1. บทที่7การจัดการทรัพยากรสารสนเทศสำหรับครู

2. ประเภทและชนิดของทรัพยากรสารสนเทศประเภทของทรัพยากรสารสนเทศ จำแนกได้เป็น 3 ประเภท ดังนี้ วัสดุตีพิมพ์ (Printed materails)

3. วัสดุไม่ตีพิมพ์ (Nonprint materials)

4. สื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Electronic media)

5. วัสดุตีพิมพ์ หมายถึง วัสดุที่อยู่ในรูปแบบของตัวพิมพ์ ซึ่งบันทึกความรู้ที่มีเนื้อหาสาระเพื่อประโยชน์ในการศึกษา ค้นคว้าอ้างอิง หรือเพื่อความบันเทิง โดยผลิตเป็นหนังสือ สิ่งพิมพ์ หรือเอกสารรูปแบบต่างๆ วัสดุตีพิมพ์ใช้ได้ง่าย สะดวกและไม่ต้องมีอุปกรณ์ช่วยในการอ่าน แม้ว่าในปัจจุบันเทคโนโลยีสมัยใหม่ช่วยให้มีการบันทึกความรู้หลากหลายชนิด ขึ้นก็ตาม แต่วัสดุตีพิมพ์ก็ยังมีความสำคัญ และเป็นที่นิยมใช้กันโดยทั่วไป วัสดุตีพิมพ์ จำแนกเป็นประเภทต่างๆ ดังนี้ 1. หนังสือ เป็นสิ่งพิมพ์ที่มีลักษณะเป็นรูปเล่มที่บันทึกความรู้ ความคิด และประสบการณ์ของมนุษย์ มีเนื้อหาหลากหลายให้ความรู้ ในสาขาวิชาต่างๆ และให้ความบันเทิง สามารถแบ่งออกเป็นหนังสือสารคดี และหนังสือบันเทิงคดี

6. 2. วารสาร เป็นสิ่งพิมพ์ที่ให้ข้อมูลเนื้อหาที่ทันสมัย ทันเหตุการณ์ จัดพิมพ์อย่างต่อเนื่อง มีกำหนดออกแน่นอนเป็นวาระต่างๆ เช่น รายสัปดาห์ รายปักษ์ รายเดือน ราย 2 เดือน ราย 3 เดือน เป็นต้น วารสารแต่ละฉบับประกอบด้วย บทความ ข้อเขียนทางวิชาการ จดหมายข่าว เกร็ดความรู้ มีเนื้อหาหลากหลายและผู้เขียนหลายคน วารสารมีทั้งที่เป็นวารสารวิชาการ และวารสารที่ให้ความเพลิดเพลินซึ่งเรียกว่า นิตยสาร

7. 3. หนังสือพิมพ์ มีกำหนดออกเป็นวาระแน่นอน เช่น ออกเป็นรายวัน หรือราย 3 วัน หนังสือพิมพ์มุ่งเน้นการเสนอข่าวที่ทันต่อเหตุการณ์ และเสนอเรื่องราวที่กำลังเป็นที่สนใจทั้งในด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคม ธุรกิจ การศึกษา อาชีพ กีฬาและบันเทิง หนังสือพิมพ์ที่ให้บริการในห้องสมุดมีทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ห้องสมุดจัดเก็บหนังสือพิมพ์ไว้ใกล้กับวารสาร

