες πως χώνεται που του Θεού την κρίσην.
Σε τέθκοιαν νύχταν σιανήν οι Τούρτζιοι βαδωμένοι
μεσ' στο Σαράγιον είχασιν μιάλον μετζιηλίσιν.

7. Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο
βασιλεύει

8. λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί κι μάνα το
ζηλεύει

9. Τα μάτια η πείνα εμαύρισε, στα
μάτια η μάνα μνέει

10. Στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα
και κλαίει:
Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τι σ’ έχω’
γώ στο χέρι; οπού συ μου’ γινες
βαρύ κι ο Αγαρηνός το ξέρει.

11. « Πάσα η κτίσις ηλλοιούτο φόβω»
 Και στα δύο έχουμε μια νεκρική σιγή που λειτουργεί δυσοίωνα με τη φύση να
συμπάσχει και να μας προετοιμάζει για το μαρτύριο και τη θυσία των
πρωταγωνιστών για την Πίστη και την Πατρίδα.
 Έχουμε μια απόκοσμη ησυχία στην οποία κυριαρχεί ο φόβος με τα στοιχεία της
φύσης να συμπάσχουν και να προμηνύουν το δυσοίωνο τέλος που θα ακολουθήσει.
 Στην μια περίπτωση η φύση είναι ο μόνος γνώστης του τι πραγματικά συμβαίνει: οι
Τούρκοι οργανώνονται στο Σεράγιο για να επιδοθούν την επομένη σε σφαγές και
αιματοχυσίες. Το βράδυ εκείνο ακόμα και τα φύλλα των δέντρων δεν θροϊζουν,
ούτε τα σκυλιά αλυχτούν. Η φύση αγωνιά και φοβάται.
 Στην άλλη περίπτωση ο Σουλιώτης ξέρει καλά τι συμβαίνει : η πείνα και η
αδυναμία είναι παράγοντες που επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο το ψυχισμό των
ηρώων.

12. Η υστατη δεηση
Η νύχτα πκιον αρκίνησεν περίτου ν' αναρκώνη,
εγίνην η ανατολή κροκότσιηνη περίτου,
άρτζιεψεν πκιον το Σάββατον να πικροξημερώννη
τζι ακούστηκεν του ξύλενου σημάντρου η φωνή του.
Εξέβην ο Τζιυπριανός με τζιείνον τον καμόν του,
τζι επήεν εις την εκκλησ'ιάν τζιαι βάλλει τον σταυρόν του
τζι ήτουν όσον τζι εκάμασιν αρκήν της λειτουργίας,
τζι εστάθηκεν περίλυπος τζιαι σγιαν να δκιαλοίστην,
τζι επήεν τζι εγονάτισεν ομπρός της Παναίας
τζιαι κάτι εψουψούρισεν τζι ευτύς εκλαμουρίστην.

13. Έμεινεν, δεν ετάραξεν, ούλλα που να καρφώθην,
γονατιστός τζιαι πληξιμιός με σιέρκα σταυρωμένα,
αρτζιέψαν το κοινωνικόν τζιαι τότες εσηκώθην,
τζι εστάθηκεν τζι εφαίνουνταν τ' αμμάδκια του κλαμένα,
τζιαι προσκυνά τρεις τέσσερεις φορές την Παναίαν,
εθάρρειες ποσιαιρετά τζιαι κόσμον τζι εκκλησίαν.
Εσυχχωρήθην με τους λας τζι έμπην μες στ' άγιον Βήμαν,
εμπήκεν τζι εκοινώνησε τζι εξέβηκεν τζι εστάθην,
τζι έμοιαζεν ούλλα τον νεκρόν που βάλλουν εις το μνήμαν,
εθάρειες που πάνω του το γαίμαν πως εχάθην.

14. Η ύστατη δέηση πριν
το μαρτύριο

15. «Πικροξημερώνει»

16. ΠΡΟΣΕΥΧΗ :
ΦΥΣΗ- ΑΝΘΡΩΠΟΣ- ΘΕΟΣ ΣΕ ΑΡΜΟΝΙΑ
 Οι πρωταγωνιστές προσευχόμενοι έρχονται σε
απόλυτη ενότητα με το Θεό και τη Φύση. Η
προσευχή είναι το καταφύγιό τους. Σε μια
απόλυτη αρμονία με το σύμπαν και τον ποιητή του
σύμπαντος προσπαθούν να καταλαγιάσουν τον
φόβο και την αγωνία τους που σαν τα σπλάχνα
τους, σαν τη θάλασσα, ποτέ δεν ησυχάζουν

17. Ετούτ’ είν’ ύστερη νυχτιά· όλα τ’ αστέρια βγάνει·
Ολονυχτίς ανέβαινε η δέηση, το λιβάνι…..
«….τη νυχτική γαλήνη δεν αντίκοβε μήτε φωνή, μήτε κλάψα, μήτε αναστεναγμός·
ήθελε πεις ότι είχε παύσει η ζωή· οι ήρωες είναι ενωμένοι και, μέσα τους, λόγια
λένε
Για την αιωνιότητα, που μόλις τα χωράει·
Στα μάτια και στο πρόσωπο φαίνοντ’ οι στοχασμοί τους·
Τους λέει μεγάλα και πολλά η τρίσβαθη ψυχή τους.
Αγάπη κι έρωτας καλού τα σπλάχνα τους τινάζουν·
Τα σπλάχνα τους κι η θάλασσα ποτέ δεν ησυχάζουν·
Γλυκιά κι ελεύθερ’ η ψυχή σα να ‘τανε βγαλμένη,
Κι ύψωναν με χαμόγελο την όψη τη φθαρμένη.

