κείμενο, νοηματικές ενότητες, λεξιλόγιο, φύλλο εργασίας (δραστηριότητες γραμματικής, συντακτικού και λεξιλογίου), πηγές, μετάφραση κειμένου

1. Κείμενο 2 : Λυσία, Υπέρ αδυνάτου, 1 - 3
1
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Ο ομιλητής, άνθρωπος με φυσική αναπηρία, μιλώντας στη Βουλή των
Πεντακοσίων, προσπαθεί να διατηρήσει το δικαίωμα να λαμβάνει το ετήσιο
χρηματικό επίδομα πουχορηγούσε το δημόσιο ταμείοστους ανάπηρους και
τους φτωχούς. Εδώ παρουσιάζονται τα κίνητρα του κατηγόρου.
οὐ πολλοῦ δέω χάριν ἔχειν, ὦ βουλή, τῷ κατηγόρῳ, ὅτι μοι παρεσκεύασε τὸν
ἀγῶνα τουτονί. πρότερον γὰρ οὐκ ἔχων πρόφασιν ἐφ᾽ ἧς τοῦ βίου λόγον
δοίην, νυνὶ διὰ τοῦτονεἴληφα. καὶ πειράσομαι τῷ λόγῳ τοῦτονμὲνἐπιδεῖξαι
ψευδόμενον, ἐμαυτὸν δὲ βεβιωκότα μέχρι τῆσδε τῆς ἡμέρας ἐπαίνου
μᾶλλον ἄξιον ἢ φθόνου: διὰ γὰρ οὐδὲνἄλλομοι δοκεῖ παρασκευάσαι τόνδε
μοι τὸν κίνδυνον οὗτος ἢ διὰ φθόνον. §2 καίτοι ὅστις τούτοις φθονεῖ οὓς οἱ
ἄλλοι ἐλεοῦσι, τίνος ἂν ὑμῖν ὁ τοιοῦτος ἀποσχέσθαι δοκεῖ πονηρίας; εἰ μὲν
γὰρ ἕνεκα χρημάτων με συκοφαντεῖ—. εἰ δ᾽ ὡς ἐχθρὸν ἑαυτοῦ με
τιμωρεῖται, ψεύδεται: διὰ γὰρ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ οὔτε φίλῳ οὔτε ἐχθρῷ
πώποτε ἐχρησάμην αὐτῶ. §3 ἤδη τοίνυν, ὦ βουλή, δῆλός ἐστι φθονῶν, ὅτι
τοιαύτῃ κεχρημένος συμφορᾷ τούτου βελτίων εἰμὶ πολίτης. καὶ γὰρ οἶμαι
δεῖν, ὦ βουλή, τὰ τοῦ σώματος δυστυχήματα τοῖς τῆς ψυχῆς ἐπιτηδεύμασιν
ἰᾶσθαι. εἰ γὰρ ἐξ ἴσου τῇ συμφορᾷ καὶ τὴν διάνοιαν ἕξω καὶ τὸν ἄλλον βίον
διάξω, τί τούτου διοίσω;

2. Κείμενο 2 : Λυσία, Υπέρ αδυνάτου, 1 - 3
2
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Νοηματικές ενότητες του κειμένου (κατά νοηματικά κώλα)
οὐ πολλοῦ δέω χάριν ἔχειν, ὦ βουλή, τῷ κατηγόρῳ,
ὅτι μοι παρεσκεύασε τὸν ἀγῶνα τουτονί.
πρότερον γὰρ οὐκ ἔχων πρόφασιν
ἐφ᾽ ἧς τοῦ βίου λόγον δοίην,
νυνὶ διὰ τοῦτον εἴληφα.
καὶ πειράσομαι τῷ λόγῳ
τοῦτον μὲν ἐπιδεῖξαι ψευδόμενον,
ἐμαυτὸνδὲ βεβιωκότα μέχρι τῆσδε τῆς ἡμέρας ἐπαίνου μᾶλλον
ἄξιον
ἢ φθόνου ∙
διὰ γὰρ οὐδὲν ἄλλο μοι δοκεῖ παρασκευάσαι τόνδε μοι τὸν κίνδυνον οὗτος
ἢ διὰ φθόνον.

