κείμενο, νοηματικές ενότητες, λεξιλόγιο, φύλλο εργασίας (δραστηριότητες γραμματικής, συντακτικού και λεξιλογίου), πηγές

1. Κείμενο 1: Η Αρετή και ο Ηρακλής, Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονεύματα 2.1.32
1
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Ο Σωκράτης σε μια συζήτησή του με τον Αρίστιππο τον Κυρηναίο για την
ανατροφή των νέων αναφέρει τον μύθο του σοφιστή Πρόδικου για τη
συνάντηση του Ηρακλή με την Αρετή και την Κακία, όταν ο Ηρακλής, έφηβος
πια, σκεφτόταν ποιο δρόμο να διαλέξει στη ζωή του. Στο απόσπασμα μιλάει η
Αρετή.
Ἐγὼ σύνειμι μὲν θεοῖς, σύνειμι δὲ ἀνθρώποις τοῖς ἀγαθοῖς ∙ ἔργον δὲ καλὸν
οὔτε θεῖον οὔτ’ ἀνθρώπειον χωρὶς ἐμοῦ γίγνεται. Τιμῶμαι δὲ μάλιστα
πάντων καὶ παρὰ θεοῖς καὶ παρὰ ἀνθρώποις, ἀγαπητὴ μὲν συνεργὸς
τεχνίταις, πιστὴ δὲ φύλαξ οἴκων δεσπόταις, εὐμενὴς δὲ παραστάτις
οἰκέταις, ἀγαθὴ δὲ συλλήπτρια τῶν ἐν εἰρήνῃ πόνων, βεβαία δὲ σύμμαχος
τῶν ἐν πολέμῳ ἔργων, ἀρίστη δὲ φιλίας κοινωνός. Ὕπνος δὲ τοῖς ἐμοῖς
φίλοις πάρεστιν ἡδίων ἢ τοῖς ἀμόχθοις, καὶ οὔτε ἀπολείποντες αὐτὸν
ἄχθονται οὔτε διὰ τοῦτο μεθιᾶσι τὰ δέοντα πράττειν. […] Καὶ οἱ μὲν νέοι
τοῖς τῶν πρεσβυτέρων ἐπαίνοις χαίρουσιν, οἱ δὲ γεραίτεροι ταῖς τῶν νέων
τιμαῖς ἀγάλλονται.
Απόδοση στα νέα ελληνικά

2. Κείμενο 1: Η Αρετή και ο Ηρακλής, Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονεύματα 2.1.32
2
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Νοηματικές ενότητες του κειμένου (κατά νοηματικά κώλα)
Ἐγὼ σύνειμι μὲν θεοῖς, (ΚΠ)
σύνειμι δὲ ἀνθρώποις τοῖς ἀγαθοῖς ∙ (ΚΠ)
ἔργον δὲ καλὸν οὔτε θεῖον
οὔτ’ ἀνθρώπειον
χωρὶς ἐμοῦ γίγνεται. (ΚΠ)
Τιμῶμαι δὲ μάλιστα πάντων καὶ παρὰ θεοῖς (ΚΠ)
καὶ παρὰ ἀνθρώποις,
(οὖσα) (εννοείται η μετοχή)
ἀγαπητὴ μὲν συνεργὸς τεχνίταις,
πιστὴ δὲ φύλαξ οἴκων δεσπόταις,
εὐμενὴς δὲ παραστάτις οἰκέταις,
ἀγαθὴ δὲ συλλήπτρια τῶν ἐν εἰρήνῃ πόνων,
βεβαία δὲ σύμμαχος τῶν ἐν πολέμῳ ἔργων,
ἀρίστη δὲ φιλίας κοινωνός.
Ὕπνος δὲ τοῖς ἐμοῖς φίλοις πάρεστιν ἡδίων (ΚΠ)
ἢ τοῖς ἀμόχθοις,
καὶ οὔτε ἀπολείποντες αὐτὸν ἄχθονται (ΚΠ)
οὔτε διὰ τοῦτο μεθιᾶσι τὰ δέοντα πράττειν. (ΚΠ)
[…] Καὶ οἱ μὲν νέοι τοῖς τῶν πρεσβυτέρων ἐπαίνοις χαίρουσιν, (ΚΠ)
οἱ δὲ γεραίτεροι ταῖς τῶν νέων τιμαῖς ἀγάλλονται. (ΚΠ)