18.  «ήθελε πεις ότι είχε παύσει η ζωή» Το σκηνικό της απόκοσμης σιωπής
επικρατεί και εδώ. Εδώ όμως πρόκειται για μια ατμόσφαιρα γεμάτη
συναισθηματική ένταση: «οι ήρωες είναι ενωμένοι και, μέσα τους, λόγια
λένε/για την αιωνιότητα, που μόλις τα χωράει».
 Απόλυτα συντονισμένοι ο ένας με τον άλλο ανάγονται ηθικά και πνευματικά σε
αιώνιες αξίες. Τα λόγια που λένε είναι τόσο Μεγάλα που δεν τα χωράει ούτε
μια ασύλληπτη έννοια, όπως αυτή της αιωνιότητας. Οι άνθρωποι έχουν γίνει
ήρωες . Οι στοχασμοί τους φαίνονται στα μάτια και στο πρόσωπό τους.

20. Τότες, Αρχιεπίσκοπος εψήλωσεν το δειν του
στον ουρανόν, τζι εφάνησαν τα μμάδκια του κλαμένα,
εφάνην πως επόνησεν που μέσα στην ψυσιήν του,
τζι είπεν τα τούν' τα δκυο λόγια με δκυο σιείλη καμένα:
«Θεέ, που νάκραν δεν έσιεις ποττέ στην καλωσύνην,
λυπήθου μας τζιαι δώσε πκιον χαράν στην Ρωμιοσύνην».
Τζι ετρέξασιν τα 'δρώματα απού το πρόσωπόν του,
απού του ήλιου την πολλήν την καψερήν την αύραν
τζι εβάλαν την συρτοθηλειάν ευτύς εις τον λαιμόν του
τζιαι τζιει πκιον ετελειώσασιν τα κάστια που ταύραν.
 »

22. « Η φύση της ιδέας»
Διονύσιος Σολωμός «
Στοχασμοί»
Εφάρμοσε εις την πνευματική μορφή την ιστορία του φυτού, το οποίον αρχινάει από το
σπόρο και γυρίζει εις αυτόν, αφού περιέλθει, ως βαθμούς ξετυλιγμού, όλες τες φυτικές
μορφές, δηλαδή τη ρίζα, τον κορμό, τα φύλλα, τ' άνθη και τους καρπούς. Εφάρμοσέ την και
σκέψου βαθιά την υπόσταση του υποκειμένου και τη μορφή της τέχνης. Πρόσεξε ώστε τούτο
το έργο να γένεται δίχως ποσώς να διακόπτεται.
2. Σκέψου βαθιά και σταθερά (μία φορά για πάντα) τη φύση της Ιδέας, πριν
πραγματοποιήσεις το ποίημα. Εις αυτό θα ενσαρκωθεί το ουσιαστικότερο και υψηλότερο
περιεχόμενο της αληθινής ανθρώπινης φύσης, η Πατρίδα και η Πίστις.

23. «Θεέ μου, τζιαι συχχώρησε τους λας που μας μισούσιν,
Θεέ μου, τζιαι ξησκλάβωσε την άχαρην φυλήν μας,
Θεέ μου, τζιαι στερέωννε τους λας που πολεμούσιν,
Θεέ μου, τζιαι συχχώρα μας τζιαι δέχτου την ψυσιήν μας!»
«Συχνά τα στήθια εκούρασα, ποτέ την καλοσύνη»
(Διονύσιος Σολωμός)

24. «Συχνά τα στήθια εκούρασα,
ποτέ την καλοσύνη»
Διονύσιος Σολωμός
«Ελεύθεροι Πολιορκημένοι»
Μένουν οι Μάρτυρες με τα μάτια προσηλωμένα εις την
ανατολή, να φέξει για να 'βγουνε στο γιουρούσι, και η
φοβερή αυγή,
Μνήσθητι, Κύριε - είναι κοντά· Μνήσθητι, Κύριε - εφάνη!
Επάψαν τα φιλιά στη γη.........................
Στα στήθια και στο πρόσωπο, στα χέρια και στα πόδια.
Μία χούφτα χώμα να κρατώ και να σωθώ μ' εκείνο.

28. «Το ποίημα του Χρέους»
Σκέψου βαθιά και σταθερά (μία φορά για πάντα) τη φύση της Ιδέας, πριν
πραγματοποιήσεις το ποίημα. Εις αυτό θα ενσαρκωθεί το ουσιαστικότερο
και υψηλότερο περιεχόμενο της αληθινής ανθρώπινης φύσης, η Πατρίδα
και η Πίστις.
Ο θεμελιώδης ρυθμός ας στυλωθεί εις το κέντρο της Εθνικότητος και ας
υψώνεται κάθετα, ενώ το νόημα, από το οποίο πηγάζει η Ποίηση, και το
οποίο αυτή υπηρετεί, απλώνει βαθμηδόν τους κύκλους του.
Εις το ποίημα του Χρέους μακρινή πρέπει να είναι η φριχτή αγωνία μέσα
εις τη δυστυχία και εις τους πόνους, όπως εκείθε φανερωθεί απείραχτη
και άγια η διανοητική και ηθική Παράδεισος.