3. Κείμενο 2 : Λυσία, Υπέρ αδυνάτου, 1 - 3
3
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Kαίτοι
ὅστις τούτοις φθονεῖ
οὓς οἱ ἄλλοι ἐλεοῦσι,
τίνος ἂν ὑμῖν ὁ τοιοῦτος ἀποσχέσθαι δοκεῖ πονηρίας;
εἰ μὲν γ ὰ ρ ἕνεκα χρημάτων με συκοφαντεῖ, —.
εἰ δ᾽ ὡς ἐχθρὸν ἑαυτοῦ με τιμωρεῖται,
ψεύδεται :
διὰ γὰρ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ οὔτε φίλῳ
οὔτε ἐχθρῷ πώποτε ἐχρησάμην αὐτῶ.
ἤδη τοίνυν, ὦ βουλή, δῆλός ἐστι φθονῶν,
ὅτι
τοιαύτῃ κεχρημένος συμφορᾷ
τούτου βελτίων εἰμὶ πολίτης.
καὶ γὰρ οἶμαι δεῖν, ὦ βουλή,
τὰ τοῦ σώματος δυστυχήματα τοῖς τῆς ψυχῆς ἐπιτηδεύμασιν ἰᾶσθαι.
εἰ γὰρ ἐξ ἴσου τῇ συμφορᾷ
καὶ τὴν διάνοιαν ἕξω
καὶ τὸν ἄλλον βίον διάξω,
τί τούτου διοίσω;

4. Κείμενο 2 : Λυσία, Υπέρ αδυνάτου, 1 - 3
4
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Λεξιλόγιο
παρασκευάζω τὸν ἀγῶνα= ετοιμάζω δίκη
λόγον δίδωμι= λογοδοτώ
εἴληφα πρκ. του λαμβάνω
ἐλεῶ = αισθάνομαι έλεος, λυπούμαι κάποιον
πονηρία = κακή πράξη
ἐπιτήδευμα = προτέρημα
ἰάομαι-ῶμαι = θεραπεύω, γιατρεύω
διοίσω μελ. του διαφέρω
Γραμματικά
γ’ κλίση ουσιαστικών (σελ. 58 – 88)
αντωνυμίες δεικτικές, αναφορικές, ερωτηματικές (σε. 137 – 138, 141 – 146)
αόριστος β’ (σελ. 194 – 196)
εἰμὶ, υποτ. ευκτ. προστ. ενστ, ευκτ. μέλλ. άλλοι χρόνοι (σελ. 161 – 163)
αρχικοί χρόνοι (των ρημάτων που ζητούνται στις δραστηριότητες της
γραμματικής)
υποτακτική, ευκτική, προστακτική Ε.Φ και Μ.Φ. (σελ. 164 –169, 181 – 185, 187
– 193)
Συντακτικά
υποτακτική σύνδεση - κατηγορηματική μετοχή (σελ. 145 – 171, σελ. 88, 91 –
93)