3. Κείμενο 1: Η Αρετή και ο Ηρακλής, Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονεύματα 2.1.32
3
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Λεξιλόγιο
σύνειμι +δοτ. = συναναστρέφομαι
εὐμενὴς = ευνοϊκός, φιλικός
παραστάτις, ἡ (γεν. – ιδος) = βοηθός
ὁ οἰκέτης = ο δούλος
ἡ συλλήπτρια (σὺν – λαμβάνω) = συμβοηθός
ἡ κοινωνός = σύντροφος
ἡδίων ( < ἡδύς) =πιο ευχάριστος
ἀπολείπω = εγκαταλείπω
ἄχθομαι = στεναχωριέμαι, αγανακτώ
μεθίημι = παραμελώ, αφήνω
γεραίτερος (συγκριτ. του γεραιός) = ο γεροντότερος
Γραμματικά1
α’, β’ κλίση ουσιαστικών (σελ. 44 – 50, 52 – 55)
β’ κλίση επιθέτων(σελ. 94 – 98)
ρήμα εἰμὶ (σελ. 161 – 163)
οριστική βαρυτόνων ρημάτων Ε.Φ. και Μ.Φ., απαρέμφατα, μετοχές
(σελ. 164 – 169, 181 – 185, 187 – 193)
προσωπικές, κτητικές αντωνυμίες (σελ. 136 – 137, 139)
Συντακτικά 2
παρατακτική σύνδεση προτάσεων ( σελ. 133 – 144)
υποκείμενο, συνδετικά ρήματα – κατηγορούμενο (σελ.18 – 25)
αντικείμενο (σελ. 47 – 62)
1 γραμματική γυμνασίου - λυκείου
2 συντακτικό γυμνασίου

4. Κείμενο 1: Η Αρετή και ο Ηρακλής, Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονεύματα 2.1.32
4
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Δραστηριότητες
α) γραμματική
1. Να εντοπίσετε τα ουσιαστικά της α’ και β’ κλίσης και να γράψετε την ίδια
πτώση του άλλου αριθμού.
2. ἀγαπητὴ, βεβαία : να γράψετε και τα τρία γένη των επιθέτων στις
πλάγιες πτώσεις και των δύο αριθμών.
3. πάρεστιν : να κλίνετε την οριστική του ενεστώτα, του παρατατικού και
του μέλλοντα. Να γράψετε τα απαρέμφατα και τις μετοχές ενεστώτα και
μέλλοντα.
4. πράττειν : να γράψετε το γ’ πληθ. της οριστικής όλων των χρόνων της
Ε.Φ., και το β’ ενικό της οριστικής στης Μ.Φ., τα απαρέμφατα και τις
μετοχές (όλων των χρόνων και στις δύο φωνές).
5. Να κάνετε χρονική αντικατάσταση τωντύπων: ἐκπέμπουσι, καταδιώξει,
ἐστρατεύκετε. Να γράψετε τα απαρέμφατα και τις μετοχές όλων των
χρόνων.
6. Να εντοπίσετε τους τύπους των προσωπικών και κτητικών αντωνυμιών
του κειμένου και να τους κλίνετε.
7. Να γράψετε και να μάθετε τους αρχικούς χρόνους των ρημάτων του
κειμένου.
β) συντακτικό
8. Να γίνει πλήρης συντακτική ανάλυση του κειμένου.
λεξιλογικά
9. Να γράψετε απλές και σύνθετες λέξεις του λαμβάνω (συλλήπτρια στο
κείμενο) στα νέα ελληνικά.

5. Κείμενο 1: Η Αρετή και ο Ηρακλής, Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονεύματα 2.1.32
5
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
πηγές
http://perseus.uchicago.edu/perseus-
cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&getid=0&query=Xen.%20Mem.%2
02.1.33
http://www.greek-
language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/composition/contents.html
http://www.greek-
language.gr/greekLang/ancient_greek/education/workshop/exercise/phen
omenon_index.html
http://www.greek-language.gr/Resources/ancient_greek/tools/liddell-
scott/index.html
http://www.greek-
language.gr/Resources/ancient_greek/tools/verb_forms/index.html
http://www.lexigram.gr/
http://www.schools.ac.cy/eyliko/mesi/themata/archaia_ellinika/index.html