8. 4. จุลสาร เป็นสิ่งพิมพ์ที่กล่าวถึง เรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ จบสมบูรณ์ในเล่ม มีความยาวไม่เกิน 60 หน้า โดยทั่วไปพิมพ์แจกเป็นอภินันทนาการ เนื้อหาของจุลสาร แตกต่างกันไป เช่น อาจเป็นบทความทางวิชาการ สุนทรพจน์ของบุคคลสำคัญ ระเบียบ ข้อบังคับของสมาคม คำแนะนำและประกาศของหน่วยราชการ หรืออาจเป็นเรื่องที่พิมพ์เนื่องในโอกาสสำคัญ เนื้อเรื่องส่วนใหญ่ในจุลสาร จะเป็นที่สนใจในช่วงระยะเวลาหนึ่งเท่านั้น แต่มีประโยชน์มากเพราะเป็นเรื่องใหม่ๆ ที่ยังไม่มีการจัดพิมพ์เป็นหนังสือเล่ม รายละเอียดในจุลสารบางเล่มไม่อาจหาได้จากสิ่งพิมพ์ลักษณะอื่น

9. 5. กฤตภาค เป็นสิ่งพิมพ์ที่ได้จากการตัดข่าว บทความจากหนังสือพิมพ์หรือวารสาร และนำมาปะบนกระดาษ ให้หัวเรื่องและระบุแหล่งที่มา เนื้อหาของกฤตภาคครอบคลุมเหตุการณ์ปัจจุบันที่เกี่ยวข้องกับการเมืองการ ปกครอง เศรษฐกิจ สังคม บุคคล วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ดนตรี การศึกษา เป็นต้น

10. วัสดุไม่ตีพิมพ์ หมาย ถึง วัสดุสารสนเทศที่ไม่อยู่ในรูปแบบของตัวพิมพ์ และสามารถสื่อความหมายของข้อมูลที่บรรจุอยู่ได้โดยอาศัยภาพและเสียงเป็นหลัก แบ่งออกเป็นประเภทต่าง ๆ ดังนี้ 1. แผนที่และลูกโลก เป็นทรัพยากรสารสนเทศที่แสดงผิวโลกในด้านต่างๆ เช่น ลักษณะภูมิประเทศ ที่ตั้งของสถานที่ต่างๆ อาณาเขต เส้นทางคมนาคม เป็นต้น โดยมีการย่อส่วนสิ่งต่างๆ ตามอัตราส่วนที่ต้องการ

11. 1. แผนที่และลูกโลก เป็นทรัพยากรสารสนเทศที่แสดงผิวโลกในด้านต่างๆ เช่น ลักษณะภูมิประเทศ ที่ตั้งของสถานที่ต่างๆ อาณาเขต เส้นทางคมนาคม เป็นต้น โดยมีการย่อส่วนสิ่งต่างๆ ตามอัตราส่วนที่ต้องการ

12. 2 รูปภาพ อาจเป็นภาพเขียน ภาพวาด หรือภาพถ่าย ที่จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ 3. หุ่นจำลอง เป็นวัสดุสามมิติที่ทำขึ้นเพื่อเป็นตัวแทนของของจริง ซึ่งอาจมีขนาดเท่าของจริง ย่อให้มีขนาดเล็กกว่าของจริง หรือขยายใหญ่กว่าของจริงเพื่อสะดวกในการศึกษาสิ่งต่างๆ เช่น หุ่นจำลองอวัยวะในร่างกาย ศิลาจารึก ฯลฯ

13. 4. ของจริง หมายถึงสิ่งของที่คงสภาพแท้จริงตามธรรมชาติของสิ่งนั้นๆ เช่น เหรียญ แสตมป์ ฯลฯ5. ของตัวอย่าง คือของจริงที่นำมาเพียงบางส่วน เช่น หิน แมลงฯลฯ

14. 6. เทปบันทึกภาพ คือวัสดุที่บันทึกภาพและเสียงลงเทปแม่เหล็ก และบรรจุในตลับเทปบันทึกภาพ นอกจากบันทึกความรู้ในเรื่องต่างๆ เช่นเดียวกับวัสดุประเภทอื่นๆ แล้วยังให้ข้อมูลใหม่ๆ เป็นปัจจุบัน เช่น ภาพเหตุการณ์ การสัมภาษณ์บุคคลสำคัญ การบรรยาย การอภิปราย เป็นต้น และยังใช้สาธิตหรือการสอนทักษะได้ดี เพื่อให้ผู้ดูศึกษาและฝึกทำตาม เทปบันทึกภาพต้องใช้กับเครื่องเล่นเทปบันทึกภาพ

