ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ, Μετάφραση, Γραμματική και Συντακτικό 7ου μαθήματος

1. ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ | μάθημα 7ο
25
Μάθημα 7ο
– Lectio septima
«Ετοιμασίες για ξεχειμώνιασμα»
① Μετάφραση κειμένου
Κείμενο στα λατινικά Μετάφραση στα νέα ελληνικά
Caesar conlocat Ο Καίσαρας εγκαθιστά
legiones in multis τις λεγεώνες σε πολλά
hibernis χειμερινά στρατόπεδα
propter inopiam λόγω της έλλειψης
frumenti. σιταριού.
Ex quibus quattor Από αυτές τέσσερις
iubet hiemare διατάζει να ξεχειμωνιάσουν
in Nerviis στη χώρα των Νερβίων
et imperat tribus και (διατάζει) τρεις
remanere να παραμείνουν
in Belgis. στη χώρα των Βέλγων.
Iubet omnes Διατάζει όλους
legatos τους διοικητές των λεγεώνων
importare να εισάγουν
frumentum in castra. σιτάρι στα στρατόπεδα.
Admonet milites Συμβουλεύει τους στρατιώτες
his verbis: με αυτά τα λόγια :
“Audio «Πληροφορούμαι
hostes adventare; ότι οι εχθροί πλησιάζουν.
Speculatores nostri nuntiant Οι ανιχνευτές μας αναγγέλλουν
esse eos prope. ότι αυτοί είναι κοντά.
Debetis cavere Πρέπει να φυλάγεστε
vim hostium; από την βία (δύναμη) των εχθρών.
enim hostes Γιατί οι εχθροί
solent συνηθίζουν
advolare να επιτίθενται (εξορμούν)
de collibus από τους λόφους
possunt perpetrare και μπορούν να διαπράττουν
et caedem την σφαγή (κατασφάζουν)
militum”. των στρατιωτών».
② Γραμματική κειμένου
1) ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
☞ Ισοσύλλαβα ουσιαστικά της γ’ κλίσης
πτώση ενικός αριθμός πληθυντικός αριθμός
NOM. host – is host – es
GEN. host – is host – ium
DAT. host – i host – ibus
ACC. host – em host – es/is
VOC. host – is host – es
ABL. host - e host - ibus

2. ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ | μάθημα 7ο
26
2) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ
☞ ΔΕΙΚΤΙΚΗ ΑΝΤΩΝΥΜΙΑ (hic – haec – hoc)
Ενικός αριθμός - Singularis
πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
NOM. hic haec hoc
GEN. huius huius huius
DAT. huic huic huic
ACC. hunc hanc hoc
VOC. - - -
ABL. hoc hac hoc
Πληθυντικός αριθμός – Pluralis
πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
NOM. hi hae haec
GEN. horum harum horum
DAT. his his his
ACC. hos has haec
VOC. - - -
ABL. his his his
Παρατηρήσεις στη δεικτική αντωνυμία hic – haec - hoc
I. Η δεικτική αντωνυμία δεν παρουσιάζει τύπους στην κλητική πτώση και των δυο αριθμών.
II. Αυτή η δεικτική αντωνυμία χρησιμοποιείται για να δηλώσει πρόσωπα ή πράγματα που βρίσκονται
κοντά μας και μεταφράζεται  “αυτός – αυτή – αυτό”.
3) ΕΠΙΘΕΤΑ
αριθμητικά επίθετα : τα αριθμητικά επίθετα της λατινικής έχουν την ίδια ακριβώς χρήση με τα αντίστοιχα
της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, τοποθετούνται δηλαδή εμπρός από τα ουσιαστικά και δηλώνουν ποσοτική
σχέση. Τα επίθετα αυτά διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τα τακτικά (primus – prima – primum =
πρώτος – η – ο) και τα απόλυτα (unus – una – unum = ένας – μια – ένα). Τα τακτικά αριθμητικά επίθετα
κλίνονται ακριβώς όπως και ουσιαστικά της β’ κλίσης. Τα απόλυτα αριθμητικά επίθετα ως το είκοσι, είναι
άκλιτα εκτός από το unus – una – unum / duo – duae – duo / tres – tres – tria, που κλίνονται ως εξής:
Ενικός αριθμός – Singularis
πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
NOM. un – us un – a un – um
GEN. un – ius un – ius un – ius
DAT. un – i un – i un – i
ACC. un – um un – am un – um
VOC. - - -
ABL. un – o un – a un – o
Πληθυντικός αριθμός – Pluralis
πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
NOM. un – i un – ae un – a
GEN. un – orum un – arum un – orum
DAT. un – is un – is un – is
ACC. un – os un – as un – a
VOC. - - -
ABL. un – is un – is un – is

3. ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ | μάθημα 7ο
27
Παρατηρήσεις στο unus – una – unum
Το αριθμητικό αυτό επίθετο σχηματίζει όλες τις πτώσεις του σύμφωνα με τα δευτερόκλιτα επίθετα, εκτός
από τη γενική και δοτική ενικού αριθμού. Ο πληθυντικός αριθμός χρησιμοποιείται με επιθετική μορφή σε
ουσιαστικά που βρίσκονται στο πληθυντικό αριθμό ή ως κατηγορηματικός προσδιορισμός με την έννοια
«μόνος».
Πληθυντικός αριθμός - Pluralis
πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
NOM. du – o du – ae du – o
GEN. du – orum du – arum du – orum
DAT. du – obus du – abus du – obus
ACC. du – o(s) du – as du – o
VOC. - - -
ABL. du – obus du – abus du – obus
Πληθυντικός αριθμός - Pluralis
πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
NOM. tr – es tr – es tr – ia
GEN. tr – ium tr – ium tr – ium
DAT. tr – ibus tr – ibus tr – ibus
ACC. tr – es tr – es tr – ia
VOC. - - -
ABL. tr – ibus tr – ibus tr – ibus
3) ΡΗΜΑΤΑ
α) απαρέμφατο ενεστώτα ενεργητικής φωνής : το απαρέμφατο ενεστώτα της ενεργητικής φωνής των
ρημάτων της 1
ης
και 2
ης
συζυγίας σχηματίζεται ως εξής  θέμα ενεστώτα + κατάληξη – re, δηλαδή ama –
re(1) και dele – re(2). Αντίθετα το απαρέμφατο του βοηθητικού ρήματος sum είναι esse (sum – fui – esse).
β) ρήμα possum : το ρήμα possum είναι σύνθετο και σχηματίζεται από το pot και το βοηθητικό ρήμα sum. Το
pot - μετατρέπεται σε pos - όταν ο τύπος του sum που ακολουθεί αρχίζει με - s - (pos + sum), ενώ παραμένει
σε pot - όταν ο τύπος του sum ξεκινάει από e - (pot + eram).
ΟΡΙΣΤΙΚΗ
πρόσωπο ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ
α’ ενικό possum poteram
β’ ενικό potes poteras
γ’ ενικό potest poterat
α’ πληθ. possumus poteramus
β’ πληθ. potestis poteratis
γ’ πληθ. possunt poterant
③ Συντακτικό κειμένου
1) ΣΥΝΤΑΞΗ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟΥ
Η σύνταξη του απαρεμφάτου της λατινικής δεν παρουσιάζει μεγάλες διαφορές από τη σύνταξη του
απαρεμφάτου της αρχαίας ελληνικής. Όσον αφορά τη μορφή του απαρεμφάτου, διακρίνουμε και στην
λατινική το ειδικό απαρέμφατο και το τελικό απαρέμφατο. Αυτά μεταφράζονται όπως και στην ελληνική
δηλαδή το ειδικό με το “ότι” και το τελικό με το “να”. Το τελικό απαρέμφατο βρίσκεται πάντοτε σε χρόνο
ενεστώτα. Όταν έχουμε το φαινόμενο της ταυτοπροσωπίας, το υποκείμενο μπαίνει σε πτώση ονομαστική αν
το απαρέμφατο είναι τελικό. Αν όμως το απαρέμφατο είναι ειδικό τότε το υποκείμενο μπαίνει σε πτώση

4. ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ | μάθημα 7ο
28
αιτιατική (λατινισμός του ειδικού απαρεμφάτου). Σε αιτιατική τοποθετείται το υποκείμενο και όταν έχουμε
το φαινόμενο της ετεροπροσωπίας.
2) ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ
 Η πρόθεση ex συντάσσεται πάντοτε με αφαιρετική και φανερώνει την απομάκρυνση και το διαιρεμένο
όλο.
 Η πρόθεση propter συντάσσεται με αιτιατική και φανερώνει την αιτία.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
 inopiam : επειδή είναι αόριστο ουσιαστικό δεν παρουσιάζει τύπους στο πληθυντικό αριθμό.
 hibernis : το ουδέτερο δευτερόκλιτο ουσιαστικό δεν σχηματίζει τύπους στον ενικό αριθμό.
 Nerviis : το ουσιαστικό ως όνομα λαού δεν σχηματίζει τύπους στον ενικό αριθμό.
 vim : το θηλυκό τριτόκλιτο ουσιαστικό παρουσιάζει ανωμαλίες στην κλίση του (ελλειπτικό) και έχει ως
εξής :
πτώση ενικός αριθμός πληθυντικός αριθμός
NOM. vis vires
GEN. - virium
DAT. - viribus
ACC. vim vires
VOC. - vires
ABL. vi viribus
 collis - collis : το ουσιαστικό παρά τον κανόνα είναι γένους αρσενικού .
 solent : το ρήμα είναι ημιαποθετικό της δεύτερης συζυγίας (soleo – solitus sum – solere 2).
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ
 frumenti : γενική υποκειμενική στο inopiam.
 ex quibus : εμπρόθετος προσδιορισμός του διαιρεμένου όλου. Επίσης η αναφορική αντωνυμία εδώ
(αλλά και στις αρχές της περιόδου ή ημιπεριόδου γενικά ) έχει χρήση δεικτικής αντωνυμίας).
 hostium : γενική υποκειμενικά στο vim.
 militum : γενική αντικειμενική από το caedem.
© Θάνος Σταυρόπουλος – φιλόλογος, MSc.
thanosstavropoulos@yahoo.gr