5. Κείμενο 2 : Λυσία, Υπέρ αδυνάτου, 1 - 3
5
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Δραστηριότητες
α) γραμματική
1. Να εντοπίσετε τα ουσιαστικά γ’ κλίσης και να γράψετε τις πλάγιες
πτώσεις και στους δύο αριθμούς.
2. Να αναγνωρίσετε γραμματικά τις αντωνυμίες του κειμένου και να τις
γράψετε στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού.
3. εἴληφα, εἰμὶ : να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στο β’ ενικό αορίστου
β’
4. ἕξω : να κλιθούν οι εγκλίσεις του αορίστου β’ (προσοχή στο ρήμα,
όταν είναι σύνθετο).
5. διοίσω : να γίνει χρονική αντικατάσταση στο γ’ πληθυντικό της
οριστικής στη φωνή που βρίσκεται ο τύπος.
6. παρασκευάσαι : να γράψετε τους ονοματικούς τύπους της Ε.Φ.
7. ψεύδεται : να κλιθούν όλες οι εγκλίσεις του παρακειμένου Μ.Φ. Να
γραφεί το απαρέμφατο και η μετοχή του ίδιου χρόνου.
β) συντακτικό
8. Να βρείτε τους συνδέσμους του κειμένου και να χαρακτηρίσετε το
είδος της σύνδεσης.
9. Να γίνει πλήρης συντακτική ανάλυση του κειμένου.
γ) λεξιλογικά
10. Να γράψετε απλές και σύνθετες λέξεις των ρημάτων ἔχω και φέρω
(ἀποσχέσθαι, διοίσω στο κείμενο) στα νέα ελληνικά.

6. Κείμενο 2 : Λυσία, Υπέρ αδυνάτου, 1 - 3
6
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
Μετάφραση, Θ. Κ. Στεφανόπουλος
πηγή : http://www.greek-
language.gr/Resources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=43
Λίγο ακόμα και θα εξέφραζα την ευγνωμοσύνη μου, μέλη της βουλής, στον
κατήγορο, που μεθόδευσε εναντίον μου αυτή εδώ τη δίκη. Διότι ενώ
προηγουμένως δεν είχα αφορμή για να λογοδοτήσω για τη ζωή μου, τώρα,
εξαιτίας του, μου έχει δοθεί. Και θα προσπαθήσω με τον λόγο μου να
αποδείξω αφενός ότι αυτός ψεύδεται, αφετέρου ότι εγώ έχω ζήσει έως
τούτη την ημέρα με τρόπο που αξίζει έπαινο παρά φθόνο. Γιατί έχω την
αίσθηση ότι μεθόδευσε αυτή εδώ τη δίκη εναντίον μου όχι για κάποιο άλλο
λόγο, αλλά από φθόνο.
[2] Ωστόσο, ένας που φθονεί αυτούς που οι άλλοι τους οικτίρουν, από ποιά
αχρειότητα νομίζετε ότι θα κρατηθεί μακριά ένα τέτοιο πρόσωπο; Γιατί αν
βέβαια με συκοφαντεί για χρήματα—. Αν πάλι με εκδικείται ως εχθρό του,
ψεύδεται. Γιατί λόγω της αχρειότητάς του ποτέ έως τώρα δεν τον είχα ούτε
φίλο ούτε εχθρό.
[3] Είναι ήδη σαφές, μέλη της βουλής, ότι με φθονεί, διότι, ενώ
αντιμετωπίζω τέτοια συμφορά, είμαι πολίτης καλύτερος από αυτόν. Διότι
έχω την άποψη πως πρέπει, μέλη της βουλής, να θεραπεύει κανείς τα
ελαττώματα του σώματος με τα προτερήματα της ψυχής. Γιατί αν η σκέψη
μου εξισωθεί με τη συμφορά και ζήσω ανάλογα τηνυπόλοιπη ζωή μου, σε τί
θα διαφέρω από αυτόν;

7. Κείμενο 2 : Λυσία, Υπέρ αδυνάτου, 1 - 3
7
θεματογραφία β’ λυκείου – gina zaza
πηγές
http://www.greek-
language.gr/Resources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=43
http://www.greek-
language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/corpora/anthology/content.html?t
=348
http://www.greek-
language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/composition/page_042.html#p5_1
1
http://www.greek-
language.gr/greekLang/ancient_greek/education/workshop/exercise/phenome
non_index.html#toc_syntax
http://www.greek-language.gr/Resources/ancient_greek/tools/liddell-
scott/index.html
http://www.greek-
language.gr/Resources/ancient_greek/tools/verb_forms/index.html
http://www.lexigram.gr/
http://www.schools.ac.cy/eyliko/mesi/themata/archaia_ellinika/index.html