15. 7. เทปบันทึกเสียง คือ วัสดุที่บันทึกเสียงลงบนเทปแม่เหล็ก และบรรจุในตลับใช้ประโยชน์มากในการศึกษาด้วนตนเอง โดยเฉพาะการเรียนภาษา เทปบันทึกเสียงยังบรรจุสารสนเทศอื่นๆ ที่เป็นประโยชน์ในการศึกษาค้นคว้า เช่น การอ่านบทกวีนิพนธ์ บทละคร การสัมภาษณ์ การอภิปราย การบรรยาย เป็นต้น ผู้ใช้สามารถบันทึกรายการลงในเทปบันทึกเสียงได้ด้วยตัวเอง เทปบันทึกเสียงต้องใช้กับเครื่องเล่นเทปบันทึกเสียงการบันทึกเสียงที่นิยมใช้ในปัจจุบันคือ แผ่นซีดีเสียง ซึ่งเป็นแผ่นโพลีคาร์บอเนตและส่วนใหญ่ใช้บันทึกเสียงเพลง

16. 8. สไลด์ เป็นภาพนิ่ง ทำจากฟิล์มสไลด์ และนำมาเข้ากรอบ ใช้ได้ทั้งเป็นแผ่นเดี่ยวๆ หรือใช้เป็นชุดในหัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง ทั้งมีเสียงประกอบและไม่มีเสียงประกอบ สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการศึกษาทุกสาขาวิชา รวมทั้งการศึกษาภาพและเหตุการณ์ในอดีตและปัจจุบัน โดยเฉพาะภาพเหตุการณ์ที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ ศิลปะ วัฒนธรรม ขนมธรรมเนียมประเพณี การใช้สไลด์ต้องใช้กับเครื่องฉายสไลด์ ซึ่งมีทั้งชนิดใช้กับจอฉายหรือชนิดมีจอในตัวเครื่อง

17. 9. แผ่นโปร่งใส เป็นแผ่นอาซีเตดขนาดใหญ่เข้ากรอบกระดาษแข็ง บรรจุสารสนเทศที่เป็นประโยชน์ต่อการศึกษาค้นคว้า เช่นความอธิบาย แผนภูมิ แผนที่ แผนสถิติ แผนภาพ การ์ตูน เป็นต้น การใช้แผ่นโปร่งใสต้องใช้กับเครื่องฉายภาพข้ามศีรษะ

18. สื่ออิเล็กทรอนิกส์ เป็นวัสดุที่บันทึกสารสนเทศในรูปของสัญญาณอิเล็กทรอนิกส์ หรือดิจิตอล สามารถจัดเก็บข้อมูลได้ในปริมาณสูง เวลาใช้ ต้องมีเครื่องแปลงสัญญาณอิเล็กทรอนิกส์ เป็นสัญญาณภาพและเสียง วัสดุประเภทนี้ ได้แก่ 1. แผ่นซีดี เป็นแผ่นบันทึกเสียงที่ใช้เก็บข้อมูลได้มาก การบันทึกข้อมูลต้องใช้แสงเลเซอร์ นิยมใช้บันทึกเพลงซึ่งมีคุณภาพที่ชัดเจนกว่าเทปบันทึกเสียง

19. 2. ซีดีรอม เป็นแผ่นพลาสติกเคลือบด้วยอลูมิเนียมและแลคเกอร์มีความแข็งและเบา ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 4.75 นิ้ว หรือ 12 เซ็นติเมตร (ปัจจุบันมีแผ่นขนาดเล็กลง) สามารถบันทึกได้ทั้ง ตัวอักษร ภาพ เสียง และภาพเคลื่อนไหว สามารถบรรจุข้อมูลได้จากหนังสือประมาณ 250,000 หน้า ใช้อ่านเพียงอย่างเดียว โดยใช้ร่วมกับเครื่องอ่านซีดีรอม

20. 3. แผ่นวิดีทัศน์ เป็นแผ่นพลาสติกบาง ๆ เคลือบด้วยอลูมิเนียม บันทึกข้อมูลที่เป็นตัวอักษร ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว และเสียง ซึ่งเป็นสัญญาณภาพและเสียงในรูปของระบบดิจิตอล จึงมีคุณภาพของภาพและเสียงคมชัดกว่าเทปวิดีทัศน์4. แผ่นดีวีดี หรือแผ่นดิจิตอลอเนกประสงค์ เป็นแผ่นพลาสติกมีขนาดเท่าแผ่นซีดี สามารถบันทึกข้อมูลได้ทั้ง 2 ด้าน จึงมีขนาดความจุในการจัดเก็บข้อมูลสูงกว่าแผ่นซีดีทั่วไป ดีวีดีจะจัดเก็บข้อมูลภาพและเสียงในรูปดิจิตอล จะต้องใช้ร่วมกับ เครื่องอ่านแผ่นดีวีดี

21. 5. บทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน CAI เป็นการนำเอาคอมพิวเตอร์มาใช้เป็นสื่อในการสอนโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป มีการโต้ตอบกันระหว่างผู้เรียนกับโปรแกรม ในแต่ละบทจะมีตัวอักษร ภาพกราฟิก ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว และมีเสียงประกอบ6. หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ หรือที่เรียกว่า E-Book เป็นการบันทึกข้อมูลหนังสือในรูปสื่ออิเล็กทรอนิกส์ และสืบค้นข้อมูลจากคอมพิวเตอร์

22. 7. สื่อการเรียนการสอนบนเครือข่าย ปัจจุบัน สถาบันการศึกษาทั้งในประเทศและต่างประเทศได้ใช้เครือข่ายอินเทอร์เน็ตเป็น ช่องทางการเรียนรู้ที่เรียกว่า E-Learning ซึ่งเกิดขึ้นทั่วโลก ในต่างประเทศกระแสการเรียนรู้บนอินเทอร์เน็ตได้รับความนิยมสูงมาก โดยผู้เรียนสามารถลงทะเบียน โอนหน่วยกิต และได้รับปริญญาบัตรจากการเรียนบนอินเทอร์เน็ต การเรียนบนอินเทอร์เน็ตเป็นการเรียนที่สามารถเข้าไปศึกษาหาความรู้ได้ตลอด เวลา ซึ่งมีการพัฒนาหลายรูปแบบ ได้แก่ บทเรียนบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต เป็นต้น บทเรียนบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (Web-based Instruction) เป็นบทเรียนคอมพิวเตอร์ ที่ใช้เว็บเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการผลิต และเผยแพร่บทเรียน ผู้เรียนศึกษาได้ในระบบออนไลน์ หรือบันทึกลงในแผ่นซีดีรอม เพื่อนำไปศึกษาในสถานที่ต่าง ๆ ได้

23. คำถามท้ายบท1.ข้อใดคือปัญหาสำคัญในการพัฒนาคอมพิวเตอร์ในยุคแรกก. มีความร้อนสูงข. ใช้พลังงานมากค. มีขนาดใหญ่โตมากง. ถูกทุกข้อ

24. 2.ข้อใดกล่าวถึง วงจรตรรก ได้ถูกต้องก. “การมีสัญญาณไฟฟ้า”แทนสภาวะตรรก“เท็จ”หรือ “0”ข. “การมีสัญญาณไฟฟ้า”แทนสภาวะตรรก“จริง”หรือ “1”ค. “การไม่มีสัญญาณไฟฟ้า”แทนสภาวะตรรก“จริง”หรือ“0”ง. “การไม่มีสัญญาณไฟฟ้า”แทนสภาวะตรรก“เท็จ”หรือ“1”